Vroeg vreemdetalenonderwijs Engels Visiedocument
Inhoudsopgave Inleiding 3 Van good naar great vroeg vreemdetalenonderwijs 4 Taskforce vroeg vreemdetalenonderwijs 5 Vroeg vreemdetalenonderwijs in 2025 7 Acties op weg naar 2025 8 COLOFON 2015 EP-Nuffic - internationalising education Auteur: Myrna Feuerstake Redactie: Petra Dam Foto s: Wilco van Dijen Vormgeving: Marcelis Dékavé Kortenaerkade 11 Postbus 29777 2502 LT Den Haag T 070 4 260 260 vvto@epnuffic.nl www.europeesplatform.nl/vvto 2 EP-Nuffic internationalising education
Inleiding Het streven van EP-Nuffic is alle leerlingen, van 4 tot en met 18 jaar, een basis in internationalisering mee te geven, zodat zij voorbereid zijn op een internationale samenleving, een breder perspectief hebben op de wereld en betere kansen op de arbeidsmarkt. Het vroeg vreemdetalenonderwijs (vvto) is hier een onderdeel van. Als kenniscentrum voor internationalisering van het Nederlandse onderwijs informeert, adviseert en ondersteunt EP-Nuffic scholen op het gebied van internationalisering vanaf groep 1. Het percentage scholen in het basisonderwijs dat een internationale activiteit deed met steun van het Europees Platform steeg in 2012 van 9,7% naar 10,4% in 2013 (bron: Jaaroverzicht 2013, Europees Platform). Deze stijging heeft te maken met de flinke groei van het aantal vvto-scholen: van 30 scholen in 2003 naar 1.065 scholen met vvto in 2013. Bijna 90% van deze scholen biedt Engels aan, voornamelijk omdat het de Lingua Franca van de 21e eeuw is. EP-Nuffic staat voor kwaliteit en zet daarom sterk in op kwalitatief goede vvto-scholen. Met een dergelijk groot aantal scholen dat voor vvto kiest, is het belangrijk dat de kwaliteit op deze en toekomstige scholen gewaarborgd is en gehandhaafd blijft. EP-Nuffic heeft hierin een duidelijke rol. 3 EP-Nuffic internationalising education
Van good naar great vroeg vreemdetalenonderwijs Onze missie voor het vroeg vreemdetalenonderwijs luidt: Het stimuleren van kwalitatief goed vreemde talenonderwijs en internationale oriëntatie aan basisschoolleerlingen, waardoor zij 21e-eeuwse vaardigheden leren. Zo kunnen zij effectief communiceren, leren, werken en leven met iedereen in onze globaliserende wereld en zijn zij toegerust op een toekomst waarin een internationale samenleving en samenwerking vanzelfsprekend is. Kenmerk van deze missie is: Excellent onderwijs voor iedereen Engels is van groep 1 t/m 8 tot 15% van de onderwijstijd ook de voertaal. Internationale oriëntatie is onderdeel van het schoolcurriculum. De leerkrachten zijn voldoende toegerust om de Engelse lessen en activiteiten adequaat te geven. De school voldoet aan de Landelijke Standaard vvto voor goed vroeg vreemdetalenonderwijs en is in het bezit van het kwaliteitskeurmerk of streeft ernaar deze binnen afzienbare tijd te behalen. 4 EP-Nuffic internationalising education
Taskforce vroeg vreemdetalenonderwijs Op basis van de missie zijn er voor 2015 vier speerpunten van beleid geformuleerd. Om deze actiepunten te kunnen realiseren, is het belangrijk dat er een Taskforce vvto wordt opgericht, o.l.v. EP-Nuffic. Deze taskforce, bestaande uit vvto-experts uit zowel de wetenschap als het (scholen)veld, kan zich buigen op het verder aanscherpen van de Landelijke Standaard vvto, de bepaling van de tussendoelen en de eind niveaus en de aansluiting met het voortgezet onderwijs. DE VIER SPEERPUNTEN VANAF 2015 1 Kwaliteitszorg We werken verder aan het stimuleren van vvto-scholen om de kwaliteit van het vroeg vreemdetalenonderwijs te laten keuren. Basisscholen kunnen zich laten visiteren om een van de drie, door het Europees Platform erkende, vvto-keurmerken te behalen: het keurmerk TalenT, het keurmerk Drietalige scholen (voor Friesland) en het keurmerk EarlyBird. EP-Nuffic blijft deze keurmerken valideren m.b.v. externe expertise. 2 Doorlopende leerlijn primair onderwijs - voortgezet onderwijs Er zijn (voorlopige) tussendoelen en eindopbrengsten voor vvto Engels, zodat er een start kan worden gemaakt met de aansluiting tussen het primair en voortgezet onderwijs. Het formuleren van deze doelen is een van de taken van de Task force vvto. 5 EP-Nuffic internationalising education
