Prikkelbare Darm Syndroom



Vergelijkbare documenten
Het prikkelbare darmsyndroom. polikliniek maag-, darm-, leverziekten

Het prikkelbare darmsyndroom (PDS)

Uitleg wat de diagnose Prikkelbare Darm Syndroom betekent en wat er aan te doen is.

Prikkelbare darm syndroom

Maag-, darm- en leverziekten

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

PDS B e l a n g e n v e r e n

Eigen regie bij het Prikkelbare darm Syndroom

PATIËNTENFOLDER Interne Geneeskunde Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Oorzaken Diagnose stellen Medische behandeling

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Een korte cursus behandeling van Crohn en Colitis voor patiënten met ervaring.

PDS komt voor bij 15 tot 20 procent van de vrouwen en 5 tot 20 procent van de mannen, voornamelijk

Wat zijn divertikels?

Buikpijn- een opvlamming? Dr. F.H.J. Wolfhagen, MDL-arts

Prikkelbare Darm Syndroom

Nutritionele preventie en management bij prikkelbare darm syndroom, constipatie en diverticulose

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. Prikkelbare Darm Syndroom

3 onderwerpen. Irritable bowel syndrome (PDS) vanuit het Patientenperspectief

Regionale Transmurale Afspraken Prikkelbaar Darm Syndroom Reduce PDS (IBS)

Wetenschapswinkel Geneesmiddelen. Het Prikkelbare Darm Syndroom Ervaringen met alternatieve geneeswijzen

PDS B e l a n g e n v e r e n

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS)

Chronische buikpijnklachten

Divertikels en diverticulitis. Oorzaak en behandeling

PDS B e l a n g e n v e r e n

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. Prikkelbare Darm Syndroom

Buikklachten, altijd een opvlamming? Rinze ter Steege, MDL-arts Martini ziekenhuis Groningen IBD dag 22 september 2018

Kennislacunes NHG-Standaard Buikpijn bij kinderen

Irritable bowel syndrome (PDS) vanuit het Patientenperspectief. 3 onderwerpen. 1 IBS in het kort. 2 Kennis van IBS patienten over hun aandoening

PDS B e l a n g e n v e r e n

Functionele buikklachten

buikklachten: Is de aardappel in discrediet? Prof. Dr. Ben Witteman, MDL-arts, Ziekenhuis Gelderse Vallei, Ede Wageningen Universiteit

Regionale Transmurale Afspraak Prikkelbaar Darm Syndroom versie december 2015

Divertikels. Afdeling Diëtetiek

Diverticulitis. chirurgie

Eigen Regie bij PDS. Versie datum door september 2018 Anja van Kempen, huisarts oktober 2018 Wilma Nijenhuis

Diverticulose en diverticulitis

Chronische buikpijnklachten

Intakeformulier FODMaP-dieet

Leefstijladviezen bij darmklachten

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. Prikkelbare Darm Syndroom

Leefstijladviezen bij darmklachten

SPIJSVERTERINGSKOLDER

Prikkelbare Darm Syndroom en de PDSB

Dietisten Geldrop Februari 2016 PRIKKELBARE DARM, KAN DE DIETIST U HELPEN?

Inflammatoire darmontsteking (IBD), maagdarmontsteking bij honden en katten

Je darmen de baas. Direct je darmklachten verminderen. Voedings- en leefstijladviezen bij het Prikkelbare Darmklachten

Prikkelbare darm syndroom. Edinburgh nov 2017 Yasser Alderlieste, MDL-arts Beatrix Ziekenhuis

Bonus Rapport : Zo krijg jij je darmen onder controle

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Duphalac lactulosesiroop, stroop 667 mg/ml Lactulose

1. Wat is Lactulose Mylan en waarvoor wordt dit middel gebruikt?

Tips om de klachten van een Prikkelbare Darm te verminderen

Moeten mensen er echt mee leren leven of... zou het ook aan onze voeding kunnen liggen?

Mijn hond of kat heeft darmproblemen

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Macrogol en elektrolyten Naturel Tramedico, poeder voor drank 13,7 g

Tarwe intolerantie vs. glutenintolerantie & glutensensitiviteit

Verstopping VRAAG OVER UW MEDICIJNEN!

