Datadocument DIS Ronde 20 dataset. Versie 1.1

Datadocument DIS Ronde 20 dataset Versie 1.1 Versie: 1.1 Status: Concept Door: Team A&M DBC Onderhoud Datum: 10 maart 2011

INLEIDING Voor de berekening van de zorgproductprofielen en de productprijzen is gebruikgemaakt van de DIS Ronde 20 dataset. Deze dataset is gebaseerd op DIS gegevens van afgesloten DBCtrajecten over de periode januari 2007 t/m oktober 2010. De Ronde 20 dataset bevat de DIS gegevens die zijn aangeleverd door 330 zorgaanbieders, verdeeld over 7 categoriën: 63 algemene ziekenhuizen, 9 academische ziekenhuizen, 31 topklinische ziekenhuizen, 2 epilepsiecentra, 25 revalidatiecentra, 16 audiologische centra en 6 radiotherapeutische centra. De overige instellingen (categorale instellingen en zelfstandige behandelcentra) worden niet meegenomen in de productprijsberekening. De ongeschoonde dataset bevat ruim 14,9 mio subtrajecten, die samen bijna 9,7 mrd euro vertegenwoordigen (zie kengetallen weergegeven in Appendix A). Op de ongeschonde Ronde 20 dataset vinden de volgende controles en databewerkingen plaats: Periodeselectie = selectie van een recente dataset (hoofdstuk 1.1). Schoning = verwijderen van DIS gegevens die onjuist of onvolledig zijn, of significant afwijken van de benchmark (hoofdstuk 1.2). Calibratie = instellingsschoning teneinde een representatieve dataset te verkrijgen (hoofdstuk 1.3). Transformatie = omzetting van de historische DBC-typering naar de DBCproductstructuur 2011 (hoofdstuk 2). Simulatie registratieregels = bewerking van de dataset alsof deze volgens de nieuwe registratieregels is geregistreerd (hoofdstuk 3) Grouperrun = het afleiden van zorgproducten op basis van de RS08 productstructuur. Voor elk van de ziekenhuis AGB-codes worden na periodeselectie 10 kengetallen bepaald: totale ziekenhuiskosten (gebaseerd op de concept kostprijslijst 2009), totaal aantal zorgactiviteiten ZPK 1 t/m ZPK 8 en het totale aantal DBC-trajecten dat uitvalt vanwege hervalidatie. De 10 geselecteerde kengetallen zijn belangrijke indicatoren voor casemix (met de gemiddelde DBC-kostprijs als indicator voor de DBC-productiemix), voor profielen (met hervalidatie-uitval als indicator voor de juiste koppeling van zorgactiviteiten aan DBC s) en voor het aantal zorgactiviteiten (met het gemiddelde aantal ZPK verrichtingen per DBC als indicator voor de profielzwaarte). Op basis van deze 10 kengetallen vindt calibratie plaats, de instellingsschoning die tot doel heeft om landelijk representatieve profielen af te leiden. Na calibratie wordt een representativiteitstoets uitgevoerd (zie hoofdstuk 1.4). Van representativiteit is sprake indien de kengetallen van de geschoonde en gecalibreerde dataset niet significant verschillen met die voor de benchmark voor representativiteit, de ongeschoonde DIS dataset. Na schoning en calibratie bestaat de Ronde 20 dataset uit 10,6 mio DBC-subtrajecten met een kostenomzet van 7,0 mln euro. Pagina 2 van 15

1 SELECTIE DATASET 1.1 Periodeselectie Bij voorkeur dient voor de berekening van de profielen en de productprijzen een zo recent mogelijke dataset over een aaneengesloten periode van twaalf maanden te worden gebruikt zodat enerzijds aansluiting met jaarcijfers kan worden gemaakt en anderzijds potentiële seizoenseffecten geen invloed hebben. De keuze van een recente periode van een jaar is een beleidsmatige keuze, maar essentieel voor aansluiting bij jaarcijfers is dat de gegevensaanlevering volledig is en geen sterke daling vertoont aan het eind van de periode. Dit houdt in dat volledigheid en continuïteit van de gegevensaanlevering belangrijke randvoorwaarden vormen bij de periodeselectie. Teneinde te toetsen of de gegevensaanlevering binnen het geselecteerde tijdvak continu verloopt, zijn voor alle instellingen binnen de Ronde 20 dataset de aangeleverde maandaantallen DBC-trajecten vastgesteld. Van continue gegevensaanlevering is sprake indien het totale maandaantal DBC-trajecten per categorie niet teveel varieert. Een maat voor de variatie van de maandaantallen is de standaardafwijking van de totale maandaantallen per categorie. Uit de verhouding van standaardafwijking en gemiddeld maandaantal kan de zogenaamde CV-waarde (Coefficient of Variation) worden afgeleid. In Figuur 1 is de ontwikkeling van de CV-waarde van de totale maandaantallen weergegeven. Voor de categorieën academische ziekenhuizen, algemene ziekenhuizen, dialysecentra, radiotherapeutische centra en zelfstandige behandelcentra (ZBC) blijkt de CV-waarde kleiner dan 0,1 te zijn. Hieruit mag worden geconcludeerd dat de DIS-gegevensaanlevering binnen het gekozen tijdvak continu verloopt. Pagina 3 van 15

