WAARNEMINGS- EN WAARSCHUWINGSSYSTEMEN

Transcriptie

1 WAARNEMINGS- EN WAARSCHUWINGSSYSTEMEN Els Lapage Departement Landbouw en Visserij Afdeling Duurzame Landbouwontwikkeling KVIV-studiedag, 24 april 2014

2 Inhoud Wat? Financiering en uitvoerders Waarnemingen Waarschuwingen Resultaten Beperkingen/risico s Voordelen Uitdagingen 2

3 Wat? Methode om tot goede, verantwoorde besluiten rond bestrijding te komen Doel Info over evolutie van ziekten, plagen en niet-parasitaire verschijnselen Vermijden van onaangepast middelengebruik en onnodige bespuitingen/kalenderbespuitingen Geleide bestrijding: advies over het juiste moment van bestrijding en de te gebruiken gewasbeschermingsmiddelen Beredeneerde bestrijding: met zo weinig mogelijk middel een ziekte of plaag zo efficiënt mogelijk bestrijden 3

4 Wat? Basis wetenschappelijk verantwoorde ziekte- en plaagmodellen Waarnemingen in een netwerk van waarnemingsvelden Klimatologische gegevens schadedrempels : specifiek voor elke ziekte en plaag Tijdstip behandeling Overschrijding schadedrempel Gevoelig stadium ziekte/plaag Na zelf nodige waarnemingen te doen 4

5 Wat? Voorbeeld schadedrempels: suikerbieten KBIVB groene perzikbladluis en sjalottenluis (indien geen zaadbehandeling): 2 ongevleugelde luizen per 10 planten zwarte bonenluis (indien geen zaadbehandeling): 30-50% van de planten met kolonies bietenvlieg (indien geen zaadbehandeling): 4 blad-stadium: > 6 eieren en larven/plant 6 blad-stadium: > 10 eieren en larven/plant 8 blad-stadium: > 18 eieren en larven/plant nachtvlinders: 3 tot 4 rupsen/plant in juli naaktslakken: 1 tot 3 slakken/ m² (onder plastiek 1 m²) Bladziekten Vóór 20 augustus Na 20 augustus Cercospora, Ramularia 5% bladeren aangetast 20% bladeren aangetast Roest, Witziekte 15% bladeren aangetast 30% bladeren aangetast 5

6 Wat? IPM: verplicht vanaf 1 januari Monitoren van schadelijke organismen = principe 2.1. Waarnemen van schadelijke en/of nuttige organismen en i.f.v. de schadedrempels beslissen om al dan niet te behandelen: 1 van de maatregelen in bijlage 5 = verplichting! Bijlage 5: monitoring in het gewas door o.a. visuele waarnemingen Gebruik van klimatologische waarnemingen om de infectiedruk te bepalen Gebruik van de waarschuwingsberichten komende van de erkende waarnemings- en waarschuwingsdiensten Individuele begeleiding en perceelsopvolging door een erkende adviseur of voorlichter Determinatie of analyse van staal met ziekte of plaag 6

7 Wat? Teelt Groenten: - Kolen - Prei - Witloof - Wortel en knolselder Aardappelen Boomkwekerij: plantengeslachten Fruit: - Appel - Peer Ziekten/plagen Koolvlieg, koolbladvlieg, koolmot en andere rupsen, bladluizen, trips, ziekten, slakken Trips, preimot, preivlieg, preimineervlieg, ziekten Witloofmineervlieg, wollige slawortelluis Wortelvlieg Aardappelziekte, bladluizen >50 ziekten en plagen: bladvlo, bladwespen, cicaden, galmuggen, kevers, luizen, rupsen van vlinders en motten, wantsen, mijten en schimmels Alle belangrijke ziekten, plagen (>60) en nuttigen Luizen, mijten, kevers, mineerders, fruitmot, schurft, witziekte, Luizen, mijten, kevers, fruitmot, perenbladvlo, schurft, witziekte, 7

8 Wat? Teelt Fruit: - Aardbei, steenfruit en houtig kleinfruit Granen Hop Bieten Cichorei Maïs Ziekten/plagen Phytophthora cactorum, Phytophthora fragariae, Verticillium, Rhizoctonia, vruchtrot, witziekte, Anthracnose, aardbeibloesemkever, spint, bladluizen, bonenspint, aardbeimijt, trips, slakken, Ziekten (oogvlekkenziekte, bladziekten) en bladluizen (EPIPRE), aarfusarium en DONgehalte in wintertarwe, smalle graanvlieg en tarwestengelgalmug in granen Hopplaag, bladluizen, rode spin Bietenvlieg, rupsen, zwarte bladluizen, bladziekten (witziekte, cercospora en roest) Slakken, emelten, ritnaalden, bladluizen, thrips, aardvlooien, springstaarten, rupsen, witziekte, alternaria, roest Bladluizen 8