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Laxtra Neutraal, poeder voor drank 13,7 g Laxtra Orange, poeder voor drank 13,8 g

Multidisciplinaire richtlijn Diagnostiek en behandeling van het Prikkelbare Darm Syndroom. Patiëntenversie

Het zit zeker tussen mijn oren? De rol van stress bij lichamelijk onbegrepen klachten en syndromen

Gluten & koemelk De link met gezondheidsklachten Een complete gids voor therapeut & patiënt

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Macrogol en elektrolyten Naturel InterGal, poeder voor drank 13,7 g

Zorg bij maagklachten en misselijkheid

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Duphalac, stroop 667 mg /ml Lactulose

Maagklachten en misselijkheid. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Programma. IBS in de huisartsenpraktijk. IBS diagnostiek Multifactoreel probleem:

VERSTOPPING WAT IS VERSTOPPING WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN APOTHEEK.

Geschreven door Diernet Team zaterdag, 11 december :44 - Laatst aangepast vrijdag, 17 december :16

UITGAVE QMagazine. Neem gratis mee! INTERVIEW MET HUISARTS LEON HENDRIKX 6 FEITEN & FABELS OVER VOEDSELOVERGEVOELIGHEID

Coeliakie bij kinderen

Prikkelbare Darm Syndroom en de PDSB

Jaargang 15 Extra uitgave September 2015

Informatie voor patiënten Waarom een ontlastingonderzoek?

Darmoperatie bij Diverticulitis. Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis

FECESDONATIE TOEPASSINGSMOGELIJKHEDEN EN UITKOMSTEN 13 OKTOBER

Functionele buikpijn bij kinderen. Marleen Jiskoot Walther Tjon A Ten Janneke Stapelbroek

Chronische buikpijn te lijf

Coeliakie bij kinderen

1. WAARVOOR WORDT DIT MIDDEL GEBRUIKT?

Darmkanker: Het openbaren van het onbekende. Vasilios Kousoulas MDL-arts ziekenhuis Nij Smellinghe, Drachten

Maak De Beste Start Met Het FODMAP-arm Dieet

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. KRUIDVAT LAXEERDRANK LACTULOSE 667 mg/ml, stroop Lactulose

Informatie voor patiënten. Ontlastingonderzoek ter beoordeling van de darmflora. RP-Vitamino BV Postbus 38 NL ZG Kamperland

Version Page 1 of 5 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. LACTULOSE APOTEX 667 MG/ML, STROOP Lactulose

OBSTIPATIE FRANCISCUS VLIETLAND

IBS in de huisartsenpraktijk

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS DUPHALAC FRUIT 10 g / 15 ml Siroop Lactulose

Leefstijladviezen Voor een goede stoelgang

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Loperamide Galpharm 2 mg, capsules. Loperamide hydrochloride

Het laag FODMAP dieet

LAXEERDRANK LACTULOSE APOTEX 667 mg/ml Module RVG BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Lactulose

een bepaalde ziekte, zoals een darmontsteking, het prikkelbare darmsyndroom (IBS), diabetes of een kwaadaardige aandoening.

Transcriptie:

Prikkelbare Darm Syndroom

Prikkelbare Darm Syndroom Te behandelen of behelpen?

Synoniemen Prikkelbare darm syndroom Irritable bowel syndrome Spastische dikke darm Spastisch colon

Definitie Chronische buikpijn Veranderde stoelgang Opgeblazen gevoel Geen onderliggende andere verklaring 30% van de verwijzingen naar MDL-arts Geschat 20% van alle volwassenen heeft vorm van PDS

Algemeen Meest gediagnosticeerde ziektebeeld Vaker bij vrouwen (2:1) Meestal jonge patiënten, echter ook oudere leeftijd Hoge kosten gezondheidszorg

Oorzaak Bewegingsstoornissen maag-darmkanaal Viscerale overgevoeligheid/verlaagde pijndrempel Ontsteking Verandering bacteriële flora darm Overgevoeligheid voeding Psychosociale factoren Genetische aanleg

Gastro-intestinale motiliteit Normale bewegingen maagdarm stelsel langzame en snelle contracties gastrocolische reflex onder invloed van voeding en enzymen Bij PDS verstoord ritme

