SCHATTING BBO OPBRENGSTEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SCHATTING BBO OPBRENGSTEN"

Transcriptie

1 SCHATTING BBO OPBRENGSTEN 1. Opbrengsten BBO aan overheidsinkomsten Voordat wordt ingegaan op de opbrengsten die de BBO aan Lands kas zal bijdragen, wordt stilgestaan bij het gegeven dat het BBO-stelsel een cumulatief stelsel is, aangezien elke schakel in de bedrijfskolom wordt belast. De feitelijke belastingdruk is derhalve afhankelijk van het aantal schakels. 2. BBO met en zonder interleveranties In het onderstaande scenario 1, wordt voor illustratieve doeleinden geschetst dat bij de introductie van de BBO slechts één schakel in de bedrijfskolom, de BBO Afl. 270 miljoen zou opbrengen bij een economie die Afl. 9 miljard produceert. Scenario 1: zonder interleveranties Opbrengst BBO Producent Omzet = AFL % x = Consument *cijfers x 1 miljoen In werkelijkheid wordt niet alles dat in een economie wordt geproduceerd (AFL 9 miljard) verkocht van de producent meteen aan de consument. In de praktijk nemen bedrijven ook onderling goederen en diensten van elkaar af. Deze gedachtegang geeft aanleiding tot het volgende scenario waarbij Afl. 3 miljard tussen bedrijven wordt verkocht en slechts de resterende productie van de Afl. 6 miljard aan de consument wordt verkocht. oktober

2 Scenario 2: met interleveranties (1 laag) Opbrengst BBO Inflatie (eerste orde effect) Producent A Omzet = AFL % x = Producent B Omzet = AFL % x = Consument Totaal /6.000 = 4.55% *cijfers x 1 miljoen In scenario 2 is ervan uitgegaan dat er slechts één schakel bestaat tussen de producten. In werkelijkheid zijn dit er uiteraard meer. Over het aantal schakels zijn geen gegevens beschikbaar. In het volgende scenario 3 wordt aangenomen dat één- derde van de productie bestaat uit leveranties tussen bedrijven en dat de resterende twee-derde van de productie betrekking heeft op verkoop aan de consument. Scenario 3: met interleveranties (2 lagen) Opbrengst BBO Inflatie (eerste orde effect) Producent A Omzet = AFL % x = Producent B Omzet = AFL % x = Producent C Omzet = AFL 6.090,9 3% x 6.090,9 = Consument Totaal ,63/6.000 = 4.56% *cijfers x 1 miljoen Uit hierboven is te concluderen dat naar gelang er meer schakels in de bedrijfskolom zijn, worden de opbrengsten van de BBO hoger. Dit wordt geschetst in scenario s 2 en 3. Opmerkelijk is dat de verschillen tussen de scenario s met betrekking tot de BBOopbrengsten niet veel van elkaar afwijken. Dit varieert namelijk van Afl. 270 miljoen tot ongeveer Afl. 274 miljoen. Wel valt in dit illustratief geval op, dat als gevolg van het cumulatieve stelsel een BBO van 3% zich vertaalt in een prijsstijging ineens van 4.6%. Het bovenstaande dient slecht als illustratie van de samenhang tussen de productie in de economie en de leveranties doe hiertoe ten grondslag liggen. In de volgende paragrafen wordt nader ingegaan op de grondslag van de BBO. 3. De macro-economische grondslag van de BBO oktober

