Beheerplan Waterwegen

Transcriptie

1

2 Beheerplan Waterwegen

3 Colofon Gemeente Delft Cluster Ruimte Postbus ME Delft Versie : 2.1 Datum : d.d. d.d. acc. Opdrachtgever : Ruimte, Programmering Programmeur : Marjon Bouwkamp Opdrachtnemer : Ruimte, Ingenieursbureau Gemeente Delft Opsteller : Joris Detrie, Ingenieursbureau Sjaak Clarisse, Ingenieursbureau Collegiale toets : Jos van der Aa/John Zegwaard, Ingenieursbureau 2 Beheerplan Waterwegen

4 Bestuurlijke samenvatting Aanleiding Het beheerplan Waterwegen is een nieuw beheerplan dat betrekking heeft op alle watergangen (dit zijn alle wateren), kademuren en oevers in Delft, en met name de watergangen die (deels) in bezit of beheer zijn van de gemeente Delft. Dit beheerplan is een vervolg op het Beheerplan Oevers en het Beheerplan Water Beide objecten, oevers en water, vallen financieel gezien onder het hoofdniveau Watergangen (5054). De financiële verantwoording voor beide objecten wordt in bedrijfsmatig opzicht efficiënter door ze beide in één beheerplan te voegen. Het nautische beheer van de watergangen in Delft valt niet onder dit beheerplan, maar onder de verantwoordelijkheid van de havendienst, onderdeel van Toezicht Openbare Ruimte. Het doel van dit beheerplan is het doen van uitspraken over het areaal van inrichtingsobjecten, specifiek watergangen, in de openbare ruimte, de huidige kwaliteit van dit areaal, de gewenste kwaliteit van het areaal, de benodigde maatregelen om deze kwaliteit te bereiken en de daarvoor benodigde financiële middelen. Terugblik De afgelopen beheerperiode zijn er veel maatregelen uit de vorige beheerplannen uitgevoerd. Wat betreft kademuren en oevers zijn in de binnenstad van Delft de kades aan het Rietveld en de Vlamingstraat verhoogd en gereconstrueerd. De noordelijke kademuur van de Buitenwatersloot is kort geleden verhoogd. Tevens zijn er enkele reparaties uitgevoerd aan kademuren, zoals aan het Achterom en de Brabantse Turfmarkt. Oevers in de wijken Hof van Delft en Buitenhof zijn veranderd in natuurvriendelijke oevers waar meer ruimte is ontstaan voor de ecologie. Vanuit het Beheerplan Water zijn meerdere duikers aangelegd in Delft die de waterhuishouding aanzienlijk verbeterd hebben. Tevens is er meer oppervlaktewater gerealiseerd bij station Delft Zuid, maar ook in de nieuwe woonwijken Harnaschpolder en Molenwijk. In de toekomst zal het areaal aan watergangen in Delft blijven toenemen door projecten als de ontwikkelingslocatie TNO-Zuidpolder en Spoorzone Delft. Deze stijging in areaal is nu nog niet terug te zien in een toename van de dekking. Voor de nieuwe beheerperiode zal hiervoor een oplossing moeten worden gevonden in de vorm van bijvoorbeeld meer dekking, vanuit de algemene middelen, of de onderhoudskosten meenemen in projectfinancieringen. Areaal en inspecties Het areaal watergangen is gesplitst in een areaal kademuren en oevers, inclusief overige lijnobjecten zoals geluidsschermen en schanskorven, en een areaal water. Het grootste deel oppervlaktewater in Delft is in beheer bij het Hoogheemraadschap van Delfland of de Provincie Zuid-Holland. Zo komt het dus voor dat het water in een watergang niet in beheer is bij de gemeente Delft, maar de kades of oevers wel. In onderstaande tabel staat aangegeven het areaal aan kademuren, oevers en lijnobjecten in beheer/eigendom is van de gemeente Delft. Type kade gemeente Delft Lengte (m 1 ) Beschermd Talud Beschoeiing Damwand Geluidsscherm Kademuur Natuurvriendelijke oever Schanskorf land Schanskorf oever 300 Overig/ onbekend Totaal Beheerplan Waterwegen

5 De kwaliteit van het areaal kademuren en oevers is voor 83% bekend, als gevolg van inspecties. Pas sinds 2009 wordt elk jaar ca. 20% van de kademuren en oevers, tegelijk met de kunstwerken, visueel geïnspecteerd volgens een nieuwe methodiek geïnspecteerd. Halverwege 2013 zal 100% van het areaal aan kademuren en oevers volgens deze methodiek geïnspecteerd zijn. Minimum eisen, maatregelen en kosten Aan de kwaliteitsaspecten van de kademuren en oevers worden minimumeisen gesteld. Zo mag een object geen slechte score hebben op het kwaliteitsaspect duurzaamheid en veiligheid, en mag een object binnen het beschermd stadsgezicht (te weten de binnenstad incl. Nieuwe Plantage en het Agnetapark) geen slechte score hebben op het aspect welstand. Als gevolg van deze minimumeisen komt ca. 21,5 km aan kademuur, oever, geluidswand of schanskorf in aanmerking voor groot onderhoud. Groot onderhoud kan bestaan uit vervanging, reconstructie of het extra onderzoek doen naar de betreffende kade of oever. Bij vervanging wordt tevens de afweging gemaakt of de functie behouden blijft. Zo kan gekozen worden om in geval van slechte beschoeiingen deze niet te vervangen, maar een natuurvriendelijke oever aan te leggen. Naast groot onderhoud vindt er ook dagelijks of klein onderhoud plaats aan de kademuren en oevers. Overige kosten voor kademuren en oevers zijn het rationele beheer, kosten voor inspecties en kosten voor advisering op het gebied van kademuren en oevers. Voor water bestaan de kosten voor een groot deel uit baggerwerkzaamheden. De Zuidkolk wordt regelmatig op kosten van de gemeente uitgebaggerd door het Hoogheemraadschap van Delfland. Dit gebeurt om de passantenhaven toegankelijk te houden voor de recreatievaart. Verder moeten enkele onderhoudsmaatregelen aan de waterhuishouding door de gemeente worden gefinancierd. Voorbeelden hiervan zijn het verwijderen van drijfvuil, onderhoud aan weteringen en het bedienen en onderhouden van enkele schoonwatergemalen. Tevens worden er ook voor water beleid- en beheerkosten gemaakt. De te verwachten kosten voor hebben geleid tot onderstaand begrotingsvoorstel. Benodigd budget beheer waterwegen Onderhoud water Onderhoud kademuren en oevers Beleid en beheer watergangen Administratieve posten Beheerkosten waterwegen excl risico's Onderhoud grachten en watergangen Onderhoud kademuren Baggerwerkzaamheden Waterdossier Mutatie kapitaallasten Reserve Buitenwatersloot Invullen stelpost OGM Vastgoed gemalen Vervallen opbrengsten gemaal Kalverbos Dekking Dekkingsoverschot Beheerplan Waterwegen

6 1. Inleiding Algemeen Doel beheerplan De beheercyclus Definitie beheer en onderhoud Terugblik beheerperiode Beheerplan Water Beheerplan Oevers Delft Ontwikkelingen Areaal Herpolderingsovereenkomst Waterplan Kwantitatief areaal kademuren en oevers Kwantitatief areaal water Areaalmutaties Kwaliteitsgegevens Kwaliteitsinspecties kademuren en oevers Huidig kwaliteitsniveau Gewenst kwaliteitsniveau Conclusie huidige kwaliteit kademuren en oevers Kwaliteit water Beheerkosten Beleid en beheer kademuren en oevers Klein onderhoud kademuren en oevers Groot onderhoud kademuren en oevers Beleid en beheer water Onderhoud water Risico s waterwegen Middelen Begroting Voorstel begrotingsindeling Bezuinigingsmaatregelen Dekkingsvoorstel beheer Bijlage I Uitgebreid Begrotingsvoorstel planperiode Bijlage II Gemeentebeleid Waterwegen Bijlage III Gedetailleerd areaal overzicht oevers Bijlage IV Inspectiecyclus bruggen, kades en oevers Delft Bijlage V Beoordelingsmatrix kademuren en oevers Bijlage VI Wet- en Regelgeving m.b.t. waterwegen Beheerplan Waterwegen

7 1. Inleiding 1.1 Algemeen Dit beheerplan geeft inzicht in het te beheren areaal aan waterwegen (dit zijn alle wateren), kademuren en oevers in Delft, het gewenste kwaliteitsniveau, het huidige kwaliteitsbeeld en de benodigde middelen om het gewenste kwaliteitsniveau te bereiken. Onder waterwegen worden alle watergangen bedoeld, die in eigendom en/of beheer zijn van de gemeente Delft, én alle kademuren en oevers die in eigendom en/of beheer zijn van de gemeente Delft. Dit beheerplan is een verbeterde uitvoering van het Beheerplan Oevers , met het beheersobject water daaraan toegevoegd. Beide objecten vallen onder dezelfde hoofdkostenpost Waterwegen. Voor water zijn al eerder beheersstukken geschreven, maar dit is de eerste keer dat water voorkomt in een definitief beheerplan. Delft is een stad die al van oudsher leeft met het water. Vroeger waren de Delftse grachten vooral belangrijk voor de aan- en afvoer van goederen, tegenwoordig zijn de grachten en overige wateren vooral belangrijk voor het droog houden van de stad. In totaal ligt er ruim 2,3 km 2 oppervlaktewater in Delft. Dat is bijna 10% van het oppervlak van de gemeente Delft. Dit oppervlaktewater is omringd door bijna 500 km aan oever, waarvan 250 km in beheer van de gemeente. Als deze waterwegen niet goed beheerd worden, kunnen ernstige problemen ontstaan, zoals een falende waterhuishouding, het instorten van kademuren of aantasting van de huidige ecologie. 1.2 Doel beheerplan Het doel van een meerjarenbeheerplan is duidelijk: het doet uitspraken over het areaal van inrichtingsobjecten in de openbare ruimte, de huidige kwaliteit van het areaal, de gewenste kwaliteit van het areaal, de benodigde maatregelen om de gewenste kwaliteit te bereiken en de daarvoor benodigde financiële middelen. Een meerjarenbeheerplan beschrijft zowel het dagelijks (klein) onderhoud als de geplande (groot) onderhoudsprojecten. De geplande onderhoudsprojecten worden daarbij afgestemd op de (onderhouds-) projecten in de openbare ruimte van andere disciplines en/of andere instanties. Afgezien van de minimale wettelijke en technische eisen waaraan watergangen moeten voldoen, worden in het beheerplan keuzes gemaakt. Hoe schoon, heel en veilig moeten de objecten in de openbare ruimte zijn? Hoeveel geld is hiervoor beschikbaar, en welke maatregelen zijn met dit geld uit te voeren. Beleidskeuzes kunnen per voorziening of gebied verschillend zijn. Het beheerplan biedt bestuurders en beheerders de benodigde informatie en inzicht waarmee een verantwoorde beheersstrategie wordt bepaald. Na vaststelling is het beheerplan het taakstellende document voor de uitvoering van de beheer- en onderhoudswerkzaamheden. De realisatie van vastgelegde beheerdoelstellingen vindt plaats op basis van de jaarlijkse onderhoudsplannen. Het beheerplan speelt daarnaast een belangrijke rol in de beleidsverantwoording van het college van burgemeester en wethouders aan de gemeenteraad. Dit Beheerplan Waterwegen doet geen uitspraken over het nautische beheer van de waterwegen in Delft. Het nautisch beheer van de waterwegen ligt bij de havendienst van de Gemeente Delft. De invoering van de Wet Dualisering Gemeentebestuur heeft gezorgd voor een scheiding van taken en verantwoordelijkheden van het college aan de raad. Het college houdt zich bezig met het dagelijks bestuur, de raad vertegenwoordigt de burgers, stelt de kaders en controleert het bestuur. Om de raad doeltreffender in haar kader stellende en controlerende taak te ondersteunen zijn gemeenten, op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV), verplicht inzicht te geven in de beleidsmatige, financiële en politieke aspecten van het onderhoud van kapitaalgoederen. Deze verantwoording verloopt via de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen van de programmabegroting, op basis van vastgestelde beheerplannen. 6 Beheerplan Waterwegen

