D S T R K C N T Opdracht 1 Bekijk de kaart op de volgende bladzijde. 1. Waar kun je aan zien dat dit een oude kaart is? 2. Wat valt je op aan de manier waarop Oldenzaal vroeger gespeld werd? 3. Welke vorm heeft Oldenzaal? 4. In de Middeleeuwen groeven de inwoners van steden grachten rondom hun stad. Zo werd de stad beschermd tegen aanvallers en indringers. Kleur de gracht rondom Oldenzaal blauw. 5. Omcirkel de plekken waar je de gracht kon oversteken. 6. Ook werden er muren rondom de stad gebouwd om de stad te beschermen. Kleur de stadsmuur rood. 7. Welke gebouwen, die nu nog steeds in Oldenzaal staan, herken je? 1
*Lesbladen_Oldenzaal middeleeu D S T R K C N T R A A L 22-01-2014 gemeente 08:33 Page 2 Oldenzaal Oude kaart van Oldenzaal, door Jacob van Deventer. Bron: www.overijsselinkaart.nl 2
D S T R K C N T Nieuwe kaart van Oldenzaal uit 2012. Bron: routeplanner ANWB Opdracht 2 Je ziet een deel van de nieuwe kaart van Oldenzaal. Bekijk de kaart goed. Pak dan de oude kaart er bij. 1. Kijk nog eens goed naar de vorm van. Je kunt de vorm van de oude stad nog herkennen op de nieuwe kaart. Kleur het Middeleeuwse deel van Oldenzaal rood. 2. Voor was de gracht heel belangrijk. Wat is er op de nieuwe kaart met de stadsgracht gebeurd? 3. Wat vind je het grootste verschil tussen de oude en de nieuwe kaart? 4. Wat is volgens jou de belangrijkste overeenkomst (wat is hetzelfde?) tussen de oude en de nieuwe kaart? 3
D S T R K C N T wist je dat... een schoen, een glas, een schaal, sieraden en munten heel handig zijn als je wit weten hoe mensen vroeger leefden? In de grond vind je veel van dit soort sporen. en archeoloog gaat op zoek naar deze sporen. Voordat hij begint te graven, doet de archeoloog goed onderzoek. Hij kijkt bijvoorbeeld op oude kaarten of er vroeger mensen op deze plek woonden. Pas daarna gaat hij graven. erst met een graafmachine en later met een schepje. De gevonden voorwerpen worden goed bestudeerd. Zij vertellen iets over het leven van onze voorouders. Opdracht 3 Je gaat met de klas naar de Archeologische Club Oldenzaal. Daar bewaren ze voorwerpen die archeologen in Oldenzaal gevonden hebben. De meeste voorwerpen komen uit de tijd waarin de oude kaart, die je bij opdracht 1 gezien hebt, gemaakt is. Deze opdracht doe je met z n tweeën. Van je juf of meester krijgen jullie een foto van een oud voorwerp en een kijkkaart. Zoek het voorwerp samen in de vitrine op. Misschien herkennen jullie het voorwerp direct. Misschien ook niet. Daarom gaan jullie de voorwerpen als een echte archeoloog onderzoeken. Daarvoor gebruiken jullie de kijkkaart. Zijn jullie klaar? Vraag je juf of meester dan om een nieuwe foto en kijkkaart. 4
D S T R K C N T Kijkkaart Archeologische Club Oldenzaal Kijk wat je in kunt vullen; de rest blijft open Vul in of omcirkel het goede antwoord. Vragen Hoe groot is het voorwerp ongeveer? Van welke materialen is het gemaakt, denk je? Welke kleur of kleuren zie je? Zie je letters of tekens? Ja Nee Zo ja, welke letters of tekens zie je? Is het voorwerp beschadigd? Ja Nee Zo ja, wat is er beschadigd? Hoe zou dat komen denk je? Wat is het voorwerp, denk je? Waarvoor werd het voorwerp gebruikt? Wie zal het gebruikt hebben? Hoe vaak zou het gebruikt zijn? lke dag Paar keer per week 1 keer in de week 1 keer in de maand 1 keer in het jaar Zou je het nu nog kunnen gebruiken? Ja Nee Waar is het voorwerp gevonden? In welke eeuw is het voorwerp gemaakt? Stel: het voorwerp kan praten. Jij mag het één vraag stellen over het leven vroeger. Wat zou je dan vragen? Maak hieronder een tekening van het voorwerp. Waarom? 5
