Toegepaste Taalkunde Academisch Nederlands

Transcriptie

1 Academisch Nederlands Toegepaste Taalkunde (TTK) Dr. Uus (Eugenia) Knops

2 Probleem Toenemende kloof mbt taalvaardigheid (vooral schrijfvaardigheid) Nederlands tussen instroom - uitstroom / markteisen Gebrek aan financiële middelen en voorzieningen in het reguliere onderwijs Nederlands voor extra-begeleiding van taalzwakke studenten 4 juni 2008 Uus Knops 2

3 Kenmerken in- en uitstroom Instroom in toenemende mate TSO (30%) naast ASO in toenemende mate anders-, twee- en meertalig Uitstroom Master Vertalen (hoofdzakelijk vertalen naar het Nederlands) Master Tolken (hoofdzakelijk tolken naar het Nederlands) Master Journalistiek (Nederlandstalige radio, tv en geschreven pers) 4 juni 2008 Uus Knops 3

4 Kenmerken Opleiding Locatie Brussel Niveau academisch Sterk taalgericht 2 vreemde talen (Deens, Duits, Engels, Frans, Italiaans, Spaans) mogelijkheid tot keuze 3de vreemde taal Nederlands is verplicht vak Eindcompetenties Nederlands uitgebreid verbaal repertoire perfecte beheersing 4 juni 2008 Uus Knops 4

5 Oplossing Project Academisch Nederlands Financieringsbron: aanmoedigingsfonds MvO Maatregelen ter bevordering van de gelijke kansen en diversiteit in het HO, in het bijzonder om de instroom, doorstroom en uitstroom van kansengroepen te bevorderen Projectstart: Voorlopig projecteinde: Samenwerking met Communicatie (COM) Projectomvang TTK: 20% taakbelasting 4 juni 2008 Uus Knops 5

6 Doelstellingen Methode Diversiteit instroom in kaart brengen Identificatie 'taalzwakke' studenten Analyse aard en omvang van de schrijfvaardigheidsproblemen Begeleidingsaanpak voor 'taalzwakke' studenten Sociolinguïstische enquête demografische gegevens sociolinguïstische gegevens gegevens keuze opleiding Diagnostische toets samenvatting van 1 pagina op basis van 3 artikelen over surfen tijdens de werkuren van 15 regels over selectie en reservatie hotel voor een congresbezoek Remediëring extra-begeleiding infrastructuur voor zelfremediëring 4 juni 2008 Uus Knops 6

7 Resultaten enquête Talige diversiteit 47% - 52% komt uit een eentalig Nederlandssprekend gezin 17% - 23% beschouwt het Nederlands NIET als zijn of haar eerste taal 11% - 14% is in het buitenland geboren een significant aantal 'anderstaligen' heeft Brussel als geboorteplaats en/of huidige woonplaats 3% is geboren en/of woonachtig in Wallonië en heeft Frans als eerste taal, niet Nederlands en ook geen andere taal 7% - 10% geeft een niet-europese taal als eerste, tweede of derde taal op 4 juni 2008 Uus Knops 7

8 Resultaten enquête Zelfevaluatie zelfevaluatie voor kennis Nederlands, Frans en Engels is erg hoog; veel lager en variabeler voor andere TTK-talen schrijfvaardigheid wordt als meest problematische vaardigheid beschouwd Studiemotivatie 'andere' eerste taal heeft geen invloed op vreemdetalenkeuze TTK motivatie voor 'vreemde talen' is erg hoog, en hoger dan voor Nederlands studiekeuze is ingegeven door interesse voor talen, minder door beroepsperspectieven 4 juni 2008 Uus Knops 8

9 Resultaten taaltests Nederlandse schrijfvaardigheid 6% heeft een opvallend laag niveau 17% heeft een bedenkelijk niveau Probleemgebieden in dalende orde van belangrijkheid grammatica woordenschat spelling tekststructuur 4 juni 2008 Uus Knops 9