8 1.3 De beheercyclus De actuele inrichting van de openbare ruimte is een momentopname van het cyclische proces van stedelijke ontwikkeling. Nadat is besloten een object te realiseren wordt het ontworpen, technisch uitgewerkt en gerealiseerd. Hierna wordt het object tot aan het eind van zijn levensduur onderhouden. Meestal betreft dit de technische levensduur, maar het komt regelmatig voor dat maatschappelijke ontwikkelingen aanleiding geven een object eerder te vervangen. Het eind van de technische levensduur wordt bereikt als de reguliere onderhoudswerkzaamheden niet meer toereikend zijn om het object (tegen acceptabele kosten) aan de, door de gemeente Delft gestelde of wettelijk verplicht gestelde functionele en technische eisen, te laten voldoen. Het eind van de maatschappelijke levensduur wordt bereikt als het object niet meer aan de maatschappelijke eisen voldoet. (Wensen van bewoners en bedrijven, nieuwe regelgeving, veranderd beleid, etc.) De objecten in de openbare ruimte worden via een 5-jaarlijkse cyclus geïnspecteerd op kwaliteit. Doel van deze inspecties is het vaststellen of het object het einde van zijn levensduur heeft bereikt, of welke maatregelen moeten worden uitgevoerd om de levensduur van het object te verlengen. Aan het eind van de levensduur wordt op basis van de actuele wensen (beleid) opnieuw besloten wat er met het object moet gebeuren. Moet het worden verwijderd, gereconstrueerd of totaal vernieuwd? 1.4 Definitie beheer en onderhoud Tegen de achtergrond van de hiervoor weergegeven beheercyclus kan het begrip beheer als volgt worden gedefinieerd: Beheer is het bewaken en waarborgen van de gewenste kwaliteit van de openbare ruimte met als doel het realiseren van de gewenste functie door systematisch plannen, budgetteren, voorbereiden en uitvoeren van beheermaatregelen alsook regulering en toezicht. Beheer staat in deze definitie zowel voor onderhoud als inrichten. Onderhoud vindt plaats met als doel de huidige kwaliteit en functie van de openbare ruimte in stand te houden. Onderhoud is de uitvoering van preventieve dan wel correctieve maatregelen voor het behoud of herstel van de oorspronkelijke kwaliteit van de openbare ruimte. Toezicht is in deze definitie ook deel van het onderhoud. Inrichten is het ordenen en samenstellen (ontwerp tot en met realisatie) van objecten en onderdelen in de openbare ruimte, zodanig dat deze geschikt is voor de bestemde functie. Dit beheerplan gaat uitsluitend over het onderhoud en beheer van de waterwegen. Beheerplan Waterwegen

9 2. Terugblik beheerperiode In dit hoofdstuk worden het concept Beheerplan Water en het Beheerplan Kademuren en Oevers tegen het licht gehouden. Er wordt onderzocht of de in de vorige beheerplannen voorgestelde maatregelen wel of niet zijn uitgevoerd. 2.1 Uitvoeringsmaatregelen De volgende uitvoeringsmaatregelen zijn buiten het reguliere onderhoud uitgevoerd. De beeldkwaliteit van de watergangen is opgenomen in de Delftse Schouwgids (beeldkwaliteitmonitor). Meer informatie hierover staat in bijlage II. Het aanbrengen van bebording rondom de waterwegen conform het Binnenvaartpolitiereglement. Tevens het onderhouden van deze bebording volgens de vigerende normen in Delft voor RVV-bebording. Dit valt onder nautisch beheer van de waterwegen (havendienst) en zal in dit beheerplan verder ook niet aan de orde komen. De kwaliteit van alle fonteinen in Delft, 5 stuks waarvan 1 niet in beheer is bij de gemeente, is in beeld gebracht. De fontein in de Phoenixtuin is gerepareerd en weer in bedrijf. Met de provincie zijn afspraken gemaakt over het Rijn-Schiekanaal m.b.t. de verwijdering van wrakken en het omgaan met ijs in het kanaal. 2.2 Beheerplan Oevers Delft Het Beheerplan Oevers Delft is geschreven in 2007 en in juli van dat jaar definitief vastgesteld door het college. In dit beheerplan zijn een aantal maatregelen omschreven die in de afgelopen planperiode zijn uitgevoerd of behandeld. Nieuwe Haven Het terrein aan de Nieuwe Haven is in handen van projectontwikkelaar AM. Vanwege de huidige economische situatie is het ontwikkelen van de locatie onzeker geworden. In het vorige beheerplan is gesteld dat vanwege de toen al onzekere plannen van AM, gewacht zou worden met het vernieuwen van de kademuur. Dit geldt na 4 jaar in feite nog steeds. Buitenwatersloot In het vorige beheerplan zijn investeringen gereserveerd voor het ophogen van de kademuren aan de Buitenwatersloot. Vanwege het uitblijven van overeenstemming met het Hoogheemraadschap van Delfland m.b.t. de werkzaamheden in en rondom de kade, heeft besluitvorming rondom dit project lang op zich laten wachten. In het najaar van 2011 is het ophogen van de kademuur aan de noordzijde van de Buitenwatersloot uitgevoerd. Op een later moment zal ook de kade/oever ter hoogte van de Westlandseweg aan de zuidzijde van de Buitenwatersloot worden aangepakt. 8 Beheerplan Waterwegen

10 Figuur 2.1: Schadebeeld aan kademuur Buitenwatersloot voor renovatie Kademuren Binnenstad In de binnenstad zijn in de afgelopen beheerperiode enkele kademuren gereconstrueerd. Aan het Rietveld en in de Vlamingstraat zijn de kades langs de grachten verhoogd om overstromingen tegen te gaan. Aan de Brabantse Turfmarkt is de kademuur ter hoogte van de Albert Heijn in 2010 compleet vernieuwd. Begin 2011 is de kademuur op het Achterom ter hoogte van restaurant Maxim gereconstrueerd. Figuur 2.2: Staat kademuur Rietveld voor renovatie Natuurvriendelijke oevers In de afgelopen beheerperiode zijn in het kader van het Waterplan bestaande standaard oevers omgevormd naar natuurvriendelijke oevers. Bij natuurvriendelijke oevers, of kortweg nvo s, ligt de grond kerende constructie, veelal beschoeiing, net onder het waterpeil, met daarachter een plasberm. Vooral in oude wijken van Delft zijn de oevers van bestaande vijvers of sloten omgevormd tot natuurvriendelijke oever, zoals langs de Krakeelpolderweg ter hoogte van het politiebureau en verschillende locaties in de Buitenhof. Beheerplan Waterwegen

11 Figuur 2.3: Natuurvriendelijke oever langs de Provincialeweg Areaalgegevens In de afgelopen beheerperiode is een start gemaakt met het in kaart brengen van het areaal. Hiervoor is in 2009 gestart met het visueel inspecteren van de kademuren en oevers. Elk jaar wordt circa 20% van het areaal geïnspecteerd. Na 5 jaar wordt de inspectiecyclus herhaald. 10 Beheerplan Waterwegen

12 3 Ontwikkelingen Natuurvriendelijke oevers (nvo) Het omvormen van bestaande oevers naar natuurvriendelijke oevers wordt ook de komende beheerperiode voortgezet. Tijdens de visuele inspecties van de oevers wordt gekeken of een oever in aanmerking voor omvorming tot nvo. Standaard oevers worden omgevormd als ze toe zijn aan vervanging en op een locatie liggen waar een nvo ook echt een toegevoegde waarde heeft voor de omliggende ecologie en de waterkwaliteit van de watergang. Dit beleid is vastgelegd in de ecologieplan Delft : Een Groen Netwerk, de groene aders van Delft, en wordt geactualiseerd in de in 2012 vast te stellen nota groenbeleid. Ontwikkelingslocatie TNO-Zuidpolder Op de TNO locatie tussen de A13 en de Schoemakerstraat wordt de komende jaren een nieuwbouwwijk ontwikkeld. Het definitieve ontwerp voor deze nieuwbouwwijk is nog niet bekend. Wel is vanuit gemeentelijk beleid en de MER Delft Zuid-Oost een wateropgave geëist die de huidige waterberging in het gebied zal verbeteren. Tevens is de wens aan de ontwikkelaar meegegeven om waar het kan natuurvriendelijke oevers te realiseren, of voor de waterbergingsopgave te denken aan een gecombineerde oplossing, zoals een wadi. Figuur 3.1: vroeg schetsontwerp ontwikkelingslocatie TNO-Zuidpolder De ontwikkelingslocatie TNO-Zuidpolder is een omvangrijk bouwproject en zal na realisatie voor een grote areaaluitbreiding van watergangen zorgen. Een datum voor realisatie van de ontwikkelingslocatie TNO-Zuidpolder is nog niet bekend. In de toekomst zal extra budget gegenereerd moeten worden om de beheerkosten hiervan te dekken. Pauwmolen De Pauwmolen is een bouwlocatie gelegen aan de Rijksstraatweg, ingeklemd tussen de A13 en de Jan de Oudeweg. Op deze locatie zal in de nabije toekomst een wooncomplex gerealiseerd worden, bestaande uit een woontoren met studentenappartementen en sociale woningbouw. Voor deze locatie geldt het bestemmingsplan Pauwmolen en in dit gebied zal een extra wateropgave gerealiseerd moeten worden. Ook dit heeft een areaaluitbreiding van waterwegen tot gevolg. Gezien het hier een klein perceel betreft zal de uitbreiding aanzienlijk lager zijn dan voor de ontwikkelingslocatie TNO- Beheerplan Waterwegen

13 Zuidpolder. Oplevering van de Pauwmolen staat gepland voor de komende beheerperiode Het areaal wordt in de volgende beheerperiode opgenomen in het beheerplan. Spoorzone De ontwikkeling van het Spoorzonegebied heeft op termijn invloed op het areaal aan waterwegen. Zo zal er rondom het Bolwerk een gracht worden aangelegd die over de Phoenixstraat/Spoorsingel doorloopt richting DSM. Na oplevering van het Spoorzonegebied zal dit zorgen voor een areaaluitbreiding van enkele honderden meters watergang inclusief kademuren. Voor dekking van de beheerkosten van deze uitbreiding zal voor de nieuwe beheerperiode extra budget gereserveerd moeten worden. Technopolis Het gebied Technopolis is voor het grootste gedeelte in bezit van de Technische Universiteit Delft. Dit bedrijventerrein is op het moment van schrijven nog grotendeels in ontwikkeling. In deze beheerperiode zullen meerdere watergangen worden aangelegd in Technopolis. Het beheer en onderhoud van deze watergangen worden niet gedaan door de gemeente Delft. Er wordt in deze beheerperiode dus geen budget gereserveerd voor onderhoud en beheer van de watergangen in Technopolis. Figuur 3.2: Artist impression Technopolis Harnaschpolder In de Harnaschpolder zijn de afgelopen beheerperiode vele meters aan watergangen gerealiseerd (zie paragraaf 4.4). De komende beheerperiode zal er in de Harnaschpolder worden blijven gebouwd. Dit houdt een areaaluitbreiding in, waarvoor nog geen budget is gerealiseerd. Het is op het moment van schrijven nog niet bekend wie verantwoordelijk wordt voor het beheer van de watergangen. Mocht in de nabije toekomst het beheer bij de gemeente Delft komen te liggen, dan is daar geen dekking voor gereserveerd. Deze onduidelijkheid geldt als een extra risico op de begroting waterwegen (zie paragraaf 6.7). (Noot: In het wijzigingsvoorstel voor de nieuwe legger Wateren is het onderhoud bij het hoogheemraadschap neergelegd) 12 Beheerplan Waterwegen

