INNOVATIETOOLKIT IDEEÊN KIEZEN

Transcriptie

1 CONVERGENTIEFASE Na de ideeëngeneratie is het tijd om keuzes te maken. Eindelijk mogen de ideeënmoordenaars terug bovengehaald worden om ideeën te beoordelen, met elkaar te vergelijken en te kiezen. Net als divergentie heeft convergentie tijd en de nodige aandacht nodig. Het is niet de bedoeling te eindigen met één enkel idee maar met één of enkele ideeën waar je verder mee kan. Hét gouden idee bestaat immers niet. Spelregels Er zijn vier gouden spelregels bij ideeënselectie: 1. Wees kritisch op een opbouwende manier 2. Ga voor het gewaagde en het ongewone 3. Maak concreet 4. Combineer Het convergentieproces telt 4 fases: 1. Selectie Niet alle ideeën zijn even goed. Een gemakkelijke manier om te selecteren is de deelnemers een aantal stemmen te geven. De ideeën met de meeste stemmen gaan door. 1

2 2. Uitwerken In deze fase worden de ideeën die overblijven verder uitgewerkt. Wellicht is de eerste stap om een aantal ideeën te combineren. Vervolgens wordt het idee verder in detail uitgewerkt (verfijnen, verrijken of net vereenvoudigen, voor- en nadelen in kaart brengen, ). 3. Evalueren De shortlist van uitgewerkte ideeën wordt verder besproken en geëvalueerd. Het is het moment om knopen door te hakken en keuzes te maken. 4. Actie Het verder uitwerken van een idee naar een project. 2

3 SELECTIE Selectiemethode 1 - Hits Hits is een eenvoudige methode om keuzes te maken. Beginsituatie De ideeën liggen/hangen verspreid in de ruimte. Elke deelnemer krijgt een beperkt aantal stickertjes (bv. 10 stuks). Stap 1 De deelnemers lopen door de ruimte en stickeren de ideeën die ze verkiezen. Stap 2 De ideeën met de meeste stickers worden geselecteerd. Tip - Beperk het aantal stickers zodat deelnemers verplicht hun voorkeur moeten uitspreken. - Maak duidelijke afspraken bv. deelnemers mogen al dan niet meer dan 1 sticker kleven bij hun persoonlijk topidee. - Variatie: o Geef een 1 à 3 rode stickers voor ideeën met X-factor (= spannend, riskant, ambitieus, ) 3

4 o Of spreek af dat rode stickers staan voor ideeën die de deelnemers op korte termijn realiseerbaar zien, gele stickers voor ideeën die de deelnemers op lange termijn realiseerbaar zien o Of gebruik 3 kleuren waarbij groen: ik geloof heel sterk in dit idee, geel: ik geloof in dit idee, rood: ik geloof niet in dit idee. Benodigdheden - Stickertjes in verschillende kleuren Noot: de stickers kunnen vervangen worden door kleurstiften Net als divergentie heeft convergentie tijd en de nodige aandacht nodig. Het is niet de bedoeling te eindigen met één enkel idee maar met één of enkele ideeën waar je verder mee kan. Hét gouden idee bestaat immers niet. 4

5 Selectiemethode 2 - COCD-box Een handig instrument om ideeën te selecteren is de COCD-box. In de COCD-box wordt vernieuwingskracht ten opzichte van realiseerbaarheid afgetoetst. De kleuren staan voor verschillende soorten ideeën: Blauw: deze ideeën zijn niet bijzonder origineel maar wel perfect uitvoerbaar, resultaat kan op korte termijn deze kan je nu (NOW) opstarten. Rood: deze ideeën zijn origineel en uitvoerbaar, ze zijn prikkelend en verrassend en binnen de grenzen van het haalbare gevoel. 5 geeft een WOW -

6 Geel: deze ideeën zijn bijzonder origineel maar het is (nog) niet duidelijk hoe (HOW) dit te implementeren valt wellicht eerder iets voor de toekomst. Stap 1 De ideeën worden verzameld en in samenspraak met de deelnemers aan een kwadrant toegewezen. Benodigdheden - COCD-schema - post-its 6

