Sneller herstel prgramma darmchirurgie Waarm deze flder? Binnenkrt ndergaat u een peratie aan uw darmen. In deze flder leest u infrmatie ver: de darmen vrbereiding p de peratie uw herstel na de peratie Van uw arts heeft u waarschijnlijk al veel infrmatie gekregen. In deze flder kunt u die infrmatie ng eens p uw gemak nalezen. Heeft u ng vragen? Schrijf ze achter in de flder p. Bij bezek aan uw arts f de verpleegkundige kunt u uw vragen stellen. Laat deze flder k lezen aan uw partner/familie. Zij begrijpen dan wat er met u aan de hand is en wat u de kmende peride drmaakt. De functie van de dikke darm Ons vedsel kmt via de slkdarm (1), maag (2), en dunne darm (3) terecht in de dikke darm (6). De dikke darm is het laatste deel van ns spijsverteringskanaal. Hier vinden de laatste prcessen van de spijsvertering plaats. De dikke darm nttrekt water en zuten aan de brij (vergebleven vedselresten) waardr de ntlasting indikt. Ok na het verwijderen van een grt deel van de dikke darm kan de darm deze functie ng prima vervullen. de blinde darm gaat ver in de dikke darm (6). De dikke darm lpt vanaf rechtsnder in de buik, eerst recht mhg (pstijgende deel) tt aan de lever. Daarna buigt de dikke darm scherp naar links en steekt dwars ver (dwars lpend deel). Onder de milt buigt de dikke darm weer naar beneden (dalende deel) vervlgens maakt de dikke darm een S- bcht naar vren en gaat dan ver in de endeldarm (7). De endeldarm is het laatste stukje dikke darm dat eindigt bij de anus (8). De ligging van de dikke darm De dikke darm is ngeveer 1,5 meter lang en ligt als een srt mgekeerde U in de buikhlte. Vanaf de dunne darm tt aan de anus zien we achtereenvlgens: de blinde darm (5) ligt p de vergang van de dunne darm naar de dikke darm. Onderaan de blinde darm bevindt zich een blind eindigend wrmvrmig aanhangsel, de appendix (4). Waarm een dikke darmperatie Er zijn 2 srten afwijkingen aan de dikke darm waarvr een peratie ndig kan zijn: ntstekingen kwaadaardige gezwellen. Bij ntstekingen kan de darm zich zdanig vernauwen dat de dikke darm niet meer drgankelijk is. Dit deel met dan verwijderd wrden. 1/8
Bij een kwaadaardig gezwel is de srt peratie vral afhankelijk van de plaats waar het gezwel in de dikke darm zit. Vraag gerust naar schriftelijke infrmatie ver uw aandening. Vr uw pname Na uw gesprek met de chirurg zal hij/zij u p de wachtlijst plaatsen vr de peratie. Daarnaast krijgt u ng twee afspraken: het preperatieve spreekuur p de plikliniek anesthesilgie. Hier krijgt u infrmatie ver de anesthesie (narcse en ruggenprik), en ver de vrbereiding p de narcse. een bezek aan het verpleegkundig spreekuur van de regieverpleegkundige GE/Fast track verpleegkundige. Deze afspraken vinden plaats ngeveer 14 dagen vr de peratie p een dinsdag f dnderdag. Tijdens het verpleegkundig spreekuur krijgt u infrmatie ver het sneller herstel prgramma waarin de vlgende nderwerpen wrden besprken: de vrbereiding p de peratie de peratie de herstelperide De regieverpleegkundige GE/ Fast track verpleegkundige vertelt u ver de belangrijke rl die u zelf heeft bij uw herstel. Zij bespreekt met u de stappen van het sneller herstelprgramma. De verpleegkundige stelt vragen ver uw gezndheid. Dit is van belang vr een succesvlle behandeling en een ged herstel. Het sneller herstel prgramma wil