1 Ligging en Geografie

Transcriptie

1 Bespreking: Code: Duitsland : Baden 11.4 Spreker: Datum: Harald Drewello 17/4/ Ligging en Geografie Duitsland (Bondsrepubliek Duitsland) is een groot land ( km²), met 84 miljoen inwoners is Duitsland het grootste land van de EU. Het is vrij noordelijk gelegen (toch zeker voor wijnbouw). De buurlanden zijn Denemarken, Nederland, België, Groot Hertogdom Luxemburg, Frankrijk, Zwitserland, Oostenrijk, Tsjechië en Polen. Door de grote van het land heeft men diverse klimaten, culturen en landschappen. Het noordwesten (Hamburg, Hannover, Kassel, Keulen) is een vlak gebied waar het weer sterk beïnvloed wordt door de Noordzee. Het zuidwesten (Bonn, Frankfurt, Stutgart) ligt al voor een stuk beschermt door de Ardennen en de Vogezen in het westen en Taunus gebergte plus Zwarte Woud in het oosten. Het oosten van het land heeft een continentaal klimaat met warme zomers en koude winters. In het zuidoosten heeft men een mix van continentaal en bergklimaat. Rond het Bodenmeer vindt dan weer een zeer zacht klimaat haast ideaal voor de wijnbouw maar de grote hoogte gooit dan weer roet in het eten. 1.1 Wijnbouw: Het noordelijke deel (boven de lijn Keulen Leipzig) is voor de wijn bouw totaal ongeschikt, ook al zou er een wijngaard zijn in de buurt van Hamburg. Onder deze denkbeeldige lijn vindt men wijngaarden in de meeste grote rivierdalen zoals deze van de Moesel, Rijn, Main en Neckar. Bij de Donau zijn er enkel gebieden voor tafel en landwijn. Duitsland / Baden - 1/21 - april 2007

2 Dit alles maakt dat de wijnbouw in Duitsland veel kleiner is dan in de andere 3 reuzen van de EU. Hieronder vind je de cijfers voor Land Km² Inwoners hl Ha hl/ha Duitsland ,0 milj ,8 Spanje ,4 milj ,5 Frankrijk ,4 milj ,7 Italië ,6 milj ,9 Wat wel op valt is dat de productie per ha 50% hoger is dan deze in Frankrijk maar vergelijkbaar met deze van Luxemburg (1400 ha, hl, 94.3 hl/ha) of de Elzas (14450 ha, hl, 83 hl/ha). Dit heeft te maken met de geografische ligging van de wijn gebieden. Deze vinden we tussen 50,5 NB (dit komt overeen met Luik of Lille, ongeveer 150km noordelijker dan de Champagne) en 47,5 NB (de lijn Dijon Tours Nantes). Het is hier dus niet zo heet als in zuiden van Europa. Verder werd er vooral in het verleden veel goedkope zoete wijn gemaakt, dit is al sterk veranderd. Maar er zijn nog steeds boeren die goedkope massa produceren voor onder andere de sektindustrie. Deze laatste haalt nu echter al meer dan 80% van haar wijn uit Italië en Spanje Export Men heeft in 2005 ongeveer 2,65 miljoen hl geëxporteerd de belangrijkste export landen zijn: Groot-Brittannië (33,9%) Nederland (15,3%) VSA (9,4%) Zweden (6,8%) Frankrijk (4,1%) Denemarken (2.9%) België / Luxemburg (2.8%) Noorwegen (2,7%) Japan (2,3%) Import De totale import voor 2005 bedroeg 13,1 miljoen hl deze kwam hoofdzakelijk uit volgende landen: Italië (41,5%) Frankrijk (17,2%) Spanje (15,4%) Chili (4,4%) VSA (3,4%) Australië (3,0%) Duitsland / Baden - 2/21 - april 2007

