De Blijf Mobiel Beurs in Overijssel groot succes

Transcriptie

1 De Blijf Mobiel Beurs in Overijssel groot succes Een communicatie- en educatieproject gericht op ouderen Samenvatting Ouderen lopen het hoogste risico om door een verkeersongeval ernstig gewond te raken of te overlijden. Hoe is dit te verbeteren? Uit een Overijsselse klankbordgroep kwam naar voren dat ouderen onvoldoende op de hoogte zijn van de mogelijkheden om veilig aan het verkeer te kunnen deelnemen, terwijl het aanbod aan vervoers-mogelijkheden voor hen groeit. Hoe breng je dit over? Het Regionaal Orgaan voor de Verkeersveiligheid in Overijssel kwam tot een oplossing: de Blijf Mobiel Beurs. Marco Wigbers, ROVO Inleiding Het aantal ouderen in Nederland neemt toe. Het aantal 65-plussers zal van 14 procent van de Nederlandse bevolking stijgen naar 25 procent in 2040 [1]. Ouderen behoren tot de meest kwetsbare verkeersdeelnemers. Dat wil zeggen: ze lopen een verhoogd risico om door een verkeersongeval ernstig gewond te raken of te overlijden. Voor de leeftijdsgroep is het overlijdensrisico bijna twee keer zo groot als voor de groep jaar. Voor ouderen van 75 jaar en ouder is het risico zelfs ruim acht keer zo groot. Ouderen voelen zich vaak onveilig en daardoor onzeker in het verkeer. Als de verkeersveiligheid onder ouderen de komende jaren niet drastisch toeneemt, zal het aantal verkeersslachtoffers in de toekomst fors stijgen. Dit is voor het Regionaal Orgaan voor de Verkeersveiligheid in Overijssel (ROVO) aanleiding geweest om zich nadrukkelijker te richten op deze kwetsbare verkeersdeelnemers en een nieuwe aanpak te ontwikkelen. De problematiek Om een goed beeld te kunnen krijgen van de problematiek rond de verkeersonveiligheid onder ouderen en eventuele oplossingen, heeft het ROVO in het voorjaar van 2007 diverse organisaties uitgenodigd om deel te nemen aan de zogenoemde Klankbordgroep 60+. In deze groep waren ouderenorganisaties, gemeenten, het CBR, VVN-Overijssel en de politie 1

2 vertegenwoordigd. Er is uitgebreid gebrainstormd over de vraag hoe via verkeerseducatie en communicatie veilige mobiliteit van de Overijsselse ouderen kan worden gestimuleerd. Als een van de belangrijkste conclusies kwam naar voren dat ouderen onvoldoende op de hoogte zijn van de mogelijkheden om ook op hogere leeftijd veilig aan het verkeer te kunnen deelnemen. Er zijn echter steeds meer vervoersmogelijkheden, bijvoorbeeld de scootmobiel en de elektrische fiets, maar ouderen kunnen een vervoermiddel alleen veilig gebruiken als ze er goed mee om kunnen gaan en op de hoogte zijn van de regels voor het gebruik. Ook zijn er diverse producten op de markt die de rijtaak kunnen vereenvoudigen om ouderen zo veilig aan het verkeer te laten deelnemen, zoals een automatische koppeling of een fiets met elektrische trapondersteuning. Deze mogelijkheden zijn lang niet bij iedere oudere bekend. Gebleken is dat ouderen zelf maar zelden op zoek gaan naar informatie over deze producten en de mogelijkheden om hun rijvaardigheid op peil te houden of te verhogen. Naar verluidt blijkt bijvoorbeeld dat 60 procent van de scootmobielen ongebruikt in de kelder of schuur blijft staan omdat de eigenaar bang is ermee te rijden. Vanuit de klankbordgroep kwam daarom het idee naar voren om ouderen te informeren via een beurs. Dit is voor ouderen een laagdrempelige manier om hen bewust te maken van de nieuwste mogelijkheden om veilig deel te nemen aan het verkeer. Het ROVO heeft dit idee verder uitgewerkt in het project Blijf Mobiel Beurs. De beurs Na een voorbereiding van ongeveer 6 maanden heeft het ROVO eind oktober 2007 de eerste beurs georganiseerd in de gemeente Hengelo. Deze beurs diende als pilot om te bepalen of de opzet van deze beurs aansluit bij de behoefte van de oudere verkeersdeelnemers. De praktische organisatie van de beurs was uitbesteed aan bureau Edcomm Verkeerseducatie. Met hulp van de Stichting Welzijn Ouderen Hengelo (SWOH) en SCALA Welzijnswerk zijn in de weken voorafgaand aan de beurs in de gemeente Hengelo ruim flyers verspreid onder de doelgroep. Daarnaast is er een persbericht verspreid onder diverse regionale media. In totaal hebben circa 250 ouderen de beurs bezocht. Dit aantal kwam overeen met het vooraf verwachte aantal bezoekers. 2