0,60 cv-waarde van 12 maanden 0,50 0,40 0,30 0,20 0,10 0,00 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 2 3 4 5 6 7 8 2009 2010 maand einddatum traject Figuur 1 CV-waardes van totale maandaantallen, berekend over de afgelopen 12 maanden tot en met de maand aangegeven op de horizontale as Op grond van deze analyse heeft DBC-O besloten om de Ronde 20 dataset te baseren op alle in 2009 afgesloten DBC s. Voor 3 specialismen is echter een ander tijdvak geselecteerd: Radiotherapie Door verbeterde DBC-registratie is het gemiddeld aantal verrichtingen per DBC vanaf januari 2009 sterk toegenomen. Derhalve zijn voor dit specialisme de DBC s geselecteerd die geopend zijn in 2009. Revalidatie Het specialisme Revalidatie is in 2009 begonnen met het registreren van DBC s. In 2008 zijn wel revalidatie-dbc s aangeleverd, maar deze nagenoeg allen afgesloten op 31 december 2008 en heropend op 1 januari 2009. Deze piek in het aantal DBC s geopend in januari 2009 betreft vooral patiënten die jaren in behandeling blijven waaronder veel kinderen. Om dit effect te elimineren is op advies van experts uit het veld daarom besloten om de Ronde 20 dataset te baseren op alle geopende DBC s in 2009, maar alle trajecten te schonen die tussen 1 en 9 januari 2009 zijn geopend en die zijn gesloten vóór december 2009. Dit heeft tot gevolg dat alleen volledig gevulde DBC s zijn behouden in de dataset. Audiologie Aangezien bij Audiologie de aanlevering onvolledig zijn tot eind 2009 is besloten om de Ronde 20 dataset te baseren op DBC s die geopend zijn in 2008. Pagina 4 van 15

1.2 Schoning De Ronde 20 dataset is op een aantal (technische) kwaliteitscriteria beoordeeld: Stap 1. Controles trajecten en verrichtingen Op de Ronde 20 dataset zijn met behulp van een aantal flagging rules controles op trajectniveau en verrichtingenniveau uitgevoerd. Bij alle controles geldt dat oorspronkelijke data niet worden overschreven of verwijderd maar dat deze alleen wordt gemarkeerd door middel van indicatoren. Op grond van deze controles worden bijvoorbeeld correcties uitgevoerd bij DBC-trajecten waarin onterecht dubbele OK-verrichtingen voorkomen of waarin bij dezelfde patiënt in dezelfde zorginstelling meerdere polikliniekbezoeken op dezelfde dag voorkomen. Een andere belangrijke controle betreft de hervalidatie van DBC-trajecten. Bij de hervalidatie wordt een gehervalideerde behandelascode bepaald, en vergeleken met de afgeleide behandelas in de DIS-data. Trajecten die in de hervalidatie afleiden naar een afwijkende behandelas worden, evenals de bijbehorende uitgevoerde verrichtingen, gemarkeerd als geschoond. Het verschil in het aantal trajecten tussen de ongeschoonde dataset en de dataset na toepassing van deze controles wordt aangeduid als hervalidatie-uitval. Stap 2 Bepalen kengetallen per categorie Voor iedere instelling worden de volgende 10 kengetallen bepaald: totale DBC-kosten, totaal aantal zorgactiviteiten ZPK 1 t/m ZPK 8 en het totale aantal DBC-trajecten dat uitvalt door hervalidatie. De 10 geselecteerde kengetallen vormen voor elke categorie belangrijke indicatoren voor casemix (met de gemiddelde DBC-kostprijs als indicator voor de productiemix DBC s) als profielen (met hervalidatie-uitval als indicator voor de juiste koppeling van zorgactiviteiten aan DBC s en het aantal zorgactiviteiten per ZPK als indicator voor de profielzwaarte). De kengetallen vormen voor elke categorie kwaliteitsindicatoren voor zowel casemix als profielen. Stap 3 Bepalen van de afwijking van de kengetallen Voor elk van de 10 kengetallen wordt per ziekenhuis de afwijking bepaald ten opzichte van het gemiddelde kengetal van de categorie waartoe de betreffende instelling behoort (algemeen, academisch, topklinisch, audiologisch centra, revalidatie centra of radiotherapeutische centra). Het gemiddelde kengetal van de categorie en de standaarddeviatie worden berekend met behulp van lineaire regressie van de kengetallen met het aantal DBC-trajecten (zie Fig. 2). Pagina 5 van 15

