DE PREVENTIEPIRAMIDE

Vlaams Parlement, Lerarendag Radicaal, niet extreem Brussel, 4 maart 2016 DE PREVENTIEPIRAMIDE positief aan de slag met diversiteit als antwoord op extremisme

Vlaams Parlement, Lerarendag Radicaal, niet extreem Brussel, 4 maart 2016 1. RADICALISERING OF ONTWORTELDE DIVERSITEIT? 2. PREVENTIE EN VEILIGHEID: EEN KORTE HISTORIEK 3. DE PREVENTIEPIRAMIDE 4. BESLUIT

NAAR DE WORTELS? radicaal: etymologisch: radix = wortel radicalisering = naar de wortels gaan kernvraag: wat zijn die wortels van ons als mens?. haat, vernietiging, moord, agressie, geweld, verkrachting?. bekommernis om het leven, graag zien, schoonheid,? -> gaat het om worteling of ontworteling?

NAAR DE WORTELS?..\gesto_de_amor11 cannes prijs1 aug06.wmv

RADICALISERENDE JONGEREN - NIET GEWORTELDE DIVERSITEIT probleemgedrag: peergroup als biotoop, centraal kader. risico: bij doorsnee adolescenten. extreem risico bij:. kwetsbare jongeren ( slechte vrienden ). jongeren met migratieachtergrond ( ongewenst ). botsende normatieve systemen. destructief recht radicalisering en perspectiefloosheid: welke wereld, welke kansen?. identiteitsontplooiing? Succeservaringen? Ik als held?. (deel) migratiejongeren en kansarme groepen:. materiële kansen ( veel geld verdienen )? diploma? werk?. volwassenwording in een vijandige maatschappelijke context. impact van de peeromgeving. radicalisering: peergroup indoctrineert, isoleert, belooft heldendom bv. ook RAF, sektes, soldatentrainingen, terrorisme, totaalinstituties,

EEN EXISTENTIEEL GEWORTELDE DIVERSITEIT ONTWORTELD? GEWORTELD? * terrorisme, Syrië-strijders zijn niet radicaal, maar ontworteld (L: radix) * de reactie erop (bv. filmpje) is wel geworteld * extreme agressie, grenservaringen, worden beantwoord met evenvele splinters van liefde SCHOOLBELEID VOOR EEN GEWORTELDE DIVERSITEIT * ja, aan de rijkdom van een gewortelde diversiteit in de klas, school * neen, aan destructief extremisme * de preventiepiramide als kader, brug tussen ja en neen

EEN SAMENLEVING IN DESINTEGRATIE van welvaartsstaat naar veiligheidsstaat * welvaartsstaat: (streven naar) welvaart als dominant thema:. groei en expansie. integratie als dynamiek (lente-zomer). hoogtepunt: golden sixties. toekomst als verlangen lente * veiligheidsstaat: (streven naar) veiligheid als dominant thema:. recessie en inkrimping. desintegratie als dynamiek (herfst-winter). crisissen als rode draad. toekomst als dreiging WELVAARTSTAAT zomer consensussamenleving 1800- INTEGRATIE herfst DESINTEGRATIE dissensussamenleving 1970- VEILIGHEIDSSTAAT assensussamenleving 2000- winter

PREVENTIE EN VEILIGHEID een korte historiek (schematisch) fase 1: tot 70 curatie breuk welzijn fase 2: 70-80 curatie preventie jaren 70-80 welzijn 90-00- preventie wordt veiligheid en breidt uit fase 3: 90- curatie preventie welzijn

DE PREVENTIEPIRAMIDE ALS DRAGER VAN HET VEILIGHEIDSLANDSCHAP (1) curatie preventie als marge tussen curatie en welzijn welzijn op problemen georiënteerd op welzijn georiënteerd indirecte preventie directe preventie indirecte preventie uiteindelijk doel: algemeen welzijn * de spannings- en breuklijnen van het preventielandschap in kaart gebracht * draai het preventielandschap 90 zodat het verticaal komt te staan met curatie boven en welzijn onder = structuur van de piramide

Niveau DE PREVENTIEPIRAMIDE ALS DRAGER VAN HET VEILIGHEIDSLANDSCHAP (2) PIRAMIDE LANDSCHAP (90 gekanteld) 4 indirecte preventie curatie op problemen georiënteerd toenemende probleemgerichtheid 3 2 directe preventie preventie als marge tussen curatie en welzijn 1 indirecte preventie op welzijn georiënteerd welzijn uiteindelijk doel: algemeen welzijn

