Interculturele communicatie

Transcriptie

1 Interculturele communicatie 11 november 2014 Andre van Houwelingen, Klinisch psycholoog, psychotherapeut Medisch Centrum Haaglanden 1

2 Programma Inleiding en kennismaking Wat is cultuur Wat is communicatie Wat gaat er goed Wat kan beter Wat kan ons daarbij helpen 2

3 Doel: Leren van elkaars ervaringen en deskundigheid. Middel: oefenen middels rollenspel. 3

4 Wie ben ik? Wie bent u? Wat zijn de overeenkomsten en Wat zijn de verschillen. 4

5 Wat is cultuur De levensvisie en levenswijze van een volk Classificaties van cultuurverschillen: Individualistisch collectivistisch Modern traditioneel Westers niet-westers Schuld schaamte De werkelijkheid is vaak complex 5

6 Interculturele communicatie Onze eigen cultuur bepaalt hoe we denken en hoe we handelen. In contact met anderen speelt je eigen culturele achtergrond altijd een rol. Communicatie tussen personen met verschillende culturele achtergronden. 6

7 Moslims in Nederland Islam Qur an Hadith Vijf zuilen De geloofsbelijdenis Het gebed Het vasten tijdens de Ramadan Het geven van aalmoezen De bedevaart naar Mekka 7

8 Visies op leven en sterven Wanneer Allah u met tegenspoed treft kan Hij alleen dit weer wegnemen en u het goede schenken. Hij heeft macht over alle dingen (Soera 6:17) Wij zijn van God en tot hem zullen we terugkeren. 8

9 Cultureel/religieus bepaalde regels Allah bepaalt leven en sterven Ziekte is lichamelijk Inwendig onderzoek kan als onrein ervaren worden (zetpillen, rectaal tempen). Euthanasie Ziekenbezoek Woordvoerder 9

10 Interculturele communicatie Uitgangspunt: aansluiten bij de persoonlijke wensen van de patiënt. De visie van de patiënt kan sterk verschillen van die van de hulpverlener. Wees je bewust van de mogelijke verschillen. 10

11 Effectieve communicatie Open vragen Parafraseren Gevoelsreflectie Samenvatten Empathische houding Aansluiten bij het niveau van de patient/familie 11

12 Overdracht / tegenoverdracht Wanneer eigen culturele waarden en normen de communicatie belemmert noemen we dat tegenoverdracht. Bij effectieve communicatie probeer je te luisteren en te begrijpen wat voor de patiënt belangrijk is. 12

13 Balans en ziekte 13

14 Gevolgen voor draagkracht Lichamelijk Psychisch Sociaal 14

15 Lichamelijke gevolgen Door de behandeling: Misselijkheid Vermoeidheid Pijn Verminking Haaruitval Huidproblemen 15

16 Psychische problemen Angst Prikkelbaarheid Somber Gejaagd zijn Schuld en schaamte Lusteloosheid Verdriet Onrust 16

17 Psychische gevolgen Concentratieverlies Verminderd geheugen Veranderde eetlust Libidoverlies 17

18 Sociale gevolgen Veranderde rol binnen: Gezin Familie Vriendenkring Werk 18

19 Window of tolerance Ogden & Minton, 2000 Hyper-arousal A R O U S A L Window of tolerance: cognitief - emotioneel functioneren mogelijk Hypo-arousal 19 TIJD

20 Hyperarousal: Bottum Up processing: (afgeleiden van) vechten, vluchten Window of Tolerance: Top - down processing: cognitief emotioneel functioneren Hyporarousal: Bottum Up processing: (afgeleiden van) bevriezen 20

21 Emotionele ontregeling bij overgangen in het ziekteproces diagnose overlijden Curatief tumorgericht controle + Palliatief tumorgericht symptoomgericht symptomen

22 Communicatie Gaat altijd ergens over Inhoudelijke component Doet altijd wat met je Emotionele component 22

23 Coping Coping is de manier waarop je van nature met problemen omgaat. Actief aanpakken steun zoeken in de omgeving Vermijden Zich op andere dingen richten Reageren met somberheid, piekeren, twijfelen Expressie van emoties: Geruststellende gedachten en wensdenken 23

24 Informatiebehoefte: 2 typen patiënten Miller, 1996 Informatiezoekers ( monitors ): veel vragen, willen zoveel en zo vroeg mogelijk informatie Informatievermijders ( blunters ) : zetten de dreiging van zich af, gebaat bij beknopte en laat-tijdige informatie

25 Dilemma s Let op je eigen emoties tijdens een gesprek. Onzekerheid Irritatie Waar leiden deze emoties meestal toe? Verdedigende houding en verder vastdraaien. Minder begrip voor de patiënt. 25

26 Dilemma s Belangrijk om je eigen stijl of referentiekader te kennen, en je bewust te zijn van de invloed daarvan op de communicatie met de patiënt. Mensen verschillen. Praten over de dood is niet voor iedereen vanzelfsprekend. 26