De belaste reserves Reserves zijn niet uitghekeerde winstenn die in het vermogen van de vennootschap blijven Deel A: Belaste gereserveerde winst Deel B: Vrijgestelde gereserveerde winst Zolang de gereserveerde winsten niet op grond van wettelijke bepaling worden vrijgesteld behoren ze tot de belaste reserves 2 categorieën naargelang ze afgeleide worden uit de jaarrekening van de vennootschap of niet Zichtbare reserves Onzichtbare reserves Zichtbare reserves Staan op passief van de balans Boekhoudkundige reserves (wettelijke, onbeschikbare, beschikbare en belastingvrije reserves) Overgedragen winst of overgedragen verlies Herwaarderingsmeerwaarden Kapitaalsubsidies Voorzieningen Verdoken of onzichtbare reserves Staan niet op de balans Hebben een fiscale reden dat ze in het belastbaar resultaat dienen worden opgenomen Beweging van de reserves: eerste fiscale winstbestanddeel Enkel de aangroei van de reserves is belastbaar We vergelijken het totaal van de reserves bij het einde van het boekjaar en bij het begin ervan Die beweging kan zowel positief als negatief zijn Is totaal bij einde van het boekjaar groter dan bij het begin belastbare aangroei van de reserves Is totaal bij einde van boekjaar kleiner dan bij het beging opname van reserves Er kunnen nog correcties aan de begintoestand aangebracht worden. 1
Zichtbare reserves vak I, A Belaste reserves in het kapitaal en de belastbare uitgiftepremies Het belastbare gedeelte van de herwaarderingsmeerwaarden De wettelijke reserve De onbeschikbare reserve De beschikbare reserve Overgedragen winst/verlies Belaste voorzieningen Andere in de balans vermelde reserves Gestorte kapitaal Niet belastbaar, niet te vermelden in de aangifte Gestorte kapitaal is is het statutaire kapitaal dat gevormd wordt door inbreng in geld of natura. Is in feite een langlopende lening van de aandeelhouders aan de vennootschap Heeft geen invloed op de winst Later verhogingen of terugbetralingen ervan zijn niet belastbaar Uitgiftepremies en winstbewijzen Maken deel uit van het gestorte kapitaal Beïnvloeden evenmin het fiscale resultaat Kunnen slechts worden verminderd door een statutenwijziging 2
Kapitaalverhogingen Door inbreng in geld of natura (=gestort kapitaal) Door inlijving van belaste reserve Door incorporatie van belastingvrije reserves Een kapitaalverhoging heeft geen aanleiding tot belaste inkomsten voor de vennootschap Als het kapitaal wordt verhoogd door de incorporatie van de belaste reserves blijven op fiscaal vlak de kwalificatie van reserve behouden, ze worden niet gelijkgesteld met gestort kapitaal Incorporatie beïnvloed fiscaal resultaat niet omdat de afname van de belaste reserves gecompenseerd wordt door een gelijke toename van de reserves in kapitaal Voorbeeld 1 p. 87 kapitaalverhoging via inbreng in geld en incorporatie van belaste reserves (01/01/2007) (31/12/2007) Belaste reserves in kapitaal 0,00 25.000,00 Wettelijke reserve 2.500,00 2.500,00 Beschikbare reserves 50.000,00 25.000,00 totaal 52.500,00 52.500,00 Beweging van het belastbare tijdperk aangroei = 0,00 Kapitaalverminderingen Met terugbetaling aan de aandeelhouders daling van het maatschappelijk vermogen Zonder terugbetaling (verliezen wegwerken) maatschappelijk vermogen daalt niet Beslissing kan vermelden waarop de daling wordt