2 Kostprijsberekening en opslagmethode 2.1 Inleiding In het Basisboek Bedrijfseconomie hebben we al uitgebreid stilgestaan bij het bepalen van de kostprijs. We hebben kennisgemaakt met directe en indirecte kosten en de daarbij behorende opslagpercentages. Daar zagen we ook dat er twee opslagmethoden voor indirecte kosten zijn, namelijk de primitieve opslagmethode en de verfijnde opslagmethode. In dit hoofdstuk komen we op deze begrippen terug met een voorbeeld van de opslagmethode bij een handelsonderneming en een voorbeeld van de opslagmethode bij een industriële onderneming. Andere onderwerpen in dit hoofdstuk zijn de commerciële kostprijs en verkooprijs in de industriële onderneming (paragraaf 2.4) en het bepalen van de opslagpercentages voor constante indirecte kosten bij normale productie (paragraaf 2.5). 2.2 Opslagmethode bij een handelsonderneming Een handelsonderneming fabriceert geen producten, maar koopt ze in en verkoopt ze weer. Natuurlijk zorgt ze er wel voor dat de ingekochte artikelen duurder worden verkocht. Een opslagpercentage voor materialen en grondstoffen zoals bij de industriële onderneming, komt dan ook niet voor. In plaats daarvan wordt gewoonlijk gewerkt met een opslag voor indirecte inkoopkosten. Een veelgebruikte splitsing van de indirecte kosten is bij handelsondernemingen dan ook de indeling in indirecte inkoopkosten, indirecte loonkosten en overige indirecte kosten. 2.3 Opslagmethode en fabricagekostprijs bij een industriële onderneming Voorbeeld Carrera bv te Alkmaar is fabrikant van onderdelen bestemd voor de auto-industrie. Over 2008 zijn uit de administratie de volgende gegevens ontleend: Kostprijsberekening en opslagmethode 25
Directe fabricagekosten: grondstoffen 400.000, directe lonen 300.000, Indirecte fabricagekosten: gerelateerd aan het grondstoffenverbruik 50.000, gerelateerd aan de directe lonen 60.000, gerelateerd aan de totale directe kosten 36.000, De kosten van de grondstoffen, groot 50.000,, stijgen in 2009 met 5%. Voor de productie van een order van Nedcar nv zijn de directe kosten: grondstoffen 20.000, lonen 15.000, Gevraagd a. Bereken voor 2009 voor Carrera bv de opslagpercentages voor indirecte kosten. b. Bereken de fabricagekostprijs voor de order van Nedcar nv. Uitwerking a. Opslagpercentage grondstofverbruik: 50.000, 1,05 52.500, 12,5% 400.000, 1,05 420.000, Opslagpercentage directe lonen: 60.000, 20% 300.000, Opslagpercentage totale directe kosten: 36.000, 5% 420.000, 300.000, b. Fabricagekostprijs voor Nedcar nv: Grondstoffen 20.000, Lonen 15.000, Totale directe kosten 35.000, Opslagen voor indirecte kosten: Grondstoffen: 12,5% 20.000, 2.500, Lonen: 20% 15.000, 3.000, Totale directe kosten: 5% 35.000, 1.750, 7.250, Fabricagekostprijs 42.750, 26 Hoofdstuk 2
2.4 Commerciële kostprijs en verkoopprijs bij een industriële onderneming De commerciële kostprijs en de verkoopprijs berekenen we als volgt: Fabricagekostprijs........... Directe verkoopkosten Opslag indirecte verkoopkosten + Totale verkoopkosten........... + Commerciële kostprijs........... Winst........... + Nettoverkoopprijs........... Voorbeeld Carrera bv wil voor Nedcar nv de commerciële kostprijs en de verkoopprijs bepalen. De fabricagekostprijs uit het vorige voorbeeld bedraagt 42.750,. In 2008 bedroeg voor Carrera bv de normale omzet 750.000, en de indirecte verkoopkosten waren 150.000,. De directe verkoopkosten voor de order van Nedcar nv bedragen 2.250,. De indirecte verkoopkosten worden uitgedrukt in procenten van de nettoverkoopprijs. Brutowinst 25% van de commerciële kostprijs. Gevraagd a. Bereken het opslagpercentage voor indirecte verkoopkosten. b. Bereken de commerciële kostprijs. c. Bereken de nettoverkoopprijs. d. Bereken de brutoverkoopprijs inclusief 19% btw. Uitwerking a. Opslagpercentage indirecte verkoopkosten: 150.000, 20% 750.000, b. Fabricagekostprijs 42.750, Directe verkoopkosten 2.250, Opslag indirecte verkoopkosten (20% van de nettoverkoopprijs) + Totale verkoopkosten + Commerciële kostprijs Winst (25% van de commerciële kostprijs) + Nettoverkoopprijs Kostprijsberekening en opslagmethode 27
