Jaarcongres Ergotherapie 22 maart 2019 Suzanne Van den Broek Heidi Lemmens met grote dank aan Bie Op de Beeck
keuze is afhankelijk van: de aard van de cognitieve problemen de ernst van de cognitieve problemen de aard van de vaardigheid/info die aangeleerd moet worden het doel van de therapie de voorkeur van de cliënt
Errorless learning (ELL) Vermijden van fouten Stapsgewijs aanleren Error-based learning (EBL) Cliënt maakt wél fouten Leren van fouten (begeleid)
De keuze is afhankelijk van: ERRORLESS LEARNING ERROR-BASED LEARNING Motivatie? Achterliggend principe? - de aard van de cognitieve problemen Voorbeeld? Voorbeeld? - de ernst van de cognitieve problemen Voorbeeld? Voorbeeld? - de aard van de te leren vaardigheid / informatie Voorbeeld? Voorbeeld? - het doel van je therapie Voorbeeld? Voorbeeld? - de voorkeur van je cliënt Voorbeeld? Voorbeeld?
Kevin leert zelfstandig het openbaar vervoer te gebruiken. Layla heeft lichte cognitieve problemen. Ze kan alles nog zelfstandig, maar het kost haar meer inspanning. Maurice heeft ernstige cognitieve problemen. Hij heeft permanent begeleiding nodig. Het zou goed zijn als Mieke een realistischer beeld kreeg van haar mogelijkheden en beperkingen. Petra heeft executieve functiestoornissen. Rudy staat heel erg op zijn zelfstandigheid. Hij heeft niet graag dat therapeuten zich met hem bemoeien. Mark leert de namen van zijn kleinkinderen. Roos is erg onzeker. Tijdens de therapie vraagt ze voortdurend om bevestiging. Ilias heeft geheugenproblemen. Inprenten van nieuwe info is erg moeilijk voor hem. De doelstelling bij Sofie is de tafel kunnen dekken voor het ontbijt.
Plenaire bespreking
De keuze is afhankelijk van: ERRORLESS LEARNING ERROR-BASED LEARNING Motivatie? Achterliggend principe? - de aard van de cognitieve problemen - de ernst van de cognitieve problemen - de aard van de te leren vaardigheid / informatie - het doel van je therapie - de voorkeur van je cliënt
De keuze is afhankelijk van: ERRORLESS LEARNING ERROR-BASED LEARNING Motivatie? Achterliggend principe? - de aard van de cognitieve problemen - de ernst van de cognitieve problemen - de aard van de te leren vaardigheid / informatie - het doel van je therapie - de voorkeur van je cliënt
De keuze is afhankelijk van: ERRORLESS LEARNING ERROR-BASED LEARNING Motivatie? Achterliggend principe? - de aard van de cognitieve problemen - de ernst van de cognitieve problemen - de aard van de te leren vaardigheid / informatie - het doel van je therapie - de voorkeur van je cliënt
De keuze is afhankelijk van: ERRORLESS LEARNING ERROR-BASED LEARNING Motivatie? Achterliggend principe? - de aard van de cognitieve problemen - de ernst van de cognitieve problemen - de aard van de te leren vaardigheid / informatie - het doel van je therapie - de voorkeur van je cliënt
De keuze is afhankelijk van: ERRORLESS LEARNING ERROR-BASED LEARNING Motivatie? Achterliggend principe? - de aard van de cognitieve problemen - de ernst van de cognitieve problemen - de aard van de te leren vaardigheid / informatie - het doel van je therapie - de voorkeur van je cliënt
De keuze is afhankelijk van: - de aard van de cognitieve problemen - de ernst van de cognitieve problemen - de aard van de te leren vaardigheid / informatie - het doel van je therapie - de voorkeur van je cliënt Motivatie? Achterliggend principe? Als iemand geheugenproblemen heeft, niet kan monitoren/evalueren of iets goed of fout loopt, gaat de voorkeur naar ELL. Hoe ernstiger de cognitieve problemen, hoe meer de voorkeur naar ELL gaat. Als een vaardigheid altijd op stereotiepe wijze kan uitgevoerd worden (als ze niet erg varieert qua uitvoering), kan gekozen worden voor ELL. Als er flexibiliteit nodig is bij de uitvoering, kiest men beter voor EBL. Als je gewoon een bepaalde vaardigheid of bepaalde info wil aanleren (vaardigheidstraining), kies je best voor ELL. Als je doelen nastreeft in verband met beter monitoren/evalueren, verbeteren van ziekte-inzicht, flexibel probleemoplossend vermogen, kies je best voor EBL. Cliënten die onzeker zijn, niet graag falen, het niet erg vinden om aangestuurd te worden: ELL. Anders: EBL.