aangerekend (gestort kapitaal, belaste reserves of vrijgestelde reserves) Indien beslissing geen aanrekening vermeldt vermindering verhoudingsgewijs aanrekenen op de diverse kapitaalbestanddelen Als kapitaalvermindering aangerekend wordt op geïncorporeerde belaste reserves wordt fiscaal resultaat niet beïnvloed: Bij reële terugbetaling wordt de opname van de ingelijfde reserves gecompenseerd door een verhoging van de dividenden Bij aanzuivering vroegere verliezen wordt de opname van de belaste reserve geneutraliseerd door een toename van overgedragen resultaat 3
Voorbeeld 2 p. 88 kapitaalvermindering via aanzuivering verliezen en uitkering van geïncorporeerde reserves (01/01/2007) (31/12/2007) Belaste reserves in kapitaal 35.000,00 10.000,00 Wettelijke reserve 2.500,00 2.500,00 Beschikbare reserves 12.500,00 12.500,00 Overgedragen resultaat -15.000,00 0,00 totaal 35.000,00 25.000,00 Beweging van het belastbare tijdperk aangroei = -10.000,00 Uitgekerde dividenden 10.000,00 Resultaat 0,00 Een kapitaalvermindering aangerekend op de belaste reserves in kapitaal wordt niet nogmaals aan venn. B. onderworpen, enkel aan 10% RV. Belastbaar gedeelte van de herwaarderings-meerwaarde (HWMW) MVA of FVA kunnen geherwaardeerd worden Boekhoudkundig HWMW op rek 121 HWMW boeken en daar behouden tot activa gerealiseerd wordt. HWMW moeten boekhoudkundig afgeschreven worden over resterende gebruiksduur Fiscaal: vrijgesteld van ven. B zolang aan de onaantastbaarheidsvoorwaarde voorwaarde voldaan is is zo bij boeking op rek. 121 Afschrijvingen op de HWMW zijn fiscaal niet aanvaardbaar resultaat corrigeren door de afschrijving op te nemen onder vak I,A.b) belastbaar gedeelte van de herwaarderingsmeerwaarde. Gevolg herwaarding is fiscaal neutrale operatie 4
Voorbeeld 3 p. 91 Afschrijvingen op Herwaarderingsmeerwaarden vak I, A Belastbare gereserveerde winst (01/01/2007) (31/12/2007) b) belastbaar gedeelte van de 3.000,00 herwaarderingsmeerwaarde f) Overgedragen resultaat (9.000,00) totaal (6.000,00) Beweging van het belastbare tijdperk Afname = (6.000,00) B. Vrijgestelde gereserveerde winst c) Uitgedrukte niet-verwezenlijkte 0,00 57.000,00 meerwaarden Bijkomende mogelijkheden Overboeking naar een reserverekening Overboeken van de rekening 121 HWMW naar een beschikbare reserverekening voor bedrag van de afschrijving Indien overboeking voor niet meer dan afschrijvingsbedrag fiscaal neutraal, de toename van de belaste reserves wordt gecompenseerd door de vermindering van de rubriek belastbaar gedeelte van de HWMW. Voorbeeld 4 p. 92 Afschrijvingen op Herwaarderingsmeerwaarden met overboeking vak I, A Belastbare gereserveerde winst (01/01/2009) (31/12/2009) b) belastbaar gedeelte van de 6.000,00 0,00 herwaarderingsmeerwaarde e) Beschikbare reserve 6.000,00 totaal 6.000,00 6.000,00 Beweging van het belastbare tijdperk Aangroei = 0,00 Opname in kapitaal Er blijft aan de onaantastbaarheidsvoorwaarde voldaan Het herwaarderingsbedrag bestaat uit:» Een gedeelte belaste reserve in kapitaal (afgeschreven bedrag)» Een gedeelte belastingvrije reserves in kapitaal (herwaardering afschrijving) Wanneer slechts een gedeelte van de HWMW in kapitaal wordt opgenomen» Ingelijfde gedeelte heeft bij voorkeur betrekking op nog niet belaste deel van de HWMW» TENZIJ de vennootschap schriftelijk om een andere regeling verzoekt [zie oefening (08 ) HWMW 4] 5
