kengetallen accountancy Kleine en middelgrote kantoren editie 2012
3 Voorwoord Voor u ligt de 2012-editie Kengetallen Accountancy, een handreiking voor eigenaren en managers van accountants-, belastingadvies- en administratiekantoren. Het is een aanzet om de eigen organisatie kritisch tegen het licht te houden en daar waar nodig te werken aan verbetering. Door de diverse kengetallen met elkaar te combineren, kunt u meer te weten komen over het succes en de gezondheid van uw kantoor. Door periodiek te meten, kunt u wellicht trends signaleren. De kengetallen zijn deels gebaseerd op bedrijfseconomische richtlijnen en deels op metingen uit het meest recente benchmarkonderzoek van Full Finance. In dit jaarlijkse onderzoek, dat in samenwerking met Novak wordt georganiseerd, worden de ontwikkelingen van accountantskantoren in kaart gebracht. Verder zijn de kengetallen gebaseerd op de kennis die Full Finance heeft opgedaan bij adviestrajecten voor diverse accountantsorganisaties. Deze negende editie is geactualiseerd en waar nodig herzien. Het voorbeeldkantoor: Kantoor Jansen & Janssen is gebleven. Jansen & Janssen is een gemiddeld accountantskantoor; het heeft twee eigenaren en zeventien medewerkers. In deze brochure laten we zien hoe dit kantoor scoort ten opzichte van de kengetallen. Deze uitgave is mede mogelijk gemaakt door Novak en ABN AMRO Apeldoorn, mei 2012 Full Finance Consultants B.V Drs. Marcel Maassen Drs. Arjen Schutte RAB
4 Inhoud 1. Inleiding 5 2. Ontwikkelingen accountancybranche 7 2.1 Het algemene beeld 7 2.2 De toekomst van de accountancy: de werknemer maakt het verschil 7 2.3 Ict-ontwikkelingen 8 2.4 Horizontaal Toezicht 9 2.5 Fusies en overnames in de accountancy 10 2.6 De economie 11 2.7 Arbeidsmarkt 11 2.8 Economische indicatoren 11 3. Voorbeeldkantoor: Kantoor Jansen & Janssen 13 3.1 Algemene gegevens 13 3.2 Verlies-en-winstrekening over 2011 13 3.3 Balans per 31 december 2011 13 4. Definities 14 5. Stresstest 15 6. Kengetallen solvabiliteit 17 7. Kengetallen financiering 19 8. Rentabiliteitskengetallen 20 9. Du-Pontschema 22 10. 11. 12. 13. 14. Kengetallen personeel 23 Kengetallen vennoten 27 Kengetallen kosten 29 Kengetallen klanten 31 Slotwoord 34
5 1Inleiding Zoals gebruikelijk in de voorgaande edities, zal ook in deze negende versie weer aandacht worden besteed aan de actualiteit in de branche. Welke thema s spelen nu en in de komende tijd een rol in de branche en hebben invloed op het doen en laten van de accountant en het functioneren van de accountantskantoren? Dit jaar is tevens informatie opgenomen over de toekomst van de accountancy. De algemene economische ontwikkelingen, de maatschappelijke & technische ontwikkelingen, digitalisering in de accountancy en de fusie & overnamemarkt worden onder de loep genomen. Vanaf het vijfde hoofdstuk komen de verschillende kengetallen aan bod. Bij elk kengetal geven we aan hoe Kantoor Jansen & Janssen op deze kengetallen presteert. De kengetallen zijn ingedeeld naar de categorieën: stresstest solvabiliteit liquiditeit en omloopsnelheid rentabiliteit personeel vennoten kosten en klanten. In het derde hoofdstuk maakt u kennis met het voorbeeldkantoor Kantoor Jansen & Janssen. We laten de samenstelling van de werkzame personen zien, geven de verlies-en-winstrekening over 2011 weer en de balans per 31 december 2011. In hoofdstuk 4 worden enkele termen verklaard die van belang zijn voor de juiste interpretatie van diverse kengetallen.
7 2 Ontwikkelingen accountancybranche 2.1 Het algemene beeld De val van het kabinet eind april 2012 geeft de komende tijd onzekerheid t.a.v. het overheidsbeleid, hervormingen van de maatschappij (exploderende kosten van de zorg) en de economie (denk aan lastenverzwaring/-verlichting/ -verlegging, hypotheekrenteaftrek etc.). In deze tijd van laagconjunctuur is stilstand achteruitgang. De gehele Nederlandse samenleving zal hiermee te maken krijgen. Wft-vergunning (of niet)? In 2012 kwam er enig rumoer in de markt over een volgende loot aan het vergunningssysteem: de Wft voor accountantskantoren. De AFM heeft enige waarschuwende berichten aan de accountancy gezonden en de aanbeveling gedaan om goed te letten of een vergunning nodig is. De AFM houdt daarbij het reilen en zeilen bij kantoren op het gebied van financiële dienstverlening in de gaten. Het vraagstuk van wel of geen vergunning leidt in de accountancy tot de volgende keuze: een Wft-vergunning aanvragen met mogelijk een bredere adviestak op financieel gebied; geen Wft-vergunning aanvragen en een strategische samenwerking met een expert aangaan, of geen vergunning aanvragen en deze adviseringskans laten schieten. De NBA heeft een brochure uitgegeven over dit onderwerp, genaamd Wft-vergunningplicht voor pensioenadvies nader bezien met AFM Scheiding advies en controle Als gevolg van de ontwikkelingen in de internationale, Europese en nationale politiek zal advies en controle bij accountantskantoren van elkaar worden gescheiden. Dit geldt dan voor zgn. OOB-controles 1. De impact voor de mkb-accountant is hier miniem, omdat deze controles vooral bij de big four en enkele andere (veelal grotere) kantoren worden uitgevoerd. 2.2 De toekomst van de accountancy: de werknemer maakt het verschil Bijdrage van drs. Han Mesters, sector bankier ABN AMRO. Culture eats strategy for breakfast. Peter Drucker. Voor de hele zakelijke dienstverlening geldt dat de sector te lijden heeft onder druk op de brutomarge behoefte aan een duidelijker onderscheidend vermogen en noodzaak tot duidelijk maken van de toegevoegde waarde (wat krijgt de klant voor de prijs van de dienst). De accountancysector vormt een belangrijk onderdeel van de professionele dienstverlening (bestaande uit onder meer accountants, advocaten en consultants). Ook hier spelen drie belangrijke ontwikkelingen: Interpersoonlijke vaardigheden vormen een steeds belangrijker deel van de dienstverlening Management moet meer dan voorheen de competentie hebben om het beste uit hun professionals te halen. Succesvolle professionele dienstverleners laten zien dat ze caring zijn: ze zijn begaan met het wel en wee van de klant. Niet alle huidige medewerkers/ kantooreigenaren in de professionele dienstverlening zijn in staat de transitie te maken naar dit nieuwe profiel. Er wordt dus steeds meer geëist van de medewerker. Persoonlijke ontwikkeling is een absolute noodzakelijkheid en kennis op zich is niet meer voldoende om de tarieven te rechtvaardigen die in het verleden zonder al te veel problemen door de klant geaccepteerd werden. Met de integratie van Google in onze werkprocessen is de barrière tot kennis aanzienlijk verlaagd. In de dienstverlening gaat het dus steeds meer om de interactie met de klant en de kwaliteit van de communicatie die het verschil maken. 1 Organisaties van Openbaar Belang In de afbeelding hierna wordt de kloof tussen de oude en nieuwe wereld van de professionele dienstverlening