3 De Blijf Mobiel Beurs betreft een kleinschalige, gratis toegankelijke beurs bedoelt voor de oudere verkeersdeelnemer. Er is heel bewust gekozen deze beurs niet te koppelen aan een bepaalde leeftijdsgrens. De woorden ouderen of senioren spreken veel mensen niet aan terwijl zij toch tot de doelgroep horen. Op de beurs werd via stands en productdemonstraties informatie verstrekt over verschillende onderwerpen die te maken hebben met een veilige deelname aan het verkeer. Op de beurs toonden diverse fabrikanten de laatste ontwikkelingen, onder meer op het gebied van fietsen met elektrische trapondersteuning, de scootmobielen en autoaanpassingen. De bezoekers hadden ook de mogelijkheid om producten uitgebreid zelf uit te proberen. Er waren verschillende parkoersen uitgezet voor scootmobielen, rollators en fietsen. Daarbij werden door instructeurs tips gegeven hoe men het beste veilig om kan gaan met deze vervoermiddelen. Het bleek dat ouderen onder meer bang zijn om te vallen als ze met hun scootmobiel van een stoep afrijden. Daarnaast konden de bezoekers vrijblijvend een ogen- en orentest laten afnemen door medewerkers van de opticienketen Hans Anders. Via een simulator konden de bezoekers hun reactiesnelheid testen. De simulator bestaat uit een fiets in een vaste opstelling en een groot beeldscherm waarop verschillende 3

4 verkeerssituaties worden vertoond. De deelnemer moet hierop reageren door te remmen om zo een ongeval te voorkomen. Voor veel bezoekers was dit een echte eyeopener omdat ze geen idee hebben welke remafstand hiervoor nodig is. Er werd ook uitvoerig aandacht besteed aan de nieuwste verkeersregels en de mogelijkheden van het openbaar vervoer, zoals bus, trein en regiotaxi, als alternatieve vervoersmogelijkheden voor de eigen auto of fiets. Zo konden de bezoekers kennismaken met een lijnbus met lage instap en een rijplank voor rolstoelgebruikers. Ook werd er in diverse stands informatie verstrekt door organisaties die zich inzetten voor de oudere verkeersdeelnemer zoals de Stichting Welzijn Ouderen Hengelo (SWOH) en Veilig Verkeer Nederland (VVN). Bezoekers konden tevens informatie krijgen over verkeersveiligheidstrainingen en cursussen die zij eventueel kunnen gaan volgen als vervolg op hun bezoek aan de beurs. De evaluatie Om een zo goed mogelijk beeld te krijgen van de resultaten van de beurspiloot bestond de evaluatie uit twee onderdelen: 1. Enquête onder de bezoekers: In totaal zijn er 60 enquêteformulieren ingevuld door bezoekers. Uit de resultaten hiervan blijkt dat de bezoekers de beurs als zeer leerzaam en prettig hebben ervaren. Vooral de onderdelen die aandacht besteedden aan het rijden met een scootmobiel en de reactietest spraken de bezoekers erg aan. De bezoekers gaven aan behoefte te hebben aan meer informatie over de nieuwste verkeersregels. Dat was volgens hen in de huidige opzet wat onderbelicht. Bij komende beurzen zal hier door middel van een theorieles nadrukkelijker bij worden stilgestaan. 2. Bespreking van de ervaringen van de deelnemende organisaties: Ook de deelnemende organisaties waren erg positief over de beurs. De ouderenorganisaties hadden de indruk dat de bezoekers het erg naar hun zin hadden en zij de verstrekte informatie nuttig vonden. Wel is gebleken dat de oudere bezoekers eigenlijk best meer uitgedaagd mogen worden om zelf actief bezig te zijn, bijvoorbeeld door deel te nemen aan 4