10 Profiel 'taalzwakke student' Correlaties toetsresultaten en sociolinguïstische gegevens geboorte- en woonplaats (buitenland - Wallonië - Brussel) verblijfsduur België taal ouders opgave eerste, tweede en derde taal gebruik Nederlands in verschillende sociolinguïstische domeinen/situaties eigen oordeel over kennis Nederlands 4 juni 2008 Uus Knops 10

11 Risicoprofielen 1. Anderstaligen Nederlandsleerders, onvoltooid leerproces afkomstig uit het buitenland minder dan 5 jaar in België 2. Tweetaligen, leden van allochtone minderheidsgroepen afkomstig uit / wonend in Brussel sprekers van niet-europese talen grote linguïstische en socioculturele afstand 3. Tweetaligen, Frans-Nederlands afkomstig uit Brussel en omgeving Nederlands functioneel beperkt tot schooltaal 4. Meertaligen dagelijkse omgang met meertaligheid Nederlands functioneel beperkt 4 juni 2008 Uus Knops 11

12 Kanttekeningen Risicogroep (35,8%) > taalzwakke groep (22,9%), gevaar voor stigmatisering Studenten met risicoprofiel maar zonder schrijfvaardigheidsproblemen (6,2%) behoren tot de categorie van de tweetaligen ('ambilingualen') Taalzwakke studenten kunnen kenmerken van meer dan één risicoprofiel vertonen 4 juni 2008 Uus Knops 12

13 Resultaten intake Identificatie van risicoprofielen Lichtere en getrapte intakeprocedure verkorte en aangepaste vragenlijst (10 min) selectie risicogroep diagnostische toets uitsluitend bij risicogroep identificatie en selectie 'taalzwakke student' op basis van diagnostische toets 4 juni 2008 Uus Knops 13

14 Remediëring Gesprekken met 'taalzwakke' studenten sensibilisering en responsabilisering zelfremediëring met behulp van raadplegen van naslagwerken bij schrijfopdrachten internetloketten ivm schrijfproblemen remediëringsmateriaal (computergestuurd leertraject) doorverwijzing lessen Nederlands voor gevorderde anderstaligen lessen en individuele coaching Huis vh Nederlands individuele coaching door docent 4 juni 2008 Uus Knops 14

15 Resultaten remediëring sensibilisering en responsabilisering ok studenten kiezen voor zelfremediëring verdere uitbouw van infrastructuur opvolging en beloning? doorverwijzing gering succes onbereikbaarheid Huis vh Nederlands, probleem van tijdelijke aard individuele coaching docent gering succes drempelverlagende aanpak via peer tutoring 4 juni 2008 Uus Knops 15

16 Taalbeleid TTK Plaats van het Nederlands in de opleiding duidelijkere voorlichting Nederlands in verband met huidige opleidingsprofielen nieuwe opleidingsprofielen (UAB - MIC) Intakeprocedure jaarlijks trends van fluctuaties onderscheiden lichte en getrapte procedure sterk gereduceerde sociolinguïstische vragenlijst samensmelten met vragenlijst instroomregistratie diagnostische toets reduceren tot risicoprofielen 4 juni 2008 Uus Knops 16

17 Taalbeleid TTK Remediëringsaanpak op maat Begeleiding Nederlandsleerders (anderstaligen) aangepast cursusaanbod Huis v/h Nederlands cursus verplicht stellen Twee- en meertaligen peer tutoring ipv individuele coaching door docent Zelfstudie remediëringsmateriaal omzetten in computergestuurde leertrajecten op maat van de verschillende risicoprofielen opvolging en beloning 4 juni 2008 Uus Knops 17

18 Randvoorwaarden externe financiering hogeschoolbreed taalbeleid aandacht voor verschillen tussen departementen op gebied van begin- en eindcompetenties onderzoek naar veralgemeenbaarheid van resultaten risicoprofielen computergestuurde leertrajecten voor zelfremediëring 4 juni 2008 Uus Knops 18