3 Volgens de Nationale Rekeningen zoals samengesteld door het Centraal Bureau voor de Statistiek, bedroeg de totale output van de economie Afl. 8.9 miljard in Gegevens over latere jaren zijn niet beschikbaar (zie BIJLAGE 1 voor de Supply Table en de Output onderverdeeld naar bestedingscategorieën voor het jaar 2002). De output is gelijk aan het Bruto Binnenlands Product (BBP) van het eiland, vermeerderd met de importen en de leveranties tussen bedrijven. Output onderverdeeld naar bestedingscomponenten (AFL miljarden) Leveranties tussen bedrijven Finale vraag componenten: Consumptie huishouden Consumptie overheid Investering bedrijven Investering overheid Investering in voorraden Exporten toerisme Exporten overige Totale output Importen BBP Bij de output wordt dus als het ware gekeken naar wat er in de economie op geaggregeerde basis wordt verkocht. Het verschil met het BBP is dus in feite dat bij het BBP niet wordt gekeken naar wat er verkocht is, maar naar wat de economie aan waarde heeft toegevoegd aan goederen en diensten. Op het eerste gezicht leent de output zich dus als macro economische grootheid goed om als grondslag te dienen voor de BBO. Wel moet de output geschoond worden van elementen die niet met productie te maken hebben, maar waaraan vanuit macro-economisch oogpunt wel een economische waarde wordt toegekend. Dergelijke elementen zijn bijvoorbeeld de imputatie van een toegevoegde waarde uit hoofde van het eigen woningbezit en de imputatie van diensten voortgebracht door de sector overheid. Behalve voor de voorgaande elementen, dient de output voorts geschoond te worden van betalingen verricht door ingezetenen voor dienstverlening verleend in het buitenland. Hieronder vallen bijvoorbeeld bestedingen verricht door ingezetenen tijdens buitenlandse vakanties, betalingen door bedrijven voor buitenlandse consultants, etc. (zie BIJLAGE 2 voor de correcties die zijn aangebracht naar aanleiding van de hiervoor genoemde imputaties en de betalingen van ingezetenen voor dienstverlening verleend in het buitenland). In totaal dient de output dus voor een totaal bedrag van Afl. 1.9 miljard neerwaarts te worden aangepast, waardoor de macro-economische grondslag van de BBO voor 2002 uitkomt op Afl. 7.0 miljard. 4. Vrijgestelde goederen en diensten oktober

4 Volgens het concept Landsverordening belasting op bedrijfsomzetten zullen bepaalde goederen en diensten van de BBO worden vrijgesteld. Op basis hiervan zijn de volgende correcties aangebracht op de output (zie BIJLAGE 3 voor verdere details) (de bedragen hebben betrekking op het jaar 2002): 1. de verkoop van elektriciteit door Valero aan WEB (Afl. 0.1 miljard); 2. de verkoop van jet fuel en gasoil van Valero aan WEB (Afl. 0.4 miljard); 3. accommodatie in hotels (Afl. 0.4 miljard); 4. internationale vervoersdiensten door middel van luchtvaartuigen en zeeschepen (Afl. 0.3 miljard); 5. rente inkomsten en offshore activiteiten (Afl. 0.3 miljard); 6. medische en sociale dienstverlening (Afl. 0.2 miljard); 7. dienstverlening van casino s (Afl. 0.3 miljard); 8. vrije-zone importen (Afl. 0.1 miljard). Naast de bovenstaande correcties, dient olieraffinage (Afl. 0.4 miljard: merk op dat dit alleen de geschatte toegevoegde waarde is die op het eiland overblijft volgens de Nationale Rekeningen) ook buiten beschouwing te worden gelaten. In totaal bedraagt de output behorende bij de bovenstaande vrijgestelde goederen en diensten (incl. toegevoegde waarde olieraffinage) Afl. 2.5 miljard. Hierdoor komt de macro-economische grondslag van de BBO uit op Afl. 4.4 miljard (inclusief een afrondingsverschil van Afl. 0.1 miljard). (Zie BIJLAGE 4 voor de macro-economische grondslag). Teneinde voorts rekening te houden met de vrijstellingen van de niet toerisme gerelateerde exporten, zijn deze in de Output tabel verlaagd met Afl. 0.5 miljard (zie BIJLAGE 5 voor het resulterende output tabel). Na deze correcties resteert Afl. 3.9 miljard voor de macro-economische grondslag. Hierbij wordt opgemerkt dat aangezien deze twee laatstgenoemde correcties uitsluitend aan de outputkant zijn uitgevoerd, er een discrepantie ontstaat van Afl. 0.5 miljard tussen het totale aanbod zoals opgenomen in BIJLAGE 4 en het totale output zoals opgenomen in BIJLAGE Opbrengsten BBO op interleveranties (basisjaar 2002) Bij de BBO worden omzetten van bedrijven die voortvloeien uit leveranties tussen bedrijven ook belast. Van de grondslag van Afl. 4.4 miljard, wordt geschat dat deze transacties ongeveer Afl. 1.6 miljard belopen voor het jaar Het totale bedrag van deze leveranties is te benaderen, maar uit de beschikbare gegevens is niet te achterhalen wat de diepte van de bedrijfskolom is die hieraan ten grondslag ligt. Wegens gebrek aan gegevens, wordt aangenomen dat er op geaggregeerd niveau twee lagen van leveranties tussen bedrijven zijn, waarvan één-derde in de eerste laag en tweederde in de tweede laag plaatsvindt. Uitgaande van een BBO van 3% zouden deze leveranties, op basis van de gegevens voor het jaar 2002, Afl. 48 miljoen op jaarbasis hebben opgebracht. oktober

