Module Leidinggeven Instructie-/werkboek
Colofon Auteur: Danielle Bennenk Inhoudelijke redactie: Edu Actief b.v. Titel: Module Leidinggeven ISBN: 978 90 3722 056 8 Edu Actief b.v. 2009 Met dank aan: ROC Zoomvliet College (Bergen op Zoom) Behoudens de in of krachtens de Auteurswet gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van reprografische verveelvoudigingen uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16h Auteurswet dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht (www.reprorecht.nl). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in compilatiewerken op grond van artikel 16 Auteurswet kan men zich wenden tot de Stichting PRO (www.stichting-pro.nl). De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden. Door het gebruik van deze uitgave verklaart u kennis te hebben genomen van en akkoord te gaan met de specifieke productvoorwaarden en algemene voorwaarden van Edu Actief, te vinden op www.edu-actief.nl.
Inhoud 1. 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 2. 2.1 2.2 2.3 3. 3.1 3.2 3.3 GOE Begeleiden, aansturen, motiveren en stimuleren van medewerkers binnen een team Taken van een leidinggevende Feedback Teambuilding Werving en selectie van nieuwe medewerkers Voeren van functionerings- en beoordelingsgesprekken GOE Maken van een SWOT-analyse Kosten- en batenbewust handelen Het marktonderzoek Marketing & promotie GOE Wet- en regelgeving toepassen Sociale hygiëne De allergenenwetgeving Diverse wetten en verordeningen 4 7 17 27 34 38 42 44 52 70 75 77 83 87
GOE Begeleiden, aansturen, motiveren en stimuleren van medewerkers binnen een team 1. GOE Begeleiden, aansturen, motiveren en stimuleren van medewerkers binnen een team Leidinggeven bestaat uit 3 GOE s. Je werkt nu aan GOE 1: Begeleiden, aansturen, motiveren en stimuleren van medewerkers binnen een team. Inleiding op de GOE In de horeca wordt voornamelijk in teams gewerkt. Het team koks zorgt ervoor dat alle gerechten voorbereid, klaargemaakt en uitgeserveerd kunnen worden. Het team bediening zorgt ervoor dat het restaurant er piekfijn uitziet, alle gasten geholpen worden en dat alles na afloop ook weer opgeruimd wordt enzovoort. Dus als zelfstandig werkend gastheer maak je hoe dan ook onderdeel uit van een team, en heb je waarschijnlijk een belangrijke rol in dat team. Je leidinggevende zal vaak naar jou kijken om de mensen in het team te begeleiden, aan te sturen, te motiveren en te stimuleren. Je vervult als het ware een voorbeeldfunctie. In deze GOE van de module Leidinggeven ga je als zelfstandig werkend gastheer alvast een kijkje nemen in de wereld van de leidinggevende. Oriëntatie op de GOE In deze GOE ga je kennis vergaren op het vlak van communicatie, coachen, motivatie en teambuilding. Na het werken in deze GOE: weet je als zelfstandig werkend gastheer, onder andere: wat constructieve en destructieve feedback is hoe je een normerend gesprek moet voeren hoe je medewerkers kunt motiveren en stimuleren wat jouw teamrol in een team is kun je zelfstandig: feedback geven een goede waarneming doen een adviesgesprek voeren SMART doelen formuleren 4
GOE Begeleiden, aansturen, motiveren en stimuleren van medewerkers binnen een team kun je uitleggen: wat interne en externe motivatie is hoe je een adviesgesprek moet volgen. Na het uitvoeren van de praktijkopdrachten en de bijbehorende theorieopdrachten kun je onder begeleiding van je praktijkbegeleider: een advies- of een normerend gesprek voeren feedback geven. Hoe sluit je deze GOE af? De prestaties die je levert in deze GOE resulteren in ieder geval in de volgende producten: 1. Theorie: Je hebt alle opdrachten uit deze GOE gemaakt. Alle opdrachten die je apart uitwerkt, kun je in je portfolio bewaren. bijgewerkte vaktermenlijst. 2. Praktijk: uitwerkingen van de gevraagde rollenspellen (normerend gesprek, feedback enzovoort) uitgewerkt reflectieverslag van de opdracht instructie en feedback geven en de presentatie motivatie een uitgewerkt reflectieverslag over de hele casus. Tips voor werken en leren: Maak zo veel mogelijk gebruik van jouw ervaringen in de praktijk. Gebruik zo veel mogelijk de procedures en gegevens van jouw praktijkbedrijf om aan opdrachten te voldoen. Maak goede afspraken met je praktijkbegeleider. Maak een goede planning (stappenplan/afsprakenlijst) waarin staat wanneer je wat gaat doen en bij wie je eventueel hulp kunt vragen. Stem dit af met je coach. Je kunt gebruikmaken van je bronnenboek, het internet of andere informatiebronnen voor het opzoeken van informatie en het uitwerken van opdrachten. Je kunt veel informatie halen van de website: www.jerestaurant.nl. Planning Door het maken van een planning houd je controle over je werkzaamheden. Daarom maak je een planning voor deze GOE. Je maakt een planning voor zowel de praktijk als de theorie (workshops, hoorcolleges enzovoort). Geef in je planning aan wanneer je wat gaat uitvoeren, hoeveel tijd je eraan denkt te besteden en wanneer je iets af wilt hebben. Opdracht Maak deze planning. Opmerking: Als je de planning altijd bij je wilt hebben, neem deze dan over in het schema hierna. Deze GOE kun je uitvoeren in ongeveer vier tot zes uur. 5