14 4. Areaal De kwantitatieve en kwalitatieve areaalgegevens vormen de basis voor het maken van maatregelpakketten en planningen van beheersmaatregelen. Areaalgegevens zijn daarom geen doel op zich maar een middel voor doelmatig en effectief beheer. Areaalgegevens komen uit archieven (eigendomsdocumenten of aanlegtekeningen), door het uitvoeren van inspecties en het verwerken van revisiegegevens. Daarbij moet worden aangetekend dat areaalgegevens nooit 100% actueel, juist en volledig zijn vanwege de cyclische inspecties en het niet direct kunnen verwerken van revisiegegevens. Voor een effectieve en efficiënte besteding van de middelen is het gebruikelijk te streven naar een bekendheid van circa 95% van het areaal. Dit geldt zowel voor de kwantiteit als voor de kwaliteit. 4.1 Herpolderingsovereenkomst In 2006 heeft de gemeente met het Hoogheemraadschap van Delfland de Herpolderingsovereenkomst gesloten. Bij het sluiten van deze overeenkomst is een groot aantal objecten, die te maken hebben met waterkwantiteitsbeheer, van de gemeente overgegaan naar het hoogheemraadschap. Verder zijn in deze overeenkomst afspraken gemaakt over wie waar onderhoudsplichtige is. 4.2 Waterplan In het waterplan hebben het hoogheemraadschap en de gemeente afspraken gemaakt om het huidige watersysteem beter te laten functioneren. In het kader hiervan zijn aantal nieuwe wateren gegraven, duikers vergroot en natuurvriendelijke oevers aangelegd. Deze veranderingen in het areaal zijn verwerkt in dit beheerplan voor de betrokken objecten. 4.3 Kwantitatief areaal kademuren en oevers Het huidige areaal binnen de gemeentegrenzen van Delft omvat ca. 500 km aan kademuren, oevers en andere lijnobjecten. De gemeente Delft beheert een deel van bovenstaande kademuren, oevers en andere lijnobjecten. Van bovenstaande elementen is ca. 250 km in beheer van derden. Een gedetailleerd overzicht van de areaalgegevens per eigenaar/beheerder zijn te vinden in bijlage III. Van het areaal aan kademuren, oevers en overige lijnobjecten beheert de gemeente Delft zelf ca. 250 km. In tabel 4.1 staat een overzicht. Figuur 4.1: Een gebouw als kademuur, in dit geval het gezondheidscentrum Pootstraat Beheerplan Waterwegen

15 Tabel 4.1: Overzicht lengte kademuren, oevers en overige lijnobjecten in Gemeente Delft Type kade/oever Totale lengte Lengte (m 1 ) Delft (m 1 ) Beschermd Talud Beschoeiing Damwand Gebouw Geluidsscherm Kademuur Natuurvriendelijke oever* Schanskorf land Schanskorf oever Stuw Overig/ onbekend Totaal * Voor natuurvriendelijke oevers geldt dat slechts de beschoeiing onderdeel uitmaakt van het areaal watergangen. De plasberm achter de beschoeiing alsmede het talud valt onder het beheerplan groen. 4.4 Kwantitatief areaal water De gemeente Delft is van oudsher doorsneden met watergangen. Het Rijn-Schiekanaal, de grachten in de binnenstad, de poldersloten en boezemwateren in de buitenwijken en de Grote plas creëren een groot waternetwerk. Veel van dit water is in bezit van andere partijen dan de Gemeente Delft. In tabel 4.2 staat vermeld hoeveel water binnen de gemeentegrenzen in beheer is van de Gemeente Delft, het Hoogheemraadschap Delfland of andere derden. Tabel 4.2: Wateroppervlak per beheerder Water Oppervlakte (m 2 ) Gemeente Delft Hoogheemraadschap Delfland Derden Totaal In bovenstaande tabel wordt met derden o.a. de volgende partijen bedoeld: Provincie Zuid-Holland, Rijkswaterstaat, de Nederlandse Spoorwegen, etc. Het oppervlaktewater dat in beheer is bij de gemeente Delft is voornamelijk de Nieuwe Haven, de Zuidkolk en alle watergangen ten oosten van de A13 op de percelen waarvan de gemeente beheerder is. Ondanks dat veel oppervlaktewater in beheer is van andere partijen dan de gemeente, heeft de gemeente wel enkele onderhouds- en beheerverplichtingen die betrekking hebben op de gehele waterhuishouding in Delft. Meer hierover in paragraaf Beheerplan Waterwegen

16 4.5 Areaalmutaties Molenwijk: In 2009 is de nieuwe woonwijk Molenwijk gereed gekomen. In deze wijk zijn nieuwe watergangen gegraven met daarbij behorende oevers en kademuren. De areaaluitbreiding als gevolg van aanleg van de Molenwijk bestaat uit ca m 2 water en ca m 1 oever, waarvan enkele honderden meters schanskorven. Harnaschpolder: Vanaf 2007 worden er woningen gebouwd in de wijk Harnaschpolder. Na voltooiing zullen er in de Harnaschpolder 1300 woningen gerealiseerd zijn. Op moment van schrijven is al een aantal deelgebieden opgeleverd en bewoond. Tevens zijn veel gebieden al bouw- en/of woonrijp gemaakt. De Harnaschpolder wordt een waterrijke wijk, waar zelfs enkele waterwoningen worden gerealiseerd. Dit zorgt voor een grote areaaluitbreiding m.b.t. watergangen. De areaaluitbreiding tot en met de inspecties van 2011 is als volgt Beschoeiing m 1 Natuurvriendelijke oevers m 1 Houten damwand 100 m 1 Betonnen keerwand 12 m 1 Kademuur beton/metselwerk/keerwand 140 m 1 Stalen damwand/metselwerk kade 80 m 1 Wateroppervlakte m 2 (NB: op dit moment is nog niet duidelijk bij wie het beheer van deze watergangen komt te liggen. Dit zorgt voor een risico op de begroting. Zie hiervoor paragraaf 6.6 Tijdens de looptijd van dit beheerplan zullen hierover nadere afspraken met het Hoogheemraadschap gemaakt worden.)(noot: In het wijzigingsvoorstel voor de nieuwe legger Wateren is het onderhoud bij het hoogheemraadschap neergelegd) Waterplan: Het waterplan is een project in samenwerking met het Hoogheemraadschap van Delfland. Doel van dit project is het realiseren van een beter beheersbare waterhuishouding voor de gemeente Delft en omgeving. Aanleiding voor dit project zijn onder andere de overstromingen in het Westland in 1998 en de vaak voorkomende waterproblematiek in het centrum van Delft, met name rondom het Rietveld. Het Waterplan bestaat uit meerdere maatregelen, zoals het aanleggen van stuwen in de binnenstad waardoor het peil van de grachten beheersbaar wordt. Ook zijn er nieuwe duikers aangelegd en watergangen gegraven om de afwatering van het gebied te verbeteren. De areaaluitbreidingen die als projecten voortvloeiend uit het waterplan zijn als volgt: 8 beweegbare stuwen in de binnenstad (in eigendom van het Hoogheemraadschap Delfland). 11 natuurvriendelijke oevers verspreid over de Buitenhof en Hof van Delft. Een duiker onder de Frederik van Eedenlaan (NB: duikers vallen niet onder dit beheerplan maar onder het GRP) en aansluitend op de duiker een waterpartij van ca m 2. Beheerplan Waterwegen

17 Figuur 4.2: Aanleg duiker AP-k4 onder Frederik van Eedenlaan Poptahof: Al geruime tijd wordt de buurt Poptahof aangepakt door de woningcorporatie Woonbron in samenwerking met de gemeente Delft. Een aantal van de in de jaren 60 gebouwde woonflats zijn gesloopt of gerenoveerd. Tegelijkertijd wordt ook de openbare ruimte heringericht. In de nieuwe situatie zijn oude waterwegen gedempt of gewijzigd en nieuwe waterwegen gegraven. De middenvijver in de Poptahof is bijvoorbeeld gedempt en langs de Westlandseweg is de bestaande watergang verbreed. 16 Beheerplan Waterwegen

18 5. Kwaliteitsgegevens In het vorige hoofdstuk is een beeld geschetst van het huidige areaal aan kades, oevers en overige lijnobjecten in Delft. Ook is het onderscheid gemaakt tussen de objecten die wel en niet in eigendom of beheer zijn van de gemeente Delft. Om de toekomstige beheersmaatregelen en bijbehorende beheerskosten in beeld te kunnen brengen zijn niet alleen de kwantitatieve areaalgegevens van belang, maar moet de kwaliteit van het huidige areaal ook bekend zijn. In dit hoofdstuk wordt bepaald hoe de kwaliteit van het areaal wordt vastgesteld en aan welke minimum kwaliteitseisen het areaal aan moet voldoen. 5.1 Kwaliteitsinspecties kademuren en oevers Om de huidige staat van de kades, oevers en andere lijnobjecten kaart te kunnen brengen, zijn (gedetailleerde) kwaliteitsinspecties noodzakelijk. De gemeente Delft is in 2009 met een nieuwe methodiek gestart voor het uitvoeren van reguliere inspecties van de kademuren en oevers. Deze inspecties lopen gelijk met de inspecties van de kunstwerken. Dit houdt in dat de kademuren en oevers onderdeel zijn van dezelfde inspectiecyclus als de kunstwerken. In bijlage IV is te zien welke wijken in welk jaar worden geïnspecteerd. De inspectiecyclus die wordt gehanteerd is een vijfjaarlijkse cyclus. Elke kademuur of oever wordt dus eens in de vijf jaar geïnspecteerd. In 2009 is gestart met het inspecteren van de kademuren en oevers volgens de nieuwe methodiek. In 2011 is dus nog niet het gehele areaal geïnspecteerd volgens deze methodiek. Pas in 2013 is 100% van het areaal geïnspecteerd. Voor het maken van uitvoeringsplan groot onderhoud zal ook gekeken moeten worden naar de inspectiegegevens van voor Naast de inspecties komen ook regelmatig meldingen binnen van burgers, ondernemers, collega s of andere externen, met betrekking tot de kwaliteit van de kademuren en oevers. Deze meldingen worden ad hoc behandeld en kunnen hierdoor ook niet specifiek worden meegenomen in de meerjarenbegroting. Algemene kwaliteit op objectniveau Op objectniveau wordt tijdens de inspecties de globale kwaliteit en restlevensduur van de gehele constructie aangegeven. De kwaliteit van de constructie wordt bepaald op basis van de volgende beleidsaspecten: Veiligheid Duurzaamheid Welstand / Beeldkwaliteit Het beleidsaspect veiligheid kent drie kwaliteitsniveaus, te weten: goed, matig en slecht. De beleidsaspecten duurzaamheid en welstand kennen vier kwaliteitsniveaus, te weten: goed, redelijk, matig en slecht. Voor het groot onderhoud zijn voornamelijk de beleidsaspecten veiligheid en duurzaamheid van belang. Het aspect welstand is vooral van belang bij monumentale kademuren of kademuren en oevers in beschermde stadsgebieden, zoals de binnenstad en het Agnetapark. Voor het beoordelen van een kademuur of oever wordt een beoordelingmatrix gebruikt (zie bijlage V). In deze matrix wordt per beleidsaspect aangegeven wat de criteria zijn voor welk kwaliteitsniveau. Zo zal een kademuur met een losstaande leuning en enige mos aangroei slecht scoren op veiligheid en matig op welstand. 5.2 Huidig kwaliteitsniveau Voor de technische kwaliteit zijn veiligheid en duurzaamheid van belang. Veiligheid kent drie kwaliteitsniveaus, te weten goed, matig en slecht. Duurzaamheid kent vier kwaliteitsniveaus, namelijk goed, redelijk, matig en slecht. In tabel 5.1 staan de kwalitatieve gegevens van de kademuren en oevers in beheer van de gemeente Delft. Beheerplan Waterwegen