5 BBO op interne leveranties in 2002 (AFL miljoenen) Leveranties tussen bedrijven Eerste laag bedrijfskolom Tweede laag bedrijfskolom oktober

6 6. Totale opbrengsten BBO (basisjaar 2002) Van de totale grondslag voor het jaar 2002 van Afl. 4.4 miljard, wordt Afl. 2.3 miljard besteed door huishoudens, overheid, bedrijven en het buitenland (waarvan toeristen een groot deel voor haar rekening neemt). De onderverdeling van de bestedingscategorieën zijn in de onderstaande tabel te zien. De opbrengsten die voortvloeien uit de heffing van een BBO van 3% zou Afl. 70 miljoen bedragen. Inclusief de BBO opbrengsten op interne leveranties, zou een 3% BBO in totaal dus Afl. 118 miljoen in het jaar 2002 hebben opgebracht. Hierbij dient echter te worden opgemerkt dat in de onderstaande tabel ervan wordt uitgegaan dat de BBO op interleveranties nimmer op de finale vraagcomponenten (waaronder consumenten) wordt afgewenteld. In de praktijk zal dit niet het geval zijn. De BBO op interne leveranties zullen voor een groot deel, dan wel volledig, op de consument worden afgewenteld. BBO op finale vraag in 2002, excl. afwenteling (AFL miljoenen) Finale vraag componenten: Consumptie huishouden Consumptie overheid Investering bedrijven Investering overheid Investering in voorraden Exporten toerisme Indien ervan uit wordt gegaan dat de BBO op interne leveranties volledig op de finale vraagcomponenten worden afgewenteld, zou de BBO in het jaar 2002 Afl. 119 ( Afl Afl Afl. 1) hebben opgebracht. Het additionele bedrag van Afl. 1 miljoen vergeleken met het scenario zonder afwenteling wordt veroorzaakt door het cumulatie effect van de BBO. BBO op finale vraag in 2002, incl. afwenteling (AFL miljoenen) Finale vraag componenten: Consumptie huishouden Consumptie overheid Investering bedrijven Investering overheid Investering in voorraden Exporten toerisme oktober

7 7. Totale opbrengsten BBO voor 2007 Uitgaande van een geprojecteerde cumulatieve groei van het nominale BBP van 20% gedurende de periode , en aannemende dat de output dienovereenkomstig ontwikkelt, wordt de grondslag van de BBO voor het jaar 2007 op Afl. 4.7 miljard geschat. Indien voorts dezelfde basisveronderstellingen worden gehanteerd als in de voorgaande paragraaf, zou een BBO van 3% naar schatting Afl. 57 miljoen opbrengen op de leveranties tussen de bedrijven. BBO op interne leveranties in 2007 (AFL miljoenen) Leveranties tussen bedrijven Eerste laag bedrijfskolom Tweede laag bedrijfskolom Zonder dat die belastingdruk wordt afgewenteld op de finale vraagcomponenten, wordt geprojecteerd dat de BBO Afl. 84 miljoen opbrengt, waardoor de totale BBO ontvangsten op Afl. 141 miljoen uitkomen voor het jaar BBO op finale vraag in 2007, excl. afwenteling (AFL miljoenen) Finale vraag componenten: Consumptie huishouden Consumptie overheid Investering bedrijven Investering overheid Investering in voorraden Exporten toerisme Indien rekening wordt gehouden met afwenteling van de BBO op leveranties tussen bedrijven op de finale vraagcomponenten, worden de totale BBO ontvangsten op Afl. 143 (Afl Afl Afl. 2) miljoen geprojecteerd voor het jaar BBO op finale vraag in 2007, incl. afwenteling (AFL miljoenen) Finale vraag componenten: Consumptie huishouden Consumptie overheid Investering bedrijven Investering overheid Investering in voorraden Exporten toerisme oktober