3 2 Geschiedenis Reeds in 400 v Chr. werd in Duitsland geïmporteerde wijn gedronken, dit wordt bewezen door een Griekse wijnkruik die men heeft gevonden in een Keltisch graf. De Romeinen brachten de wijnbouw naar hier oorspronkelijk aan de oevers van de Rijn, Moesel en Neckar. In de 5 de eeuw voerde Chlodwig ( ) een wet in die het stelen van een wijnstok strafbaar maakte. In de 6 de en 7 de eeuw verspreide de wijnbouw zich verder over Duitsland. Karel de Grote ( ) liet hele bossen omkappen om er wijnstokken uit Hongarije, Italie, Spanje, Lotharingen en de Champagne te kunnen planten. Er werden ook de eerste wetten opgesteld i.v.m. de productie van wijn, hij gaf eveneens de toestemming om de zelf gemaakte wijn ook te kunnen verkopen. In 1136 stichten 12 Bourgondische Cisterciënzers monniken het beroemde Kloster Eberbach in de Rheingau. In 1 eeuw ontstonden er 200 nederzettingen aan de Rijn tussen Worms en Keulen. In de 12 de en 13 de eeuw was het klooster met al zijn bijhuizen het grootste wijnhuis ter wereld. In het begin planten de monniken Bourgondische wijnstokken maar al snel bleek dat de witte druiven het hier het best deden, vermoedelijk waren het ook deze monniken die de riesling (eerste vermelding omstreeks 1435) hebben aangeplant. De dertig jarige oorlog ( ) had veel vernield en de Duitse wijnbouw herstelde zich slechts moeizaam. Het beplante oppervlak was nu veel kleiner, eerst vanaf de 18 de eeuw kwam alles terug in de lift. In het begin van de 19 de eeuw namen adellijke de functies van de monniken over. In 1860 kwam dan phyloxera en vernielde het grootste deel van de wijnstokken, ook WOI en de daarop volgende economische crisis en onrust in Duitsland waren niet echt bevorderlijk. De wijnbouw in Duitsland moest dan ook na WOII uit een diep dal komen. Maar door het Deutsche Wirtschafstwunder waren de Duitse zoete wijnen in de jaren 60 en 70 erg geliefd. Einde jaren 70 en 80 kwam dan de kater als de mensen plots geen zin meer hadden in Liebfraumilch e.d.. Er zijn nu echter wijnboeren die de weg van de kwaliteit hebben in geslagen en bijgevolg zeer mooie wijnen maken Duitsland / Baden - 3/21 - april 2007

4 3 Classificatie Er zijn in de loop van de geschiedenis een aantal maatregelen genomen om de wijnbouw aan regels te binden (wetgeving in zake wijnvervalsing, legalisering van het aanzoeten van wijn in bepaalde gevallen) 1901 (vastleggen van de aanbouwgebieden, druivensoorten en wijnbereiding) 1909 (eerste wettelijke definitie van wijn, scheiden van wijncontrole en voedingswaren inspectie, verplichte wijnboekhouding) 1930 (wetgeving in zake wijnbereiding), 1971 (Invoering van een echte classificatie, er zijn 3 klassen: Tafelwein, Qualitätswein en Qualitätswein mit Prädikat. Deze classificatie is afhankelijk van het aantal Öchsle. De Qualitätswein wordt door de overheid chemisch und sensorisch getest en krijgt zo een officieel nummer (AP-nr.)) 1994 er komt een 4 de klasse bij namelijk de Landwein In 2007 komt er waarschijnlijk een aanpassing van de regels Er zijn dus nu 4 klassen (Güteklassen): Tafelwein Landwein Qualitätswein Qualitätswein mit Prädikat 3.1 Tafelwein De Tafelwein uit wijnbouwzone A moet een natuurlijk alcoholgehalte hebben van min. 5 vol% ( of 44 Oechsle) in zone B is dit 6 vol-% (of 50 Oechsle). Er mag in zone A maximaal 3,5 vol-% en in zone B maximaal 2,5 vol-% alcohol toegevoegd worden. Enkel baden ligt in de zone B. Er mogen alleen druiven uit Duitland worden gebruikt. 3.2 Landwein Dit komt overeen met de Vin de Pays in Frankrijk. Het natuurlijke alcoholgehalte ligt hier 0.5 vol-% hoger dan bij de Tafelwein. De most mag voor de gisting verrijkt worden met suiker (Chaptalisation). De wijn mag enkel gemaakt worden van de toegestane druiven voor het Landwein gebied. Er zijn 19 landwijngedieden: Ahrtaler Landwein Badischer Landwein Bayerischer Landwein oder Bayrischer-Bodensee Landwein Landwein Main (früher Fränkischer Landwein) Landwein der Mosel Landwein der Ruwer Landwein der Saar Duitsland / Baden - 4/21 - april 2007

