TransactioneleAnalyse Detransactioneleanalysekunjegebruikenomjemaniervanomgaanmetmenseneffectiever temaken. Drieposities Transactioneleanalyse(vanE.Berne)gaatervanuitdatwevanuitdriepositiesof zijnswijzen kunnenreagerenopsituatiesenanderemensen: Vanuit deouder devolwassene ofhetkind DeOuderstaatvoorwaardenennormen.Deouderheefteenrijkdomaannormenvanouders endecultuurovergenomen.deouderweetwatgoedenslechtisenhoehethoort,duskan kritischzijnenanderenveroordelen,maarkanookverantwoordelijkheidnemenenverzorgen. DeVolwassenevertegenwoordigthetinformatieverwerkendsysteemendevaardighedendie iemand tot zijn beschikking heeft. De Volwassene verwerkt informatie, onderzoekt en geeft informatie.hetisalshetwareeendatabank. DeVolwassenekanookinformatiegevenoverdenormenvandeOuderendegevoelensvan hetkind. Het Kind vertegenwoordigt emoties, levensenergie, creativiteit, en kan ook afhankelijk of opstandigzijn. Hetisbelangrijkjeterealiserendatiedereendedriepositiesinzichheeft.Jekuntzelfkiezen welkejeaanhetwoordlaat. Metdekeuzevooreenbepaaldepositiehebjeeeneffectopdecommunicatiemetanderen. Jekuntbijvoorbeeldmetditmodelvoorspellenofjereactiedekansopeenconflictvergrootof verkleint.en,jekuntmetditmodelnaeenconflicttotopdezinnauwkeurigterughalenwaar hetfoutging.
Watjealsmanagermetdedriepositieskuntdoen Iedereenheeftdusdedriepositiesinzichenkandezegebruikenindeinteractiemetanderen. Als manager moet je in de gaten hebben hoe de interactie verloopt. Wanneer je kunt analyseren in welke zijnswijze een deelnemer communiceert, kun je je eigen communicatie hieropafstemmen. Daarbijgeldeneenaantalregels: 1.Parallelletransactiesverlopenmeestalharmonieusenkunneneindeloosdoorgaan. Wanneer twee mensen vanuit dezelfde zijnswijze met elkaar praten zal de communicatie tussenbeidemensengoedverlopen. Hierondervolgteenaantalvoorbeeldenvanparallelletransacties: Twee mensen praten met elkaar over de huidige organisatie en dat het vroeger toch allemaal anders en O O beter was. Ze zijn het zeer met elkaar eens. Een persoon vraagt aan de ander even te kijken naar V een voorstel dat hij geschreven heeft. De ander doet dit V en geeft feedback. Twee deelnemers blijven praten terwijl de vergadering al begonnen is. Ze maken grapjes met elkaar. K K Wanneer twee mensen niet vanuit dezelfde zijnswijze met elkaar praten kan een conflictsituatieontstaan.wenoemenditeenkruistransactie(depijlenkruisenelkaar).hierna volgenvoorbeeldenvandergelijkesituaties:
PersoonA PersoonB O O V V K K PersoonAspreektpersoonBaanvanuitzijn OudertothetKind:"Hounoueensopmetje storendegedrag.concentreerjeeensopdeze complexematerie! PersoonBgaatvanuitzijnKindindeOuderen zegtterug: Wieishierirritant!Hetlijktmeniet datjijhetrechthebtommijaantespreken.jij wordtvoorheteerstinjelevenserieusennu moetikdatookmaardirectzijn. Wanneerhetgesprekzoalshierbovengeschetstnogevendoorgaat,kanereenserieusconflict ontstaan.jezietalshetwareeenreeksvannegatieveescalerendereacties Bhadeenconflictkunnenvoorkomendoorparalleltereageren,dusuitdepositievanKind: SorryA,ikzalhetnooitmeerdoen. MaarnietiedereenwilindeKind rol.bvoeltweleennegatievesterkeemotie(k)maarwilniet parallelreageren.naarzijnvolwassenekanhijniet,wanteriseenbijzondereregel: DATABANKGESLOTENWEGENSKIND Wie veel emotie voelt kan niet goed denken; de databank of de V is dan onbereikbaar. Dus blijftbnietveeloverdandeemotiemeetenemennaardeoenvandaaruitkrachtigterugte slaandooratebeschuldigen(dekvanaaantespreken). Awasalnijdig,krijgternudenieuwenegatieveemotievanBbij,heeftgeenzinindeK positie, kannietnaardevenslaatdusweernogkrachtigerterugvanuito.bwasalboos,etc. Deescalatieiseenfeit.