19 Tabel 5.1: Duurzaamheids- en veiligheidsgegevens oevers en kademuren in Delft Lengte (m 1 ) Duurzaamheid Veiligheid Onbekend Goed Redelijk Matig Slecht Totaal Onbekend Goed Matig Slecht Totaal Uit bovenstaande tabel blijkt dat 16% niet is geïnspecteerd. Dit komt door incidenteel verrichte inspecties van voor 2009 en het feit dat er niet precies 20% van het areaal per jaar wordt geïnspecteerd. In tabel 5.2 staan de welstandsgegevens vermeld voor alle kademuren en oevers die in beheer zijn bij de gemeente Delft. Tabel 5.2: Welstandsgegevens oevers en kademuren in Delft Welstand (m 1 ) Onbekend Goed Redelijk Matig Slecht Eindtotaal Delft Gewenst kwaliteitsniveau Uitgangspunt voor het gewenste kwaliteitsniveau is het niveau van onderhoud dat een functioneel gebruik van de betreffende kademuren en oevers mogelijk maakt tegen de laagst maatschappelijke kosten. Dit kwaliteitsniveau is in feite de minimale norm waaraan kademuren en oevers moeten voldoen. Kwaliteitseis: Voor een duurzame en veilige leefomgeving dienen de kademuren en oevers op het gebied van duurzaamheid en/of veiligheid niet slecht te scoren. Om dit kwaliteitsniveau te bereiken dient preventief of correctief onderhoud te worden uitgevoerd. Alle kademuren en oevers die op het beleidsaspect duurzaamheid en/of veiligheid slecht scoren komen in aanmerking voor (groot) onderhoud. Uitstel van het onderhoud betekent dat het gebruik van de kademuur of oever moet worden beperkt of in het ergste geval moet worden afgesloten. Het bezwijken van een kademuur of oever ligt ook tot de mogelijkheden bij uitgesteld onderhoud, met alle (financiële) gevolgen van dien. Tenslotte kan het uitstellen van onderhoud tot gevolg hebben dat later uitgevoerd onderhoud relatief duurder is. Dit leidt tot kapitaalvernietiging. Bovenstaande kwaliteitseis in acht nemend komen de kademuren en oevers in tabel 5.3 in aanmerking voor groot onderhoud. 18 Beheerplan Waterwegen

20 Tabel 5.3: Kademuren en oevers met een slechte score op duurzaamheid en/of veiligheid Lengte (m 1 ) Duurzaamheid slecht Veiligheid slecht Duurzaamheid & veiligheid slecht Totaal Sinds begin 2011 heeft Delft, naast de binnenstad, nog 2 delen van de stad die uitgeroepen zijn tot beschermd stadsgezicht, het Agnetapark en de Nieuwe Plantage (is een onderdeel van de binnenstad). Oevers en vooral kademuren maken een groot deel uit van de openbare ruimte in deze stadsdelen. Het instandhouding van het welstandsaspect binnen deze stadsdelen heeft een grotere prioriteit dan op andere locaties in Delft. Kwaliteitseis: In de drie delen van Delft die behoren tot het beschermd stadsgezicht dienen de kademuren en oevers op het gebied van welstand niet slecht te scoren. Bovenstaande eis houdt in dat de kademuren en oevers in deze stadsdelen die slecht scoren op welstand in aanmerking voor groot onderhoud. Deze staan vermeld in tabel 5.4 Tabel 5.4: Welstandsgegevens voor kademuren en oevers binnen beschermd stadsgezicht Welstand (m 1 ) Onbekend Goed Redelijk Matig Slecht Totaal Wijk Agnetapark Totaal Behalve de technische onderhoudskwaliteit en het welstandsaspect kunnen ook andere kwaliteitsuitspraken en beleidsuitgangspunten voor de openbare ruimte van belang zijn voor het meerjarenbeheerplan. 5.4 Conclusie huidige kwaliteit kademuren en oevers Op het moment van schrijven zijn van 84% van alle door de gemeente Delft beheerde kademuren en oevers de kwalitatieve areaalgegevens bekend. Dit is een totale lengte van ca. 209 km. Van deze 209 km voldoet ca. 21,5 km niet aan de hierboven gestelde eisen m.b.t. veiligheid, duurzaamheid en welstand en komen in aanmerking om komende periode gerenoveerd of vervangen te worden. De lengte aan kademuur, oever of overig lijnobject die niet voldoen aan de eisen staan samengevat in tabel 5.5. De vermelde lengtes zijn unieke hoeveelheden. (Uniek wil in deze context zeggen dat eventuele dubbeltellingen eruit zijn gefilterd. Dubbeltellingen komen voor als een oever bijvoorbeeld slecht scoort op duurzaamheid én welstand.) Tabel 5.5: Lengte lijnobjecten die in aanmerking komen voor groot onderhoud Kade type Lengte (m 1 ) Beschermd talud 100 Beschoeiing Damwand 300 Geluidsscherm 600 Kademuur Natuurvriendelijke oever Totaal Beheerplan Waterwegen

21 5.5 Kwaliteit water De waterkwaliteit van het oppervlaktewater in Delft is vooral de verantwoordelijkheid van het Hoogheemraadschap van Delfland. Het meten van de waterkwaliteit wordt dan ook door het hoogheemraadschap gedaan en bijgehouden. Eventuele maatregelen die hieruit voortkomen worden veelal in samenwerking met de gemeente uitgevoerd. Ondanks dat heeft de gemeente Delft verschillende verplichtingen met betrekking tot onderhoud en beheer van het oppervlaktewater. Deze verplichtingen en bijkomende kosten worden verantwoord in paragraaf Beheerplan Waterwegen

22 6 Beheerkosten 6.1 Beleid en beheer kademuren en oevers Advisering, inspecties en onderzoek kademuren Ieder jaar wordt ca. een vijfde deel van alle kademuren en oevers in beheer bij de gemeente Delft door een extern bureau geïnspecteerd. De inspectiegegevens worden vastgelegd in het kadebeheer beheerprogramma. De inspecties worden vervolgens door de gemeente beoordeeld. De technische inspectie kan aanleiding geven tot het uitvoeren van extra nader onderzoek naar de ernst van de geconstateerde gebreken of de oorzaak van het technisch falen van de constructie. De kosten voor de inspecties door een externe partij worden begroot op ,-- per jaar. Er worden adviezen geschreven of onderzoeken uitgevoerd met betrekking tot onderhoud aan, of projecten binnen de openbare ruimte. Tevens wordt om de 4 jaar het Beheerplan Waterwegen opgesteld en geschreven door het Ingenieursbureau. De kosten voor deze werkzaamheden worden begroot op ,-- per jaar. Rationeel beheer Voor het rationeel beheer van het areaal kademuren en oevers wordt nu nog gebruik gemaakt van een beheersoftwarepakket, genaamd Kadebeheersysteem Versie In 2012 wordt een update verwacht van het softwaresysteem voor het beheer van de kademuren en oevers. Voor dit toekomstige pakket worden de kosten op ,--/jaar geschat. De gegevens in het huidige beheersysteem worden regelmatig gemuteerd en up-to-date gehouden. Tevens is in de vorige beheerperiode een koppeling gemaakt tussen de beheersdata en een GIS programma (Geografisch Informatie Systeem). Voor het op orde houden van de gegevens is ,--/jaar nodig. De totale kosten voor beleid en beheer voor kademuren en oevers komen neer op ,--/jaar. 6.2 Klein onderhoud kademuren en oevers Onder klein onderhoud worden alle werkzaamheden verstaan die, vanwege de kleine omvang, uitgevoerd kunnen worden binnen een kort tijdsbestek, en richt zich op het schoon en in goede staat houden van de kademuren en oevers, zoals: herstellen van kleine schades; verwijderen en/of vervangen loshangende onderdelen; vervangen beschoeiingplanken; verwijderen begroeiing; herstelwerkzaamheden aan taluds. Bij inspecties worden deze kleine onderhoudswerkzaamheden geconstateerd en, net als grote onderhoudsmaatregelen, verwerkt in het kadebeheersysteem. Direct onderhoud dat om veiligheidsredenen onmiddellijk moet worden uitgevoerd valt niet onder dagelijks onderhoud als blijkt dat de omvang van de werkzaamheden te groot is om in één of enkele dagen af te handelen. De jaarlijkse behoefte aan dagelijks onderhoud wordt geheel gedekt uit het beschikbare budget voor dagelijks onderhoud, en is gebaseerd op ervaringsgegevens. Voor dagelijks onderhoud is jaarlijks ,-- begroot. De kosten voor klein onderhoud bedragen ,-- per jaar. Beheerplan Waterwegen

23 6.3 Groot onderhoud kademuren en oevers In deze paragraaf worden de maatregelen aan kademuren en oevers besproken, die, vanwege de grote omvang en/of langere tijdsduur buiten het dagelijks onderhoud vallen. Deze werkzaamheden worden uitgevoerd door het ingenieursbureau van de gemeente Delft. De voorgestelde maatregelen die voortkomen uit de inspecties en gestelde kwaliteitseisen zijn onder te verdelen in de volgende 3 groepen: vervangingen (vooral beschoeiingen); renovatie (vooral kademuren); extra onderzoek. Voor al deze uit te voeren werkzaamheden geldt dat deze zullen plaatsvinden met inachtneming van de in het aanbestedingsbeleid opgenomen verplichtingen met betrekking tot social return. Bij het maken van een keuze voor maatregelen wordt altijd gekeken naar omliggende kademuren, oevers of overige lijnobjecten. Als er een efficiëntieslag of kostenvoordeel behaald kan worden zal een maatregel worden uitgevoerd op een groep objecten. Zo kan bijvoorbeeld de keuze gemaakt worden om de beschoeiing langs een gehele watergang te vervangen in plaats van slechts enkele meters. Ook zijn in het beheersysteem verschillende oevers aangemerkt als mogelijk toekomstige natuurvriendelijke oevers. Het proces van omvormen tot natuurvriendelijke oever wordt de komende beheerperiode doorgezet en afgestemd met het vakteam Advies Ruimte Vervangingen Zoals te zien is in tabel 6.1 ligt de levensduur per object uiteen. Tijdens een inspectie kan worden bepaald hoe groot de levensduur van een kunstwerk nog is en of er nog maatregelen kunnen worden toegepast die de levensduur van een object eventueel kunnen verlengen. Tabel 6.1: Levensduur verschillende kademuren en oevers Soort Levensduur Kademuur 80 jaar Houten beschoeiing 20 jaar Kunststof beschoeiing (excl. palen) 50 jaar Geluidsscherm 60 jaar Schanskorf 50 jaar Bij het bereiken van het eind van de technische levensduur moet het object in feite vervangen worden door een nieuw object. Een vervanging kan voortkomen uit het feit dat het object simpelweg niet meer te repareren is d.m.v. het uitvoeren van groot onderhoud, of dat het renoveren duurder is dan het vervangen van het object Renovatie Naast vervanging is renovatie ook een van de inspecties afgeleide maatregel. Tot renovatie kan worden overgegaan als na inspectie blijkt dat de kademuur of oever niet meer voldoet aan de in paragraaf 5.3 gestelde kwaliteitseisen. Bij renovatie wordt de betreffende kademuur of oever dusdanig gerepareerd dat het object na renovatie weer op alle drie de kwaliteitsaspecten goed scoort. Dit kan bestaan uit het herstellen van metselwerk, herstellen of vervangen van leuningen, conserveringsmaatregelen, aanvullen van talud, injecteren van beton, taludbekleding vervangen, etc. Zoals eerder gesteld zullen renovatie werkzaamheden over het algemeen niet beperkt blijven tot slechts één kademuur of oever. Meerdere slechte kademuren of oevers zullen als één project worden aangepakt. 22 Beheerplan Waterwegen

