TAALPORTFOLIO VOOR DE BVE FUNCTIONARIS EN VAKDOCENT
Colofon Projectnummer Titel Auteur In samenwerking met Datum Versie 05250.8V Taalportfolio voor de BVE functionaris en docent Christa Beckers en Polly Perkins (CINOP) Nab mvt Deltion College afdelingen Internationaal en Internationaal Business Studies (IBS) 23 januari 2003 1 Pettelaarpark 1 Postbus 1585 5200 BP s-hertogenbosch Tel: 073-6800800 Fax: 073-6123425 www.cinop.nl CINOP 2004 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, op welke andere wijze dan ook, zonder vooraf schriftelijke toestemming van de uitgever.
Inhoud Inleiding 1 1 Successen en knelpunten 3 1.1 Successen 3 1.2 Knelpunten 3 2 Beginsituatie 4 2.1 Checklist taaltaken voor BVE-functionarissen 4 3 Ontwikkelingsplan 10 4 Lijst van mogelijke leerzame activiteiten en scholingsmogelijkheden 11 1 4.1 Scholing 11 4.2 Contacten met het bedrijfsleven 11 4.3 Contacten met doeltaaldocenten in het buitenland 11 4.4 Contacten met native speakers 11 4.5 Schriftelijke communicatie 11 5 Dossier 12 I
Inleiding In de BVE zijn door de internationalisering steeds meer functionarissen die hoewel ze geen talendocent zijn, te maken hebben met anderstalige contacten. Voorbeelden daarvan zijn: stagebegeleiders die cursisten begeleiden die in het buitenland stage lopen, en managers en vakdocenten die in internationale projecten participeren. Van hen worden bepaalde taalvaardigheden en sociaal-culturele competenties verwacht. Portfolio voor docenten Door het Nationaal Bureau Moderne Vreemde Talen is met ondersteuning van het Ministerie voor OC&W een taalportfolio voor docenten ontwikkeld. Het taalportfolio voor BVE functionarissen maakt daar deel van uit. Het doel van dit portfolio is tweeledig. Ontwikkeling Het portfolio is voor functionarissen een hulpmiddel bij het bepalen van eigen sterke en minder sterke punten op het gebied van eigen taalvaardigheid ten aanzien van het doeltaal. Het biedt de gebruiker, zonder de pretentie volledig te zijn, een aantal ideeën voor leerzame activiteiten en de ruimte datgene wat wordt ondernomen te registreren en te documenteren. Beoordeling en verantwoording Met name in de laatste jaren is er een sterke ontwikkeling van het personeelsbeleid in de scholen op gang gekomen. Begrippen als kwaliteitszorg, loopbaanontwikkeling, persoonlijk ontwikkelingsplan, taakbeleid en functiedifferentiatie (met de daarbijbehorende beloning) spelen in iedere school een rol. Tussen docenten en hun direct leidinggevenden vinden voortgangsgesprekken, functioneringsgesprekken en soms beoordelingsgesprekken plaats. Het kan zinvol zijn dat u daarbij een portfolio bij de hand hebt. Aan de hand van uw competentieprofiel, uw ontwikkelingsplan en uw dossier kunt u zichtbaar maken over welke competenties u beschikt, wat u op het gebied van uw taalvaardigheid in de doeltaal hebt ondernomen om uw competenties op een hoger peil te brengen, c.q. te onderhouden en wat u zou willen doen om u verder te ontwikkelen. Daarnaast kan het desgewenst een aanvullende rol spelen bij een sollicitatie. Ten slotte De ontwikkelgroep van dit portfolio, bestaande uit een aantal opleidingsadviseurs van CINOP en BVE-docenten heeft bewust gestreefd naar praktische bruikbaarheid. Uiteraard staat het u volledig vrij om voor u relevante items en daarbij door uzelf of uw vaksectie opgestelde descriptoren toe te voegen. Het gaat om uw ontwikkeling en wij hopen daar met dit portfolio een bijdrage aan te kunnen leveren. 05250.8V, CINOP, januari 2004 1