Planning opdrachten/technieken GOE 1 Beschrijving opdrachten/technieken Geplande tijd Geplande datum uitvoeren op school/stagebedrijf Datum werkelijke uitvoering Reflectie Aan het einde van deze GOE kijk je terug op hoe je jouw werk hebt aangepakt. Het reflectieformulier kan je hierbij helpen. Het formulier heb je nodig tijdens een coachingsgesprek. Op het formulier komen in ieder geval de volgende onderwerpen aan de orde: Heb je het handig aangepakt? Wat ging er goed en wat ging er fout? Wat ga je volgende keer anders doen? Wat neem je mee naar de volgende GOE om te verbeteren? Heb je je aan je planning/afspraken gehouden? Leg uit waarom je er eventueel van afgeweken bent. Wat heb je aan je portfolio toegevoegd? Aan de slag Het is de hoogste tijd om met de opdrachten te beginnen. Voor het beantwoorden van een groot aantal opdrachten kun je goed gebruik maken van het bronnenboek en ook je praktijkbedrijf zal een goede bron van informatie zijn. 6
GOE Begeleiden, aansturen, motiveren en stimuleren van medewerkers binnen een team 1.1 Taken van een leidinggevende Inleiding In de module Leidinggeven wordt uitgelegd wat medewerkers mogen verwachten van een leidinggevende. Er wordt uitgelegd welke kennis en vaardigheden je nodig hebt, maar vooral ook welke houding dit vereist. Houding, ook wel attitude genoemd, betekent het handelen, denken en voelen. Daaronder valt ook mentaliteit, motivatie en presentatie. Niet iedere topmedewerker kan ook een topleidinggevende zijn! In de oriëntatiemodule heb je al stilgestaan bij enkele van de onderwerpen die ook in deze GOE weer naar voren komen. Laten we beginnen met het opfrissen van ons geheugen... Zoek in je bronnenboek Zelfstandig werkend gastheer/leidinggevende bediening hoofdstuk 9 Leidinggeven op. Lees hiervan de inleidende tekst Taken van een leidinggevende goed door. Zoek in je bronnenboek Gastheer/gastvrouw deel 1 paragraaf 1.4 Werken in de horeca op en lees deze tot en met de tekst Presentatie nog eens goed door. 7
Opdracht 1: In de teksten kom je een aantal belangrijke termen tegen. Zoek de juiste definitie bij de correcte term. Zet de juiste letter in de middelste kolom. Definitie 1. Persoonlijke kenmerken van iemands gedrag, die voornamelijk worden bepaald door iemands houding. 2. Een omschrijving van een gewenste toestand of resultaat. 3. Een overeenkomst tussen een werkgeversorganisatie en vakbond(en). Hierin zijn afspraken opgenomen over onder andere lonen, werk- en rusttijden, aanvang en beëindiging van de arbeidsovereenkomst. 4. Het recht op het verrichten van (rechts)handelingen en het nemen van beslissingen binnen de door de werkgever gestelde normen. 5. De medewerker is verantwoordelijk voor het resultaat van het uitvoeren van zijn taken. 6. De verplichting van de werknemer om binnen zijn bevoegdheid zodanige maatregelen te nemen dat hij zijn taken met het beoogde resultaat uitvoert. 7. Het geheel aan taken en verantwoordelijkheden die een medewerker moet uitvoeren. 8. Het geheel aan kennis, vaardigheden en houding die nodig is om een werkproces goed uit te kunnen voeren. Letter Term A. Output B. Verantwoordelijkheid C. Eigenschappen D. Functie E. Bevoegdheid F. Competentie G. Norm H. Cao Ga op www.jerestaurant.nl naar Leidinggeven, GOE 3 Begeleiden, aansturen, motiveren en stimuleren van medewerkers binnen een team en open de link Koninklijke Horeca Nederland. Zoek de referentiefuncties: medewerker bediening B.3.2 medewerker bediening luxe restaurant B.5.1 eerste medewerker bediening B.4.3. 8
GOE Begeleiden, aansturen, motiveren en stimuleren van medewerkers binnen een team Opdracht 2: 1. Vergelijk de drie referentiefuncties. Wat zijn de verschillen? Beschrijf je bevindingen in het volgende schema. Verschillen met betrekking tot: Medewerker bediening B.3.2 Medewerker bediening luxe restaurant B.5.1 Eerste medewerker bediening B.4.3 Kenmerken van de referentiefunctie Organisatie Belangrijkste verantwoordelijkheden en taken Overige informatie en bezwarende omstandigheden 2. Vergelijk de drie referentiefuncties met jouw huidige functie. Welke beschrijving van de referentiefuncties komt het dichtst bij de functie (taken, verantwoordelijkheden enzovoort) die je nu uitvoert? Geef een toelichting. 9
3. Schrijf nu je eigen referentiefunctie met behulp van het volgende formulier. Geef een uitgebreide beschrijving van alle onderdelen. REFERENTIEFUNCTIE- OMSCHRIJVING VAN: (naam) Kenmerken van de referentiefunctie Organisatie Directe chef Geeft leiding aan Belangrijkste verantwoordelijkheden en taken Hoofdverantwoordelijkheden en taken en onderliggende werkzaamheden Overige informatie en bezwarende omstandigheden Opdracht 3: 1. Zoals je weet zijn er in ieder bedrijf bepaalde standaardnormen vastgesteld, zoals de manier waarop men omgaat met klachten, of de manier waarop men omgaat met medewerkers die te laat komen, of de manier waarop men de gasten dient te serveren. Beschrijf de standaardnormen die jouw leerbedrijf hanteert met betrekking tot ziekmelding en aanvraag voor een specifieke vrije dag. Dus wat zijn jouw taken en verantwoordelijkheden bij deze twee situaties? a. ziekmelding 10