Verkoop van geherwaardeerde activabestanddelen HWMW moet worden uitgeboekt bij verkoop activabestanddeel Meerwaardebedrag dat nog overblijft op rek 121 HWMW moet in de belaste reserves terechtkomen en OOK vrijgestelde gedeelte dat in kapitaal was ingelijfd [zie oef (09 ) HWMW 5] Wettelijke reserve, beschikbare reserve en onbeschikbare reserve Aangroei van reserves (ongeacht hun benaming) in aangifte opnemen Zowel hun begin als eindtoestand Winstuitkering komt niet voor. Dividend verlaat de onderneming. Wordt afzonderlijk opgenomen als derde bestanddeel dividend Voorbeeld 5 p. 94 Wettelijke-, bescikbare- en onbeschikbare reserve vak I, A Belastbare gereserveerde winst (01/01/2009) (31/12/2009) c) wettelijke reserve 5.000,00 6.500,00 d) onbeschikbare reserve 2.500,00 4.000,00 e) Beschikbare reserve 20.000,00 40.000,00 f) Overgedragen winst 0,00 0,00 totaal 27.500,00 50.500,00 Beweging van het belastbare tijdperk Aangroei = 23.000,00 Vak III UITGEKEERDE DIVIDENDEN 7.000,00 VAK IV FISCAAL RESULTAAT 1. Belastbaar gereserveerde wins 23.000,00 2. Verworpen uitgaven 0,00 3. Uitgekeerde dividenden 7.000,00 4. Resultaat 30.000,00 6
Overgedragen winst Overgedragen resultaat (winst of verlies) dat door AV nog geen bestemming heeft gekregen wordt opgenomen. Overgedragen winst = fiscaal belaste reserve Bij overgedragen verlies reserves worden negatiefbeïnvloed Belastbare voorzieningen Voorziening die niet aan de fiscale voorwaarden om vrijstelling te genieten voldoet belastbaar onder vak I, A, g. Het vrijgestelde gedeelte onder vak I, B, b Voorbeelden Voorzieningen voor kosten die geen aftrekbare beroepskosten zijn Voorzieningen die niet drukken op het resultaat van het boekjaar Voorzieningen die hun oorsprong vinden in gebeurtenissen van vorig boekjaar Voorzieningen die een algemeen risico dekken. Onzichtbare- of verdoken reserves Staan niet op de balans Vloeien voort uit onderwaardering van activa of overwaardering van passiva Ontstaan door overdreven kosten te boeken of onvoldoende opbrengsten te noteren boekhoudkundig vermogen = kleiner dan het werkelijke vermogen Deze onderschattingen en overschattingen zijn belastbaar opnemen in fiscale resultaat Onderschattingen en overschattingen zijn belastbaar in het jaar van vaststelling (niet van jaar waarin ze werden gerealiseerd) uitzondering op eenjarigheidsbeginsel. 7
Onderwaardering van activa Afschrijvingsexcedenten Er wordt boekhoudkundig meer afgeschreven dan fiscaal toelaatbaar = afschijvingsexcedent Het excedent wordt belast als een verdoken reserve actief staal voor minder op balans Oorzaak afschrijvingsexcedent: Te hoog afschrijvings % Activa rechtstreeks in kosten geboekt Fiscale beperkingen inzake degressieve afschr. Niet respecteren Niet toe passen pro rata regeling bij grote vennootschappen 2 mogelijkheden voor de vennootschap bij afchrijvingsexcedent Blijven afschrijven zonder de boekhouding aan te passen De boekhouding aan de fiscale opmerkingen aanpassen Te hoge afschrijvingsbedragen Het boekhoudkundig resultaat is bijgevolg te laag Het ondergewaardeerde actiefbestanddeel wordt fiscaal gecorrigeerd met een belaste reserve (afschrijvingsexcedent) Zodra fiscale afschrijving hoger dan geboekte afschijvingsexcedent inhalen Vennootschap past de boekhouding niet aan Boekjaar BT ET 2006 0,00 8.000,00 2007 8.000,00 16.000,00 2008 16.000,00 24.000,00 2009 24.000,00 12.000,00 2010 12.000,00 0,00 Voor de eerste 3 boekjaren ==> boekh. Afschr. > fiscale ==> excxent Voor de 2 laatste ==> boekh. Afschr. < fiscale ==> excxent detaxeren 8
