Voorbereiding Europese aanbesteding Algemene Leden Vergadering ASL / Werkatelier Donderdag 16 februari 2012 1
Drie hoofdonderwerpen Huishoudelijk Rest Afval Aspecten: EMVI of laagste prijs Duurzaamheid Na scheiden en percelen Social return Prijsplafond Eigen overslag Contractduur Grof Huishoudelijk Afval Groente,, Fruit en Tuinafval Wel of geen onderdeel van de aanbesteding? Aspecten: EMVI of laagste prijs Duurzaamheid Luiers en percelen Social return Prijsplafond Eigen overslag Contractduur 2
Puntsgewijze behandeling Relevante gezichtspunten Mogelijke keuzen Advies bestuur ASL Meningsvorming Standpuntbepaling 3
Huishoudelijk Rest Afval (HRA) 4
HRA EMVI of Laagste prijs Laagste prijs met minimumeis kan goed worden gehanteerd: Nederland heeft hoogwaardige duurzame verwerkingsstandaard (harde wettelijke kaders) Beperkt aantal professionele spelers in de afvalmarkt (te hoge eisen = geen marktwerking) Minimumeis is de lat waar inschrijvers overheen moeten (knock out criterium) EMVI is mogelijk maar in deze minder effectief: Geringere duurzaamheid is financieel compensabel (duurzaamheid onderhandelbaar) Zware proportionele onderbouwingsplicht (juridisch kwetsbaar) Hoge kosten voor onderbouwing van wegingsinstrumentarium (wetenschappelijke onderbouwing) Betreft complexe, niet statische gegevens (actuele info beperkt beschikbaar) Laagste prijs met harde minimumeisen EMVI met de mate van duurzaamheid als wegingscriterium Kies voor laagste prijs met harde minimumeisen voor duurzaamheid. 5
HRA Duurzaamheid Duurzaamheid wordt als belangrijk gezien (niet onderhandelbaar) Standaard verwerking van HRA is verbranding met een hoge nationale duurzaamheidsstandaard Duurzaamheid betreft: rookgasreiniging/emissie, energierendement, hergebruik, logistiek Bij emissie is de range 800 1.400 kg CO2/ton; bij energierendement is de range 350 500 kg CO2/ton Emissie eisen bij afvalverbranding zijn veel strenger dan bij andere verbrandingsprocessen Mogelijke keuzen duurzaamheid * : Rookgasreiniging / emissie: plus eisen in bandbreedte CO2 emissie per ton afval 800 1.400 kg CO2 Energierendement: plus eisen in bandbreedte energierendement AVI s (R1) is 60 100 % Materiaalhergebruik: wel of geen (verdere) scheiding van HRA (plastic / verpakkingen) Logistiek: voertuigen euro zes motoren (hoogste niveau) Geen nadere eisen stellen m.b.t. CO2 emissie (te groot verlies van marktwerking) Minimumeis energierendement niet hoger stellen dan 60 % (te groot verlies van marktwerking) Na scheiden t.b.v. extra materiaalhergebruik als keuzeoptie (gevolg is twee percelen) Minimumeis m.b.t. voertuigen euro zes motoren; geen nadere eisen voor water en spoor * Meer inhoudelijke informatie is in te winnen bij de heer Math Oehlen van de werkorganisatie ASL 6
Effect eis emissie en E rendement E van plus 10 % % Marktwerking bij wettelijke eis CO2 emissie 800 1.400 E rendement minimaal 60 % Marktwerking bij plus 10 % CO2 emissie maximaal 1.260 kg/ton Potentieel 20 % minder inschrijvers De volgende AVI s doen niet meer mee: Twence lijnen 1 en 2 AVR Rozenburg E rendement minimaal 66% Potentieel 25 % minder inschrijvers De volgende AVI s doen niet meer mee: Attero Wijster AVR Duiven AVR Rozenburg Combinatie van 10 % lagere emissie en 10 % hoger E rendement Marktwerking neemt met ca. 40 % af 7
HRA Na scheiden en percelen In HRA zit nog veel verpakkingen en plastic (ca. 10 % terug winbaar) Na scheiden wordt (wellicht) mogelijk (Atsma febr. 2012) Totaal 24 Limburgse gemeenten hebben een contract na scheiden gesloten Markt voor na scheiden nog zeer beperkt; uitvoering conform certificering. Vergoeding gemeenten doorgeven als kostendekking voor de extra dienstverlening Vermijdingskosten is het voordeel van deelnemende gemeente (ca. 10%) Twee percelen leidt potentieel tot versnippering (2 prijzen, 2 contractanten en 2 infrastructuren) Kiezen voor wel of niet na scheiden gedurende gehele contractperiode (2 percelen) Wel of geen prijsplafond (zie sheet 10) Werken met 2 percelen en gemeenten geven vooraf aan voor welk perceel zij kiezen Opmerking: Als er geen biedingen op perceel na scheiden komen dan 100 % verbranden Prijsplafond na scheiden 10 % lager dan prijsplafond bij verbranding (zie ook sheet 10) 8