DE PREVENTIEPIRAMIDE ALS DRAGER VAN HET VEILIGHEIDSLANDSCHAP (3) VEILIGHEID EN PREVENTIE: * een recente geschiedenis: welvaart naar veiligheid * een containerbegrip voor een chaotisch landschap -> ordening: wat is welzijnsgericht, wat is punitief gericht * de intrede van veiligheid in alle domeinen: probleem- of welzijnsreflex? -> oriëntatie: welzijn is altijd de finaliteit -> verruiming: welzijn is ook een antwoord

DE PREVENTIEPIRAMIDE GRONDSPANNING PROBLEEMGERICHTHEID - WELZIJN * Deze spanningslijn:. is de fundamentele spanningslijn van preventie. komt scherp naar voor bij extreme gevallen. dillemma-karakter:. is overal aanwezig, bv.:. innerlijk conflict,. partnerrelatie,. team PROBLEEM toenemende probleemgerichtheid * De piramide is gebouwd op deze spanningslijn:. extremisme: harde aanpak of inzetten op welbevinden?. geen of-of, maar en-en-en : algemeen welzijn als finaliteit WELZIJN uiteindelijk doel: algemeen welzijn

Niveau DE PREVENTIEPIRAMIDE DE BLIK VAN DE PREVENTIEWERKER PIRAMIDE curatie LANDSCHAP toenemende probleemgerichtheid 4 indirecte preventie 3 2 directe preventie DE BLIK VAN DE PREVENTIE- WERKER 1 indirecte preventie -> niet de blik van de politieman, justitie welzijn -> niet de blik van de welzijnswerker, jeugdwerker, leerkracht uiteindelijk doel: algemeen welzijn

NIVEAU DE PREVENTIEPIRAMIDE vereenvoudigd model * niveau 3 en 4: probleem staat centraal * niveau 1 en 2: welzijn staat centraal * niveau 2 en 3: directe preventie (lichtblauw) * niveau 1 en 4: indirecte preventie (licht oranje, donker blauw) PROBLEEM toenemende probleemoriëntatie 4 CURATIEVE MAATREGELEN 3 2 SPECIFIEKE PREVENTIEMAATREGELEN ALGEMENE PREVENTIEMAATREGELEN - oriëntatie + oriëntatie 1 ALGEMENE LEEFKWALITEITSBEVORDERING 0 DE SAMENLEVING IN HAAR SOCIALE, POLITIEKE EN ECOLOGISCHE DIMENSIE WELZIJN uiteindelijk doel: algemeen welzijn

NIVEAU De preventiepiramide NIVEAU 4: curatieve maatregelen 4 * vraag = probleem * antwoord = probleem oplossen * voorbeelden CURATIEVE MAATREGELEN PROBLEEM toenemende probleemgerichtheid 3 2 1 0 WELZIJN uiteindelijk doel: algemeen welzijn

CURATIEVE MAATREGELEN Voorbeelden in het kader van extremisme. blokkeren van extreem gedrag (time out, bestraffing, schorsing, ). afweer en zelfbescherming bij agressie. alarm-interventies met steun van andere leerkrachten, directie,.... gesprek met de leerling, de betrokken ouders. inschakelen van specialisten, (lokale) religieuze leiders voor analyse, gesprek. herstelbemiddeling, conflictbemiddeling, hergo. schadeherstel, verzekeringen en schadecompensatie. slachtofferonthaal en begeleiding, ook eventueel ouders. opsporing en vervolging (politie en parket, justitie). uitvoering rampenplannen en veiligheidsinterventies. dossieropvolging

NIVEAU De preventiepiramide NIVEAU 3: specifieke preventiemaategelen * vraag = mogelijk probleem * antwoord = probleemgericht (probleem komt in de verf) * voorbeelden PROBLEEM toenemende probleemgerichtheid 4 3 CURATIEVE MAATREGELEN SPECIFIEKE PREVENTIEMAATREGELEN 2 1 0 WELZIJN uiteindelijk doel: algemeen welzijn

SPECIFIEKE PREVENTIEMAATREGELEN Voorbeelden in het kader van extremisme waarschuwingscommunicatie en strafdreiging, grenzen stellen dialoog met leerling met zijn extremistische houding als focus thematiseren van risicogedrag (wat, gevolgen, ) voor de klas informatie en sensibilisering rond de risico s van extremisme verhogen van sociale controle met focus op extremistisch gedrag agressietraining, weerbaarheidstraining, zelfverdedigingstechnieken alarmprocedures, bv. bijstand bij dreiging toezicht op (digitale) media en communicatie rond extremistische uitingen fouillering, boekentasscans, controle op wapendracht camerabewaking, CCTV, monitoring, elektronische beveiliging sleutelbeheer, selectieve toegangverlening, compartimentering, badges slagbomen, veiligheidsafsluitingen, private en publieke bewaking en beveiligingstechnieken crisisplannen, politiepatrouille