24 6.3.3 Maatregelen Hieronder volgt een opsomming van enkele grote projecten die de komende beheerperiode moeten worden opgepakt. Verbeteren welstand kademuren binnenstad: In de binnenstad hebben in de loop der tijd veel kademuren schade opgelopen. Deze schade beperkt zich over het algemeen tot onregelmatigheden in het metselwerk, zoals scheuren in het metselwerk, kapotte of verdwenen bakstenen, scheve kademuren, kapotte rollagen, etc. Deze schades ontstaan door wortelgroei van bomen langs de gracht of té grote belasting door het plaatsen van vrachtauto s of sloopafval containers op de kade. Ook zijn sommige kademuren onderhevig aan schimmel- of mosgroei. Dit heeft tot gevolg dat veel kademuren in de binnenstad slecht scoren op welstand. Er zal geen maatregel uitgevoerd worden als er in één kademuur een steen los zit. Gezocht zal worden naar maatregelen die schade, b.v. worteldoorgroei, in de toekomst te voorkomen. Er zullen geen maatregelen uitgevoerd worden om alleen mosgroei te verwijderen. Beschoeiingen Delftse Hout: Water in de Delftse Hout is niet alleen te vinden in de Grote Plas. Het hele gebied tussen Delfgauw en de Brasserskade zit vol kleine sloten, meertjes en andere watergangen. Veel van de oevers in dit gebied bestaan uit een standaard beschoeiing. Een groot deel van de oevers, ruim 5 km, is van dusdanige kwaliteit dat ze in aanmerking komen voor vervanging. Allereerst zal gekeken worden naar maatregelen die ook ten bate komen aan de ecologie en waterkwaliteit in het gebied, door bijvoorbeeld natuurvriendelijke oevers te creëren. Hierdoor zullen de meeste harde oeververdedigingen niet vervangen worden, maar via een natuurlijk proces omgevormd worden tot een natuurvriendelijke oever. Vanuit een waterperspectief kan gekeken worden naar de huidige waterkwaliteit in het gebied en het behouden van de ecologie zodat tussen de beoogde doelen, zwemwaterkwaliteit en ecologie, van het gebied een juiste balans gevonden kan worden. Figuur 6.1: Versleten beschoeiing Oevers Voorhof/Buitenhof: In de wijken 24 en 25, respectievelijk de Voorhof en de Buitenhof, zijn veel houten beschoeiingen aan het Totaal eind benodigde van hun budget levensduur. voor groot Incidenteel onderhoud zijn bedraagt al delen oever ,-- vervangen per jaar. of veranderd in natuurvriendelijke oever. Beheerplan Waterwegen

25 6.3.4 Extra onderzoek Indien van kades na de visuele inspectie nog geen eenduidige conclusie kan worden gevormd over de kwaliteit van de betreffende kade, wordt als maatregel extra onderzoek geadviseerd. Dit extra onderzoek valt niet onder het onderzoek dat wordt gedaan door het Ingenieursbureau. Het extra onderzoek omvat over het algemeen gedetailleerd onderzoek naar de constructieve stabiliteit van de kade. Dit soort onderzoek wordt uitbesteed aan gespecialiseerde bedrijven. Als gevolg hiervan vallen de kosten niet onder beleid en beheer. Het totale benodigde budget voor extra onderzoek bedraagt , Onvoorzien/ongeïnspecteerd areaal Van de kademuren en oevers die in het beheer zijn van de gemeente Delft is niet bekend wat de kwantiteit en kwaliteit is. Hierdoor is voor deze groep kademuren en oevers niet te voorspellen wat de eventuele maatregelen en daarmee samenhangende kosten zijn. Voor dekking van eventuele te nemen maatregelen voor deze groep kademuren en oevers wordt in de begroting voor het jaar 2012 een bedrag van ,-- en voor het jaar 2013 een bedrag van ,-- meegenomen Totaal overzicht maatregelen kademuren en oevers Voor kademuren en oevers is het op dit moment niet mogelijk om een overzicht van uit te voeren werkzaamheden per jaar te geven. In 2012 zal een lijst van te renoveren en te vervangen kademuren en oevers worden opgesteld. 6.4 Beleid en beheer water Rationeel beheer, beleidsadvisering en onderzoek Het oppervlaktewater is voor het grootste deel in beheer en eigendom van het Hoogheemraadschap van Delfland en de Provincie Zuid-Holland. Omdat het water in Delft veel raakvlakken heeft met de taken van de gemeente, zoals het beheren van de openbare ruimte en milieu, worden de waterprojecten van bovenstaande partijen grotendeels in samenwerking met de gemeente gedaan. Om deze samenwerking mogelijk te maken moet de gemeente een beeld hebben van het kwantitatieve en kwalitatieve areaal aan oppervlaktewater. Hiervoor is rationeel beheer van het water in Delft vereist. De kosten voor het rationeel beheer van het oppervlaktewater in Delft bedragen jaarlijks ,--. Ook worden desgevraagd adviezen geschreven of onderzoeken uitgevoerd met betrekking tot het oppervlaktewater in Delft. Eén van die producten is bijvoorbeeld dit beheerplan waterwegen. De kosten voor deze werkzaamheden worden per jaar begroot , Onderhoud water De jaarlijkse kosten voor het onderhoud en beheer aan watergangen in Delft worden per kostenpost in deze paragraaf beschreven Baggerwerkzaamheden De Nieuwe Haven en de Zuidkolk zijn in beheer van de gemeente Delft. De Zuidkolk wordt gebruikt als passantenhaven voor Delft. 24 Beheerplan Waterwegen

26 Hier kunnen recreanten voor enkele dagen aanleggen met hun boot en gebruik maken van faciliteiten zoals water, elektriciteit en sanitair. Voor de passantenhaven is een minimale bevaarbare diepte afgesproken waardoor reguliere baggerwerkzaamheden benodigd zijn. De gemeente is daarnaast nog onderhoudsplichtig voor ongeveer 10% van de watergangen. Deze watergangen zijn hoofdzakelijk ten oosten van rijksweg 13 gelegen. De waterwegen in Delft worden gebaggerd door het hoogheemraadschap volgens een cyclisch patroon, welke elke 8 jaar herhaalt. Met het hoogheemraadschap is de afspraak gemaakt dat zij de waterwegen baggeren ook de watergangen waarvoor de gemeente onderhoudsplichtig is. De aangelanden hebben een ontvangstplicht voor de uitkomende baggerspecie. De gemeente heeft afgesproken dat op plaatsen waar de baggerspecie niet op de kant gezet kan worden, zij hiervoor twee depots beschikbaar zal stellen. De gemeente heeft op dit moment alleen een locatie bij de Jan de Oudeweg aangewezen voor een baggerdepot. Het hoogheemraadschap maakt hiervan geen gebruik. De totale baggerkosten worden bepaald door de hoeveelheid bagger die het hoogheemraadschap elk jaar verwijderd. Hiervan is momenteel moeilijk vooraf een inschatting te maken. De gemiddelde kosten bedragen ,-- per jaar, maar kunnen jaarlijks fluctueren. Komende jaren wordt ingezet op het verbeteren van het inzicht in de exacte jaarlijkse kosten, zodat tijdig ingespeeld kan worden op mee- en tegenvallers Schoonhouden waterwegen De gemeente Delft is op drie manieren bezig met het schoonhouden van de waterwegen. Krozen en Zuiveren Dit is een taak van het hoogheemraadschap voor 90% van de watergangen en de overige 10% moet de gemeente doen. Eén keer per jaar wordt door de gemeente het oppervlaktewater gezuiverd van begroeiing in het doorstroomprofiel. Hierdoor wordt ook al het andere zwerfvuil verwijderd. Dit wordt in een keer uitgevoerd voor het gehele watersysteem met uitzondering van het Rijn-Schiekanaal. Het Hoogheemraadschap betaalt de gemeente voor haar deel. Dekking voor het krozen en zuiveren komt uit de hoofdpost 5046 Groen, en staat dus niet op de begroting Waterwegen. Drijfvuil verwijderen Enkele keren per week worden door de gemeente met een speciale platte schuit de grachten ontdaan van drijfvuil, hoofdzakelijk bij de drijfbalk bij het Noordeinde. Dekking voor het verwijderen van drijfvuil komt uit de begroting Waterwegen. De kosten voor het verwijderen van drijfvuil zijn ca ,--. Door het stilzetten van het gemaal Kalverbos zal het drijfvuil zich meer verspreiden door de stad. Vanaf 2013 wordt het budget daarom verhoogd naar ,--. Daarnaast is nog een bedrag van ,-- beschikbaar voor het toezicht op de activiteiten voortvloeiend uit de paragrafen en Vuilvissen Naast drijfvuil belanden er ook vele objecten in de Delftse waterwegen die naar de bodem zinken, zoals stortafval, fietsen, winkelwagens, vuilcontainers, etc. Deze objecten kunnen de doorvaart van de waterwegen ernstig verhinderen. De gemeente Delft gaat meerdere malen per jaar met een speciale boot de grote objecten uit de waterwegen vissen. Dit gebeurt 2 x per jaar op de route van de rondvaartboot, 1 x per 3 jaar voor de gehele binnenstad en 1 x per jaar op de route van het Varend Corso. Tevens wordt ook incidenteel vuil uit de waterwegen gevist. Dekking voor het vuilvissen volgt uit het hoofdproduct 5048 Schoonmaken Openbare Ruimte, en is dan ook niet terug te vinden op de begroting Waterwegen Reinigen duikers In Delft liggen ca. 800 duikers die de verschillende watergangen met elkaar in verbinding stellen. Het schoonhouden van het doorstroomprofiel bij de duikers is een taak van het hoogheemraadschap. Daarentegen is het groot onderhoud (vervangen) een taak van de gemeente omdat de duiker gezien wordt als een onderdeel van de wegconstructie. Deze vervangingskosten zijn opgenomen in het Gemeentelijk Riolerings Plan (GRP). Beheerplan Waterwegen