5 Mitteldeutscher Landwein Nahegauer Landwein Pfälzer Landwein Regensburger Landwein Rheinburgen - Landwein Rheingauer Landwein Rheinischer Landwein Saarländischer Landwein der Mosel Sächsischer Landwein Schwäbischer Landwein Starkenburger Landwein Taubertäler Landwein 3.3 Qualitätswein Hier wordt sinds 1994 nog een verschil gemaakt tussen: Qualitätswein bestimmter Anbaugebiete (QbA) Qualitätswein garantierten Ursprungs (QgU) Er zijn in totaal 13 Anbaugebiete zie paragraaf 4. Voor deze wijnen mag de most ook nog met suiker verrijkt worden. De wijn mag enkel als Qualitätswein worden verkocht als hij een AP-Nr. (Amtliche Prüfungsnummer) heeft. De voorwaarden voor zo een nummer zijn: Een bewijs van de geografische origine Een minimaal mostgewicht Bepaalde analytische maxima en minima Sensorische beoordeling Naleving van de wettelijke bepalingen in zake aanplanting, oogsten, e.d. 3.4 Qualitätswein mit Prädikat Dit is de hoogste kwaliteitstrap bij de Duitse wijnen. Sinds 9 augustus 2006 mag deze ook Prädikatswein genoemd worden. Deze wijnen mogen niet meer verrijkt worden met suiker. Het mostgewicht bepaald het Prädikaat. De mogelijkheden zijn: Kabinett (min 73 Oechsle) Spätlese (min 85 Oechsle) Auslese (min 95 Oechsle) Beerenauslese (min 125 Oechsle) Trockenbeerenausles (min 150 Oechsle) Eiswein Duitsland / Baden - 5/21 - april 2007

6 Kabinett: Zijn lichte wijnen uit rijpe druiven met gering alcoholgehalte. Spätlese: Rijpe elegante fruitige wijnen, waarvan de druiven minstens 7 dagen na het begin van de algemane oogst zijn geplukt. Werd ontdekt in 1775 toen men de druiven per ongeluk te laat had geplukt. Auslese: Bij deze edele wijnen worden de onrijpe druiven eruit gehaald, soms zitten er druiven bij met het begin stadium van de edele rotting. Beerenauslese: Volle fruitige wijnen uit overrijpe druiven, deze wijnen kunnen niet elke jaar gemaakt worden. Ze zijn wel zeer lang houdbaar. Trockenbeerenauslese: Hier zijn de druiven reeds herleidt tot rozijnen, deze wijnen zijn het summum aan concentratie van aroma s. De Bortrytis cinerea is een schimmel die de edele rotting veroorzaakt. Deze schimmel perforeert als het ware de huid van de druif. Hierdoor verdampt het water in het vruchtvlees en worden alle smakken geconcentreerd. Eiswein: Hier worden de druiven geplukt en geperst in bevroren toestand. Het vruchtwater blijft dan in de vorm van eiskristallen in de pers en het geconcentreerde sap loopt uit de pers. De oogst kan eerst gebeuren als de temperatuur daalt tot -7 C a -8 C of nog beter bij -10 C zo blijven de druiven zeken bevroren gedurende het volledige process. 3.5 Geschmaksgatungen Trocken: Is de benaming voor wijnen die bijna of volledig ten einde zijn gegist, hier is dus weinig restsuiker. De maximale hoeveelheid restsuiker is 4 g/l, het mag ook gaan tot 9 g/l als de hoeveelheid zuur dan minstens 2 g/l hoger is dan het suikergehalte. Halbtrocken: Restsuiker maximaal 12 g/l, ook hier weer het mag ook tot 18 g/l als het suikergehalte niet meer dan 10 g/l hoger is dan de hoeveelheid zuur. Lieblich: Restsuiker tot 45 g/l Süss: Meer dan 45 g/l restsuiker Duitsland / Baden - 6/21 - april 2007