NIVEAU De preventiepiramide NIVEAU 2: algemene preventiemaategelen * vraag = mogelijk probleem * antwoord = welzijnsbevorderend: probleem komt in de schaduw * voorbeelden PROBLEEM toenemende probleemgerichtheid 4 3 CURATIEVE MAATREGELEN SPECIFIEKE PREVENTIEMAATREGELEN 2 ALGEMENE PREVENTIEMAATREGELEN 1 0 WELZIJN uiteindelijk doel: algemeen welzijn

ALGEMENE PREVENTIEMAATREGELEN Voorbeelden in het kader van extremisme positieve, geweldloze communicatietechnieken, overleg en ontmoeting succeservaringen voor kwetsbare jongeren: ik word gekend, herkend, erkend grens -leerlingen positief inschakelen, positief in de kijker zetten integratie van uitzonderingsjongeren in het klas- en schoolgebeuren zorg voor leerlingen, nieuwe gasten, begeleiders, opvoeders, medewerkers, diversiteit als rijkdom in de kijker: themadagen, -weken, -krantjes, didactiek diversiteit als uitgangspunt voor positieve identiteitsopbouw bij leerlingen rekening houden met, kansen benutten van religieuze feesten, ramadan, vasten, existentieel leren: identiteit en relaties solidariteitsacties (lokaal, internationaal) positieve dialoog in de klas, in het lerarenkorps validering van de eigenheid van culturen en de positieve grondwaarden ervan verfraaiing van de infrastructuur, groeninplanting, gebouweninrichting gendertraining, training interculturele communicatievaardigheden, activiteitenaanbod voor dode momenten, voor bijzondere groepen, bv. sport,

NIVEAU De preventiepiramide NIVEAU 1: algemeen leefkwaliteitsbevorderend klimaat * vraag = welzijn * antwoord = welzijnsbevorderend * voorbeelden PROBLEEM toenemende probleemgerichtheid 4 3 CURATIEVE MAATREGELEN SPECIFIEKE PREVENTIEMAATREGELEN 2 1 ALGEMENE PREVENTIEMAATREGELEN ALGEMEEN LEEFKWALITEITSBEVORDEREND KLIMAAT 0 WELZIJN uiteindelijk doel: algemeen welzijn

ALGEMEEN LEEFWALITEITSBEVORDEREND KLIMAAT Voorbeelden in het kader van extremisme positieve basissfeer met respect voor pluralisme en diversiteit rijkdom van diversiteit als basis voor het pedagogisch project aandacht voor de kansen van diversiteit in de klas, het schoolgebeuren didactisch benutten van diversiteit in de lessen volwaardige inspraak en participatie, basisdemocratische school positieve relationele sfeer, leerlinggericht pedagogisch model ruimte voor de existentiële ontwikkeling zinvolle taakinvulling, verhogen betrokkenheid en welbevinden aantrekkelijk activiteitenaanbod, aangepast aan de verschillende groepen teambuilding en een goede teamspirit ervaringsverbonden leren en dialoog (cf. existentiële dimensie) goede dienstverlening, cultuur van verbondenheid en respect eveneens: maatregelen van niveau 2, indien niet gerealiseerd vanuit preventieperspectief -> indirect preventief

DE BREDERE SAMENLEVING Voorbeelden conditionerende context opkomst van de veiligheidssamenleving, herverkaveling van de Belgische bevolking door instroom van diverse groepen internationale ontwikkelingen rond extremisme overheid (lokaal, gemeenschappen, federaal): kansen en begrenzingen politieke situatie subsidiebeleid media géén domein-interne maatregelen op dit niveau wel externe signalementen en eisen bv. naar het beleid, de lokale overheid, * de conditionerende context kan beïnvloed worden-> beleidsbeïnvloeding

NIVEAU De preventiepiramide ATTITUDEVORMING EN STRUCTURELE MAATREGELEN * de maatschappelijke achtergrond * wat maakt het moeilijk? wat biedt kansen? * voorbeelden PROBLEEM toenemende probleemgerichtheid 4 3 CURATIEVE MAATREGELEN SPECIFIEKE PREVENTIEMAATREGELEN 2 1 0 ALGEMENE PREVENTIEMAATREGELEN ALGEMEEN LEEFKWALITEITSBEVORDEREND KLIMAAT DE SAMENLEVING IN HAAR SOCIALE, POLITIEKE EN ECOLOGISCHE DIMENSIE ATTITUDEVORMING STRUCTURELE MAATREGELEN WELZIJN uiteindelijk doel: algemeen welzijn