8 Aangezien er voorts van wordt uitgegaan dat de inning van de BBO enige vertraging zal oplopen in het eerste jaar dat het ingevoerd wordt, wordt aangenomen dat 90% daadwerkelijk geïnd zal worden, waardoor de BBO opbrengsten in het jaar 2007 op Afl. 129 miljoen worden geschat. Geschatte BBO in 2007 (AFL miljoenen) Finale vraag componenten: Consumptie huishouden Consumptie overheid Investering bedrijven Investering overheid Investering in voorraden Exporten toerisme oktober

9 MACRO-ECONOMISCHE EFFECTEN Overzicht macro-economische effecten Prijzen Direct Indirect* Totaal Consumptieprijs % Exportprijs 1.7 Consumptie (% volume) Export (% volume) Investering (% volume) -1.5 Import (% volume) Toegevoegde waarde bedrijven (% volume) BBP (%) Totaal opbrengst overheid *Indirect effect kan lopen tot een periode van 4 jaar oktober

Samenvatting Economie Hoofdstuk 6

Samenvatting Economie Hoofdstuk 6 Samenvatting Economie Hoofdstuk 6 Samenvatting door een scholier 2139 woorden 16 oktober 2005 7,4 25 keer beoordeeld Vak Methode Economie Percent Paragraaf 1 Micro-economie: als we de productie door 1

Nadere informatie

De softwaresector in Nederland

De softwaresector in Nederland De softwaresector in Nederland Survey 2010 In opdracht van: ICT~Office Project: 2010.002 Publicatienummer: 2010.002-1018 Datum: Utrecht, 23 augustus 2010 Auteurs: Robbin te Velde Jaap Veldkamp Marijn Plomp

Nadere informatie

BIJLAGE A bij het. voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

BIJLAGE A bij het. voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD NL NL NL EUROPESE COMMISSIE Brussel, 20.12.2010 COM(2010) 774 definitief Bijlage A/Hoofdstuk 14 BIJLAGE A bij het voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende het Europees

Nadere informatie

Statistisch Magazine Internationale economische ontwikkelingen in de periode 2010 tot en met 2012

Statistisch Magazine Internationale economische ontwikkelingen in de periode 2010 tot en met 2012 Internationale economische ontwikkelingen in de periode 2010 tot en met 2012 Inleiding Lorette Ford De economische ontwikkeling van een land kan door middel van drie belangrijke economische indicatoren

Nadere informatie

Bruto binnenlands product

Bruto binnenlands product Bruto binnenlands product Binnenlands = nationaal Productie bedrijven Individuele goederen Omzet Inkoop van grond- en hulpstoffen - Bruto toegevoegde waarde Afschrijvingen- Netto toegevoegde waarde = Beloningen

Nadere informatie

Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2

Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2 Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2 Als je moet kiezen welk plaatje je op je cijferlijst zou willen hebben,

Nadere informatie

Samenvatting Economie Hoofdstuk 16,17,18

Samenvatting Economie Hoofdstuk 16,17,18 Samenvatting Economie Hoofdstuk 16,17,18 Samenvatting door Suzanne 4057 woorden 20 september 2017 4,2 7 keer beoordeeld Vak Methode Economie Percent Economie samenvatting hoofdstuk 16,17,18 Paragraaf 16.1

Nadere informatie

1 De economische kringloop

1 De economische kringloop 1 De economische kringloop Wat is Marco-economonie? Studie van het verband tussen Gezinnen Bedrijven Overheid Buitenland Welke soorten economische vraagstukken hebben we? Productie Werkloosheid Inflatie

Nadere informatie

HOOFDSTUK 14: OEFENINGEN

HOOFDSTUK 14: OEFENINGEN 1 HOOFDSTUK 14: OEFENINGEN 1. Antwoord met juist of fout op elk van de onderstaande beweringen. Geef telkens een korte a) Indien een Amerikaans toerist op de Grote Markt van Brussel een Deens bier drinkt,

Nadere informatie

Groep Wegingsfactor Prijsverandering Partieel prijsindexcijfer Woning 40% +10% 110 Voeding 30% -10% 90 Kleding 20% +20% 120 Diversen 10% +15% 115

Groep Wegingsfactor Prijsverandering Partieel prijsindexcijfer Woning 40% +10% 110 Voeding 30% -10% 90 Kleding 20% +20% 120 Diversen 10% +15% 115 Samenvatting door M. 1480 woorden 6 januari 2014 7,2 17 keer beoordeeld Vak Methode Economie Praktische economie Tijd is geld De ECB leent geld uit aan de banken. Ze rekenen daar reporente voor. Banken

Nadere informatie

Uitleg theorie AS-AD model. MEV Wat betekent AS-AD. Aggregated demand: de macro-economische vraag.