Verkoop van een te snel afgeschreven activum Boekhoudkundige Fiscale meerwaarde meerwaarde aankoopprijs 60.000,00 60.000,00 afschrijvingen (06-07) -40.000,00-24.000,00 residuwaarde 20.000,00 36.000,00 verkoopprijs 38.000,00 38.000,00 residuwaarde -20.000,00-36.000,00 meerwaarde 18.000,00 2.000,00 Boekhoudkundig een uitzonderlijke opbrengst van 18.000,00 zit in de boekwinst De boekhoudkundige meerwaarde > 16000,00 hoger dan de fiscale ==> boekhoudkundige corrigeren door het afschijvingsexcedent op 0,00 te brengen, omdat machine de onderneming heeft verlaten Vak I, A. BELASTBARE GERESERVEERDE WINST (01/01/2009) (31/12/2009) f) Overgedragen winst (vorige jaren buiten beschouwing gelaten) 0,00 18.000,00 i) overderven afschrijving 16.000,00 0,00 totaal 16.000,00 18.000,00 Beweging Aangroei = 2.000,00 Vennootschap past de boekhouding WEL aan Boekjaar BT ET 2006 0,00 8.000,00 2007 8.000,00 16.000,00 2008 0,00 0,00 2009 0,00 0,00 2010 0,00 0,00 De vennootschap doet een terugname van de overdraven afschrijvingen en gaat dan verder volgens het correcte percentage afschrijven 9
Vak I, A. BELASTBARE GERESERVEERDE WINST (01/01/2008) (31/12/2008) f) Overgedragen winst (vorige jaren buiten beschouwing gelaten) 0,00 4.000,00 i) overderven afschrijving 16.000,00 0,00 totaal 16.000,00 4.000,00 Beweging Aangroei = -12.000,00 De admin heeft 2 x 8000 = 16000 als verdoken reserve toegevoegd aan het resultaat ==> door de correctie boeking verdwijnt de verdoken reserve van 16000. De negatieve beweging (detaxatie) wordt gecompenseerd door de uitzonderlijke opbrengst van 16000. De verdoken reserve wordt vervangen door een zichtbare. Rechtstreeks in kosten geboekte activa Is eveneens een onderwaardering van activa Voor jaar van aankoop een belaste reserve voor verschil tussen aanschaffingswaarde en aanvaardbare afschrijving. De volgende jaren belaste reserve stelselmatig afbouwen voor toegelaten afschrijvingsbedrag. Eerste hypothese: Vennootschap past de boekhouding NIET aan geboekte Fiscale aanvaarde 'Activa in kosten' Aanslagjaar kosten afschrijvingen BT ET 2007 2.000,00 400,00 0,00 1.600,00 2008 0,00 400,00 1.600,00 1.200,00 2009 0,00 400,00 1.200,00 800,00 2010 0,00 400,00 800,00 400,00 2011 0,00 400,00 400,00 0,00 Voor boekjaar 2006 ==> 1600 teveel in kosten ==> verdoken reserve van 1600 (2000-400) in res. Volgende boekjaren ==> niets meer boeken in kosten, fiscaal heeft de venn. Recht op een normale afschrijving ==> belaste reserve elk jaar met 400 verminderen ==> venn. Krijgt kost van 400 buiten BH (als de venn. erom verzoekt) 10