ATTITUDE EN STRUCTUUR Voorbeelden ATTITUDEVORMING sensibilisering van de betrokkenen door folders, flyers, boodschappen via CCTV, personeelsvergaderingen, hangers, stickers, gesprekken, voordrachten, mededelingen, studiedagen, borden, etc. STRUCTURELE MAATREGELEN iedere ingreep in de (infra-)structuur, die probleemgedrag reduceert, belemmert, onmogelijk maakt. * Het ene werkt niet zonder het andere * Hou beide (zo) dicht mogelijk bij elkaar

NIVEAU De preventiepiramide BELEIDSTERUGKOPPELING 4 3 * de maatschappelijke achtergrond * wat maakt het moeilijk? wat biedt kansen? * voorbeelden BELEIDS- TERUGKOPPELING CURATIEVE MAATREGELEN SPECIFIEKE PREVENTIEMAATREGELEN PROBLEEM toenemende probleemgerichtheid 2 1 0 ALGEMENE PREVENTIEMAATREGELEN ALGEMEEN LEEFKWALITEITSBEVORDEREND KLIMAAT DE SAMENLEVING IN HAAR SOCIALE, POLITIEKE EN ECOLOGISCHE DIMENSIE ATTITUDEVORMING STRUCTURELE MAATREGELEN WELZIJN uiteindelijk doel: algemeen welzijn

BELEIDSTERUGKOPPELING Voorbeelden Inzicht: Registratiebeleid naar binnen en naar buiten toe. kwantitatief kwalitatief. incidentmelding. statistisch materiaal, dagboek, online registratie Aangifte aan de politie Terugkoppeling Op welk niveau is een maatregel mogelijk? Samenwerking met politie, security? Algemeen beleid binnen de school, scholengemeenschap, netten?

DE PREVENTIEPIRAMIDE een maatregel inpassen? de blik van de preventiewerker preventie is wat zo genoemd wordt -> dezelfde maatregelen kunnen op niveau 1 terecht komen ( niet preventie genoemd ) of niveau 2 ( wel preventie genoemd ) -> dezelfde maatregelen kunnen op niveau 4 terecht komen ( als curatie bedoeld of op niveau 3 ( als preventie van escalatie bedoeld, bv. bemiddeling) een maatregel in de piramide inpassen? -> vraag en antwoord: (niet) probleemgericht? -> 3 en 4 tgo 2 en1 -> door de initiatiefnemers bedoeld als preventie of niet? -> het juiste niveau niveau 0: geen actief niveau -> geen maatregelen in plaatsen

NIVEAU De preventiepiramide EEN ORIËNTATIEKADER VOOR INTEGRALE EN POSITIEVE PREVENTIE 4 3 2 1 BELEIDS- TERUGKOPPELING CURATIEVE MAATREGELEN SPECIFIEKE PREVENTIEMAATREGELEN ALGEMENE PREVENTIEMAATREGELEN ALGEMEEN LEEFKWALITEITSBEVORDEREND KLIMAAT spec. prev. algemene preventie fundamentele preventie integrale preventie PROBLEEM toenemende probleemgerichtheid fundam. specifieke aanpak aanpak - oriëntatie + oriëntatie 0 DE SAMENLEVING IN HAAR SOCIALE, POLITIEKE EN ECOLOGISCHE DIMENSIE ATTITUDEVORMING STRUCTURELE MAATREGELEN WELZIJN uiteindelijk doel: algemeen welzijn

DE PREVENTIEPIRAMIDE besluit * Hiërarchie * Oriëntatie * Beleid * Attitude en structuur * Integraal, fundamenteel, algemeen, specifiek NAAR EEN INTEGRALE EN POSITIEVE PREVENTIE:. oog voor gewoon en ongewoon probleemgedrag. pedagogisch beleid, schoolklimaat en schoolcultuur

NIET VERGETEN: * Er zijn veel antwoorden op hetzelfde probleem * Geen of-of, maar en-en * De schoolcultuur speelt mee * Denk integraal en positief

MEER INFO? TWEEDE HERWERKTE EDITIE Deklerck, J. (2011), De preventiepiramide. Preventie van probleemgedrag in het onderwijs. Acco, Leuven