27 6.5.4 Onderhoud en bediening schoonwatergemalen De gemeente Delft bezit en beheert 6 schoonwatergemalen, nl. Sportpark Brasserskade, Hoflaan, Beyerinckstraat, vijzelgemaal Delftse Hout, windmolen Abtswoudsepark en circulatiegemaal Kalverbos. Deze peil regulerende kunstwerken zijn essentieel voor goed waterbeheer. De gemalen zijn in staat om het waterpeil van het oppervlaktewater te regelen. De gemeente Delft onderhoud en bedient ook bovengenoemde gemalen. Het beheer en bediening van de gemalen kost in totaal ca ,-- per jaar exclusief gemaal Kalverbos. De kwaliteit van bovenstaande gemalen is niet vastgelegd. Tevens wordt er in de begroting geen rekening gehouden met eventuele onderhoudsmaatregelen op deze gemalen. Incidenteel benodigd onderhoud is als gevolg hiervan niet gedekt en drukt als risico op de begroting. De exploitatie van het gemaal Kalverbos bedraagt ,-- per jaar. De planning is dat dit gemaal in 2013 uit bedrijf wordt genomen. De functie wordt overgenomen door het gemaal Duijvelsgatbrug in samenhang met extra inzet om drijfvuil te verwijderen Waterspeeltuinen De gemeente Delft beheert 2 waterspeeltuinen, te weten de waterspeeltuin aan de Korftlaan en de waterspeeltuin Tanthof. Tevens is de speeltuin in het Poptahofpark een speeltuin met water. Aan alle drie de speeltuinen wordt onderhoud gepleegd. Dit onderhoud wordt betaald vanuit het product recreatieve voorzieningen. 6.6 Risico s waterwegen Binnen waterwegen bestaan een aantal risico s die niet zijn gedekt vanuit de meerjarenbegroting. Deze risico worden aan de hand van een inschatting afgeprijsd en apart in de begroting vermeld. De volgende risico s kunnen worden benoemd: Beheer areaal Harnaschpolder Zoals gesteld in hoofdstuk 3 en paragraaf 4.5 is er op het moment van schrijven van dit beheerplan nog niet bekend bij welke partij de nieuw aangelegde en nog aan te leggen waterwegen in de Harnaschpolder in onderhoud komen. Als deze waterwegen in onderhoud komen bij de gemeente Delft zal dit een aanzienlijke kostenpost met zich meebrengen. (Noot: In het wijzigingsvoorstel voor de nieuwe legger Wateren is het onderhoud bij het hoogheemraadschap neergelegd) Delftse Hout De Delftse Hout, en dan met name de Grote Plas, moet gebaggerd worden. Het baggeren van de Grote Plas levert naar schatting m 3 aan bagger op. Het Hoogheemraadschap neemt de kosten voor het baggeren op zich en de gemeente draagt de kosten voor de verwerking van de uitkomende specie in de Delftse Hout. De kosten voor de werking van de baggerspecie worden geschat op ,--. Dekking voor deze kosten is mogelijk uit het beschikbare budget baggerwerkzaamheden. Is verwerking in de Delftse Hout niet mogelijk dan moet de bagger worden afgevoerd. Dit levert ,-- extra kosten op. Hiervan wordt voor alsnog niet uitgegaan. Het risico is niet opgenomen in de begroting. Bij optreden van dit risico zal geschoven worden in de uitvoering van de totale baggerwerkzaamheden. Nieuwe Haven De Nieuwe Haven wordt in de toekomst ontwikkeld door een vastgoedontwikkelaar. De ontwikkelingen hebben vanwege de economische situatie enige vertraging opgelopen. Hierdoor is er de afgelopen jaren geen onderhoud meer uitgevoerd aan het water en de kade van de Nieuwe Haven. De haven wordt nu gebruikt als ligplaats door enkele schepen. Tevens zijn er schepen die de haven gebruiken als zwaaikom. Als blijkt dat door aanwas van slib en zand de haven te ondiep wordt, zal de gemeente de haven moeten uitdiepen tot de vaardiepte van het Rijn-Schiekanaal. De haven heeft een oppervlakte van ca m Beheerplan Waterwegen

28 De kosten hiervoor, geschat op ,-- incl. de kosten voor reparatie van de kademuur, worden niet binnen de beheerplanperiode verwacht en zijn niet opgenomen in de begroting. Groot onderhoud of vervanging schoonwatergemalen De kwaliteit van de schoonwatergemalen in Delft wordt niet structureel bijgehouden. Eventueel groot onderhoud aan de gemalen of vervanging van de gemalen kan hierdoor niet vooraf worden meegenomen in de meerjarenbegroting. De kosten hiervoor zijn dusdanig moeilijk in te schatten dat deze niet als risico op de begroting kunnen worden meegenomen. Indien incidenteel groot onderhoud of vervanging van een schoonwatergemaal voorkomt, zullen de kosten gedekt moeten worden uit een reserve. Beheerplan Waterwegen

29 7 Middelen 7.1 Begroting 2012 De kosten voor het beheer en onderhoud aan de waterwegen van de gemeente Delft zijn opgenomen in het product 5054: Waterwegen. Hoofdstuk: Product : Bouwen, Bereikbaarheid en Duurzaamheid 5054 Waterwegen Tabel 7.1 is een overzicht van de huidige begroting Waterwegen Tabel 7.1 Begroting 2012 product 5054 Waterwegen PD Waterwegen DP Onderhoud grachten & watergangen DP Onderhoud kademuren DP Baggerwerkzaamheden DP Werken derden waterwegen 7.2 Voorstel begrotingsindeling Met als doel een overzichtelijk en transparante begrotingsindeling wordt de begrotingsindeling, zoals weergegeven in tabel 7.2, voorgesteld. Tabel 7.2: voorstel begrotingsindeling 2012 PD Waterwegen DP KLEIN ONDERHOUD GRACHTEN EN WATERGANGEN DP KLEIN ONDERHOUD KADEMUREN DP X GROOT ONDERHOUD KADEMUREN DP BAGGERWERKZAAMHEDEN DP WERKEN DERDEN WATERWEGEN DP X BELEID EN BEHEER DP X ADMINISTRATIEVE POSTEN 28 Beheerplan Waterwegen

30 7.3 Bezuinigingsmaatregelen In november 2010 zijn taakstellende bezuinigingen vastgesteld. Deze bezuinigingen treffen ook het beheer van de waterwegen. Er zijn 2 bezuinigingsvoorstellen gedaan met betrekking op waterwegen. De te bezuinigen bedragen staan vermeld in tabel 7.3. Tabel 7.3 Bezuinigingsmaatregelen Bezuinigingsmaatregelen Lagere frequentie drijfvuil verwijderen Versoberen onderhoud oeverbeschoeiing Minder onderhoud kademuren Totale bezuiniging Lagere frequentie drijfvuil verwijderen Uit het bijstellen van de beeldkwaliteit van de binnenstad van A naar B volgt het verlagen van de frequentie voor het verwijderen van drijfvuil. Zoals gesteld in paragraaf is de beeldkwaliteit van de watergangen de verantwoordelijkheid van de gemeente. Het verwijderen van drijfvuil in de binnenstad gebeurt op regelmatige basis met een speciaal hiervoor gemaakte boot. Een bezuiniging op het verwijderen van het drijfvuil houdt in dat de boot met een kleinere regelmaat uitvaart Versobering onderhoud beschoeiingen De levensduur van houten beschoeiing is relatief kort. Een gemiddelde houten beschoeiing zal na ca. 20 jaar aan vervanging toe zijn. Delen van een beschoeiing kunnen zelfs al eerder in aanmerking komen voor vervanging of groot onderhoud. Het onderhoud kan versoberd worden door pas over te gaan tot vervanging als meerdere delen van een beschoeiing in aanmerking komen voor vervanging. Door grotere stukken beschoeiing tegelijkertijd te vervangen levert dit een relatieve kostenverlaging op. Aandachtspunt is dat de oever achter een defect beschoeiingsdeel wel in tact moet blijven. Zo gauw de grond kerende functie van de beschoeiing wegvalt, en het talud schade oploopt, moeten maatregelen getroffen worden Minder onderhoud kademuren Een andere vastgestelde bezuinigingsmaatregel is een structureel oplopende bezuiniging op het onderhoud aan kademuren en oevers. Het bedrag dat per jaar is vastgesteld staat vermeld in tabel 7.3. Deze bezuiniging wordt gerealiseerd door in dit beheerplan de minimale kwaliteitseisen met betrekking tot welstand aan te passen en slechts te laten gelden voor de beschermde stadsgebieden. 7.4 Dekkingsvoorstel beheer In hoofdstuk 6 is een opsomming gemaakt van de te maken onderhouds- en beheerkosten voor waterwegen. De opsomming is gebaseerd op de uit het beheersysteem voortgekomen maatregelen, evaluatie van voorgaande jaren en inschatten van toekomstige kosten. Bij elkaar vormen ze samen het begrotingsvoorstel voor de komende planperiode. Als de kosten uit hoofdstuk 6 en de bezuinigingstaakstelling uit paragraaf 7.3 worden verwerkt in een meerjarenbegroting, dan komt men tot het volgende begrotingsvoorstel voor de planperiode (Een uitgebreid dekkingsvoorstel is te zien in bijlage I). Beheerplan Waterwegen

31 Tabel 7.4 begrotingsvoorstel beheer waterwegen (alle bedragen excl. BTW) Benodigd beheer waterwegen Onderhoud water Onderhoud kademuren en oevers Beleid en beheer watergangen Administratieve posten Beheerkosten waterwegen excl risico's Onderhoud grachten en watergangen Onderhoud kademuren Baggerwerkzaamheden Waterdossier Mutatie kapitaallasten Reserve Buitenwatersloot Invullen stelpost OGM Vastgoed gemalen Vervallen opbrengsten gemaal Kalverbos Dekking Dekkingsoverschot Beheerplan Waterwegen

32 Bijlage I Uitgebreid Begrotingsvoorstel planperiode Benodigd beheer waterwegen Baggerwerkzaamheden Onderhoud watergangen, drijfvuil e.d Werkbudget toez. ondh. grachten, havens e.d Onderhoud/bediening schoonwatergemalen Kosten exploitatie gemaal Kalverbos Onderhoud water Klein onderhoud Groot onderhoud Oevers Buitenwatersloot Extra onderzoek Onvoorzien ongeïnspecteerd areaal Onderhoud kademuren en oevers Advies en onderzoek watergangen Rationeel beheer kademuren en oevers Inspecties kademuren en oevers Advies en onderzoek kademuren en oevers Rationeel beheer watergangen Software kademuren en oevers Beleid en beheer watergangen Kapitaallasten havens, grachten Kapitaallasten oevers-advies Kapitaallasten oppervlaktewater Administratieve posten Beheerkosten waterwegen excl. risico's Dekking beheer waterwegen Onderhoud grachten en watergangen Onderhoud kademuren Baggerwerkzaamheden Waterdossier Mutatie kapitaallasten Reserve Buitenwatersloot Invullen stelpost OGM Vastgoed gemalen Vervallen opbrengsten gemaal Kalverbos Dekking Beheerplan Waterwegen

33 Bijlage II Gemeentebeleid Waterwegen Beeldkwaliteit Naast de technische kwaliteit wordt steekproefsgewijs de beeldkwaliteit van de openbare ruimten geschouwd. Iedere twee weken schouwen de werkmeesters van de wijkposten 20 meetpunten in hun wijk. Daarnaast schouwt een extern bureau één keer per jaar de beeldkwaliteit van de openbare ruimte. Het doel hiervan is een goede referentie met de eigen waarnemingen. Delftse schouwgids Bij de schouwrondes wordt gebruik gemaakt van de Delftse schouwgids. De Delftse schouwgids bestaat uit 25 beeldmeetlatten op het gebied van schoon, heel en groen. De Delftse schouwgids is gebaseerd op de CROW-methodiek voor beeldkwaliteit. De keuzemogelijkheden voor de gewenste kwaliteit van de openbare ruimte zijn: A+: perfect onderhouden, als nieuw, niets op aan te merken, zeer schoon en netjes; A: goed onderhouden, slechts incidenteel wat minder, vrijwel geheel schoon en netjes; B: voldoende onderhouden, standaard en degelijk, wel wat op aan te merken, redelijk netjes; C: enige achterstanden bij het onderhoud, sober, matig, niet netjes en vuil; D: schade en grote achterstanden bij het onderhoud, zeer matig tot onaanvaardbaar en zeer vuil. De Delftse schouwgids bevat één beeldmeetlat over het onderdeel water, die eigenlijk toegespitst is op drijfvuil. Schouwen van de beeldkwaliteit De schouwen worden uitgevoerd binnen een meetnet van 625 meetpunten, die verspreid over de stad liggen. De gebieden buiten de bouwde kom waaronder de Delftse Hout zijn niet in het meetnet opgenomen. Een meetpunt heeft een beoordelingsradius van 50 meter, hetgeen betekent dat alle relevante objecten in een straal van 50 meter rond het meetpunt worden beoordeeld. In een smalle woonstraat beslaat het meetpunt alle beschikbare openbare ruimte binnen die straal. Iedere twee weken schouwen de werkmeesters van de wijkposten 20 meetpunten in hun wijk. Daarnaast schouwt een externe bureau twee keer per jaar de beeldkwaliteit van de openbare ruimte. Consequenties Naar aanleiding van de introductie van de schouwgids wordt de noodzaak tot het verwijderen van drijfvuil eerder zichtbaar. 32 Beheerplan Waterwegen