9 Financiering en uitvoerders Financiering door: Vlaams overheid: Werkingskost Sierteelt Fruitteelt Aardappelen Bieten en cichorei Granen en hop Metinet Producentenorganisaties: groenten Lidgelden praktijkcentra IWT-projecten Provincies 9

10 Financiering en uitvoerders Teelt Groenten: - Kolen en prei - Witloof - Wortel en knolselder Aardappelen Boomkwekerij Fruit (appel, peer, aardbei) Granen en hop Bieten en cichorei Maïs Uitvoerder Inagro, PCG, PSKW NPW, Inagro Inagro PCA, Inagro PCSierteelt PCFruit, PCH LCG, BDB KBIVB LCV 10

11 Waarnemingen Waarnemingsvelden, bv. Kolen: 17 Bladluizen aardappelen: 5 Bieten: Witloof: witloofmineervlieg: 20 Waarnemers: Praktijkcentra Telers (bv. 19 fruittelers) Externe waarnemers (bv. 45-tal voor bieten) Frequentie: dagelijks (fruit) om de 4 à 5 dagen (kolen) wekelijks (prei), afhankelijk van ziekte/plaag Verschillende ziekten/plagen => verschillende strategieën 11

12 Waarnemingen Voorbeeld spreiding waarnemingsvelden Waarnemingsvelden prei 2013 Boomkwekerij: in de 4 boomkwekerijregio s Waarnemingsvelden bieten

13 Waarnemingen Methoden Visueel op de planten (bladluizen en ziekten kolen, ziekten prei) Feromoonvallen (fruit, koolmot, preimot) Kleurvallen (fruit, trips prei: blauw, preivlieg: geel) Slakkenmatten Eilegval (koolvlieg) Lokval (koolvlieg) Vangbakken (bladluizen aardappel, koolbladvlieg) Registratie temperatuur, luchtvochtigheid, bladnatperiode, (aardappelziekte) Metynetwerk: weersgegevens van 48 automatische weerstations verspreid in Vlaanderen 13

14 Waarnemingen: klimatologisch Metinet Vlaanderen: 45 automatische weerstations 14

15 Waarnemingen: klimatologisch Straling Bladnat Weerstation Neerslag 15 Temperatuur en relatieve vochtigheid

16 Waarnemingen Vangbak bladluizen aardappelen Deltaval preimot Lokval koolvlieg Berlese trechter 16 Gele plakval wortelvlieg

17 Waarschuwingen Communicatie van: Risico, infectiekansen Optimale tijdstip van behandeling Geschikte gewasbeschermingsmiddelen Optimale bestrijdingsmethode Extra info Advies over het uitvoeren van gerichte controles op het gewas Eventueel aanwezige natuurlijke vijanden Weersgegevens Meldingen aantastingen (aardappelziekte) Rasgevoeligheid VMS-mind score: aanduiding betreffende milieubelasting Op maat van veilingteler/industrieteler 17

18 Waarschuwingen Fax Sms Antwoordapparaat Per post Website Twitter Webapplicaties Vakbladen Extranet veilingen 18

19 Waarschuwingen Teelt Groenten: - Kolen en prei - Witloof - Wortel en knolselder Aardappelen Boomkwekerij 750 Fruit (appel, peer, aardbei) Granen en hop Ledenaantallen Leden producentenorganisaties Leden Bieten en cichorei Maïs Ongeveer 400 leden + ter beschikking via vakpers Ter beschikking van alle landbouwers via website en vakpers 19

20 Resultaat Voorbeeld waarschuwingsbericht 20

21 Geschat percentage onbehandelde percelen (%) Resultaat Geschat aandeel van de witloofpercelen behandeld tegen de witloofmineervlieg over de jaren heen 21

22 Resultaten 22

23 Beperkingen/risico s Bepaling van wetenschappelijk onderbouwde schadedrempels is niet gemakkelijk. Goed opgeleide, ervaren waarnemers Voldoende groot aantal waarnemingsvelden Zeer arbeidsintensief Mogelijks zaken die niet in de waarschuwingssystemen opgemerkt werden monitoring op de eigen percelen blijft noodzakelijk Snelle herkolonisatie van de behandelde percelen wanneer bij advies voor bestrijding niet alle percelen binnen een gebied behandeld worden 23

24 Voordelen Reductie middelengebruik Minder arbeid Minder kosten Minder milieubelasting Minder blootstelling van de mens Betere kwaliteit van het geoogste product Landbouwer doet kennis en ervaring op over: het herkennen van ziekten en plagen het vaststellen van de schadedrempel van een aantaster waarnemings- en bemonstertechnieken de werking van gewasbeschermingsmiddelen de invloed van het klimaat de invloed van de tijd van het jaar Evoluties worden op de voet opgevolgd: snelle waarschuwing voor nieuwe ziekten/plagen 24

25 Uitdagingen Verdere modelontwikkeling Bepaling schadedrempels Bereiken van zo veel mogelijk en alle land- en tuinbouwers Teeltgroepen kunnen leren van elkaar 25

26 Dank u voor uw aandacht! Contact: [email protected] 26