Uitleg theorie AS-AD model. MEV Wat betekent AS-AD. Aggregated demand: de macro-economische vraag. Uitleg theorie AS-AD model. Het AS-AD model is een theoretisch model over de werking van de economie. Het model is daarmee een macro-economisch model. Het model maakt sterk gebruik van het marktmodel uit

Nadere informatie

Welvaart en groei. 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte kunnen voorzien. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten?

Welvaart en groei. 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte kunnen voorzien. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten? 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten? 3) Wat zijn negatief externe effecten? 4) Waarom is deze maatstaf niet goed genoeg? Licht toe. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte

Nadere informatie

Kostenterugwinning van Waterdiensten Aanvullende analyse Milieukosten

Kostenterugwinning van Waterdiensten Aanvullende analyse Milieukosten Kostenterugwinning van Waterdiensten Kostenterugwinning van Waterdiensten Aanvullende analyse Milieukosten Sterk Consulting en Bureau Buiten Leiden, november 2013 1 2 Inhoudsopgave 1 Achtergrond en doel

Nadere informatie

Samenvatting Economie Rekonomie

Samenvatting Economie Rekonomie Samenvatting Economie Rekonomie Samenvatting door een scholier 1570 woorden 24 oktober 2011 5,3 76 keer beoordeeld Vak Methode Economie LWEO Rekonomie Hoofdstuk 1 De cijfers achter de komma worden ook

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 400 Nota over de toestand van s Rijks Financiën Nr. 42 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Samenvatting Economie Hoofdstuk 2

Samenvatting Economie Hoofdstuk 2 Samenvatting Economie Hoofdstuk 2 Samenvatting door een scholier 1990 woorden 6 december 2010 3,6 2 keer beoordeeld Vak Methode Economie In balans 2.1 produceren Produceren: het maken van goederen en het

Nadere informatie

De financiële crisis vanuit de. Miriam Gonzalez Executive Director Centrale Bank van Aruba

De financiële crisis vanuit de. Miriam Gonzalez Executive Director Centrale Bank van Aruba De financiële crisis vanuit de Caribische invalshoek 4 november 2010 0 Miriam Gonzalez Executive Director Centrale Bank van Aruba Structuur van de presentatie Effecten financiële crisis voor het Caribisch

Nadere informatie

Hoofdstuk 270 / De winst- en verliesrekening 270.1

Hoofdstuk 270 / De winst- en verliesrekening 270.1 Hoofdstuk 270 / De winst- en verliesrekening 270.1 Het verschil tussen de reële waarde en het nominale bedrag van de tegenprestatie wordt over de periode tot de verwachte ontvangst als rentebate verwerkt.

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

INLEIDING: Het BBP als welvaartsindicator van een land

INLEIDING: Het BBP als welvaartsindicator van een land INLEIDING: Het BBP als welvaartsindicator van een land A. Inleidende begrippen 1. Het begrip BBP Het BBP is de som van alle bruto toegevoegde waarden geproduceerd door alle ondernemingen in 1 land in een

Nadere informatie

1ste bach PSW. Economie. 2de semester. uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be B14 6.00 EUR

1ste bach PSW. Economie. 2de semester. uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be B14 6.00 EUR 1ste bach PSW Economie 2de semester Q uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be B14 6.00 EUR Nieuw!!! Online samenvattingen kopen via www.quickprintershop.be Zie vorig semester Werkcolleges,

Nadere informatie

Hoeveel verdienen de Belgen? Hoeveel geven ze uit?