zeggen dat wij er alles aan den m u z snel mgelijk te laten herstellen van de peratie. U verblijft in principe na de peratie ng vijf dagen in het ziekenhuis. Ervaring leert dat uw herstel sneller kan verlpen dr: Een gede vrlichting, waardr u wellicht wat minder tegen de peratie pziet; Het gebruik van bepaalde vedingsmiddelen vr en na de peratie, zdat u z min mgelijk afvalt en in een z ged mgelijke cnditie blijft; Gede pijnstilling; Snel weer in beweging kmen na de peratie waardr cmplicaties vrkmen kunnen wrden. Uw herstel van de peratie vraagt veel inzet van u Het is prettig als tijdens uw pname uw partner/familie zveel mgelijk aanwezig is m u te ndersteunen bij uw herstel. De verpleegkundige bespreekt f u na de peratie thuis hulp ndig hebt, zdat u daarver tijdig afspraken kunt maken met uw partner en familie. Wanneer het ndig is, regelt de afdelingsverpleegkundige tijdens uw pname in het ziekenhuis thuiszrg vr u. De verpleegkundige beantwrdt uw vragen graag! Wij adviseren u m uw partner/familie mee te nemen naar het verpleegkundig spreekuur. Samen hrt u meer dan alleen. En u kunt dan thuis samen napraten. De peratie vindt plaats nder algehele anesthesie (narcse). Daarnaast krijgt u een ruggenprik die bedeld is m u pijnstillende middelen te kunnen tedienen na de peratie. Er zijn veel srten peraties mgelijk aan de dikke darm. De chirurg bespreekt met u welke peratie hij bij u uitvert. De srt peratie is afhankelijk van de rzaak van de afwijking en de plaats van de afwijking in de dikke darm. He lang de peratie duurt is afhankelijk van de srt peratie. Nadat het aangedane darmdeel is verwijderd, verbindt de chirurg de resterende darmdelen weer met elkaar. Een dergelijke verbinding nemen we een naad. In bepaalde situaties is het niet mgelijk een nieuwe verbinding te maken. Zit de afwijking heel laag in de endeldarm, bij de 2/8
anus, dan kan het zijn dat er geen naad meer gemaakt kan wrden, mdat k de anus met wrden weggenmen. Er is dan een stma ndzakelijk (de dikke darm wrdt dr de buikwand naar buiten geleid). Ok kan het zijn dat er wel een nieuwe verbinding kan wrden gemaakt maar dat deze verbinding tijdelijk rust met krijgen. De chirurg zal dan een tijdelijk dunne darmstma aanleggen. Stmaverpleegkundige Als de chirurg verwacht dat hij een stma met aanleggen, dan verwijst hij u naar de stma verpleegkundige. Zij geeft u infrmatie ver de stma, he u daarmee m kunt gaan en welke begeleiding u hierbij krijgt. Deze afspraak vindt plaats na het gesprek met de regieverpleegkundige GE/Fast trackverpleegkundige p een andere dag vr de peratie. Dit m te vrkmen dat u teveel infrmatie in één keer ntvangt. Mgelijke cmplicaties Naadlekkage: een lek p de plaats waar de darm, na het weghalen van het zieke deel, aan elkaar is gemaakt. De inhud van de darm lekt dan weg in de buik, waardr u buikvliesntstekingen kunt krijgen. Dit uit zich meestal in een blle, gespannen buik, krts, pijn, braken. Bij buikprblemen vindt vaak een nieuwe peratie plaats. Vaak nderbreekt de chirurg dan de gemaakte verbinding en legt hij een stma aan. Sms haalt hij de lekkende verbinding weg en maakt daarna een nieuwe verbinding (naad). Uw buik wrdt dan gespeld. U krijgt drains (kunststf slangen) in uw buik m het vertllige vcht weg te laten lpen. Wndinfectie: dit is een ppervlakkige