34 Visie Openbare Ruimte Delft De Visie Openbare Ruimte is in september 2009 door het college van B&W vastgesteld en is vastgesteld door de gemeenteraad van Delft. De visie vertaalt de ambities en opgaven naar uitgangspunten van beleid en leidende principes voor ontwerp, inrichting en beheer, uitgewerkt naar de ruimtelijke structuur, de verschillende gebieden en de bijzondere parken en pleinen van Delft. De visie is aangevuld met een uitvoeringsprogramma opgedeeld in Beleid, Programma s en Sleutelprojecten. De visie vormt een kader voor o.a. de beheerplannen openbare ruimte. In de visie zijn drie dragers onderscheiden die samen de ruimtelijke hoofdstructuur van de Stad Delft vormen. Dit zijn de cultuurhistorische drager, de moderne drager en doorlopende drager. De cultuurhistorische drager bestaat uit: het grachtenstelsel van de binnenstad, de Schie, de boezemwaterlopen en historische routes. De moderne drager bestaat uit de hoofdwegen (auto en spoor) en de boulevards (met en zonder openbaar vervoerbanen). De doorlopende drager is het continue aanwezige netwerk van groen, blauw en langzaam verkeer kris kras door Delft. De gebieden tussen en rondom de dragers zijn de binnenstad, de woonbuurten en de bedrijfsterreinen. De parken en pleinen hebben vooral betrekking op de ontmoetingsplekken in de stad: de parken en pleinen in en bij de woonbuurten en bedrijfsterreinen. In de visie wordt aangegeven welk kwaliteitsniveau van de inrichting en beheer wordt gewenst, gezien de ambities, de rol, het gebruik en de betekenis van het betreffende gebied. Het toepassen van de Visie Openbare Ruimte heeft tot gevolg dat voor exclusief ingerichte ruimtes een hoger beeldkwaliteitsniveau wordt geëist. Tevens kunnen als gevolg van het toepassen van duurdere of exclusievere materialen in deze gebieden de onderhoudskosten stijgen. Tot op heden is de concrete invloed van de Visie Openbare Ruimte op de beheerkosten nog niet bekend. In de volgende beheerperiode zullen deze meerkosten voor het extra onderhoud wel bekend zijn. Consequenties De maatregelen en veranderingen die uit de Visie Openbare Ruimte voortvloeien hebben gevolgen voor het beheer van de watergangen. De wens van een hoger onderhoudsniveau voor de hoogwaardig ingerichte ruimtes zal leiden tot intensiever onderhoud en dus tot structureel hogere onderhoudskosten. De kwaliteit die volgens de nieuwe visie gerealiseerd wordt, moet in de toekomst ook zo beheerd worden. Muurplanten Het Beschermingsplan Muurplanten dateert van 14 februari 2005 en is een nadere uitwerking van de Ecologienota. Het plan heeft een grote invloed op de wijze van onderhoud en vervanging van gemetselde muren. Hieronder volgt een samenvatting en de actiepunten uit het plan: Muurplanten worden beschermd door de Natuurbeschermingswet, de Flora- en faunawet en de Habitatrichtlijnen (In de toekomst wordt deze vervangen door de Natuurwet). Sinds 1989 is een lichte toename van de muurplanten te zien op de kades en bruggen in de binnenstad van Delft. Om bij herstelwerkzaamheden aan de bruggen de soorten te beschermen en te behouden is strikte bescherming nodig. Dat is de reden geweest om een beschermingsplan op te stellen voor de grachten van Delft, in navolging van een al in 1987 opgesteld landelijk beschermingsplan muurplanten. De actiepunten die uit het beschermingsplan muurplanten Delft volgen zijn: 1) Bij renovatie van de muren worden de aanwezige muurplanten niet beschadigd. Dit houdt in dat die stukken muur met flora die de breedte hebben van het in de inventarisatie aangegeven pand niet worden gerenoveerd of gereinigd. 2) Indien renovatie vanwege omstandigheden noodzakelijk is, zullen maatregelen genomen moeten worden om de planten van tevoren te verwijderen en deze tijdelijk elders op te slaan. Beheerplan Waterwegen

35 Hiervoor is het noodzakelijk de omstandigheden zo goed mogelijk na te bootsen tijdens de opslag. 3) Bij renovatie wordt nagegaan wat de mogelijkheden en risico s zijn van specifieke maatregelen, zoals het plaatselijk terugzetten van voegen en stenen in de muren voor de vestigingskansen voor muurplanten. Deze maatregelen worden vastgelegd in het onderhoudsplan. 4) De maatregelen voor muurplanten zullen, indien noodzakelijk, worden opgenomen in een ontheffingsaanvraag voor het verstoren van flora en fauna in het kader van de Flora- en faunawet. Consequenties Er zijn maatregelen voor het behoud van muurplanten vastgelegd. De maatregelen dienen bij het onderhoud aan metselwerk van kunstwerken in acht te worden genomen. Deze maatregelen werken kostenverhogend. Het welstandsbeleid De Welstandsnota heeft als belangrijkste doel duidelijkheid te scheppen over de inhoud van de welstandstoets. De toets is gebaseerd op verschillende soorten criteria. Deze maatstaven hebben betrekking op alle bouwinitiatieven, van kleine bouwwerken tot grote bouwwerken en ook op veranderingen van grotere gebieden in de stad. Het Welstandstoezicht bestaat uit adviezen die de Commissie voor Welstand en Monumenten uitbrengt aan het College van B&W over bouwvergunningaanvragen. De Commissie voor Welstand en Monumenten buigt zich over de plannen en toetst deze aan de Welstandsnota. Voor monumenten vindt naast dealgemene toetsing als bouwwerk ook een specifieke toetsing als monument plaats. Het Welstandstoezicht gaat uitsluitend over esthetische aspecten van het exterieur van bouwwerken. Hierbij wordt gelet op de schoonheid van het object zelf en op de relatie van het object met zijn omgeving. Bij monumentenzorg gaat het vooral om de historische kwaliteit van de bestaande bouwwerken, aan de buitenkant en binnenshuis (eventueel ook in een vroegere situatie). Consequenties Welstandbeleid kan leiden tot functioneel ongewenste inrichting/vormgeving en daaruit voortvloeiende hogere onderhoudskosten. Beschermd stadsgezicht In Delft zijn 3 gebieden aangemerkt als beschermd stadsgezicht (de aanvraag voor het TU-noord gebied is nog in behandeling). Deze gebieden zijn: de historische Delftse binnenstad het Agnetapark de Nieuwe Plantage Beschermde stadsgezichten worden aangewezen vanwege de gaafheid en sterke samenhang van deze stadsbeelden. Om deze samenhang te waarborgen zijn in een beschermd stadsgezicht alle ingrepen aan de buitenzijde van een bouwwerk op zijn minst licht vergunning plichtig. Er zijn geen mogelijkheden tot vergunning vrij bouwen. Het gaat dus om alle bouwwerken; beschermd monument of niet. In een beschermd stadsgezicht is er in feite sprake van een strenger welstandsregime. Consequenties Voor alle renovatiewerkzaamheden aan kunstwerken binnen het beschermd stadsgezicht is een bouwvergunning benodigd. Dit vraagt een langere voorbereidingstijd. 34 Beheerplan Waterwegen

36 Waterplan Delft Een blauw netwerk In het waterplan zijn de beoogde doelen en streefbeelden omschreven die de gemeente en het Hoogheemraadschap met het water in Delft willen bereiken. Hierin zijn onder meer opgenomen het bergingstekort en de knelpunt duikers per polder. Tevens zijn streefbeelden benoemd voor de waterkwaliteit per gebied. Consequenties In de afgelopen periode zijn diverse natuurvriendelijke oevers aangelegd en zijn enkele watergangen verbreed of nieuwe watergangen gegraven. Daarnaast zijn duikers vergroot. Herpolderingsovereenkomst In deze overeenkomst zijn de afspraken vastgelegd hoe het waterkwantiteitsbeheer in de gemeente Delft geregeld wordt tussen de gemeente en het hoogheemraadschap. Tevens zijn er afspraken gemaakt wie onderhoudsplichtig is voor welke watergang. Consequenties De grootte van het areaal aan water en aan waterregulerende kunstwerken in beheer bij de gemeente Delft is sterk afgenomen. Beheerplan Waterwegen

37 Type Kade (alles in m 1 ) Beschermd Talud Beschoeiing Damwand Gebouw Geluidsscherm Kademuur Natuurvriendelijke oever Schanskorf - land Schanskorf - oever Overig/onbekend Totaal Gemeente Delft Derden DSM GGZ GZH HHD Provincie Zuid-Holland RWS NS TU Delft Bijlage III Gedetailleerd areaal overzicht oevers 36 Beheerplan Waterwegen

38 Bijlage IV Inspectiecyclus bruggen, kades en oevers Delft Beheerplan Waterwegen

39 Bijlage V Beoordelingsmatrix kademuren en oevers Kwaliteitsniveau Veiligheid Duurzaamheid Welstand / beeldkwaliteit Goed Constructie in perfecte staat Geen schade Geen veiligheidsrisico Conservering in goede staat. Geen scheuren of schade Schoon, geen verontreiniging Leuningen in perfecte staat Redelijk Niet van toepassing Conservering ontbreekt op enkele plaatsen Enige schade, geen maatregel nodig, geen gevolgschade Kleine scheuren in metselwerk Plaatselijk bijwerken is een adequate maatregel Matig Slecht Twijfel over veiligheid, nader onderzoek gewenst Aandacht noodzakelijk Waarschuwingsfase Losliggende onderdelen Losstaande leuningen Gevaar voor bezwijken Gevaar voor ongelukken Ernstig veiligheidsrisico Alarmfase Enige uitspoeling Geen gevaar voor bezwijken Conservering is ernstig aangetast, maar er is (nog) geen gevolgschade Maatregel noodzakelijk ter voorkoming van gevolgschade Beginnende betonrot Metselwerk gescheurd (enkele mm s) Beginnende houtrot Nader onderzoek gewenst Ernstige uitspoeling Gevaar voor bezwijken Conservering is ernstig aangetast (gevolgschade is reeds opgetreden) Gevorderde betonrot Afbrokkelend metselwerk Vergevorderde houtrot Nader onderzoek noodzakelijk Geen vervormingen Minimale verontreiniging Verfwerk in nette staat, plaatselijk ontbreken van coating Minimale vervormingen Verontreinigd Enige mos aangroei Enige vegetatiegroei Schade aan verfwerk / coating Duidelijke vervormingen Scheuren in zichtbare delen kade Ernstig verontreinigd Dikke laag mos aangroei Doorgroei vegetatie Ernstige aantasting van verfwerk Ernstige vervormingen Gaten in zichtbare delen kade 38 Beheerplan Waterwegen