Inhoud Reflecteren en evalueren is geen eenmalige behoefte, maar is telkens weer nodig om al of niet voorzichtig grote of kleine stappen in een ontwikkeling te kunnen zetten. Het portfolio met de drie onderdelen checklist taaltaken voor de BVE functionaris, * ontwikkelingsplan en dossier is bedoeld om telkens weer te kijken naar: Waar bevind ik me nu?, Waar wil ik heen? en Hoe kom ik daar? Om u bij de eerste vraag houvast te geven hebben we de checklist taaltaken voor de BVE functionaris * ontwikkeld. Aan de hand van deze lijst kunt u bepalen welke taken u in de praktijk in de vreemde taal moet uitvoeren en welke taken daarvan u, vanwege gebrekkige vaardigheden, zou willen verbeteren. Dit document kan vervolgens dienen om een gerichte scholingswens te formuleren. Organisatiebreed kan het een hulpmiddel voor het management zijn om efficiënt kwaliteitsbeleid te voeren. Als u er behoefte aan hebt kunt u uw bekwaamheid aantonen met (onderdelen van) uw dossier. De checklist en uw ontwikkelingsplan waarvoor de checklist als basis dient, kunnen u helpen antwoorden op de vragen Waar wil ik heen? en Hoe kom ik daar? te vinden. * Door CINOP is de TalenAudit Bedrijfsleven ontwikkeld. De TalenAudit is beschikbaar op www.trefpunttalen.nl of www.talenaudit.nl De TalenAudit is een instrumentarium dat bedrijven in kunnen zetten om hun specifieke behoefte aan vreemde talen kennis enerzijds en de geschatte, of feitelijke taalvaardigheden van hun werknemers anderzijds in kaart te brengen. Een van de uitgangspunten is dat de TalenAudit uitgaat van taken, die in de praktijk uitgevoerd moeten worden en niet van taalvaardigheden en dat de taken zo geformuleerd zijn dat ze ook voor leken op het gebied van taalverwerving te begrijpen zijn. Omdat het bij de BVE-functionarissen, waarvoor de portfolio is bedoeld, ook om leken gaat op het gebied van taalverwerving en omdat hun werk aan het bedrijfsleven gelieerd is, hebben we de taaltaken van de TalenAudit als basis voor de checklist genomen en deze aan de BVE-context aangepast. De nummering van de taaltaken correspondeert met de nummering van de, door CINOP ontwikkelde taaltaken van de TalenAudit Bedrijfsleven. Deze taken zijn gecorreleerd met de taalbeheersingsniveaus van The Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment, Cambridge University Press 200i. Voor een algemene beschrijving van taalniveaus : www.taalportfolio.nl 05250.8V, CINOP, januari 2004 2
1 Successen en knelpunten 1.1 Successen Schrijf hieronder in welke situaties uw taalvaardigheden in de vreemde taal adequaat is. Ga uit van uw eigen onderwijspraktijk en het internationaliseringsbeleid van de instelling en/of afdeling. Denk ook aan contact met buitenlandse leerlingen en collega s en taken binnen de school of instelling die u in de doeltaal moet uitvoeren 1.2 Knelpunten Schrijf hieronder op in welke situaties uw taalvaardigheden in de vreemde taal tekortschieten. Ga uit van uw eigen onderwijspraktijk en het internationaliseringsbeleid van de instelling en/of afdeling. Denk ook aan contact met buitenlandse leerlingen en collega s en taken binnen de school of instelling die u in de doeltaal moet uitvoeren. 05250.8V, CINOP, januari 2004 3
2 Beginsituatie Om uw algemene taalvaardigheidsniveau te meten bestaan er schalen van taalvaardigheid die in Europees verband ontwikkeld zijn en die verwijzen naar het Europees referentiekader van taalvaardigheid. Om deze te meten, verwijzen we u naar www.taalportfolio.nl Door de auditlijst BVE-functionaris door te nemen, kunt u de beginsituatie van uw functioneren vaststellen. U kunt in de checklist aankruisen welke competenties u al heeft en welke competenties u wilt verwerven. De competenties die u wilt verwerven vormen het uitgangspunt voor uw persoonlijk ontwikkelingsplan waaraan u, als individu of in groepsverband, kunt werken. De knelpunten die u onder A geformuleerd hebt, zullen als het goed is ook met de checklist aan het licht komen. De knelpunten geven aan waar u waarschijnlijk het meest last van hebt. Zij kunnen u dus helpen aan te geven welke competenties voor u prioriteit hebben en waarmee u in uw plan zou kunnen beginnen. 