5 een theorietest of een parcours waarbij de fietsvaardigheid wordt getest. Belangrijk daarbij is vooral hoe de oudere bezoekers worden benaderd. Ouderen worden vaak ten onrechte als een homogene groep benaderd. Het gaat echter om individuen met hun eigen mogelijkheden en beperkingen. Daarbij komt dat verminderen van de mogelijkheden om veilig mobiel te zijn niet iets is waar ouderen graag bij stilstaan. Ouderen moeten bewust worden gemaakt van de vele mogelijkheden om veilig mobiel te blijven. De juiste toon is daarbij erg belangrijk. Er moet aan ouderen niet worden verteld dat ze iets niet (meer) kunnen, maar zij moeten worden aangesproken op de eigen perceptie van hun vaardigheden in het verkeer. Bijvoorbeeld: u denkt goed te kunnen fietsen? Dat kunt u dan op ons fietsparcours laten zien! Zijn uw ogen werkelijk zo goed als u denkt? De toekomst Gezien de positieve resultaten van de pilot zal het ROVO zich in 2008 actief inzetten om te stimuleren dat het concept van de Blijf Mobiel Beurs breed wordt ingezet in Overijssel. De gemeenten die vallen binnen het kaderwetgebied Regio Twente hebben in elk geval besloten om voor 2008 gezamenlijk de benodigde financiële middelen in totaal euro beschikbaar te stellen om een aantal beurzen verspreid over Twente te organiseren. Het zal daarbij gaan om 5 of 6 beurzen. Het aantal moet nog nader worden bepaald. Hierdoor krijgen alle ouderen in Twente de gelegenheid om de beurs te bezoeken. De gemeenten in de rest van Overijssel kunnen bij de provincie Overijssel subsidie aanvragen voor deelname aan dit project. Continuïteit van dit belangrijke verkeerseducatieproject is hiermee voor de toekomst veilig gesteld. Daarnaast zal het ROVO samen met VVN en de Fietsersbond in 2008 extra aandacht besteden aan de fietsvaardigheid van ouderen via voorlichting en training. De gemeenten in Overijssel zullen worden gestimuleerd om samen met VVN een fietsvaardigheidstraining in hun gemeente te organiseren. Tevens zal het ROVO samen met ouderenorganisaties en VVN initiatieven ontplooien om de diverse verkeerseducatieprojecten voor ouderen zoals de BROEM-ritten en voorlichtingsbijeenkomsten over de verkeersregels breder onder de aandacht te brengen. Ook zal het ROVO in samenwerking met het CBR daarbij aandacht besteden aan de wettelijke eisen en regelingen rond rijvaardigheid en ouderen. Deze worden gepresenteerd aan de doelgroepen door het plaatsen van diverse informatieve artikelen in de regionale dagbladen en de nieuwskrant van SENtrum (samenwerkingsverband van ouderenorganisaties in Overijssel). 5

6 Conclusie Het project Blijf Mobiel Beurs heeft laten zien dat de beurs een goed middel is om verkeersveiligheid bij ouderen onder de aandacht te brengen. Daarbij is het van belang om niet uit te gaan van datgene dat ouderen niet meer kunnen maar juist van de mogelijkheden die er zijn om ook op oudere leeftijd nog wel veilig mobiel te blijven. In de voorbereiding is gebleken dat ouderen vaak niet op de hoogte zijn de verschillende mogelijkheden die er zijn om veilig mobiel te blijven. Een beurs kan hen helpen een beter beeld te krijgen van de verschillende mogelijkheden. Aanbevelingen Tijdens de voorbereiding en de uitvoering van het project is gebleken dat er bij verkeerseducatie- en communicatieprojecten gericht op ouderen een aantal specifieke aspecten zijn waarmee rekening moet worden gehouden: - betrek niet alleen verkeersveiligheidspartners maar ook ouderenorganisaties bij voorbereiding en uitvoering van projecten; - leer van ervaringen die op andere beleidsterreinen, bijvoorbeeld welzijn of gezondheidszorg, zijn opgedaan met (grootschalige) educatie- en communicatieprojecten voor ouderen; - kies voor de praktische uitvoering van een beurs voor een professionele beursorganisator; - maak gebruik van de regionale media om ouderen te informeren over projecten; - spreek ouderen vooral aan op hun mogelijkheden en niet op hun beperkingen; - maak deelname aan een project laagdrempelig: o geen kosten voor deelname; o geen aanmelding vooraf; o kies voor locatie die goed bereikbaar is per fiets en scootmobiel en toegankelijk is voor mindervaliden. Literatuur 1. Factsheet Ouderen in het verkeer, SWOV, juli