40 Bijlage VI Wet- en Regelgeving m.b.t. waterwegen Het gemeentebestuur draagt als eigenaar en beheerder van haar voorzieningen, waaronder de waterwegen, de bestuurlijke en civielrechtelijke verantwoordelijkheid voor de staat waarin de openbare voorzieningen zich bevinden. Voldoet het gemeentebestuur niet aan de daaruit voortvloeiende zorg voor de instandhouding van de voorzieningen, dan kan het op grond van het Burgerlijk Wetboek voor de daaruit voortvloeiende schade verantwoordelijk worden gesteld. Het is van wezenlijk belang dat degene die binnen de gemeente voor het operationele beheer van de openbare voorzieningen verantwoordelijk is, zich bij het nemen van beslissingen omtrent de in dat kader uit te voeren werkzaamheden van de mogelijke civielrechtelijke consequenties van zijn beslissingen bewust is. Bij de besluitvorming over de beheersinspanningen vormt de kwaliteit van de voorzieningen de belangrijkste invloedsfactor. Wegenwet De wegenwet regelt de openbaarheid van een weg, het eigendom en de bestemming van een weg en de onderhoudsplicht t.a.v. een weg en de daarin aanwezige kunstwerken, waaronder kademuren, en daarmee ook de aansprakelijkheid voor schade als gevolg van slecht onderhoud. Wegenverkeerswet De krachtens deze wet vastgestelde regels kunnen strekken tot: a. het verzekeren van de veiligheid op de weg; b. het beschermen van weggebruikers en passagiers; c. het in stand houden van de weg en het waarborgen van de bruikbaarheid daarvan; d. het zoveel mogelijk waarborgen van de vrijheid van het verkeer; e. het voorkomen of beperken van door het verkeer veroorzaakte overlast, hinder of schade alsmede de gevolgen voor het milieu, bedoeld in de Wet milieubeheer; f. het voorkomen of beperken van door het verkeer veroorzaakte aantasting van het karakter of van de functie van objecten of gebieden; g. het bevorderen van een doelmatig of zuinig energiegebruik. Het betreft hierbij voornamelijk technisch beheer. De Wegenverkeerswet verwacht dat de wegbeheerder streeft naar maatregelen die de veiligheid van de weggebruiker en de functionaliteit van de wegen waarborgen. De wet doet een beroep op de publiekrechtelijke zorg van de wegbeheerder voor de veiligheid van de weggebruiker, maar schrijft geen maatregelen voor. Het gaat hierbij dus met name om functioneel beheer. Met de inwerkingtreding van het Nieuw Burgerlijk Wetboek is ten opzichte van het oude Burgerlijk Wetboek de bewijslast omgedraaid. De beheerder kan nu aansprakelijk gesteld worden voor de schade die iemand lijdt als gevolg van gebreken aan de weg. Dit betekent dat een preventief onderhoudsbeleid, een goede klachtenregistratie, regelmatige inspecties volgens de landelijk geaccepteerde methode en een goed werkend beheersysteem onontbeerlijk zijn. Burgerlijk Wetboek Risicoaansprakelijkheid Artikel 6:174 BW regelt de risicoaansprakelijkheid van de wegbeheerder indien de schade het gevolg is van een gebrek aan de openbare weg. Dit houdt in dat de wegbeheerder aansprakelijk is voor schade als gevolg van een gebrek, ook al was hij niet op de hoogte van het gebrek. Wel is van toepassing de zogenoemde tenzij clausule. De tenzij clausule houdt onder meer in dat de wegbeheerder niet aansprakelijk is, als een zeer korte periode ligt tussen het ontstaan van het gebrek en het ontstaan van de schade. Een beroep op deze clausule dient goed te worden onderbouwd. Beheerplan Waterwegen

41 Schuldaansprakelijkheid Indien de schade niet het gevolg is van een gebrek aan de weg zelf, maar van de aanwezigheid van losse voorwerpen of substanties op de weg ( die geen deel uitmaken van de weg) kan als praktische vuistregel gesteld worden dat artikel 6:174 BW niet van toepassing is. In dergelijke gevallen dient de aansprakelijkheid te worden beoordeeld op grond van artikel 6:162 BW te weten: 1. Hij die jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt, welke hem kan worden toegerekend, is verplicht de schade die de ander dientengevolge lijdt, te vergoeden. 2. Als onrechtmatige daad worden aangemerkt een inbreuk op een recht en een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht of met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt, een en ander behoudens de aanwezigheid van een rechtvaardigingsgrond. 3. Een onrechtmatige daad kan aan de dader worden toegerekend, indien zij te wijten is aan zijn schuld of aan een oorzaak welke krachtens de wet of de in het verkeer geldende opvattingen voor zijn rekening komt. Het toerekenbaar tekortschieten van de wegbeheerder in zijn zorgplicht om de onder zijn beheer vallende wegen naar behoren te onderhouden is een noodzakelijke voorwaarde voor aansprakelijkheid. Dit moet door de gedupeerde worden aangetoond. De beheerder kan de kans op claims verkleinen door middel van een goed functionerend onderhoudsmeldingen- en inspectieproces en de nadelige gevolgen van claims verminderen door middel van een goed functionerend claimbehandelingsproces. Consequenties De Wegenwet en wegenverkeerswet resulteren in de verplichting de wegen, en daarmee samenhangede kademuren en oevers in een goede staat van onderhoud te brengen en te houden. De wegen, kademuren en oevers moeten voldoen aan minimale (veiligheid) eisen, bijv. de draagkracht van een kademuur. Het structureel vastleggen van de regelmatig uit te voeren inspecties met het daarmee borgen van de kwaliteit van de kademuren in een gedegen beheersysteem verminderd risico en schuldaansprakelijkheid. Hieraan voldoen heeft consequenties voor het budget dagelijks onderhoud. Monumentenwet 1988 De wettelijke bescherming van monumenten en stads- en dorpsgezichten is geregeld in de Monumentenwet In 1961 legde de Monumentenwet de regels vast voor eigenaren van een rijksmonument; in 1988 werd de eerste monumentenwet vervangen door de Monumentenwet Gemeenten kregen toen meer verantwoordelijkheid voor monumentenzorg. Ook kregen zij de taak om eigenaren en beheerders van monumenten te informeren en te begeleiden bij de bescherming van hun monument(en). De Monumentenwet 1988 heeft niet alleen betrekking op gebouwen en objecten, maar ook op stads- en dorpsgezichten en archeologische monumenten. Consequenties Groot onderhoud aan monumentale kademuren of watergangen in beschermde stadsgezichten vergt meer tijd en kosten. Waterstaatswetgeving Waterstaatswetgeving bestaat sinds 22 december 2009 nog uit twee wetten. De Waterschapswet en de Waterwet. De Waterschapswet regelt de taken en verantwoordelijkheden van het waterschap. In deze wetgeving is o.a. geregeld dat waterschappen een keur en leggers moeten vaststellen met daarin onderhoudscriteria en onderhoudsplichtigen. 40 Beheerplan Waterwegen

42 In de Waterwet zijn alle andere wetten rond het opgenomen water opgenomen. De eisen rond waterkeringen zijn op genomen in de Waterwet. Waterwet De veiligheid tegen overstromingen is geregeld in de Waterwet. Het hoogheemraadschap is het bevoegd gezag voor de boezemkaden en polderkaden. In de herpolderingsovereenkomst met het hoogheemraadschap is geregeld dat het waterschap verantwoordelijk is voor de hoogte en stabiliteit van de met gras begroeide kaden. In de vergunning, die ambtshalve is verleend voor wegen en paden op de kaden, is geregeld dat de wegbeheerder verantwoordelijk is voor het op hoogte houden van de wegen en paden. Het hoogheemraadschap studeert op dit moment op nieuw beleid t.a.v. wegen en paden op waterkeringen. De gemeente is verantwoordelijk voor het onderhoud aan kademuren en oevers maar heeft voor de werkzaamheden formeel toestemming nodig van het Hoogheemraadschap van Delfland. Uitvoering van de werkzaamheden moet afgestemd worden met werken van Delfland en kan betekenen dat de voorgenomen werkzaamheden aan kademuren of oevers versneld of vertraagd moeten worden. Het Hoogheemraadschap van Delfland heeft in oktober 2009 het Ontwerp Waterbeheerplan vastgesteld. Dit document, Algemeen Waterkeringenbeleid, geeft in hoofdlijnen aan hoe het waterschap met de waterkeringen omgaat. Vanuit de wettelijke taak om veiligheid tegen overstromingen te waarborgen heeft Delfland een enorme klus te klaren in een dichtbevolkt gebied waar vele belangen spelen. Medegebruik en hoe Delfland hiermee omgaat is een essentieel onderdeel van het Algemeen Waterkeringen beleid. Keur en Legger van het Waterschap De keur dient door het Waterschap te worden opgesteld en te worden vastgesteld. In de Keur van het hoogheemraadschap is het onderhoudsregime voor waterkerende objecten vastgesteld. De Legger voor water en de Legger voor waterkeringen zijn een verzameling kaarten met daarin de vereiste afmetingen van de waterwegen. De gemeente dient zich aan de regels te houden, of hiervoor ontheffingen via een vergunning aan te vragen. Consequenties Aanleg of reconstructie van kademuren of oevers moeten worden getoetst door het Hoogheemraadschap van Delfland, door middel van een melding aan het hoogheemraadschap of het aanvragen van een vergunning. Flora en Faunawet De Flora- en Faunawet richt zich op de bescherming en het behoud van in het wild levende plantenen diersoorten. Het instrumentarium van de Flora- en faunawet bestaat uit een algemene zorgplicht voor alle in het wild levende planten- en diersoorten (ook niet beschermde soorten) en verbodsbepalingen voor handelingen die nadelig zijn voor het voor het voorbestaan van beschermende soorten. Werkzaamheden die vallen onder dit beheerplannen worden uitgevoerd volgens de gedragscode van de Unie van Waterschappen. Duurzaam Inkopen De Rijksoverheid heeft zichzelf de ambitie gesteld om in 2010 bij 100% van haar inkopen duurzaamheid mee te nemen. Provincies en waterschappen willen in % van haar diensten en leveranties duurzaam inkopen en voor gemeenten geldt een ambitie van 75%. Alle partijen streven na om in 2015 al hun inkopen duurzaam te laten geschieden. Het Agentschap NL (vroegere Senter Novem) heeft voor 45 productgroepen minimum criteria opgesteld voor inkopen door overheidsinstanties. Deze criteria kunnen worden beschouwd als een programma van eisen waaraan inkopen moeten voldoen zodat ze al duurzaam kunnen worden beschouwd. Ca. 15 van deze productgroepen hebben betrekking op de grond- weg- en waterbouwsector (GWW sector), waaronder ook kademuren en oevers. Beheerplan Waterwegen

43 In de toekomst zullen deze eisen meer en meer verwerkt en gehanteerd worden binnen de gemeente Delft. In samenwerking met het CROW heeft het Agentschap NL de eisen verwerkt in (moeder)besteksposten die opdrachtgevers kunnen verwerken in hun bestekken. Deze besteksposten zijn eind 2010 verwerkt en worden sindsdien toegepast door de gemeente Delft. Consequenties De gemeente Delft moet voor % van haar inkopen duurzaam doen. De eisen die gesteld zijn door Agentschap NL moeten worden doorgevoerd in de bedrijfsvoering van de gemeente. Het voldoen aan deze eisen heeft geen verdere nadelige gevolgen hebben. Convenant voor het gebruik van FSC- gecertificeerd hout Op 30 november 2005 is door Delft het Convenant voor het bevorderen van het gebruik van FSCgecertificeerd hout in de bouw binnen Haaglanden mede ondertekend. Hiermee heeft Delft zichzelf verplicht om bij alle gemeentelijke bouw- en GWW-werken (nieuwbouw en renovatie) alleen nog gebruik te maken van FSC-hout en houtproducten. Dit geldt voor zowel (tropisch)hardhout als naaldhout. In bijzonder worden de GWW-werken genoemd: beschoeiingen, bruggen en bekistinghout. Consequenties Binnen de gemeente Delft wordt bij GWW werken alleen nog maar FSC gecertificeerd hout toegepast. Dit brengt over het algemeen een kostenverhoging voor onderhoud en aanleg met zich mee. 42 Beheerplan Waterwegen