2.1 Checklist taaltaken voor BVE- functionarissen Inleiding De checklist is bedoeld om de taken in beeld te brengen die u in een vreemde taal moet uitvoeren. De vreemde taal is in de praktijk meestal Engels, omdat deze taal in internationale projecten bijna altijd de voertaal is. Het is ook mogelijk de checklist te gebruiken als het om een andere taal gaat. Van belang is dat u zich bij het invullen van de checklist blijft realiseren dat het gaat om de taken u in de vreemde taal moet uitvoeren. De lijst bestaat uit drie delen: luisteren; schriftelijke communicatie en lezen; en mondelinge communicatie. Aan het einde van elk deel kunt u taken toevoegen die wel gedaan moeten worden maar die niet op de lijst staan. Instructie 1. Kruis de taken aan die uitgevoerd moeten worden als u in uw functie naar behoren wilt functioneren (kolom 1). Neem als uitgangspunt de taken die u zou moeten kunnen, die dus nodig zijn om goed te functioneren, dus niet de feitelijk uitgevoerde taken. 2. Kruis vervolgens aan (kolom 2 en 3) of u de taken naar behoren of onvoldoende kunt uitvoeren. 05250.8V, CINOP, januari 2004 4
Luisteren De onderstaande taken hebben betrekking op het luisteren naar de vreemde taal. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om het begrijpen van gesproken veiligheidsinstructies of het kunnen volgen van een toespraak of presentatie. N = Nodig ; NB = Naar behoren ; O = Onvoldoende Niv = Niveau* * Luisteren naar instructies, aanwijzingen en boodschappen 1 Vaak voorkomende instructies, aanwijzingen en boodschappen A2 begrijpen (zoals video-instructies, veiligheidsinstructies) 2 Niet vaak voorkomende instructies, aanwijzingen en boodschappen begrijpen (zoals installatie-instructies) B1 Bijeenkomsten, vergaderingen en presentatie bijwonen (onderwerpen: product, werking, proces, organisatie) Taken N N B O N I V 3 Specifieke informatie halen uit een toespraak of presentatie B1 over bekende onderwerpen 4 Specifieke informatie halen uit een toespraak of presentatie bij B2 minder bekende onderwerpen 5 De grote lijn volgen bij een toespraak of presentatie over B1 bekende onderwerpen 6 De grote lijn volgen bij een toespraak of presentatie over B2 minder bekende onderwerpen 7 Bedoelingen van sprekers begrijpen ook als die niet direct B2 vermeld worden 8 Complexe argumentaties volgen over onderwerpen op het eigen vakterrein. C1 Taken die in het bovenstaande ontbraken Taken N B O * van The Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment, Cambridge University Press 200.1 05250.8V, CINOP, januari 2004 5
Mondelinge communicatie Inleiding De onderstaande taken hebben betrekking op het mondelinge gebruik van de vreemde taal. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om gesprekken met collega s. N = Nodig; NB = Naar behoren; O = Onvoldoende Niv = Niveau * * Mondeling contact met collega s 1 Een gesprek voeren over alledaagse dingen, om het contact te A2 onderhouden 2 Informatie uitwisselen over het dagelijkse werk B1 4 Werkzaamheden, praktische problemen en afspraken bespreken B1 5 Conflicten bespreekbaar maken B2 6 Irritaties en emoties op een gepaste manier uiten B2 Mondeling contact met bedrijven 9 Informatie geven over school en stage in algemene termen B1 10 Gedetailleerde informatie vragen en geven over school, stage, project B1 13 Scholingsvraag van individuele cursist kunnen verwoorden B1 16 Informatie vragen en geven over tijdstip, datum, kosten, aantal en A2 hoeveelheid 18 De procedures uitleggen met betrekking tot stage en verwachtingen B1 daaromtrent 23 Onderhandelen over routinematige contracten B1 24 Onderhandelen over contracten op maat B2 26 Op reis naar het buitenland, kunnen regelen wat nodig is. B1 * van The Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment, Cambridge University Press 200.1 05250.8V, CINOP, januari 2004 6