ntsteking van de huid p de plaats van de peratiewnd. Uw huid is dan erg rd en vaak kmt er vcht uit de wnd. Bij een wndinfectie verwijdert de verpleegkundige de hechtingen m eventueel pus uit te spelen. Het is vaak niet ndig m hiervr in het ziekenhuis te blijven. Dit kan vaak k prima thuis verder behandeld wrden. Ileus/gastparese: een ileus is het tijdelijk niet werken van de darm. Van een gastparese spreekt men als de maag zijn nrmale functie (tijdelijk) niet verricht. Dit kan het gevlg zijn van de buikperatie, bijwerkingen van medicijnen f een infectie. Een ileus f gastparese uit zich meestal dr een pgezette buik, braken en het uitblijven van windjes en ntlasting. Lngntsteking Urineweginfectie Verlp van pname tt ntslag Dag van de peratie U kmt de dag van de peratie naar het ziekenhuis. Er zijn patiënten die de dag vr de peratie aanwezig meten zijn, mcht dit bij u het geval zijn dan hrt u dat van de regieverpleegkundige. Het team van de afdeling chirurgie heet u van harte welkm. Zij maken u en uw partner/familie wegwijs p de afdeling en bereiden u (verder) vr p de peratie. Zij nemen met u dr f alle ndzakelijke vrbereidingen zijn getrffen en nemen tevens met u de medicatie dr zals dr de narctiseur is vrgeschreven. Vanaf deze dag krijgt u dagelijks een injectie m de kans p trmbse te verminderen. De peratie Op de vrbereidingsruimte van de peratiekamers krijgt u een ruggenprik (epiduraal katheter) vr gede pijnstilling na de peratie. Vr het tedienen van vcht en medicijnen wrdt een infuus ingebracht (slangetje in een bledvat). Als alle vrbereidingen klaar zijn wrdt u nder narcse gebracht en gepereerd. Na de peratie neemt de chirurg cntact p met uw eerste cntactpersn ver het verlp van de peratie. 3/8
Na de peratie blijft u enige tijd p de uitslaapkamer (recvery). Zdra u weer p de verpleegafdeling bent, neemt de verpleegkundige cntact p met uw partner/familie en kunt u afstemmen wanneer u het beste kunt kmen. Naast de pijnstilling die u krijgt via het slangetje in uw rug krijgt u van de verpleegkundige p vaste tijden pijnstilling in de vrm van een tablet f zetpil. Hebt u tch ng pijn, geef dit dan aan. Het is van grt belang dat de pijnklachten uw functineren niet belemmeren. U hebt een infuus vr het tedienen van vcht en medicijnen. Een slang in uw blaas (blaaskatheter) zrgt ervr dat de urine aflpt. Al deze slangen zijn ndig m het nrmale functineren van uw lichaam te ndersteunen. We streven ernaar m deze hulpmiddelen z snel mgelijk te verwijderen. Om de darmwerking weer pgang te krijgen is het belangrijk m z snel mgelijk weer te gaan drinken. Prbeer in ieder geval een halve liter te drinken. Bij de avndmaaltijd kunt u kiezen uit pap f vla. Ok krijgt u één pakje drinkveding die u verdeeld ver de avnd pdrinkt. Bent u misselijk? Vraag de verpleegkundige m u hiervr iets te geven. Na de peratie is het belangrijk dat u snel weer uit bed kmt m de kans p trmbse en lngprblemen te vrkmen. Wij streven ernaar dat u minstens 15 minuten naast het bed in een stel zit. De verpleegkundige en de fysitherapeut zullen u hierbij ndersteunen. De eerste dag na de peratie Prbeer vandaag één liter te drinken. U krijgt maaltijden die gemakkelijk te verdragen zijn (zacht). Bij het ntbijt en de avndmaaltijd krijgt u een pakje drinkveding. De verpleegkundige assisteert u bij