Voeding en gezondheid van biologisch biggen Marinus van Krimpen
Inhoud: Knelpunten als gevolg van EU-regelgeving Resultaten biggenproeven: 1. met CCM 2. met erwten 3. met Pre-starter Conclusies en tips 2
Knelpunten EU-Regelgeving mbt voeding (1) Specifieke mengvoereisen: Geen diermeel (+ geen vismeel) Geen groeibevorderaars (AMGB s) Geen genetisch gemodificeerde stoffen (GMO s) Geen synthetische aminozuren Tot maart-04: geen organische zuren; wel verzuurde voeders; Vanaf maart-04: 6 zuren toegestaan als conserveermiddel 3
Knelpunten EU-Regelgeving mbt voeding (2) Overige knelpunten: Eiwitrijke biologische grondstoffen uit de regio schaars Voer min. 80% biologisch; v.a. medio 2005 100% Geen geschikte pre-starter beschikbaar Ruwvoer verplicht Kostprijs biologisch voer 75% hoger dan gangbaar 4
Conclusies n.a.v. knelpunten Mengvoerindustrie heeft bij samenstellen biologische voeders minder gereedschap dan bij gangbaar Vooral bij gevoelige diercategorieën (met name gespeende biggen) meer kans op maagdarmproblemen Behoefte aan extra kennis over o.a. relatie voeding diergezondheid 5
6 Serie van drie biggenproeven in Raalte
Biggenproef 1: Toevoeging CCM aan voer Doel: Effect van een verzuurde grondstof in het voer op gezondheid en dierprestaties Proefbehandelingen 1. Voer zonder CCM 2. Voer met 12% CCM; vervanging maïs Waarnemingen: Voeropname, groei, vc, diarreescores, uitval en veterinaire behandelingen, economische evaluatie. 7
Biggenproef 1: Proefopzet Biggen in kraamstal bijgevoerd met speenvoer Speenleeftijd 40 dagen Speengewicht 12,1 kg 5.75 5.50 5.25 ph Voeders Speenvoer(1e week); opfokvoer (2e 4e week na spenen) ph 5.00 4.75 4.50 Controle CCM 12 herhalingen per behandeling 4.25 Voeders gelijkwaardig, behalve zuurniveau 4.00 Speenvoer Opfokvoer 8
Biggenproef 1: Resultaten (1) Voederconversie CCM-proef 1.65 Voederconversie 1.60 1.55 1.50 1.4 5 1.4 0 Cont role CCM 1.35 Week 1-2 Week 3-4 Week 1-4 9
Biggenproef 1: Resultaten (2) Eindgewicht (kg) Groei (g/dag) Voeropname (kg/dag) Voederconversie EW-opname per dag EW-conversie Zonder CCM 24,9 472 0,75 1,59 0,83 1,76 Met CCM 24,6 462 0,72 1,55 0,79 1,72 Geen effect op: uitval, veterinaire behandelingen, mestconsistentie en economische resultaten 10
Conclusies biggenproef 1 CCM door voer: verbetert de voederconversie tijdens eerste 14 dagen van de opfokperiode Heeft geen effect op technische en economische resultaten en diergezondheid tijdens de hele opfokperiode 11
12 Biggenproef 2: Hoeveel erwten in biggenvoer?
Biggenproef 2: Proefopzet Doel: Effect van fijngemalen erwten op gezondheid en technische resultaten van biologische biggen Erwtenniveaus in voer: Speenvoer Opfokvoer Behandeling 1 0 % 0 % Behandeling 2 0 % 8,5 % Behandeling 3 0 % 17 % Behandeling 4 7,5% 17 % Vervanging van sojaschilfers en granen Waarnemingen: Idem als biggenproef 1. Nu 18 herhalingen per behandeling 13
Biggenproef 2: Resultaten (1) Groei (g/d) per periode Groei (g/d) 700 600 500 400 300 200 100 0 Week 1 Week 2 Week 3-4 Week 1-4 0% - 0% 0% - 8,5% 0% - 17% 7,5% - 17% 14 Geen aantoonbare verschillen in technische resultaten
Biggenproef 2: Resultaten (2) Diarreescores (%) 12 10 Week 1 Week 2 Week 3 Waterdun week 3 15 8 6 4 2 0 Beh. 1 Beh. 2 Beh. 3 Beh. 4 Beh. 1 Beh. 2 Beh. 3 Beh. 4 Beh. 1 Beh. 2 Beh. 3 Beh. 4 Mild week 3 Waterdun week 2 Mild Week 2 Waterdun Week1 Mild Week1
Biggenproef 2: Resultaten (3) Overzicht aantal uitgevallen dieren % erwten speenvoer % erwten opfokvoer 0,0 % 0,0 % 0,0 % 8,5 % 0,0 % 17,0 % 7,5 % 17,0 % Aantal dieren opgelegd 198 198 198 198 Aantal hokken 18 18 18 18 Significantie 1 Aantal uitgevallen dieren 22 b 23 b 9 a 17 ab * Reden van uitval Hersenverschijnselen 11 16 4 12 # Maagdarmaandoeningen 2 3 3 1 2 Diversen 9 4 2 4 n.s. 16