Figuur 2 Voorbeeld van lineaire regressie voor ZPK 1, 2, 3 en 5 (algemene ziekenhuizen) Stap 4 Markeren van instellingen met de grootste totale afwijking Op basis van de afwijkingentabel, bepaald in stap 3, wordt per instelling de totale afwijking berekend. De totale afwijking per instelling is gedefinieerd als de kwadraatsom van de afwijkingen van de 10 kengetallen. Door de instellingen te beoordelen op basis van de totale afwijking worden de 10 kengetallen feitelijk simultaan getoetst. In Figuur 3 is voor alle algemene instellingen de totale afwijking weergegeven met op de horizontale as het instellingsnummer en op de verticale as de totale afwijking. Figuur 3 Totale afwijking voor de categorie algemene ziekenhuizen Pagina 6 van 15

1.3 Calibratie Nadat de instellingen op kwaliteit van aanlevering zijn beoordeeld, worden de instellingen per categorie op volgorde van toenemende totale afwijking ingedeeld (zie Figuur 4), waarbij de horizontale as het cumulatieve aantal DBC-trajecten (uitgedrukt als percentage van het totaal aantal DBC-trajecten binnen de categorie) is, en de verticale as de totale afwijking. Dit proces wordt aangeduid als calibratie. Het doel van calibratie is dat een dataset resteert waarin de categorieën ziekenhuizen die in de profielen worden opgenomen (algemeen, topklinisch, academisch) representatief zijn vertegenwoordigd, zodat casemix en profielen representatief zijn. Door nu de verticale zwarte lijn (de grenswaarde) in de grafiek te verschuiven, wordt ervoor gezorgd dat steeds een gelijk percentage van het oorspronkelijk aantal DBC-trajecten overblijft in alle categorieën. De instellingen rechts van de grenswaarde worden geschoond. In Appendix A is weergegeven hoeveel instellingen per categorie door de calibratie worden geschoond in de Ronde 20 dataset. Totale afwijking 50 45 40 35 30 25 20 15 10 5 algemene ziekenhuizen academische ziekenhuizen topklinische ziekenhuizen revalidatiecentra audiologische centra grenswaarde 0 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Percentage trajecten Figuur 4 Totale afwijking per categorie 1.4 Representativiteitstoets Van representativiteit is sprake indien de gemiddelde kengetallen per categorie na calibratie niet significant verschillen met de gemiddelde kengetallen per categorie van de benchmark. De benchmark voor representativiteit is de ongeschoonde DIS dataset. De statistische norm voor representativiteit is dat het verschil tussen de gemiddelde kengetallen na calibratie niet groter is dan 1,96 keer de standaarddeviatie (de factor 1,96 correspondeert met de statistische Pagina 7 van 15

overschrijdingskans van 5%). De resultaten van de representativiteitstoets zijn weergegeven in Appendix B (volgt nog). Pagina 8 van 15

2 TRANSFORMATIE DATASET 2.1 Inleiding Met de geselecteerde periode omvat de Ronde 20 dataset meerdere DBC-productstructuren. Voor een juiste vergelijking tussen de huidige DBC-productstructuur en de DOTproductstructuur is het noodzakelijk om de historische DBC-typering om te zetten (te transformeren) naar de huidige DBC-typering. De omzettingen zijn uitgevoerd volgens de door DBC-O samengestelde Transformatietabel. Na periodeselectie is de Ronde 20 dataset getransformeerd naar de DBC-productstructuur 2011. Pagina 9 van 15