uw lichamelijke verzrging en helpt u samen met de fysitherapeut bij het uit bed gaan. Prbeer minstens drie keer twee uur uit bed te kmen. Als u pijn hebt, geeft dit dan aan bij de verpleegkundige. Samen met de arts kijken we dan naar een plssing. Wanneer u een stma heeft gekregen, zal de verpleegkundige dit verzrgen en u en uw partner/familie hierver uitleg geven. Prbeer z snel mgelijk mee te kijken he de verpleegkundige de stma verzrgt. De tweede dag na de peratie U prbeert ngeveer anderhalve liter te drinken. U krijgt vandaag weer nrmaal eten. Bij het ntbijt en de avndmaaltijd krijgt u een pakje drinkveding. Bij de lichamelijke verzrging krijgt u ng wat hulp van de verpleegkundige. Vandaag kmt u minstens vier keer twee uur uit bed. U lpt kleine stukjes dr de kamer. De verpleegkundige en de fysitherapeut ndersteunen u hierbij. De pijnstilling via de epidurale katheter buwen we vandaag helemaal af. De katheter wrdt verwijderd. Vanaf vandaag krijgt u alleen ng pijnstilling via tabletten f zetpillen. Hebt u tch ng pijn? Geef dit aan bij de verpleegkundige. Als het kan verwijderen we vandaag k het infuus en de blaaskatheter, zdat u verlst bent van alle slangen. Als u een stma heeft gekregen zal de verpleegkundige beginnen u de stma te leren verzrgen. Bespreek al uw vragen en eventuele twijfels. Wij betrekken uw partner/familie bij de verzrging zdat u er samen aan kunnen wennen. De derde dag na de peratie Uw darmen functineren het beste wanneer u weer nrmaal eet. U mag dan k weer eten en drinken wat u gewend bent. De verpleegkundige bespreekt vandaag met u f 4/8
u vldende kunt eten. Mcht dit niet lukken dan wrdt er samen met de diëtiste gekeken wat wel mgelijk is. Bij het ntbijt en de avndmaaltijd krijgt u een pakje drinkveding. Waarschijnlijk kunt u vandaag al wat makkelijker uit bed kmen dan de vrgaande dagen. Ok vandaag kmt u vier keer twee uur uit bed en lpt een stukje ver de gang. Z ndig ndersteunt de verpleegkundige f de fysitherapeut u hierbij. Als u een stma heeft gekregen efent u en uw partner/familie samen met de verpleegkundige m de stma te verzrgen. De vierde dag na de peratie Het ntslag kmt steeds dichter bij. Als u ng vragen heeft, stel ze dan aan de verpleegkundige f aan de zaalarts. Als u een stma heeft gekregen, efenen u en uw partner/familie samen met de verpleegkundige m de stma te verzrgen. We kijken met u en uw partner/familie terug p uw herstelperide en bespreken f u naar huis kunt. De verpleegkundige verlegt f u thuis hulp ndig hebt. Z ndig schakelt zij de thuiszrg in. Naar huis Vandaag bent u, mede dankzij uw eigen inzet, in principe vldende herstelt m weer naar huis te gaan. U krijgt een afspraak mee vr cntrle bij de chirurg. Als u een stma heeft gekregen, krijgt u k een afspraak vr cntrle bij de stmaverpleegkundige. U mag naar huis als: u zich ged velt en in staat bent m naar huis te gaan u ntlasting heeft gehad u nrmaal kunt eten en drinken de pijnstillers z ged werken, dat u nauwelijks pijn heeft. De uitslag van het micrscpische weefselnderzek (PA-uitslag) van het verwijderde darmweefsel is ngeveer na tien dagen bekend. Deze uitslag bespreekt de chirurg met u tijdens uw cntrlebezek p de plikliniek. Afhankelijk van deze uitslag kan het zijn, dat uw chirurg u adviseert een aanvullende behandeling te ndergaan. Als