DemanagerdiedemedewerkerindeKind positiedwingtopstraffevaneenconflict,roept negatieveemotiesop. Dieemotieskunnenzoheftigzijn,datdewerknemernietmeerhelderkandenken(endusniet meernaardevolwassenpositiekangaan).dekeusvoordewerknemerisdan:oofk. Danzitdemanagermeteenmopperendekankerendenegatievemedewerker(O)ofmeteen medewerkerzichafhankelijkopstelt(k): Ikdoealleennogmaarwatalsdebaaskijkt. Medewerkers leveren hun werkprestatie vanuit de Volwassen positie. De manager is er het meestbijgebaatzometdemedewerkertecommunicerendatbeidenindevkunnenblijven. DecoachendeleiderschapsstijliseenV stijl. Datwilnietzeggendatjegeennormenofgevoelensmeerzoukunnenhebbenophetwerk. VanuitdeVpositiekunjebeideaanhetwoordlaten.Bijvoorbeeld: VverwoordteennormvanOzonderoordeel: Ikhebbezwarentegenditplanomdatikdeveiligheidvandemensennietkangaranderen.Ik wilgraagdatdienormvoorjullieookopdeeersteplaatskomt ofeengevoel: Ikkrijgdeindrukdatonzevergaderingensteedsmatterworden,ikmerkdatik ergeenpleziermeerinheb. HoekrijgjeanderemensenweerindeV positie? Doorerzelfnietuittegaan,ookalkiezenzijdeOofKpositie. AlsjeconsequentvanuitdeVolwassenepositieblijftreagerengaatdeanderopeengegeven momentooknaarzijnv positieeniserweeroverlegmogelijk. HoereageerjevanuitdeV? VrijwelallegesprekstechniekeneninterventieszijnV interventies. JeherkenteenV positievaakaanhetwoordje ik.(deik boodschap) DeO positiegebruiktvaak jijmoet,jijbent.(de jij bak ) Alsjetransparantbentgeefjeinformatieoverwatjewiltenwaaromjedatwilt. BijTransparantiekiesdeV positie: Jeverteltwatjewelwilt: Ikwilgraag. Jeintentiesdaarbij: Omdatikgeloofin.omdatik wilbereikendat. Bijvoorbeeld:jedoeteenInterventiebijeengroepdiegeenreactiesgeeftenzittezwijgen: Ikwilgraagvanjullieeenduidelijkantwoord. Alsikgeenreactieskrijgweetiknietwatjulliedenkenenkiesikdeverkeerde oplossing.ikstelvoordatweeenrondjemaken
OokcomplimentenkomenbeteraanvanuitdeV positie: IkbenblijmetjullieinzetbijhetoplossenvandeproblementoenDickziekwerd. InplaatsvanO: Julliezijnzeergoedecollega svoordick. Bijfeedbackgevenkunjededrietrapgebruiken:waarneming,consequentie,voorstel. OokdedrietrapiseenV interventieenbestaatuit3 ik boodschappen : Voorbeeldvaneendrietrap: Waarneming: Ikmerkdaterveelmensenhunvakantieinjulihebbengepland, Consequentie: Ikziedatwedaareenonderbezettingkrijgen Voorstel: Ik wil graag zo spoedig mogelijk een bijeenkomst met jullie om te bekijken hoeweditkunnenvoorkomen InplaatsvanO: Kunnenjullienieteensfatsoenlijkafstemmenoverdevakantie,nuhebben jullieeengatveroorzaaktinjuli. OokhetreflecterenvandegevoelensvanandereniseenV interventie: Jegeefteenbeschrijving(V)vandegevoelensvandeander,zoalsjijdiehebtwaargenomen.Je voegtnietsvanjeeigengevoel(k)ofoordeel(o)toe. VoorbeeldV: Jevoeltjezobuitengeslotendatjeplezierinjewerkhelemaalisverdwenen InplaatsvanO: Daarmoetjenietzomeezitten,zebedoelenhetnietzoslecht,zozijnze noueenmaal,jelaatjeveelteveelbeïnvloeden Als iemand vol emoties zit (K), zoals in een confrontatie, weet je dat het geen zin heeft om naar oplossingen te zoeken. (Databank gesloten wegens kind). Je kunt dan het beste reflecteren,zodathetkindvandeanderkan leeglopen.alsjeeenaantalmalengoedhebt gereflecteerdzegtdeander: Watnu? Datishetsignaaldathijweerkannadenken(indeV positiezit)enkunjeovergaannaaroplossen. Giftigecommunicatie:Deverborgenkruistransactie Eenvalkuilisdeverborgenkruistransactie:Jezegtietsmeteenverborgenbijbedoeling. Aan de oppervlakte lijkt het of je een vraag stelt of informatie geeft (V) maar de goede verstaanderhoortdeonderhuidsekritiekofbelediging(verborgeno)
DaarbijzegjeietsopeenmanieralsofjeindeV positiezit,endeandermoetsnappendatje hemveroordeelt. Bijvoorbeeld: Jemedewerkeriswatchaotischenjehebthemaleenaantalkerengezegddatjewiltdathij zijnbureauopruimt. PersoonA PersoonB O O V V K K Medewerker: Waarismijndossier!Ikzoekeraleenuurnaar.Jekunthierooknooitietslaten liggenofhetisweg! Manager: Goh,isjedossierweg,hoezoudatnoukomen?. DitiseenV,maarbedoeldwordteenterechtwijzing;duseenV(O) Nogeenvoorbeeld: JewiltmetdevergaderingbeginnenenJanleestdekrant. Jevraagteenpaarkeer:Kunnenwebeginnen?Janblijftdekrantlezen. Nubeginthetgiftigespel: Je vraagt: Jan, staat er iets interessants in de krant? (een vraag om informatie, dus een V, maarhetiseenvraagwaarjegeenantwoordopwilthebben,duseenv(o) Janzegt: Nouenof,zeerboeiend!(geeftantwoord(V)endoetnetofhijechtgeïnteresseerdis indekrant,duseenv(o)
Jij: Leeseensvoor,Jan,watzoboeiendis (jevraagthemvoortelezen(v)enjewiltdathij raadtdathijirritantisendekrantwegmoetdoen.jegeefthemeenraadsel,duseenv(o) Jan: Natuurlijk,ikdoejougraageenplezier.Nou,daargaatiedan.InNieuwePekela. etc. Alle sarcasme, alle cynisme, alle vragen waar je niet echt een antwoord op wilt hebben, geveinsdeemoties,alleraadselsdiejeopgeeftinjecommunicatiezijngiftig. Ze leiden tot conflicten die niet bespreekbaar zijn, veroorzaken hevige stress en kosten veel energie.analyseernaeenconflictwaardeeerstekruistransactiewerdgeslagenenjehebthet handvatgevondenvoorde escalatie.