3 SIMULATIE DATASET 3.1 Inleiding De nieuwe registratieregels voor openen en sluiten hebben tot gevolg dat subtrajecten op andere momenten worden geopend en gesloten dan volgens de huidige registratieregels. Dit betekent dat de verzameling aan activiteiten die wordt uitgevoerd binnen een subtraject, eveneens aan verandering onderhevig zal zijn. Aangezien de tariefberekening van de zorgproducten gebaseerd wordt op het gemiddelde profiel, is het nodig voor een goede tariefberekening om de (verwachte) profielvulling van de nieuwe zorgproducten te bepalen. Tevens hebben de nieuwe regels gevolgen voor de aantallen, doorlooptijden en homogeniteit van de verschillende zorgproducten. Deze grootheden spelen een rol bij het kunnen bepalen van de financiële impact en risico s die de invoering van DOT met zich mee zal brengen. Het doel van de simulatie van de registratieregels is om inzicht te krijgen in de gemiddelde profielvulling van de nieuwe zorgproducten, om zo adequate tarieven te kunnen berekenen. Aanvullende doelstellingen zijn om meer zicht te krijgen op de aantallen en doorlooptijden van de subtrajecten, en tevens op de homogeniteit van de (op basis van de subtrajecten afgeleide) DOT zorgproducten. 3.2 Werkwijze De simulatie van registratieregels is op detailniveau uitgevoerd. Globaal is de volgende werkwijze gehanteerd: Stap 1 Alle DBC s met dezelfde diagnose, behorende bij dezelfde patiënt, worden samengevoegd. Tevens worden eventuele. parallelle DBC s (bij hetzelfde specialisme) van deze patiënt toegevoegd indien de corresponderende diagnosen niet parallel mogen worden gedeclareerd. Zo ontstaat een sequentie ( tijdslijn ) van verrichtingen die zijn uitgevoerd bij deze patiënt. De openings- en sluitingsmomenten van de oude DBC s/subtrajecten spelen hierin geen rol meer. We noemen dit een supertraject (want het betreft dus een samenstel van een of meerdere subtrajecten). Stap 2 Vervolgens worden op elk supertraject de nieuwe registratieregels voor openen en sluiten toegepast. Zo ontstaan nieuwe subtrajecten die voldoen aan de nieuwe registratieregels. Stap 3 De subtrajecten die vallen onder een van de uitzonderingen, worden buiten deze simulatie Pagina 10 van 15

gehouden; dus deze subtrajecten worden niet aangepast. Stap 4 Elk van de resulterende subtrajecten, wordt met behulp van de grouper voorzien van een DOT zorgproductlabel. Dit betekent dus dat op basis van de individuele profielen van de subtrajecten het corresponderende DOT zorgproduct is bepaald. De bovengenoemde werkwijze kent enkele beperkingen: Het begrip zorgvraag is in het algemeen niet beschikbaar in de data. In voorkomende gevallen kan er sprake zijn van sequentiële subtrajecten met identieke diagnosen, terwijl er sprake was van een verschillende zorgvraag (denk aan ingrepen aan dubbelzijdige organen). Dit is niet te onderscheiden in de data. Op basis van historie en niet veranderend registratiegedrag is de beschreven aanpak de meest zuivere. Het is aannemelijk dat de registratieregels, en met name de openings- en sluitingsregels veranderen, toch een zeker effect kan hebben op de wijze waarop zorg wordt geregistreerd, gepland en gedeclareerd. Dit gedragseffect is geen onderdeel van de simulatie. De potentiële (financiële) gevolgen van deze beperkingen moeten in ogenschouw genomen worden bij het interpreteren van de resultaten van de simulatie. Tevens zullen aanvullende mitigerende maatregelen moeten worden genomen om deze gevolgen, voorzover mogelijk, te minimaliseren. Pagina 11 van 15