HRA Social return Social return is van wezenlijk belang in de regio s Verwerken HRA is arbeidsextensief (< 15 %) en is van n hoog kennisniveau (procestechniek) Kansen social return klein en voornamelijk buiten de provincie Limburg Social return moet relatie hebben met datgene wat wordt aanbesteed Weinig tot geen mogelijkheden gedetecteerd voor social return Wel of geen eisen stellen (let op mogelijkheden en proportionaliteit) Geen onderdeel laten zijn van de aanbesteding Resultaat van lage prijs lokaal benutten 9
HRA Prijsplafond Gemeenten willen door aanbesteden (lagere) marktprijs aan burgers doorgeven Attero heeft een aanbieding gedaan van ca. 87,50 per ton bij verlenging Aanbesteding moet leiden tot een beter resultaat (ambitie > 10 %lager) Wel / geen prijsplafond Hoogte prijsplafond Prijsplafond voor perceel HRA 80,= per ton HRA (all in) Prijsplafond voor perceel na scheiden 72,= per ton HRA (all in) 10
HRA Realiseren eigen regionale overslag Gemeenten kunnen een eigen overslag realiseren Object van aanbesteding moet absoluut eenduidig zijn Voorafmoet keuze voor de gehele contractperiode bekend zijn Realiseren eigen overslag leidt direct tot 2 percelen Twee percelen leidt potentieel tot versnippering (2 prijzen, 2 contractanten en 2 infrastructuren) Regio s realiseren wel of geen eigen overslag (gevolg is 2 percelen) Overslag integraal onderdeel aanbesteding, tenzij: Regio s tijdig (voor aanbesteding) aangeven hun eigen overslag te realiseren Regio s tijdig (voor aanbesteding) duidelijkheid geven over plaats en gebruiksregels 11
HRA Contractduur Nadeel kort contract: investeringen versneld afschrijven (hogere prijs) Nadeel lang contract: minder flexibel bij nieuwe ontwikkelingen Huidige contractlengte is 5 jaar met 2 mogelijkheden tot verlengen (3 en 2 jaar) Zorgvuldig proces vergt ca. 2 jaar (strategiebepaling, aanbesteding, omschakelingstijd) Stabiele prijzen / zekerheid voor gemeenten (rust aan het front) Kortere of langere duur basiscontract Kortere of langere duur verlengingsopties Vasthouden aan ritme van het huidige contract (5 jaar met 2 verlengingen (3 en 2 jaar)) 12
Groente Fruit en Tuinafval (GFT) 13
GFT EMVI of Laagste prijs Laagste prijs met harde minimum eis kan goed worden gehanteerd: Composteren is de verwerkingsstandaard in Nederland Beperkt aantal professionele spelers in de afvalmarkt Te hoge eisen zijn prijsopdrijvend (minder concurrentie) EMVI is mogelijk maar in deze minder effectief Geringere duurzaamheid is financieel compensabel (duurzaamheid onderhandelbaar) Laagste prijs met harde minimumeis voor vergisten (lat waar inschrijver overheen moet) EMVI met de mate van vergisting als wegingscriterium (duurzaamheid compensabel) Kies voor laagste prijs met harde minimumeis van n % van de massa vergisten. 14
GFT Duurzaamheid Standaard verwerkingstechniek is composteren Stapsgewijze gereguleerde overgang richting vergisten en na composteren (betere LCA) SDE subsidies bepalen het tempo van deze overgang (Rijksbeleid) Extra eisen stellen leidt (macro) niet tot meer vergisten Binnen huidig contract wordt al deels vergist met na composteren (Venlo) Composteren als minimum eis voor verwerking Vergisten (ca. 40 % massa) en na composteren als minimum eis voor verwerking Hoger % dan 40 % vergisten als minimumeis Vergisten (40 % massa) en na composteren als minimumeis stellen Huidige mate van vergisten behouden (is ca. 40 %) Hogere eisen verstoren de marktwerking Hogere eisen leiden macro niet tot meer duurzaamheid 15