Hoeveel verdienen de Belgen? Hoeveel geven ze uit? Hoeveel verdienen de Belgen? Hoeveel geven ze uit? Seminarie voor leerkrachten economie van het middelbaar onderwijs Brussel, 11 oktober 2017 Departement Algemene Statistieken Hans De Dyn 2 / 24 Inhoud

Nadere informatie

Hoofdstuk 14 Conjunctuur

Hoofdstuk 14 Conjunctuur Hoofdstuk 14 Conjunctuur Open vragen 14.1 CPB: groei Nederlandse economie valt terug naar 1% in 2005 In 2005 zal de economische groei in Nederland licht terugvallen naar 1% ten opzichte van een groei van

Nadere informatie

Wetswijzigingen per 1 juli 2018

Wetswijzigingen per 1 juli 2018 Wetswijzigingen per 1 juli 2018 Om de openbare financiën van land Aruba op orde te brengen werden op 22 maart 2018 enkele maatregelen aangekondigd door de Minister President. Op 22 mei 2018 hebben in verband

Nadere informatie

Onderzoek. Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012. Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent

Onderzoek. Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012. Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent Onderzoek Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012 Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent Datum: 9 september 2013 Vragen of reacties kunt u sturen

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Inkomsten en uitgaven van de landsoverheid Curaçao in 2014

Inkomsten en uitgaven van de landsoverheid Curaçao in 2014 Inkomsten en uitgaven van de landsoverheid Curaçao in 2014 Inleiding Joyce Mahabali De inkomsten van de overheid zijn de gelden die de overheid binnenkrijgt, overheidsuitgaven zijn de gelden die de overheid

Nadere informatie

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE Studie in opdracht van Fevia Inhoudstafel Algemene context transport voeding Enquête voedingsindustrie Directe

Nadere informatie

Opdracht 1 Macro-economie [30p]

Opdracht 1 Macro-economie [30p] Opdracht 1 Macro-economie [30p] De effectieve vraag van land Angeloziё bestaat uit de voorgenomen consumptie van de gezinnen en de voorgenomen investeringen van de bedrijven. In dit land was het Bruto

Nadere informatie

Tabel 1: De bijdrage van RtHA aan de regionale economie op basis van 2,4 miljoen passagiers

Tabel 1: De bijdrage van RtHA aan de regionale economie op basis van 2,4 miljoen passagiers Prognose 2020 Door Alexander Otgaar, RHV Erasmus Universiteit Rotterdam Diverse studies zijn in het verleden uitgevoerd met als doel om de economische bijdrage van Rotterdam the Hague Airport (hierna aan

Nadere informatie

5,8. Praktische-opdracht door een scholier 1585 woorden 12 december keer beoordeeld

5,8. Praktische-opdracht door een scholier 1585 woorden 12 december keer beoordeeld Praktische-opdracht door een scholier 1585 woorden 12 december 2007 5,8 10 keer beoordeeld Vak Economie Conjunctuur Deze praktische opdracht gaat over conjunctuur. Ik beantwoord een aantal vragen in mijn

Nadere informatie

Samenvatting Economie Toetsweek 2

Samenvatting Economie Toetsweek 2 Samenvatting Economie Toetsweek 2 Samenvatting door E. 1301 woorden 3 december 2016 10 1 keer beoordeeld Vak Economie VERKOOPWAARDE 2000 INKOOPWAARDE: (INTERMEDIAIR VERBRUIK) GRONDSTOFFEN 1100 DIENSTEN

Nadere informatie

Consumptieve bestedingen van de particulieren 2.0 2.6 1.4 Consumptieve bestedingen van de overheid 0.0 2.1 2.6 Bruto vaste kapitaalvorming 4.2 5.9 4.

Consumptieve bestedingen van de particulieren 2.0 2.6 1.4 Consumptieve bestedingen van de overheid 0.0 2.1 2.6 Bruto vaste kapitaalvorming 4.2 5.9 4. Kerncijfers voor de Belgische economie Wijzigingspercentages in volume - tenzij anders vermeld Consumptieve bestedingen van de particulieren 2.0 2.6 1.4 Consumptieve bestedingen van de overheid 0.0 2.1

Nadere informatie

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan?