Tweede hypothese: Vennootschap past de boekhouding WEL aan geboekte Fiscale aanvaarde 'Activa in kosten' Aanslagjaar kosten afschrijvingen BT ET 2007 2.000,00 400,00 0,00 1.600,00 2008 0,00 400,00 1.600,00 1.200,00 De vennootsschap gaat in 2008 de boekhouding aanpassen ==> afschrijvingsexcedent wordt teruggenomen. Per 31/12/2008 kan een normale afschrijving van 400,00 EUR geboekt worden Aanslagjaar 2009 Vak I, A. BELASTBARE GERESERVEERDE WINST (01/01/2008) (31/12/2008) f) Overgedragen winst (vorige jaren buiten beschouwing gelaten) 0,00 800,00 i) activa in kosten 1.200,00 0,00 totaal 1.200,00 800,00 Beweging opneming = -400,00 Die opname van de reserves komt overeen met normale afschrijvingsbedrag. De belaste reserve is verdwenen en wordt vervangen door gelijkmatige aanpassing van het boekresultaat Nut van aanpassing boekhouding Indien ze de boekhouding niet aanpast jaarlijks rekening houden met fiscale correctie via de aangifte Bij rechtzetting boekhouding verder fiscaal correct afschrijven en zekerheid afschrijvingsexcedent wordt weggewerkt Niet respecteren degressieve afschijvingsmodaliteiten Is ook een overdreven afschrijving geboekte Fiscale aanvaarde Afschrijvingsexcedent Aanslagjaar kosten afschrijvingen BT ET 2007 10.000,00 5.000,00 0,00 5.000,00 2008 7.500,00 5.000,00 5.000,00 7.500,00 2009 6.250,00 5.000,00 7.500,00 8.750,00 2010 1.250,00 5.000,00 8.750,00 5.000,00 2011 0,00 5.000,00 5.000,00 0,00 Afschrijvingskosten gaan niet verloren woorden alleen in de tijd gespreid Het afschrijvingsexcedent voor 07, 08 en 09 wordt ingehaald in AJ 10 en 11 11
Niet toepassen van de pro rata afschrijvingen Het te hoge afschrijvingsbedrag wordt belast als afschrijvingsexcedent. Na afloop normale afschrijvingsperiode zal excedent fiscaal op nul gebracht zijn. Belaste waardeverminderingen Heeft betrekking op niet afschrijfbare actiefbestanddelen die bij afsluiten boekjaar minder waard geworden zijn Voorbeelden : Vorderingen FVA Geldbeleggingen Als de vennootschap een niet aanvaarde waardevermindering heeft geboekt boekhoudkundig resultaat is ten onrechte verminderd de geboekte WA belasten door een belaste reserve aan fiscale winst toe te voegen Onderwaardering van de voorraad Een te lage waarde van de vorrraad = onderschatting voorraad. Te belasten als onzichtbare reserve omdat te lage voorraad de winst doet dalen Voorraad wordt gewaardeerd tegen kostprijs (geïndividualiseerde prijzen, FIFO, LIFO gewogen gemiddelde) Waarderingsmethode kan niet om fiscale motieven gewijzigd worden ze moet bedrijfseconomische motieven inroepen 12
Door wijze van voorraadwaardering kan de onderneming de winst van ene boekjaar naar andere verschuiven Omzet - kostprijs verkochte goederen (BV + aank. EV) = Bruto exploitatiewinst Een onder- of overgewaardeerde eindvoor-raad wijzigt de kostprijs van de verkochte goederen Onderwaardering van de voorraad vermindert de brutowinst van het boekjaar Overwaardering van de voorraad verhoogt de brutowinst Voorbeeld 9 p. 102 onderwaardering van de voorraad Overgedragen winst (veronderstel de b rutowinst) 0,00 30.000,00 Andere onderschattingen van activa 0,00 10.000,00 0,00 40.000,00 Aangroei = 40.000,00 Als de vennootschap op einde ban het boekjaar de eindvoorraad correct waardeert, rekening houdend met de onderschatting van het vorige jaar ==> de belaste reserve verdwijnt Onderwaardering van vorderingen Vorderingen staan voor een te klein bedrag op balans Niet boeken zeker en vaststaande vorderingen die nog niet geïnd zijn (vb. toegezegde exploitatiesub.) Afboeken van een niet definitief verloren handelsvordering voor volledig bedrag (incl. BTW) Omzetten vreemde munt tegen verkeerde koers Boeken van waarborgen in kost ipv op vorderingrek. Onderwaarderingen worden als belaste reserve bij de belaste fiscale winst gevoegd Ze verdwijnen zodra de venn. De correcte toestand opneemt in haar balans het boekresultaat verhoogt en verdoken reserve neemt af 13
