Mest, mestverwerking en wetgeving

Transcriptie

1 Mest, mestverwerking en wetgeving Harm Smit Beleidsmedewerker Economische Zaken, DG AGRO

2 Inhoud Feiten en cijfers. Huidig instrumentarium. Visie op mestverwerking en hoogwaardige meststoffen Toekomstig wetgevend kader Innovatie 2

3 Feiten en cijfers Mestproductie: = 70 miljard kilogram mest = 477 miljoen kilogram stikstof = 170 miljoen kilogram fosfaat Mestproductie niet gelijkelijk verdeeld over Nederland Landbouwgrond in Nederland = hectare bouwland = grasland Plaatsingsruimte dierlijke mest: = 149 miljoen kilogram fosfaat (2011) 3

4 Overschot Nog steeds sprake van een overschot aan dierlijke mest binnen de Nederlandse landbouw. 2010: 350 miljoen kg Stikstof 22 miljoen kg Fosfor 4

5 Feiten en cijfers 5

6 Vervoer en Export Jaarlijks circa mesttransporten Export in 2012: 27,7 miljoen kg fosfaat, waarvan: 15,7 mln. kg Duitsland 6,7 mln. kg België 5,2 mln. kg Frankrijk 0,1 mln. kg overig Export naar mestsoort: varkens: 5 mln. kg rundvee: 0,6 mln. kg pluimvee: 11,7 mln. kg overig: 10,3 mln. kg 6

7 Verwerking Pluimveemest Biomassa centrale in Moerdijk Verbranding Verwerkt ton pluimveemest Per jaar wekt de centrale zo n MWh aan groene stroom ton as, dat als grondstof voor (fosfaat)kunstmest gebruikt kan worden. 7

8 Covergisting en hygienisatie Mest en coproducten worden vergist: Groen Gas 2 miljard kg mest gebruikt in de co-vergisting. Restproduct: Digestaat Geen kunstmest! Hygienisatie met restwarmte 8 miljoen kg fosfaat 3 miljoen kg fosfaat export 8

9 Huidige beleidsinstrumenten: Europees kader EU-Nitraatrichtlijn (12 december 1991) Vierjaarlijks actieprogramma, nu het vierde AP ( ) Derogatie voor bedrijven met minimaal 70% grasland (gebruiksnorm dierlijke mest 250 kg N/ha i.p.v. 170 kg N/ha) Onderhandelingen met Europese Commissie over vijfde actieprogramma ( ) pas gestart Europese richtlijn wordt nationaal ingevuld in de Nederlandse Meststoffenwet. 9

10 Visie op Mest: Evenwicht op de Mestmarkt (2011): Een duurzaam evenwicht tussen productie en afzet van dierlijke mest 3 sporen: Mestverwerking (gericht op export) Voerspoor Kunstmestvervanging 10

11 Mestverwerken Doel: Deel van de Nederlandse dierlijke mest buiten de Nederlandse landbouw af te zetten. Voorbeelden: Scheiden Hygiëniseren Drogen Verbranden Verbranden, maar ook export 11

12 12

13 Percentage verplichte mestverwerking (juni 2012) Regio Zuid Oost Overig

14 Instrument mestverwerkingsplicht Definitie verwerken: 1. Zodanig behandelen van dierlijk mest dat het resultaat geen dierlijke mest meer is (verbranden, vergassen en in de toekomst mogelijk mineralenconcentraat) 2. Export Regio (indicatief) 2015 (indicatief) Zuid 10% 30% 50% Oost 5% 15% 30% Overig 0% 5% 10% Totaal verwerkt fosfaat 5 mln. kg 17 mln. kg 28 mln. kg 14

15 Schot tussen sectoren bij sectoren Veehouder kan zijn verwerkingsplicht overdragen op andere veehouder door middel van vervangende verwerkingsovereenkomst (VVO's) wel schot tussen sectoren In de praktijk: pluimveehouder kan VVO afsluiten met andere pluimveehouder; varkenshouder met alle andere sectoren, behalve pluimvee Wat betekent dit (indicatief) voor verwerkingsplicht varkenshouderij? Regio (indicatief 2015 (indicatief Zuid 2,2 6,5 10,8 Oost 0,4 1,3 2,7 Overig 0 0,2 0,5 Totaal te verwerken In miljoen kilogram fosfaat 2,6 8,0 14,0 15

16 Voerspoor Doel: Nutriënten die niet in het voer zitten, komen ook niet in de mest. Innovatie: Nutriëntenraffinage bij de diervoeder industrie. Enzymtechnieken om fosfaat beter beschikbaar te maken. Monitoring Effecten voor melkvee al zichtbaar Effecten intensieve veehouderij 16

17 Kunstmestvervanging Doel: Opwaardering van dierlijke mest naar kunstmest Markt voor dierlijke mest wordt kleiner Meer gebruik hernieuwbare bronnen Meststoffen met hoge werking Verontreinigingen Voorbeelden: Mineralenconcentraat Struviet 17

18 Mineralenconcentraat Onderzoek Pilot mineralenconcentraat 10 bedrijven kunstmest produceren en afzetten Dierlijke mest wordt gescheiden (dikke/dunne fractie) Dunne fractie wordt concentreert via omgekeerde osmose techniek. Onderzoek geeft aan dat producten een vergelijkbare werking heeft als minerale kunstmest (+90%). 18

19 struviet magnesium-ammonium-fosfaat-meststof Gewonnen uit organische reststromen: Rioolslib Mest of digestaat Afvalwater VGI Risico s op vervuilingen: Zware metalen Medicijnresten Antibiotica Advies Commissie van Deskundigen Meststoffenwet over deze meststof 19

20 Erkenning als kunstmest (1) EU-Meststoffenverordening Erkenning als anorganische meststof Dossier aanleveren Huidige criteria lastig. Herziening Meststoffenverordening: Ruimte voor hergebruik (org. reststromen) Milieudruk niet toenemen Vernieuwde verordening 2014/

21 Erkenning als kunstmest (2) Nitraatrichtlijn (DG-ENVI) Werking van producten uit dierlijke mest Onderzoek om werkzaamheid te bewijzen Onderhandelingen voor 5 de Actieprogramma: Derogatie mineralenconcentraat. Bij hoge werkzaamheid Onderzoek MC noodzakelijk Na opname Mineralenconcentraat mogelijk ook andere producten. 21

22 Innovatie Waar liggen nog mogelijkheden om mest/nutriënten nog meer te verwaarden? Randvoorwaarden Kostenefficiënt Milieurisico s beperken Integrale duurzaamheid: combinaties: energie, dierenwelzijn Uw ideeën zijn welkom. 22

23 Nitraatrichtlijn - definities Meststof: elke één of meer stikstofverbindingen bevattende stof die op het land wordt gebruikt ter bevordering van de gewasgroei, met inbegrip van dierlijke mest, afval van visteeltbedrijven en zuiveringsslib; Kunstmest: elke met een industrieel proces vervaardigde meststof; Dierlijke mest: excrementen van vee of een mengsel van strooisel en excrementen van vee, alsook producten daarvan; 23