*Lesbladen_Oldenzaal middeleeu D S T R K C N T R A A L 22-01-2014 gemeente 08:33 Page 6 Oldenzaal Opdracht 4 Thuisopdracht Deze opdracht maak je samen met je vader, moeder of een andere volwassene. Ga naar winkelcentrum de Driehoek. Kijk voor meer informatie over het winkelcentrum op www.winkelcentrumdedriehoek.nl. In Oldenzaal kun je veel sporen van het verleden ontdekken. Zoals op de plek waar tussen 1465 en 1652 het Agnesklooster stond. In het Agnesklooster woonden nonnen. Dat zijn vrouwen die veel bidden, goed werk doen voor anderen en veel aan God denken. Hieronder zie je hoe het Agnesklooster er vroeger uitzag. Bron: Archeologische Club Oldenzaal 6
D S T R K C N T 1. r is niks meer te zien van het Agnesklooster. Behalve in de parkeergarage. Daar staat de waterput van het klooster. Zoek de waterput met behulp van de foto op. Let daarbij goed op het verkeer in de parkeergarage! 2. Hoe groot is de put ongeveer van de ene tot de andere kant?.......... 3. Van welk materiaal is de put gemaakt?.......... 4. Hoe diep is de put ongeveer, denk je? 5. Is de put beschadigd? Zo ja, hoe zou dat komen, denk je? 6. Waar zou deze put voor gebruikt zijn, denk je? 7. Wie zouden de put gebruikt hebben, denk je? 8. Sommige mensen gooiden vroeger hun afval in de put. Toen archeologen de put leeghaalden, vonden ze verschillende voorwerpen. Welke voorwerpen zou je in een Middeleeuwse put kunnen vinden, denk je? Streep de foute antwoorden door. computeronderdelen / houten kammetje / plastic diepvriesbakjes/ munten / stenen potten en pannen / resten van een spijkerbroek / pispot / een foto van een non / houten klomp / autoband / vingerhoedje /sleutels / tinnen lepels / radiowekker 7
D S T R K C N T 9. Wat vertelt de vondst van de put volgens jou over het leven vroeger? 10. Waarom zou er voor gekozen zijn om de waterput in de parkeergarage te laten staan, denk je? 11. In de parkeergarage zie je ook geblokte lijnen. De lijnen geven de plek aan waar de kerk en de kloostergebouwen stonden. Waarom denk je dat er voor gekozen is om de plek waar het klooster stond te laten zien? Kijkje in de waterput. Bron: Archeologische Club Oldenzaal Opgraving van het Agnesklooster. Bron: Archeologische Club Oldenzaal 12. Op veel plekken in Oldenzaal speuren archeologen naar oude voorwerpen. Waarom is het volgens jou belangrijk dat archeologen dit doen? 8
D S T R K C N T Opdracht 5 Deze opdracht doe je met z n vieren. Nodig: schoenendoos, verf, kwasten, gekleurd papier, schrijfpapier + envelop, voorwerpen en foto s van het dagelijks leven, plakband. Stel dat een archeoloog over honderd jaar onderzoek wil doen naar het leven in Oldenzaal. Wat wil je dat hij dan over jullie leven ontdekt? Dat gaan jullie laten zien door een doos voor de toekomst te maken. Deze doos vullen jullie met voorwerpen, foto s en een brief over het leven van nu. Je doet het zo: 1. Overleg samen wat jullie willen dat de mensen over 100 jaar over jullie leven weten. Bedenk welke foto s en voorwerpen daarbij passen. 2. Ieder neemt van huis twee kleine voorwerpen uit het dagelijks leven mee naar school. Bijvoorbeeld: een tandenborstel, speelgoed, een pen, vork enz. 3. Ieder zoekt twee foto s van het dagelijks leven. Bijvoorbeeld: samen eten, een schoolreisje, bezoek aan opa en oma, fietsen enz. 4. Versier de schoenendoos. Dat kun je doen met verf en/of gekleurd papier. Schrijf met grote letters op de doos: Doos voor de toekomst Gemaakt op..-.-20.. Door: [jullie namen]. 5. Schrijf nu voor ieder voorwerp kort op wat het is en waar je het voor gebruikt. Plak het briefje met plakband aan het voorwerp. 6. Schrijf achter op de foto kort op wat er te zien is. 7. Schrijf samen een korte brief aan de archeoloog. In de brief komt te staan waarom jullie juist deze voorwerpen en foto s hebben gekozen. 8. Stop alle voorwerpen in de doos. 9. Stel je doos tentoon in de klas. 9