7 Selectiemethode 3 - Konijn met pruimen Met deze methode worden verschillende ideeën die op het eerste zicht weinig met elkaar te hebben maken (net zoals pruimen en konijn) tot één sterk idee samengebracht. Stappen 1. Kies twee ideeën uit de geselecteerde ideeën (hoofdingrediënten) 2. Combineer beide tot een nieuw concept (gerecht) 3. Verrijk met extra ideeën (kruiden - saus) Tip In plaats van op zoek te gaan naar twee ideeën die wel eens bij elkaar zouden kunnen passen, breng je willekeurig twee ideeën samen die met wat geluk samen een nieuw idee opleveren. 7

8 UITWERKEN Na de ideeënkeuze is het tijd om ideeën verder uit te werken. Het is de eerste stap om te zien welke stappen moeten gezet worden. Uitwerken 1 - Ideeënfiche Stap 1 In kleine groep wordt een idee verder uitgewerkt. De groepsleden zijn niet per se diegene die het idee hebben gelanceerd maar deelnemers van de sessies die het idee een topidee vinden en er aan verder willen werken. De ideeënfiche vat de essentiële elementen van een idee samen. - Naam van het idee - Pitch: vat het idee gebald samen in maximum drie regels of 140 tekens (twitterbericht) zodat het meteen voor een buitenstaander duidelijk wordt. - Beschrijving - Pluspunten of voordelen: wat maakt het idee levensvatbaar? - Minpunten of zorgen: wat zijn hindernissen of valkuilen? - Oplossingen: wat zijn mogelijke denkpistes om zorgen te elimineren? - Middelen: welke middelen zijn er nodig? Stap 2 De ideeënfiche wordt aan de groep gepresenteerd. De feedback vanuit de groep wordt verwerkt. 8

9 Tip Om het idee eerst nog verder te verfijnen alvorens het in groep te presenteren, is de ideeënmarkt een interessante methode. Aantal deelnemers - Minimum 2 maximum 4 Benodigdheden - Ideeënfiche 9

10 Uitwerken 2 - Ideeënmarkt De ideeënmarkt is een methode om een frisse kijk op een uit te werken idee te krijgen. Opzet is om de ideeënfiche aan eenieder van heel de groep af te toetsen zodat er veel input wordt gegenereerd. Stap 1 Stel er zijn 8 ideeënfiches waarrond telkens drie personen hebben samengezeten. Één iemand blijft gedurende heel de sessie bij de ideeënfiche (= ambassadeur). De andere twee schuiven door naar elk een andere tafel. Stap 2 De ideeënfiche wordt overlopen. De ambassadeur krijgt anderhalve minuut om het idee te pitchen. De twee externen geven feedback. Na 5 minuten gaat het signaal om door te schuiven (klokwijs). Dit gebeurt tot alle tafels zijn afgerond (8 * 5 minuten = 40 minuten). Benodigdheden - Ideeënfiche 10

11 Uitwerken 3 - Schoavven Om een idee uit werken kan je het Schoavven-checklist toepassen. Schoavven staat voor Substitueren Combineren Herschikken Omdraaien Aanpassen Vergroten Verkleinen Elimineren Nieuw nut geven. Je kunt deze checklist ook in de divergentiefase toepassen om mensen op andere ideeën te brengen. Substitueren Wat kun je vervangen? Kunnen de regels worden veranderd? Kan er een element vervangen worden door iets anders? Moeten we een andere aanpak uitproberen? Combineren Kun je een idee combineren met een ander idee? Kun je bepaalde doelen of doelstellingen combineren? Wat gebeurt er als je bepaalde elementen van het idee combineert? Wat kan worden gecombineerd om mogelijke toepassingen te vermenigvuldigen? Kunnen tegengestelden worden gecombineerd bv. oud & nieuw, groot & klein, jong & oud,. Herschikken Kun je bepaald elementen herschikken? Wat indien je één element overplaatst? Wat indien oorzaak en gevolg omdraait? Wat als vooraan achteraan wordt en vice versa? Omdraaien Wat is het tegenovergestelde van het idee? Wat als je positief omzet in negatief en negatief in positief? Wat indien je het idee op zijn kop zet? 11