Viscerale hypersensitiviteit Communicatie hersenen en darm via autonome zenuwstelsel d.m.v. neurotransmitters Verhoogde gevoeligheid bij darmbeweging en uitzetting

Intestinale inflammatie Toename ontstekingscellen in darmwand Toename van mestcellen in darmwand

Verandering bacteriële flora darm > 500 verschillende bacteriesoorten in de darm aanwezig Na infectie vaker PDS malabsorptie (veranderde vertering met diarree tot gevolg) antibiotica gebruik

Overgevoeligheid bepaalde voeding Voedselallergie Gluten Suikers Light producten

Klachten Chronische buikpijn Stoelgang veranderd: diarree/obstipatie Opgeblazen gevoel Bolle buik Winderigheid Misselijk/vol gevoel/etc. Geen bloedverlies/gewichtsverlies/nachtelijke pijn

Diagnose Manning criteria Afname klachten na toiletgang Toename ontlastingsfrequentie bij pijn Dunnere ontlasting Opgezette buik Slijmverlies bij ontlasting Gevoel ontlasting niet volledig kwijt te raken

Diagnose Rome III criteria Chronische buikpijn/ vervelend gevoel (> 6 maanden) verandering ontlastingsfrequentie veranderde vorm van de ontlasting verbetering klachten na stoelgang

Vormen van PDS Diarree op de voorgrond Verstopping op de voorgrond Mengbeeld Pijn op de voorgrond

Aanvullend onderzoek Meerdere ziektebeelden hebben dezelfde symptomen Uitsluiten alarmsymptomen/familiaire belasting darmkanker, coeliakie en IBD Bloedonderzoek Ontlasting onderzoek (oa.kweek) Endoscopie

Voeding bij PDS (1) Vezelrijk (30-40 gram) Voldoende vochtinname Minder koffie/koolzuur/vet/alcohol/ melk/zoetstof/ui Lactose beperkt dieet of ander eliminatiedieet (gluten, andere allergie) Probiotica (orthiflor, yakult etc.) Homeopathische/fytotherapeutische middelen Meer beweging, regelmaat, stoppen met roken

Voeding bij PDS (2) FODMAP beperkt dieet

Supplementen en kruiden bij PDS Pepermuntolie Kamille Iberogast Probiotica etc.

Behandeling PDS Bij verstopping Bulkvormers (psylliumvezels) PEG sachets/macrogol Vochtbinders (MgO) Prucalopride/lubiprostone (niet vergoed) Linaclotide (niet vergoed)

Behandeling PDS Bij diarree loperamide questran cholestagel eluxadoline (niet commercieel beschikbaar) alosetron/ ondansetron

Behandeling PDS Bij pijn/krampen Mebeverine Buscopan Pepermuntolie

Behandeling reguliere middelen Bulkvormende stoffen (psyllium) Vochtbinders (magnesiumoxide) Krampwerende middelen (mebeverine, butylscopolamine) Laxeermiddelen (movicolon/forlax/lactulose) Middelen tegen diarree (loperamide, cholestyramine) Pijnstillers (paracetamol, NSAID) Kalmerende middelen (oxazepam, alprazolam) Middelen tegen maagpijn, gasvorming, misselijkheid, opgeblazen gevoel Antidepressiva (amitriptyline, citalopram)

Andere vormen van behandeling (1) Hypnotherapie Acupunctuur Relaxatietherapie Bekkenbodemfysiotherapie Cognitieve gedragstherapie Orthomanuele geneeskunde

Andere vormen van behandeling (2) Chiropractie Ayurveda Yoga NIS (neurologisch integratiesysteem) Orthomoleculaire therapie Osteopathie

Nieuwe ontwikkelingen Tegaserod (echter ) en linaclotide Mestcel stabiliseerder (ketotifen) Pepermuntolie FODMAP- arm dieet Antibiotica REDUCE PDS pilot project www.pdsb.nl

Project reduce Algemene informatie Zonder pillen: Eliminatiedieet FODMAP dieet Probiotica Hypnotherapie

Project reduce Met pillen die werken via de buik (darmen): Antibiotica Pepermuntolie Spasmolitica Met pillen die werken via het hoofd (hersenen) Amitryptiline Citalopram

Dank voor uw aandacht!