Errorless learning Vermijden van fouten Opsplitsen in deelhandelingen Stapsgewijs Heldere, eenvoudige instructies Voordoen/nadoen Meteen ingrijpen bij fout (zeer) veel herhaling Error-based learning Cliënt maakt wél fouten Leren van fouten door Vragen stellen Bespreking Samen evalueren Zelf naar oplossingen laten zoeken
Errorless learning VOORDELEN Sneller leerproces Meer kans op succeservaringen Error-based learning VOORDELEN Diepere verwerking Flexibeler omgaan met leerinhoud Meer kans op transfer naar gelijkaardige situaties
Kieskaartje
Kieskaartje
Kieskaartje MAARTJE Maartje is een jonge moeder die twee maanden geleden hersenletsel opliep bij een auto-ongeluk. Ze lag een week in coma. Recent is ze ontslagen, maar ze komt nog dagelijks ambulant revalideren. Haar evenwicht is minder goed, ze is heel snel vermoeid en heeft het moeilijk om zich lang te concentreren. Ze probeert stilaan weer wat huishoudelijk werk op te pakken. Dat lijkt wel te lukken, zolang er geen tijdsdruk is en ze niet wordt gestoord tijdens haar bezigheden. Vandaag wil je met Maartje bekijken hoe ze terug kan beginnen koken voor haar gezin. (Momenteel doet haar partner dat nog.) Daarbij wil je haar leren: hoe ze tijdsdruk zoveel mogelijk kan vermijden hoe ze het multitasken kan beperken hoe ze moet zorgen voor een rustige omgeving. Tijdens vorige sessies heb je gemerkt dat Maartje wel zelf wil uitzoeken hoe ze de dingen best aanpakt, zolang het allemaal vlot genoeg gaat en het niet te complex wordt. Als iets niet zo goed lukt, is ze snel ontmoedigd. Ze heeft dan de neiging om af te haken. Ik vind dat veel te confronterend. Vroeger kon ik dat allemaal vanzelf...
Kieskaartje MAARTJE
Kieskaartje ROMAIN Romain is een gescheiden man van 64 jaar. Hij had jarenlang een zeer zwaar alcoholprobleem en verwaarloosde zijn gezondheid. Vier maanden geleden werd hij opgenomen. Intussen drinkt hij niet meer, maar hij blijft afhankelijk van hulp omwille van flink wat cognitieve problemen. Zijn denken is wat vertraagd, hij heeft matige geheugenstoornissen (zowel het inprenten als het oproepen van informatie is erg moeilijk) en zwakke executieve functies. Hij blijft allicht nog een tijdje opgenomen, omdat het team hem momenteel niet in staat acht om zelfstandig te wonen. De therapeuten zullen al blij zijn als hij binnenkort in een beschut woonproject terecht kan. (Daar proberen ze hem momenteel ook op voor te bereiden.) Zelf is Romain het daar niet mee eens: hij denkt dat hij zich op een eigen appartementje prima uit de slag zou kunnen trekken nu hij niet meer drinkt. Dat leidt nogal eens tot gespannen situaties tijdens de therapie: Romain voelt zich snel betutteld als therapeuten hem advies geven. Hij staat er niet echt voor open. Vandaag wil de ergotherapeut Romain leren berichtjes te sturen met zijn smartphone. Romain heeft dat nooit goed gekund.
Kieskaartje ROMAIN
CONCLUSIE Afhankelijk van verschillende factoren Geen zwart-wit verhaal Errorless learning: uniform stappenplan Error-based learning: gerichte begeleiding is belangrijk
Literatuurlijst Errorless learning in Neuropsychological Rehabilitation (Routledge) Do people with severe traumatic brain injury benefit from making errors? A randomised controlled trial of error-based and errorless learning; Ownsworth et al (2017) Uitwerking Workshop Jaarsymposium Ergotherapie 2019 Bie Op de Beeck, ergotherapeute Cognitieve Revalidatie Therapie