Global Economic Crime Survey

Transcriptie

1 Global Economic Crime Survey Update Financial Sector Juni 2012 In samenwerking met de VU Amsterdam en de Martin Luther Universiteit Halle

2 Bij PwC in Nederland werken ruim mensen met elkaar samen vanuit 12 vestigingen en drie verschillende invalshoeken: Assurance, Tax & HRS en Advisory. We leveren sectorspecifieke diensten en zoeken verrassende oplossingen, niet alleen voor nationale en internationale ondernemingen, maar ook voor overheden en maatschappelijke organisaties. PwC firms leveren sectorspecifieke diensten op de gebieden Assurance, Tax & HRS en Advisory om waarde toe te voegen voor klanten. Meer dan mensen in 158 landen in firms binnen het PwC-netwerk delen hun gedachten, ervaringen en oplossingen om nieuwe perspectieven en praktische oplossingen te ontwikkelen.

3 Inleiding Hierbij bieden wij u de eerste update Financial Sector bij onze Global Economic Crime Survey (GECS) aan. De GECS is een tweejaarlijkse enquete die PwC wereldwijd laat uitvoeren naar de verschijningsvormen van fraude en de oorzaken en omvang hiervan, alsmede naar bewezen effectieve beheersingsmaatregelen. Uit het onderzoek blijkt dat van de ondernemingen die actief zijn in de financiële dienstverlening, de afgelopen twee jaar 55 procent slachtoffer was van gewone vermogensdelicten 1. Andere opmerkelijke zaken uit het onderzoek zijn: Respondenten werkzaam bij financiële instellingen rapporteren vaker dan andere respondenten aantoonbare witwaszaken en minder vaak aantoonbare concurrentievervalsende afspraken. Respondenten werkzaam bij financiële instellingen rapporteren vaker het vermoeden van vermogensdelicten dan andere respondenten. Dit geldt eveneens voor het vermoeden van witwassen. Respondenten uit de financiële sector melden daarentegen niet vaker dan andere respondenten diefstal van klant- of bedrijfsgegevens. Terwijl juist deze instellingen bij uitstek het doelwit zouden zijn van criminelen die door middel van bijvoorbeeld phishing zich oneigenlijk toegang verschaffen tot de rekeningen van klanten, om deze vervolgens te misbruiken. Op de volgende pagina s kunt u gedetailleerde uitkomsten van het onderzoek lezen. Deze update is een onderdeel van de GECS en kan daar niet los van worden gezien. Wij laten periodiek onderzoek doen naar de aard en omvang van economische criminaliteit, zodat wij onze klanten beter van dienst kunnen zijn. Wij delen de resultaten met u, omdat wij u inzage willen geven in de opgedane kennis en u de mogelijkheid willen bieden te leren van best practices in de branche. Zodat u inzicht krijgt in de trends die de branche als geheel bedreigen en waarmee u mogelijk rekening moet houden. Op het gebied van voorkomen van economische criminaliteit zijn we u graag van dienst. Of het nu gaat om preventieve advisering of om het concreet onderzoeken van integriteitschendingen. Maar nog veel meer hopen wij dat u dit onderdeel van onze dienstverlening nooit nodig hebt. Wij zien het als onze maatschappelijke verantwoordelijkheid om onze kennis te delen en gezamenlijk ernaar te streven economische criminaliteit zoveel mogelijk een halt toe te roepen. Mede door publicaties als de GECS geven wij hier invulling aan. Eugénie Krijnsen, PwC Advisory Financial Services André Mikkers, PwC Advisory Forensic Services 1 Bijvoorbeeld diefstal, oplichting en/of verduistering. Update Financial Sector juni