Onderwaardering van de overlopende actiefrekeningen Verkregen opbrengsten Opbrengsten die pas volgend jaar geïnd worden maar reeds dit boekjaar definitief verworven zijn indien dit niet gebeurt onderschatting van actief Voorbeeld verlopen intrestgedeelte (oef 14) Omgekeerde: geïnde vooruitbetaalde opbrengsten die een venn. Definitief heeft verkregen, mogen gedeeltelijk uit res. Gehaald worden door ze over te dragen naar boekjaar waarop ze slaan. Gratis verworven activa Gratis verkregen activa moet tegen werkelijke waarde gewaardeerd worden en die verrijking komt in winst. Boeking gebeurt via 74 rek Indien dat niet geboekt wordt verdoken reserve wegens onderwaardering activa Overwaardering passiva De schuldenrekeningen staan voor een hoger bedrag dan hun werkelijke waarde in de balans overschatting passief corrigeren door belaste reserve aan de winst toe te voegen Overschatting leveranciersschuld Verkregen kortingen niet geboekt CN s niet (of verkeerd) geboekt Geen rek met correcte waarde vreemde munt Betwiste schuld moet niet betaald worden Een schuld wordt kwijtgescholden zonder afboeking in de boekhouding Een leverancier wordt niet betaald 14
Voorbeeld 10 p. 106 Overwaardering leverancierschuld Kwijtgescholden schuld blijft als openstaande leverancier op de balans staan normaal moet venn. Boeken 440 Leveranciers 25.000,00 76 aan Uitz. Opbr 25.000,00 In dat geval verdorken reserve Overwaardering passiva 0,00 25.000,00 0,00 25.000,00 Aangroei = 25.000,00 Voorbeeld 11 p. 106 Overwaardering leverancierschuld Een inkomende ereloonnota wordt dubbel ingeboekt 61 Diensten en diverse goederen 5.000,00 489 aan Div. schulden 5.000,00 61 Leveranciers 5.000,00 489 aan Div. schulden 5.000,00 Venn. Voerde slechts één betaling uit en corrigeerde 2e boeking niet 489 Diverse schulden 5.000,00 550 aan Bank 5.000,00 Er staat op het einde van het BJ nog een schuld open op de rek 489 terwijl er geen meer is. De schuldenrek. 489 is overschat ==> belaste reserve aan resultaat toevoegen die dit compenseert Belaste reserve van 2007 (veronderstel de boekwinst wordt overgedragen) Overgedragen verlies (2xkosten) 0,00-10.000,00 Overwaardering passiva 0,00 5.000,00 Totaal 0,00-5.000,00 Beweging Opneming = -5.000,00 Correctie in boekhouding in 2008: 489 Diverse schulden 5.000,00 760 aan Uitz. Opbr. 5.000,00 Belaste reserve van 2008 (veronderstel de boekwinst wordt overgedragen) Overgedragen verlies (2xkosten) -10.000,00-5.000,00 Overwaardering passiva 5.000,00 0,00 Totaal -5.000,00-5.000,00 Beweging Opneming = 0,00 15
Overdreven waarborg of garantieverplichting Waarborg ontvangen voor leeggoed staat op schulden rek (moet teruggegeven worden aan klanten) Als waarborg niet meer moet terugbetaald worden en schuldenrek. wordt niet aangepast overschatting passief Andere overwaarderingen van passiva Geboekte voorzieningen voor risico s en kosten die niet aan de vrijstellingsvoorwaarden voldoen Te hoge schulden voor vakantiegeld Behouden van uitgedrukte HWMW op rek. 121 bij verkoop actiefbestanddeel waarop ze betrekking heeft. 16