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan? Internationale handel H7 1 Waar komt het vandaan? Economie voor het vmbo (tot 8,35 m.) Internationale handel Importeren = invoeren (betalen) Exporteren = uitvoeren (verdienen) Waarom importeren: Meer keuze

Nadere informatie

UIT groei en conjunctuur

UIT groei en conjunctuur Economische groei. Economische groei drukken we uit in de procentuele groei van het BBP op jaarbasis. De groei van het BBP heeft twee oorzaken. Het BBP kan groeien omdat de prijzen van producten stijgen

Nadere informatie

Inleiding tot de economie Test december 2008 H17 tem H25 VERBETERING 1

Inleiding tot de economie Test december 2008 H17 tem H25 VERBETERING 1 Inleiding tot de economie Test december 2008 H17 tem H25 VERBETERING 1 Vraag 1 Bin. Munt/Buit. munt Hoeveelheid buitenlandse munt Beschouw bovenstaande grafiek met op de Y-as de hoeveelheid binnenlandse

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

A 2017 N 80 PUBLICATIEBLAD. De Minister van Economische Ontwikkeling,

A 2017 N 80 PUBLICATIEBLAD. De Minister van Economische Ontwikkeling, A 2017 N 80 PUBLICATIEBLAD MINISTERIËLE REGELING MET ALGEMENE WERKING van de 19 de september 2017 ter uitvoering van artikel 2, eerste lid, van de Prijzenverordening 1961 1 (Regeling basispremie wettelijke

Nadere informatie

BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V.

BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V. BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V. VERONDERSTELLINGEN Vraagprijs 2.500.000 (pand en inventaris). Inkomsten: In totaal 40 kamers; Bezetting kamers: T1 45%, T2 52%, T3 63%, vanaf T4 en verder 68%;

Nadere informatie

Utrecht 21 april 2015

Utrecht 21 april 2015 Utrecht 21 april 2015 ONDERWERPEN Algemene inleiding BTW verschuldigd over subsidies? Invloed van subsidies op de aftrek van BTW KARAKTER VAN DE BTW Belast het verbruik door consument / eindverbruiker

Nadere informatie

Haarlem. Raadsfractie Trots Haarlem t.a.v. de heer Van den Raadt

Haarlem. Raadsfractie Trots Haarlem t.a.v. de heer Van den Raadt Gemeente Haarlem Haarlem Retouradres Postbus 511, 2003PB Haarlem Raadsfractie Trots Haarlem t.a.v. de heer Van den Raadt Datum Ons kenmerk Contactpersoon Doorkiesnummer E-mai] Onderwerp 31 maart 2015 CS//2015/107824

Nadere informatie

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid?

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? vbo-analyse Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? September 2014 I Raf Van Bulck 39,2% II Aandeel van de netto toegevoegde waarde gegenereerd door bedrijven dat naar

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Voorbeelden van een juist antwoord zijn: kosten van politie-inzet

Nadere informatie

ALGEMENE ECONOMIE /03

ALGEMENE ECONOMIE /03 HBO Algemene economie Raymond Reinhardt 3R Business Development [email protected] 3R 1 M Productiefactoren: alle middelen die gebruikt worden bij het produceren: NOKIA: natuur, ondernemen, kapitaal,

Nadere informatie

H2: Economisch denken

H2: Economisch denken H2: Economisch denken 1 : Produceren Produceren: Het voortbrengen van goederen en diensten met behulp van de productiefactoren door bedrijven en de overheid. Alleen bedrijven en de overheid kunnen produceren

Nadere informatie

1. De productiemogelijkhedencurve van een land verschuift naar boven. Waardoor kan dit verklaard worden?

1. De productiemogelijkhedencurve van een land verschuift naar boven. Waardoor kan dit verklaard worden? 1. De productiemogelijkhedencurve van een land verschuift naar boven. Waardoor kan dit verklaard worden?. een daling van het aantal werklozen B. een toename van de emigratie uit het betreffende land. de

Nadere informatie

Handel (tastbare goederen) 61 35 + 26 Diensten (transport, toerisme, ) 5 4 + 1 Primaire inkomens (rente, dividend, ) 11 3 + 8

Handel (tastbare goederen) 61 35 + 26 Diensten (transport, toerisme, ) 5 4 + 1 Primaire inkomens (rente, dividend, ) 11 3 + 8 betalingsbalans Zweden behoort tot de EU maar (nog) niet tot de EMU. Dat maakt Zweden een leuk land voor opgaven over wisselkoersen, waarbij een vrij zwevende kroon overgaat naar een kroon met een vaste

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2001-II

Eindexamen economie 1 vwo 2001-II Opgave 1 CAO-overleg: loon of werk? Bij de CAO-onderhandelingen voor een komend jaar in de industrie wordt uitgegaan van de volgende prognose: inflatie 2,3% stijging arbeidsproductiviteit in de industrie

Nadere informatie