7 3.6 Etiket Elk Anbaugebied bestaat uit 1 of meerder Bereiche, dit bereich kan op zijn beurt bestaan uit 1 of meerdere Grosslagen (een soort AOC) en elke Grosslage bestaat op zijn beurt uit 1 of meerdere Kleinlagen. Soms wordt de Grosslage of Kleinlage vermeldt op het etiket maar het is niet altijd duidelijk of het een GL of EL is. Anbau-Gebiet BER GL EL Hektar % weiß % rot Ahr ,5 85,5 Baden ,1 37,9 Franken ,0 11,0 Hessische Bergstraße ,9 12,1 Mittelrhein ,6 11,4 Mosel-Saar-Ruwer ,2 5,8 Nahe ,0 17,0 Pfalz ,9 31,1 Rheingau ,1 14,9 Rheinhessen ,5 21,5 Saale-Unstrut ,6 21,4 Sachsen ,5 13,5 Württemberg ,7 66,3 GESAMT ,3 28,7 Duitsland / Baden - 7/21 - april 2007

8 4 Wijngebieden 1. Weinregion Ahr 2. Weinregion Baden 3. Weinregion Franken 4. Weinregion Hessische Bergstrasse 5. Weinregion Mittelrhein 6. Weinregion Mosel Saar Ruwer 7. Weinregion Nahe 8. Weinregion Pfalz 9. Weinregion Rheingau 10. Weinregion Rheinhessen 11. Weinregion Saale Unstrut 12. Weinregion Sachsen 13. Weinregion Württemberg 4.1 Weinregion Ahr Deze zeer noordelijke streek is met zijn 519ha het derde kleinste van Duitsland. Hier wordt sinds de 8 ste eeuw aan wijnbouw gedaan. Deze streek noemt men ook Dass Deutsche Rotwienland, de productie is voor 85% rood. De terrassen zijn vrij steil, waardoor de druiven het hele seizoen door veel zon krijgen. De leisteen geeft s nachts zijn warmte af aan de druiven waardoor ze verder rijpen. De 2 meest gebuikt druiven zijn Spätburgunder (Pinot Noir) en Frühburgunder (Pinot Blue?), deze laatste is sneller rijp waardoor hij minder gevoelig wordt voor bortrytis. De pinot druiven werden hier aangeplant door franse moniken zoals ook in andere wijnstreken in Duitsland. Hier heeft de pinot echter kunnen stand houden tegenover de oprukkende riesling. De jaarlijkse productie bedraagt ca hl (2005) Führende Rebsorten an der Ahr (Stand 2005) Sorte Farbe Synonym Fläche (%)Fläche (ha) 1. Spätburgunder rot Pinot Noir 59, Blauer Portugieser rot 12, Riesling weiß 7, Frühburgunder rot Pinot Madeleine, Klevner 5, Dornfelder rot 4,3 23 Duitsland / Baden - 8/21 - april 2007