3 Professionalisering / (na)scholing EP-Nuffic wil het vroeg vreemdetalenonderwijs een kwaliteitsimpuls geven door onder meer goede voorbeelden van nascholing te verspreiden, nascholing die voldoet aan de kwaliteitseisen, opgesteld door EP-Nuffic in samenwerking met partners. Om de basisscholen een handreiking te bieden waar zij kwalitatief goede nascholing kunnen inkopen, wil EP-Nuffic tot een lijst komen met geschikte opleidingen, waar zij scholen naar kunnen verwijzen. Aanbieders die op de lijst geplaatst willen worden, krijgen een screening middels een online vragenlijst. De zeven pabo s in het huidige project Pabo kenniscentra vvto krijgen de rol van klankbordgroep en begeleiden andere pabo s bij het opzetten van een programma voor vvto-engels. Aan de directies van de pabo s wordt gevraagd de rol van ambassadeur op zich te nemen. Samen met EP-Nuffic benaderen en stimuleren zij hun collega s actief om meer aandacht in hun opleiding te besteden aan de eigen taalvaardigheid Engels (B2), de vakdidactiek Engels en internationalisering. Op die manier raken aankomende leerkrachten in een vroeg stadium vertrouwd met vroeg vreemdetalenonderwijs. Sinds januari 2015 is het landelijk netwerk vvto actief. Basisscholen die naar de landelijke standaard vvto toewerken, kunnen zich hierbij aansluiten. Het netwerk wordt geleid door een stuurgroep, onder leiding van EP-Nufic. Het lidmaatschap is kosteloos. Leden worden geïnformeerd over de nieuwste ontwikkelingen en ontvangen de nieuwsbrief. Ook kunnen zij tegen een bijdrage deelnemen aan halfjaarlijkse studiemiddagen en landelijke conferenties, waarin kennisdeling op het gebied van vvto en Content and Language Integrated Learning (CLIL) plaatsvindt. 4 Internationalisering Vroeg vreemdetalenonderwijs is een onderdeel van internationaliseren. In samenwerking met de PO- Raad is er een toolkit Internationalisering voor schoolbesturen en schooldirecteuren ontwikkeld. Met deze handreiking hebben scholen beter zicht op hoe zij internationalisering en vvto kunnen inbouwen in het curriculum van de school. 6 EP-Nuffic internationalising education
Vroeg vreemdetalenonderwijs in 2025 Een korte schets. De tussen- en eindstreefdoelen vroeg vreemdetalenonderwijs-engels zijn helder geformuleerd. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft bij wet geregeld dat iedere basisschool in Nederland deze doelen moet nastreven. De Inspectie van het Onderwijs ziet erop toe dat het vvto-engels op de scholen van voldoende kwaliteit is. Er is een niet-methode gebonden eindtoets Engels voor het basisonderwijs. De basisscholen hebben een brede keuze uit lesmethoden, die uitgaan van de modernste inzichten van het leren van een vreemde taal op jonge leeftijd en aansluiten op de eindtermen. De scholen voor voortgezet onderwijs hebben een brede keuze uit lesmethoden, die aansluiten op de eindtermen van het basisonderwijs en voldoende mogelijkheden voor differentiatie bieden. Alle leerkrachten voldoen aan de eisen zoals omschreven in de bijlage Competenties van de vvtoleerkracht van de Landelijke Standaard vvto. Er is een ruim aanbod aan gekwalificeerde nascholing vvto voor leerkrachten in het basisonderwijs. De pabo s in Nederland bieden studenten een opleiding met daarin voldoende aandacht voor de eigen taalvaardigheid Engels (B2), de vakdidactiek vvto en internationalisering. De schoolbesturen voor primair onderwijs hebben een duidelijke visie op internationalisering en hebben dit een plek gegeven in hun strategisch beleidsplan. Het ministerie van OCW heeft bij wet geregeld dat de basisscholen in Nederland de mogelijkheid hebben om tweetalig primair onderwijs (tot 50%) aan te bieden. Minimaal 100 basisscholen bieden tweetalig primair onderwijs (tpo) aan. Deze scholen vormen een landelijk netwerk, met een professioneel bestuur dat samen met EP-Nuffic toeziet op de kwaliteit van het talenonderwijs. Er is een landelijk curriculum voor het tweetalig primair onderwijs. 7 EP-Nuffic internationalising education