Biggenproef 2: Resultaten (4) 78 76 74 72 70 68 66 64 62 60 58 Economische resultaten 0% - 0% 0% - 8.5% 0% - 17% 7.5% - 17% Opbr. min voerkosten Opbr. min kosten 17
Biggenproef 2: Conclusies Geen effect erwtenniveau op technische resultaten Licht positief effect erwtenniveau op mestconsistentie Tendens tot minder uitval biggen bij hoger aandeel erwten Geen effect erwten op veterinaire behandelingen Hoger aandeel erwten heeft gunstig effect op saldo van opbrengsten min kosten 18
Biggenproef 2: Samenvattend Vervanging van getoaste sojabonen/granen door fijngemalen erwten tot een niveau van 17% in biggenvoeders is zeker niet nadelig voor technische resultaten en gezondheid 19
20 Biggenproef 3: Voerstrategie voor spenen
Biggenproef 3: Proefopzet (1) Doel: Wat is het effect van de wijze van voeren voor spenen op de gezondheid en dierprestaties van biggen na spenen? Achtergrond: Opname vast voer tijdens zoogperiode stimuleert voeropname en groei na spenen Voeropname tijdens 1e week na spenen is bepalend voor voeropname en groei tijdens hele opfoktraject Een vlotte voeropname na spenen verkleint kans op speenproblemen (speendiarree/slingerziekte) 21
Biggenproef 3: Proefopzet (2) Speen-moment 3-fasen 2-fasen Niet bijgevoerd Pre-starter Speenkorrel Opfokkorrel 1-fasen 0 2 4 6 8 10 Leeftijd biggen (wkn) 22
Biggenproef 3: Proefopzet (3) 23 Samenstelling pre-starter: Ontsloten maïs Haver-knipmeel Sojaschilfers Weipoeder Melasse Sojabonen Suiker Maïsgluten Aardappeleiwit Sojaolie Aandachtspunten: In kraamhok voerverstrekking in droogvoerbakjes (4 eetplaatsen) Regelmatig voer verversen
Biggenproef 3: Resultaten (1) Voeropname Voeropname 1-fasen voer 2-fasen voer 3-fasen voer Week 2-5 totaal (g/big) 320 a 600 b 480 b Week 6 totaal (g/big) 870 930 820 Week 7 (g/big/d) 440 470 450 Week 8 (g/big/d) 640 690 690 Week 9-10 (g/big/d) 980 1020 1010 24
Biggenproef 3:Resultaten (2) Gewichten 24 22 20 18 16 14 12 1-Fasen 2-Fasen 3-Fasen 10 8 6 4 2 5 6 7 8 10 25
Biggenproef 3: Resultaten (3) 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 Diarreescores tijdens opfok (%) Week 1 Week 2 Week 3 Waterdun week 3 Mild week 3 Waterdun week 2 Mild Week 2 Waterdun Week1 Mild Week1 1-fasen 2-fasen 3-fasen 1-fasen 2-fasen 3-fasen 1-fasen 2-fasen 3-fasen 26
Biggenproef 3: Resultaten (4) Uitval-% biggen 30 28 26 24 22 20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 1-fasen 2-fasen 3-fasen In opfokperiode In zoogperiode 27
Biggenproef 3: Resultaten (5) Economie Voerprijzen: Economische resultaten ( /afgeleverde big): Pre-starter 85,00 Speenkorrel 45,50 Opfokkorrel 42,00 1-fasen 2-fasen 3-fasen Opbrengst 83,55 85,15 85,46 Voerk. Zoogp. 0,51 0,74 0,65 Voerk. Opfok 8,42 8,58 8,51 Uitvalkosten 20,87 20,87 20,87 Opbrengst min 51,71 52,84 53,35 kosten (zoogp + opfok) 28
Biggenproef 3: Conclusies Pre-starter in plaats van opfokkorrel stimuleert de voeropname tijdens de zoogperiode Pre-starter stimuleert de groei tijdens de opfokperiode; de groei neemt verder toe als rond spenen speenkorrel wordt verstrekt Pre-starter resulteert in minder vaak en in minder ernstige mate diarree tijdens de opfokperiode De voerstrategie tijdens de zoogperiode heeft geen aantoonbaar effect op de uitval, veterinaire behandelingen en economische resultaten 29
Conclusies en tips Aanzuren voer met CCM heeft voordelen; sinds maart-04 eenvoudiger door toelating organische zuren Erwten hoogwaardige eiwitbron voor biggenvoeders; bovendien regionaal te verbouwen Pre-starter positief voor technische resultaten en darmgezondheid; zorg wel voor:! Voldoende eetplaatsen, die goed bereikbaar zijn! Voldoende versheid product! Geleidelijke voerovergangen "In proef: 560 gram pre-starter/toom dag; nu 220 gram "Voorkom voeroverschakeling tijdens spenen. 30