De opslag indirecte verkoopkosten = 0,2 (20%) de nettoverkoopprijs. De nettoverkoopprijs = 1,25 (100% + 25%) de commerciële kostprijs. Daaruit volgt: opslag indirecte verkoopkosten = 0,2 1,25 commerciële kostprijs = 0,25 commerciële kostprijs. Uit het schema volgt: fabricagekostprijs + directe verkoopkosten + opslag indirecte verkoopkosten = commerciële kostprijs. Ofwel: 42.750, + 2.250, + 0,25 commerciële kostprijs = commerciële kostprijs. Dat wil zeggen: 42.750, + 2.250, = 0,75 commerciële kostprijs. Dus: commerciële kostprijs = ( 42.750, + 2.250, ) : 0,75 = 60.000,. c. Nettoverkoopprijs = 1,25 60.000, = 75.000, d. Brutoverkoopprijs: 75.000, 1,19 = 89.250, 2.5 Opslagpercentages voor constante indirecte kosten bij normale productie De opslagpercentages voor constante indirecte kosten dienen altijd berekend te worden in relatie met de normale productie. Voorbeeld Zuivelfabrikant Datex te Assen heeft over 2008 de volgende gegevens uit de boekhouding verzameld: Directe productiekosten: Grondstoffen 360.000, Directe lonen 400.000, Totale directe productiekosten 760.000, Indirecte productiekosten: Constant deel 310.000, Variabel deel 220.000, Totale indirecte productiekosten 530.000, Algemene productiekosten: Constant deel 50.000, Variabel deel 42.000, 92.000, Totale productiekosten 1.462.000, De gegevens heeft Datex verzameld in verband met het voorcalculeren van de kostprijzen voor 2009. De indirecte productiekosten worden uitgedrukt in een percentage van het direct grondstoffenverbruik. De algemene productiekosten worden 28 Hoofdstuk 2
uitgedrukt in een percentage van de totale directe productiekosten. De productie in 2009 was 90% van de normale bezetting. De indirecte verkoopkosten worden uitgedrukt in procenten van de omzet. Gegevens 2008: Omzet 1.500.000, Indirecte verkoopkosten: constant 40.000, variabel 22.000, (deze kosten zijn proportioneel variabel). De verkoop gerealiseerd in 2008 was 80% van de normale productie in 2008. Gevraagd a. Bereken de indirecte productiekosten voor 2009. b. Bereken de algemene productiekosten voor 2009. c. Bereken de indirecte verkoopkosten voor 2009. Bij alle berekeningen dienen zowel percentages als bedragen te worden afgerond op hele getallen. Uitwerking a. Direct grondstofverbruik bij normale bezetting: 100/90 360.000, = 400.000,. Opslagpercentage indirecte productiekosten voor constant deel: C 310.000, 77,5% 78% N 400.000, Opslagpercentage indirecte productiekosten voor variabel deel: V 220.000, 61,11% 61% W 360.000, Totaal in procenten van de directe lonen: 78 + 61 = 139 b. Normale bezetting grondstoffenverbruik: 100/90 360.000, = 400.000,. Totale directe productiekosten bij normale bezetting: 400.000, + 100/90 400.000, = 844.444,. Opslagpercentage voor algemene productiekosten voor constant deel: C 50.000, 5,92% 6% N 844.444, Kostprijsberekening en opslagmethode 29
Opslagpercentage voor algemene productiekosten voor variabel deel: V 42.000, 5,5%5 6% W 760.000, c. Normale omzet: 100/80 1.500.000, = 1.875.000,. Opslagpercentage indirecte verkoopkosten voor constant deel: C 40.000, 2,13% 2% N 1.875.000, Opslagpercentage indirecte verkoopkosten voor variabel deel: V 22.000, 1,47% 1% W 1.500.000, Opslagpercentage voor indirecte verkoopkosten = 2% + 1% = 3% 2.6 Samenvatting Opslagpercentage materiaalverbruik (bij productieonderneming) indirecte kosten materialen directe materiaalkosten Opslagpercentage inkoopkosten (bij handelsonderneming) indirecte inkoopkosten inkoopwaarde van de omzet Opslagpercentage lonen indirecte inkoopkosten inkoopwaarde van de omzet Opslagpercentage indirecte kosten indirecte kosten directe kosten Opslagpercentage indirecte productiekosten voor constant deel constante kosten C normale productie N Opslagpercentage indirecte productiekosten voor variabel deel variabele kosten V werkelijke productie W 30 Hoofdstuk 2