N = Nodig ; NB = Naar behoren ; O = Onvoldoende Niv = Niveau * Telefoonconventies 25 Telefoongesprekken aannemen (organisatie noemen, zich voorstellen, A2 begroeten, doorverbinden, gesprek beëindigen et cetera) 28 Zelf telefoneren met een eenvoudige vraag of boodschap A2 30 Een bericht achterlaten op een antwoordapparaat. A2 Sociale omgang 31 Op een gepaste manier omgaan met collega s en vertegenwoordigers A2 van bedrijven (zoals kennismaking, dienstverlening et cetera) 32 Tevredenheid of problemen in contacten signaleren A2 B1 33 Problemen en conflicten bespreekbaar maken B2 34 Irritaties en emoties op een gepaste manier uiten tijdens besprekingen. B2 Presentatie geven 36 Inhoudelijke rondleidingen in de school geven aan buitenlandse B1 collega s. 37 Presentaties geven van activiteiten B1 38 Presentaties geven over de organisatie of school B2 Deelnemen aan bijeenkomsten en vergaderingen 39 Een actieve bijdrage leveren aan vergaderingen rondom het eigen B2 werk 40 Contacten leggen (netwerken) bij formele en informele gelegenheden B2 Taken die in het bovenstaande ontbraken Taken N B O 05250.8V, CINOP, januari 2004 7
Lezen, schrijven en schriftelijke communicatie Inleiding De onderstaande taken hebben betrekking op lezen, schrijven en schriftelijke communicatie in de vreemde taal. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om het lezen van een vakblad of om correspondentie, zoals het schrijven van een brief aan een collega. N = Nodig; NB = Naar behoren; O = Onvoldoende Niv = Niveau* Overzichten en formulieren lezen en invullen 9 Overzichten begrijpen zoals dienstregelingen en werkplanning A2 10 Standaardformulieren invullen A2 11 Niet alledaagse formulieren invullen. B1 Aanwijzingen en instructies lezen en schrijven 12 Standaard handleidingen en werkinstructies lezen B1 13 Complexe handleidingen en werkinstructies lezen B2 16 Problemen, processen en handelingen beschrijven, uitleggen en evalueren. C1 Zakelijke correspondentie: lezen en schrijven Taken N N B O N iv 17 Brieven en e-mails voor standaardsituaties en met A2 standaardformuleringen lezen 18 Brief of e-mail voor standaardsituaties en met B1 standaardformuleringen schrijven 19 Niet routinematige brieven en e-mails lezen B1 20 Niet routinematige brief of e-mail schrijven B1 B2 21 Meningen,standpunten en achterliggende doelen in brieven en e-mails begrijpen B2 C1 22 Brief of e-mail schrijven, waarin een eigen standpunt beargumenteerd wordt. C1 05250.8V, CINOP, januari 2004 8
N = Nodig; NB = Naar behoren; O = Onv oldoende Niv = Niveau* Bedrijfsteksten (rapporten, verslagen, artikelen, voorstellen, contracten en offertes) 23 Gericht specifieke informatie zoeken in teksten B1 28 Contracten lezen en implicaties begrijpen C1 C2 29 Contracten opstellen C2 30 Verslagen opstellen B2 31 Rapporten opstellen B2 32 De grote lijn vasthouden in teksten zoals in vakbrochures en B2 tijdschriften 34 Hoofdpunten halen uit een tekst B1 40 Informatie en vakteksten op internet vinden. B1 Taken die ontbreken Taken N B O 05250.8V, CINOP, januari 2004 9