12 Aanpassen Wat kan worden aangepast? Zijn er nieuwe of andere wendingen mogelijk? Kun je het idee een kleine twist geven? Vergroten Wat als je het idee uitvergroot? Kan je de meerwaarde vergroten? Welk element kunnen we sterker in de verf zetten? Welk voordeel kan sterker gemaakt worden? Verkleinen Hoe kan je het idee bescheidener maken? Hoe kun je het eenvoudiger maken? Wat als je het idee opsplitst in kleine stukken? Welk nadeel kun je verkleinen? Elimineren Wat kan ik weglaten? Is less more? Wat is overbodig? Kun je teruggaan naar de essentie van het idee tot wat echt noodzakelijk is? Moet het idee in verschillende delen gesplitst worden? Wat is niet nodig? Nieuw nut geven Kun je het idee op een andere manier gebruiken? Kunnen andere doelgroepen aangesproken worden? Zijn er nog andere toepassingen waarvoor het idee nuttig zou kunnen zijn? Zit er een element in waar nog andere dingen mee kunnen doen? Kunnen we het idee iets aanpassen en voor iets anders gebruiken? 12

13 Uitwerken 4 - SWOT-analyse Het opzet van een SWOT-analyse is het opsporen van interne sterkten en zwakten van een idee en het bepalen van externe kansen en bedreigingen. Sterktes Zwaktes SWOT Kansen Bedreigingen Stap 1 In kleine groep wordt een SWOT-analyse van het idee gemaakt. Sterkten & zwakten - Sterkten zijn interne factoren die bijdragen tot succes. - Zwakten zijn interne factoren die potentieel succes verzwakken. - Sterkten en zwakten worden afgetoetst in relatie met de doelgroep en/of de concurrentie. Kansen en bedreigingen - Een kans is een gunstige ontwikkeling in de externe omgeving. Het levert een concurrentieel voordeel op. - Een bedreiging is een ongunstige ontwikkeling in de externe omgeving. Het ondermijnt de kans op succes. 13

14 Aantal deelnemers - Minimum 2 maximum 4 Benodigdheden - Schema SWOT-analyse 14

15 Uitwerken 5 - SWOT-confrontatiematrix Een SWOT-confrontatiematrix verdiept de SWOT-analyse. Het weegt de sterkten en zwakten tegenover kansen en bedreigingen af. KANSEN BEDREIGINGEN STERKTEN Stellen deze sterkten ons in staat om deze kansen te benutten? Stellen deze sterkten ons in staat om deze bedreigingen af te weren? ZWAKTEN Verhinderen deze zwakten het ons om deze kansen te benutten? Verhinderen deze zwakten het ons om deze bedreigingen af te weren? Het is niet de bedoeling om elk element uit de SWOT-analyse af te punten. Slechts de belangrijkste sterkten en zwakten worden met de belangrijkste kansen en bedreigingen geconfronteerd. Dit gebeurt in een matrix met vier kwadranten: sterkte kans-kwadrant (SK) sterkte bedreiging-kwadrant (SB) zwakte kans-kwadrant (ZK) zwakte bedreiging-kwadrant (ZB) 15

16 In het SK-kwadrant biedt een stevig uitgangspunt om nieuwe zaken te proberen en bestaande verder te ontwikkelen. Het komt er op neer om de eigen sterkten maximaal uit te buitten. In het SB-kwadrant krijg je inzicht hoe je met je eigen sterkten de externe bedreigingen kan compenseren. Het komt er op aan om de bedreiging zo goed mogelijk af te weren. In het ZK-combinaties komt het er op neer om de eigen zwakke punten te minimaliseren door de kansen die de markt biedt maximaal te benutten. Het ZB-kwadrant geeft zicht op de eigen beperkingen en bedreigingen. De uitdaging is hoe je ondanks de eigen beperkingen de bedreigingen ten volle kan afwenden? Aantal deelnemers - Minimum 2 maximum 4 Benodigdheden - Schema SWOT-confrontatiematrix 16