u weer thuis bent, is het belangrijk vr uw herstel dat u in beweging blijft. Vr u is het belangrijk te weten wat u wel f niet mag den. Over het algemeen geldt: dat wat u kunt den, mag u k den. Wees de eerste 6 weken vrzichtig met (zwaar) tillen (k ppassen met zware huishudelijke taken, bijvrbeeld: stfzuigen f ramen wassen). U hebt tensltte een wnd in uw buik. U kunt deze ntzien dr bijvrbeeld niet met pgetrkken benen te zitten f de benen ver elkaar te slaan. Fietsen f autrijden mag zdra de wnden genezen zijn en zdra uw cnditie het weer telaat. Hu er rekening mee dat u dr de peratie mgelijk verzwakt bent en trager reageert. Het kan lang duren vrdat u weer helemaal de ude bent. U zult merken dat u snel me bent. Dit is nrmaal na een peratie. Dr regelmatig te efenen en uw activiteiten geleidelijk aan uit te breiden kunt u uw cnditie verbeteren. Ok is het raadzaam m een energie- en eiwitverrijkt dieet te vlgen. U krijgt een aparte flder met tips. Na een buikperatie kan een hestbui geen kwaad. Ok persen bijvrbeeld bij de ntlasting is niet gevaarlijk. U mag duchen als u thuis bent. De wnd mag echter niet verweken, daarm kunt u krt na ntslag beter geen bad nemen en niet gaan zwemmen. 5/8
Wanneer met u cntact pnemen met de regieverpleegkundige? U met cntact pnemen bij een van de vlgende prblemen: krts bven de 38.5 C braken hevige buikpijn wndprblemen De regieverpleegkundige neemt drie dagen na uw ntslag uit het ziekenhuis telefnisch cntact met u p m te vragen he het met u gaat. U krijgt tijdens de pname infrmatie (en een infrmatiekaartje) ver de 24-uurs bereikbaarheid vr patiënten die gepereerd zijn in verband met darmkanker. Tt aan de 1e cntrle bij de chirurg kunt u ns 24 uur per dag bellen. Telefnnummer regieverpleegkundige: 088 708 42 08. Buiten kantruren wrdt u drverbnden met de verpleegafdeling. Wij adviseren u in geval van stma prblemen cntact p te nemen met de stmaverpleegkundige, tijdens kantrtijden. Telefnnummer: 088 708 36 74. Vragen Hebt u ng vragen na het lezen van deze flder, stel ze gerust aan de regieverpleegkundige/fast track verpleegkundige. Deze flder is een aanvulling p het gesprek met de regieverpleegkundige/ Fast track verpleegkundige en is niet bedeld als vervanging van het gesprek. Ruimte vr het nteren van vragen: 6/8
.................................................................. 7/8
Vrbereiding p de peratie: Mcht het vr uw peratie ndig zijn dan start u twee dagen vr uw peratie met een vrbereidend dieet en de dag vr de peratie een laxerende vleistf (Mviprep).Van zwel het vrbereidend dieet als de van de laxerende vleistf krijgt u een aparte flder. Als u bvenstaande instructie niet hebt gekregen mag u de dag vr de peratie gewn eten en drinken De avnd vr de peratie drinkt u thuis ver de avnd verdeeld vier pakjes pre-p drank. Op de dag van de peratie drinkt u twee uur vr de peratie twee pakjes pre-p achter elkaar p. Het beste mment is m dit in te nemen vlak vrdat u van huis gaat naar het ziekenhuis. Daarna mag u tt aan de peratie niets meer drinken. Tt 4.00 uur vr de peratie mag u eten en drinken. Tt 2.00 uur vr de peratie mag u alleen ng helder drinken (water en thee). Daarna mag u niet meer drinken. (dit frmulier is bedeld als bijlage, m duidelijk aan de patiënt te kunnen meedelen welke vrbereiding vr hem/haar geldt.) 8/8