Acties op weg naar 2025 Om het geschetste toekomstbeeld te kunnen realiseren, moeten er verschillende stappen worden gezet. LOBBY EN NETWERKEN Intern EP-nuffic heeft een heldere beleidsvisie op vvto. Extern EP-Nuffic werkt verder aan duurzame contacten met het ministerie van OCW, onderwijsinspectie, primair en vervolgonderwijs, PO- en VO-Raad, onderwijsbonden, expertisecentra (CITO, SLO, EarlyBird), lerarenopleidingen basis- en voortgezet onderwijs, uitgeverijen en internationale netwerken om kwalitatief goed vvto te bevorderen. Internationaal Ook buiten Nederland wordt er steeds vroeger op basisscholen een vreemde taal aangeboden. Wij volgen de ontwikkelingen in het buitenland en zullen waar mogelijk kennis delen. 8 EP-Nuffic internationalising education
VORM EN INHOUD Taalverwerving Vroeg vreemdetalenonderwijs betekent niet alleen les in deze taal, maar ook het gebruik van die taal bij andere vakken (Content and Language Integrated Learning-CLIL). Dit gebruik van de taal verhoogt de motivatie van de leerlingen en geeft ze de mogelijkheid de taal op een natuurlijke manier te leren. Om CLIL goed in te voeren op de basisscholen is het van belang de leerkrachten hierin te begeleiden en te scholen. Door middel van goede informatievoorziening, workshops en landelijke conferenties wil EP-Nuffic scholen hierin ondersteunen. Opbrengsten EP-Nuffic zal de kwaliteit op basisscholen blijven stimuleren door de kwaliteitskeurmerken en de Landelijke Standaard vvto regelmatig onder de aandacht te brengen. Voor de vvto-scholen moet een tussenen eindtoets ontwikkeld worden om het niveau van de leerlingen te kunnen bepalen. Kwaliteit Door de Landelijke Standaard vvto en de mogelijkheid om de kwaliteit te keuren regelmatig onder de aandacht te brengen zal EP-Nuffic kwaliteit blijven stimuleren. Ook zal de Landelijke Standaard vvto verder aangescherpt worden. Op basis van onderzoek wordt bekeken welke specifieke kwaliteitsverbeteringen het meest effectief zijn. Internationalisering Internationale oriëntatie is van groot maatschappelijk belang. Wij willen de schoolbesturen en schoolleiders stimuleren internationalisering kwalitatief en duurzaam in hun beleid te verankeren. 9 EP-Nuffic internationalising education
SCHOLING Leerkrachten Wij willen goed geschoolde vvto-leerkrachten. Er is een groot aanbod van (na)scholing door verschillende aanbieders. Wij willen de kwaliteit van het aanbod hoog houden door te selecteren en te werken met een door ons aanbevolen scholingslijst. Lerarenopleiding basisonderwijs Er zijn 40 pabo s in Nederland, waarvan er zeven een volwaardig vvto aanbod hebben. Twee lerarenopleidingen basisonderwijs gaan zelfs een stap verder en leiden hun studenten op om les te kunnen geven op international and bilingual schools. EP-Nuffic werkt samen met de Pabo s om de kwaliteit van de opleidingen op basis van de Landelijke standaard voor vvto te handhaven. EP-Nuffic wil in samenwerking met de pabo kenniscentra vvto de opleidingen waar nog weinig tot geen aandacht is voor vvto stimuleren hun studenten een vvto-programma aan te bieden, hetzij in een minor, hetzij in de hoofdfase. Docenten in het voortgezet onderwijs De leerlingen verlaten op verschillende niveaus van taalvaardigheid de basisschool. Het voortgezet onderwijs zal hierop moeten inspelen met een gedifferentieerd aanbod. Een kind dat niet op zijn eigen niveau kan leren, verliest zijn motivatie en de opgedane taalkennis. Scholing van de docenten Engels in het voortgezet onderwijs om met deze verschillen om te gaan, is wenselijk, zowel in de initiële opleiding als in de nascholing. EP-Nuffic neemt het initiatief bovenstaande bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op de agenda te krijgen en door middel van conferenties en workshops het scholenveld te informeren en ondersteunen. 10 EP-Nuffic internationalising education