GFT Luiers en aantal percelen Luiers met GFT te laten vergisten past in LAP 2 als dit lokaal beleidsmatig is verankerd Minimumstandaard voor luiers verwerken is vergisten Na vergisten is extra bewerking (sortering) noodzakelijk ( luiers uit compost) Neveneffecten (verminderde afzetbaarheid compost, geurproblemen, minder duurzaam) Luiers bij GFT heeft een prijsopdrijvend effect bij GFT van 3,= tot 3,50 per ton Informatie van o.a. de gemeente Smallingerland Objectief te berekenen (berekening meerkosten is beschikbaar) Twee percelen leidt potentieel tot versnippering (2 prijzen, 2 contractanten en 2 infrastructuren) Een perceel (zonder luiers) in de markt zetten (minimumeis 40 % vergisten) Twee percelen (met en zonder luiers) Geadviseerd wordt om uit te gaan van één perceel met minimumeis 40 % vergisten Eventueel alternatief: Twee percelen met 3,25 als maximum meerprijs voor perceel met luiers Indien er geen passende biedingen zijn dan één perceel met minimumeis van 40 % vergisten 16
GFT Berekening meerprijs luiervergisting Kerngegeven: Gemiddelde hoeveelheid HRA tussen 2014 en 2019 ingeschat op 150.000 ton Aandeel luiers in het HRA is 6 % (9.000 ton) Gemiddelde hoeveelheid GFT tussen 2014 en 2019 ingeschat op 85.000 ton Verschil in verwerkingsprijs tussen HRA en GFT geschat op 35,= per ton Twee percelen leidt tot relatief meer kosten voor overslag Berekening: 9.000 ton a 35,= minderkosten is 315.000,= Acceptabele meerkosten luiervergisting 315.000 / 85.000 ton = 3,70 Correctie voor extra logistieke kosten (10 %) en afronding 3,25 per ton Perceel 1: Basis voor aanbesteding, minimumeis 40 % vergisten met na composteren Perceel 2: Luiervergisting met een plafondprijs t.o.v. perceel 1van plus 3,25 Vooraf kenbaar maken wie voor luiervergisting kiest 17
GFT Social return Social return is van wezenlijk belang in de regio s Verwerken GFT is arbeidsextensief (< 15 %) en hoog kennisniveau (procestechniek) Kansen social return klein (beperkt marktvolume / marktwerking in de eigen provincie) Social return moet relatie hebben met datgene wat wordt aanbesteed Weinig tot geen mogelijkheden gedetecteerd voor social return Wel of geen (proportionele) eisen stellen (let op: minimale mogelijkheden) Geen onderdeel laten zijn van de aanbesteding Resultaat van lage prijs lokaal benutten voor social return (afval gerelateerd). 18
GFT Prijsplafond Gemeenten willen door aanbesteden (lagere) marktprijs aan burgers doorgeven De huidige contractprijs met Attero is afgerond 44,= per ton all in Aanbesteding moet leiden tot een beter financieel resultaat ( 10%) Geen prijsplafond Wel een prijsplafond stellen Stel een prijsplafond van 40,= per ton (all in) voor GFT (perceel 1) 19
GFT Contractduur Nadeel kort contract: investeringen versneld afschrijven (hogere prijs) Nadeel lang contract: minder flexibel bij nieuwe ontwikkelingen Huidige contractlengte is 5 jaar met 2 mogelijkheden tot verlengen (3 en 2 jaar) Zorgvuldig proces vergt ca. 2 jaar (strategie, aanbesteding, omschakelingstijd) Stabiele prijzen / zekerheid Gelijk ritme aanhouden met HRA Korter of langer Vasthouden aan ritme van het huidige contract 20
Grof Huishoudelijk Afval (GHA) 21
GHA Wel of niet aanbesteden Standaard verwerkingstechniek is sorteren en materiaalhergebruik Restant wordt aangeboden voor verbranding (restafval) Verbranding door AVI of o.a. cementovens Fractie wordt meer en meer regionaal in de markt gezet Aanbesteding vaak hand in hand met andere milieustraat stromen Regionaal aanbesteden Collectief aanbesteden (coördinatie door ASL) Regionaal aanbesteden (geen object van aanbesteding) 22
Vervolgproces Uitkomsten werkatelier worden verwerkt in presentatie Presentatie met uitkomsten wordt u toegezonden (afgerond 24 febr. 2012) ASL maakt concept collegevoorstel aanbestedingsstrategie (afgerond 24 febr. 2012 Doel: Informatie voor advisering colleges, commissies en raadsleden Te benutten voor gemeentelijke interne besluitvorming over aanbestedingsstrategie Uitnodiging voor ALV d.d. 22 maart 2012 Doel: Vaststellen van de gemaakte strategische keuzen per gemeenten Vaststellen van de aanbestedingsdocumenten door ALV Verzoek tot mandaatverlening aan ASL (afgerond 1 mei 2012) Start Europese aanbesteding (mei 2012) 23
Dank u wel voor uw aandacht Heeft u nog afsluitende vragen? 24