4 Resultaten Financiële instellingen lijken meer last te hebben van gewone vermogensdelicten dan andere ondernemingen. Meer dan de helft van de respondenten uit de financiële sector meldt in de afgelopen twee jaar aantoonbaar te zijn getroffen door zulke delicten en bijna tweederde vermoedt dat zulke delicten zich in de afgelopen twee jaar voordeden. Deze vermogensdelicten vinden vooral plaats waar er contact is tussen de instelling en de klanten: bij het betalingsverkeer en bij het front office krediet. Gewone vermogensdelicten kunnen vooral bij financiële instellingen een grote impact hebben. Gevraagd naar het meest ingrijpende delict noemt 80 procent van de respondenten uit deze sector een gewoon vermogensdelict. Economische criminaliteit treft organisaties wereldwijd, dus ook organisaties binnen de financiële sector. Om een beter beeld te krijgen over de aard, de omvang en de schade van economische criminaliteit binnen de financiële sector zijn in deze enquête aan de vijftig Nederlandse respondenten uit de financiële sector additionele vragen gesteld. Aan de in totaal 250 Nederlandse respondenten van de enquête is gevraagd in hoeverre hun onderneming gedurende de afgelopen twee jaar aantoonbaar geconfronteerd is met verschillende vormen van economische criminaliteit. Figuur 1 toont de antwoorden van de respondenten die werkzaam zijn bij financiële instellingen ten opzichte van de antwoorden van de respondenten die werkzaam zijn in andere sectoren. Ongeveer de helft van de respondenten meldt dat hun onderneming gedurende de afgelopen twee jaar slachtoffer is geworden van dergelijke vermogensdelicten. Deze vermogensdelicten vormen hiermee ook in Nederland het meest voorkomende type economische criminaliteit. Respondenten uit financiële instellingen rapporteren vaker dan andere respondenten aantoonbare witwaszaken en minder vaak aantoonbare concurrentievervalsende afspraken. Bij geen van de overige delicttypen zijn er verschillen gevonden tussen respondenten uit de financiële sector en uit andere sectoren. 2 PwC

5 Figuur 1. Door Nederlandse Banken en andere ondernemingen gerapporteerde aangetoonde economische criminaliteit Gewone vermogensdelicten Balans foutief opstellen Corruptie Geld witwassen Overtreding patent- & merkenrechten 2% 4% 4% 8% 7% 5% 9% 11% 46% 55% De respondenten is ook gevraagd naar de mate waarin zij vermoeden dat deze typen economische criminaliteit zich in de afgelopen twee jaar in hun onderneming voordeden. De antwoorden op deze vraag zijn weergegeven in figuur 2. Daaruit blijkt dat respondenten werkzaam bij financiële instellingen vaker het vermoeden van vermogensdelicten rapporteren dan andere respondenten. Dit geldt eveneens voor het vermoeden van witwassen. Bij geen van de overige delicttypen zijn er verschillen gevonden in de antwoorden van de respondenten uit de financiële sector en de respondenten uit andere sectoren. Industriële & economische spionage Diefstal klant- & bedrijfsgegevens Concurrentievervalsende afspraken 4% 2% 2% 0% 20% 40% 60% Overig 13% 11% 20% Financiële instellingen Het is geen verrassing dat respondenten uit de financiële sector vaker dan andere respondenten witwassen rapporteren, zowel aangetoonde zaken als het vermoeden ervan. Criminelen maken traditioneel van financiële instellingen gebruik om hun buitenrechtelijk verkregen vermogen een legale status te geven. Daarom verplichtte de overheid deze instellingen als eerste tot het melden van ongebruikelijke transacties. Het is opmerkelijk dat respondenten uit de financiële sector niet vaker dan andere respondenten diefstal van klant- of bedrijfsgegevens melden. Terwijl financiële instellingen juist bij uitstek het doelwit zouden zijn van criminelen die door middel van bijvoorbeeld phishing zich oneigenlijk toegang verschaffen tot de rekeningen van klanten, om deze vervolgens te plunderen. Update Financial Sector juni

6 Figuur 2. Door Nederlandse banken en andere ondernemingen gerapporteerde vermoedde economische criminaliteit Gewone vermogensdelicten Balans foutief opstellen Corruptie Geld witwassen Overtreding patent- & merkenrechten Industriële & economische spionage Diefstal klant- & bedrijfsgegevens Concurrentievervalsende afspraken 9% 7% 5% 8% 7% 4% 17% 22% 15% 20% 20% 15% 32% 28% 48% 0% 20% 40% 60% 63% 80% De in figuur 1 en figuur 2 gepresenteerde resultaten suggereren dat financiële instellingen ook in Nederland zeer vaak worden geconfronteerd met gewone vermogensdelicten. Daarbij vermoeden de respondenten uit de financiële sector beduidend vaker deze vermogensdelicten dan de respondenten uit andere sectoren. Dit zou erop kunnen duiden dat binnen deze sector er relatief veel van dit type delicten onopgelost blijven. De term gewone vermogensdelicten klinkt weinig verontrustend. Net als bij de term veelvoorkomende criminaliteit lijkt het te gaan om delicten die zeer vaak voorkomen, maar waarvan de impact betrekkelijk gering is. Deze indruk wordt versterkt als men deze delictvorm plaatst naast beduidend zwaarder klinkende criminaliteit als industriële en economische spionage, concurrentievervalsende afspraken, corruptie of witwassen. Overig Financiële instellingen De resultaten uit de Nederlandse versie van de enquête laten echter het tegendeel zien. De respondenten is gevraagd het meest ingrijpende economische delict te noemen. Daarop antwoordde maar liefst 80 procent van de respondenten die werkzaam is in de financiële sector een gewoon vermogensdelict. Bij respondenten uit andere sectoren was dit 69 procent. Hiermee lijken deze vermogensdelicten naast veelvoorkomend ook ingrijpend. Dit lijkt vooral te gelden bij financiële instellingen. Aan de respondenten die werkzaam zijn bij een financiële instelling en die een gewoon vermogensdelict rapporteerden, zijn in deze versie van de Crime Survey additionele vragen gesteld. 4 PwC