3 Ontwikkelingsplan Door het invullen van de checklists heeft u uw beginsituatie vastgesteld, en bovendien aangegeven welke competenties/taken u nog wilt leren/verwerven. De onderstaande lijst vormt uw persoonlijk ontwikkelingsplan waaraan u in de komende periode kunt werken. Als bijlage vindt u een lijst van voorstellen van leerzame activiteiten. U kunt de lijst gebruiken als inspiratiebron. U kunt ook afspreken dat u een scholingaanbod in groepsverband met andere taaldocenten gaat volgen. Onderdeel checklist Voorbeeld Mondelinge communicatie Planning Leerzame (wanneer) activiteit/scholing(hoe) 04.04.03 Scholing Presenteren in het Engels Dossier Bewijs Certificaat 05250.8V, CINOP, januari 2004 10
4 Lijst van mogelijke leerzame activiteiten en scholingsmogelijkheden Hieronder treft u een lijst aan met suggesties van activiteiten die u zou kunnen ondernemen om u verder te ontwikkelen op een bepaald terrein. De rubrieken zijn niet geordend naar de onderdelen uit de checklist maar naar activiteiten. Het is mogelijk dat u door bijvoorbeeld te corresponderen met vakgenoten in de doeltaal zowel werkt aan ontwikkeling van uw competenties op het gebied van uw taalvaardigheid, als aan uw socio-culturele competenties. 4.1 Scholing Gerichte scholing over uw vak in de doeltaal volgen. Scholing over specifieke onderwerpen volgen bijvoorbeeld, Presenteren in het Engels. Algemene taalvaardigheidsscholing op niveau volgen. 4.2 Contacten met het bedrijfsleven Bedrijven van de desbetreffende sector in het land van de doeltaal bezoeken. Actueel materiaal uit de bedrijfssector gebruiken. Bedrijfssector websites in de doeltaal raadplegen. 4.3 Contacten met doeltaaldocenten in het buitenland Uitwisselingsprojecten, e-mailprojecten, zomercursussen, gastlessen in buitenland, docentenuitwisseling, chatten met collega s in buitenland, via websites contacten met docenten in buitenland. 4.4 Contacten met native speakers in de doeltaal Contacten via vakantie, hobby s, doeltaalsprekersverenigingen in Nederland. Contacten met instanties voor projecten ten behoeve van leerlingen. 4.5 Schriftelijke communicatie Lezen van vakliteratuur, lezen van literatuur in doeltaal, lezen van dag- en weekbladen (eventueel specifiek voor onderwijs), lees in de doeltaal over hobby s. Publicatie over succesvolle lessen of projecten, ingezonden brief naar een persorgaan in het doeltaalland, correspondentie met een vakgenoot in de doeltaal, contact met de partnergemeente in de doeltaal (via de eigen gemeente). 05250.8V, CINOP, januari 2004 11
5 Dossier Hieronder treft u een lijst aan van mogelijke manieren waarop u kunt documenteren de activiteiten die u heeft ondernomen om uw taalvaardigheid in de doeltaal te verbeteren. Deze lijst bevat tips en suggesties van mogelijke documenten die u kunt toevoegen. De documenten zelf kunt u als bijlage toevoegen (of opnemen in uw digitale portfolio). Verslag van bijgewoonde studiedag, nascholing of congres. Certificaten van relevante gevolgde nascholingen of cursussen. Beschrijving van activiteiten waarin u contact heeft opnemen met native speakers. Indien beschikbaar opname (audio of video) van een mondelinge presentatie in de doeltaal. Schriftelijk materiaal dat blijk geeft van reflectie, evaluatie of beoordeling door derden van mondelinge presentaties (van allerlei aard) in de doeltaal. Schriftelijke weerslag (e-mail of brieven) van gevoerde correspondentie met vakcollega s. Lijst van tijdschriften en andere vakliteratuur in de doeltaal die regelmatig bijgehouden wordt. Lijst van recent gelezen boeken in de doeltaal. Uw eigen top drie van recent verschenen en door u bekeken films uit het doeltaalgebied. Beschrijving op welke manier men contact onderhoudt met land en cultuur van de doeltaal. Schriftelijke referenties van derden die blijk geven van gevolgde leerzame activiteiten. Relevante gedeelten uit het verslag van het functioneringsgesprek met leidinggevende. 05250.8V, CINOP, januari 2004 12
Nummer Datum Aard van het document (korte inhoudsbeschrijving) 05250.8V, CINOP, januari 2004 13