APPENDIX A KENGETALLEN RONDE 20 DATASET Onderstaand overzicht toont de kengetallen voor de ongeschoonde Ronde 20 dataset. Ronde 20 dataset - Voor schoning Algemeen Academisch Topklinisch Revalidatiecentra Audiologiecentra Radiotherapie Totaal Aantal instellingen 63 9 31 25 16 6 150 Aantal DBC's 6.841.412 1.649.256 6.297.847 99.983 51.462 29.471 14.969.431 Ziekenhuiskosten 3.737.003.612 1.419.447.738 4.208.210.026 249.620.314 23.227.621 53.923.148 9.691.432.459 Aantal ZPK1 12.121.542 2.764.415 11.031.470 71.136 0 46.471 26.035.034 Aantal ZPK2 808.600 175.618 743.683 0 0 0 1.727.901 Aantal ZPK3 4.145.869 1.231.585 3.997.874 456.940 0 0 9.832.268 Aantal ZPK4 3.499.559 968.847 3.218.827 0 157.244 15 7.844.492 Aantal ZPK5 1.375.776 277.158 1.201.532 0 0 0 2.854.466 Aantal ZPK6 1.907.345 995.427 2.402.413 0 0 333.888 5.639.073 Aantal ZPK7 4.323.046 1.313.928 4.021.082 0 0 418 9.658.474 Aantal ZPK8 48.730.233 15.289.430 52.810.652 0 0 1.197 116.831.512 Ronde 20 dataset - Na schoning Algemeen Academisch Topklinisch Revalidatiecentra Audiologiecentra Radiotherapie Totaal Aantal instellingen 63 9 31 25 16 6 150 Aantal DBC's 6.281.692 1.472.338 5.830.375 79.827 51.462 29.041 13.744.735 Ziekenhuiskosten 3.581.991.051 1.348.114.803 4.035.499.268 207.527.306 23.227.621 53.310.152 9.249.670.200 Aantal ZPK1 11.609.573 2.702.157 10.527.414 65.865 0 46.011 24.951.020 Aantal ZPK2 787.910 169.043 722.192 0 0 0 1.679.145 Aantal ZPK3 4.040.839 1.166.489 3.859.969 454.528 0 0 9.521.825 Aantal ZPK4 3.164.397 911.905 2.946.019 0 157.244 15 7.179.580 Aantal ZPK5 1.301.826 256.581 1.139.632 0 0 0 2.698.039 Aantal ZPK6 1.844.402 947.992 2.327.762 0 0 321.349 5.441.505 Aantal ZPK7 4.084.053 1.149.543 3.802.411 0 0 417 9.036.424 Aantal ZPK8 45.584.890 14.658.168 48.686.264 0 0 1.163 108.930.485 Pagina 12 van 15

Ronde 20 dataset - Na schoning en calibratie Algemeen Academisch Topklinisch Revalidatiecentra Audiologiecentra Radiotherapie Totaal Aantal instellingen 54 7 26 21 14 5 127 Aantal DBC's 4.827.162 1.121.186 4.514.211 60.120 35.541 23.808 10.582.028 Ziekenhuiskosten 2.679.355.876 995.870.709 3.103.782.842 145.607.037 15.163.203 40.345.858 6.980.125.527 Aantal ZPK1 8.998.986 2.148.228 8.144.005 52.024 0 40.877 19.384.120 Aantal ZPK2 600.300 129.566 552.005 0 0 0 1.281.871 Aantal ZPK3 3.106.634 915.655 2.946.791 319.161 0 0 7.288.241 Aantal ZPK4 2.458.983 723.197 2.267.498 0 108.452 15 5.558.145 Aantal ZPK5 994.494 199.583 873.984 0 0 0 2.068.061 Aantal ZPK6 1.332.638 687.519 1.686.738 0 0 249.269 3.956.164 Aantal ZPK7 3.126.203 937.676 2.980.760 0 0 417 7.045.056 Aantal ZPK8 35.889.360 9.122.610 36.569.456 0 0 1.163 81.582.589 Ronde 20 dataset Samenvatting Algemeen Academisch Topklinisch Revalidatiecentra Audiologiecentra Radiotherapie Totaal Aantal instellingen 63 9 31 25 16 6 150 Aantal DBC's 6.841.412 1.649.256 6.297.847 99.983 51.462 29.471 14.969.431 DBC's geschoond door hervalidatie 419.226 156.071 333.033 2.211 0 0 910.541 %DBC's geschoond door hervalidatie 6,1% 9,5% 5,3% 2,2% 0,0% 0,0% 6,1% instellingen na calibratie 54 7 26 21 14 5 127 DBC's geschoond door calibratie 1.454.530 351.152 1.316.164 19.707 15.921 5.233 3.162.707 %DBC's geschoond door calibratie* 23,2% 23,8% 22,6% 24,7% 30,9% 18,0% 23,0% Ronde 20 dataset - Na simulatie (Volgt nog) Aantal instellingen Aantal DBC's Ziekenhuiskosten Aantal ZPK1 Aantal ZPK2 Aantal ZPK3 Aantal ZPK4 Aantal ZPK5 Aantal ZPK6 Aantal ZPK7 Algemeen Academisch Topklinisch Revalidatiecentra Audiologiecentra Radiotherapie Totaal Pagina 13 van 15

Aantal ZPK8 Pagina 14 van 15

APPENDIX B REPRESENTATIVITEITSTOETS Volgt nog Pagina 15 van 15