7 Figuur 3. Financiële instellingen: percentage slachtoffer van vermogensdelicten naar bedrijfsonderdeel % tenminste af en toe Staf / bedrijfsgebied 0% Overige producten diensten 18% Betalingsverkeer 58% Back office krediet 6% Front office krediet 50% Back office handel 0% Front office handel 22% 0% 20% 40% 60% 80% Figuur 4. Financiële instellingen: percentage dat tenminste enige financiële schade rapporteert van vermogensdelicten naar bedrijfsonderdeel % enige schade Staf / bedrijfsgebied 6% Overige producten diensten 19% Betalingsverkeer 65% Aan hen is gevraagd naar de bedrijfsonderdelen waar de delicten zijn gepleegd. Figuur 3 toont de antwoorden op deze vraag. Deze figuur laat zien dat de respondenten vermogensdelicten vooral lokaliseren op de plekken waar er direct contact is tussen de financiële instelling en de klanten: de front office krediet en bij het betalingsverkeer. Bij de staf en de back office-handel vinden volgens de respondenten helemaal geen vermogensdelicten plaats. Aan de respondenten is gevraagd de financiële schade als gevolg van vermogensdelicten aan te geven per bedrijfsonderdeel. Bij de meeste bedrijfsonderdelen rapporteerde het grootste deel van de respondenten geen financiële schade. Uitzondering daarop vormen opnieuw het betalingsverkeer en de front office krediet. Bij beide bedrijfsonderdelen meldt meer dan de helft van de respondenten uit de financiële sector geldelijke verliezen als gevolg van vermogensdelicten. Het grootste deel van de respondenten schat de schade per bedrijfsonderdeel tussen de tienduizend en honderdduizend euro. De grootste financiële strop als gevolg van vermogensdelicten schat één respondent op een bedrag tussen de vijf miljoen en tien miljoen euro bij de front office krediet. Back office krediet 23% Front office krediet 59% Back office handel 0% Front office handel 27% 0% 20% 40% 60% 80% Update Financial Sector juni

8 Colofon: Projectteam PwC Forensic Services Drs. André J. Mikkers RA Margreet Strijbos MSc Drs. Eugénie Krijnsen RA Extern onderzoeksbureau TNS Emnid Methodologie en validatie Economy & Crime Research Center van de Martin Luther Universiteit Halle Prof. Dr. Kai-D. Bussmann Faculteit der Rechtsgeleerdheid, sectie Criminologie VU Amsterdam Prof. Dr. Wim Huisman Dr. Adriaan Denkers 6 PwC

9 Contact PwC PwC Banking Leader Eugénie Krijnsen +31 (0) Forensic Services André Mikkers +31 (0)

10 2012 PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK ). Alle rechten voorbehouden. In dit document wordt met PwC bedoeld PricewaterhouseCoopers Advisory N.V., die een member firm is van PricewaterhouseCoopers International Limited. PwC is het merk waaronder member firms van PricewaterhouseCoopers International Limited (PwCIL) handelen en diensten verlenen. Samen vormen deze member firms het wereldwijde PwC-netwerk. Elke member firm in het netwerk is een afzonderlijke juridische entiteit en handelt voor eigen rekening en verantwoording en niet als vertegenwoordiger van PwCIL of enige andere member firm. PwCIL verricht zelf geen diensten voor klanten. PwCIL is niet verantwoordelijk of aansprakelijk voor het handelen of nalaten van welke van haar member firms dan ook, kan geen zeggenschap uitoefenen over hun professionele oordeel en kan hen op geen enkele manier binden.