9 6. Müller-Thurgau weiß 4, Mosel Saar - Ruwer Het dal van de Moesel is een van de meest indrukwekkende wijnlandschappen ter wereld. In talrijke bochten stroomt de rivier tussen de Eifel aan de noord kant en de Hundsrück aan de zuid kant naar het noordoosten waar hij in Koblenz samen komt met de Rijn. Over de hele lengte (ca. 250km) is het dal beplant met wijnstokken. Door de steile hellingen krijgen alle druiven de volle zon, de rotsachtige bodem gaat hierbij de warmte overdag opslaan om deze s nachts af te geven. De bodem varieert van schelpkalkformaties aan de boven Moesel tot devoon- en argilliet bodems. Samen met het temperende functie van het water biedt een klimaat dat voldoende warm is voor de rijping van de druiven maar mild genoeg is om de delicate aroma s van de riesling te behouden (inderdaad het zoveelste microklimaat). Het werk op deze steile hellingen is uiterst zwaar en automatisering is uitgesloten. De wijnen van de Saar en de Ruwer zijn doorgaans veel zuurder doordat de hellingen hier veel vlakker zijn en de druiven dus niet zoveel warmte krijgen. In goede jaren komt het fruitige karakter wel boven. De kwaliteit is er de laatste jaren sterk op vooruit gegaan door onder andere de opbrengst per ha meer dan te halveren van 100 a 130 hl/ha naar een 40 a 50hl/ha (toch de wijnboeren die kwaliteit willen maken). Nu mag men deze cijfers niet vergelijken met deze uit zonnigere streken, daar zijn de druiven van zich uit al minder rijk aan sap door de grote warmte. De productie in 2005 bedroeg hl De verdeling van de druiven in 2005 was als volgt. Druif Aandeel Riesling 58 % Müller-Thurgau 15 % Elbling 7 % Kerner 5 % Blauer Spätburgunder 4 % Dornfelder 3.9 % Weißer Burgunder 2.3 % Bacchus 1 % Regent 0.7 % Duitsland / Baden - 9/21 - april 2007

10 4.3 Mittel Rhein Dit gebied is met zijn 526ha net iets groter dan de Ahr, 85 % van het oppervlak zijn steile hellingen (+30 ). De bodem bestaat voor het grootste deel uit leisteenformaties. Hier gelden dezelfde regels als bij de Moesel, er wordt kwaliteit geleverd op de steile naar het zuiden gerichte hellingen van het Rijndal en de kleine zijdalen. Hier zijn er veel minder toplokaties doordat de Rijn van zuid naar noord stroomt (bij de Moesel was dit van zuidwest naar noordoost). Hier overheerst de riesling (2/3 van het toale oppervlak). Ook hier maakt men de laatste jaren rieslingwijnen van hoge kwaliteit. De beste einzellagen vinden in Boppard, Bacharach en Oberwezel. De wijnboeren beperken de productie vrijwillig op 60 hl/ha. Duitsland / Baden - 10/21 - april 2007

11 4.4 Rheingau Bij Bingen neemt de Rijn en bocht van 90 naar rechts (stroom opwaarts gezien) en stroomt nu van oost naar west. Dit maakt dat de hellingen tussen Rüdesheim en Wiesbaden perfect naar het zuiden liggen. Het Taunus gebergte in het noorden beschermt tegen koele noordenwind en de tot 1km brede Rijn reflecteert de zonnestralen naar de hellingen. Dit was al gekend door de Romeinen en Karel de Grote. Het percentage riesling bedraagt maar liefst +80%, dit wordt aangevuld met Spätburgunder en Müller -Thurgau. De bodem is hier totaal verschillend van die aan de Moesel, hier treffen we kalkhoudende bodem, zand, löss, kiezelsteenslag en af en toe wat zandsteen aan. De Riesling heeft hier dan ook pit en karakter. Er wordt gezegd dat men hier de beste Riesling wijnen ter wereld maakt Nahe Weer bij Bingen stroomt de Nahe in de Rijn. Het hele gebied wordt opgedeeld in bovenste Nahe, onderste nahe en Bad Kreuznach. Het hele gebied heeft zwaar te leiden gehad onder de massa produktie van de naoorlogse jaren. In de jaren voor de oorlog behoorde het samen met Rheingau tot de beste van Duistland. Nu zijn er enkele wijnboeren die zeer goede kwaliteit leveren maar deze zijn verspreidt over het hele gebied. Het is dus een kwestie van zoeken Rheinhessen Met zijn ha is dit het grootste gebied van Duitsland. Deze regio wordt vaak gekoppeld aan de liebfraumilch toestanden. Deze periode proberen ze echter achter zich te laten. Voor de eerste wereldoorlog haalden de wijnen uit deze regio zelfs internationale prijzen. De beste locaties treffen we aan in het oosten van het gebied aan de oevers van de Rijn. Ook hier moet men zoeken naar boeren die kwaliteit na streven. Rheinhessen in een variëteitenparadijs, uit de druiven kwekerij in Alzey komen de meeste naoorlogse teelten. Müller - thurgau vertegenwoordigd 20% en silvaner ongeveer 15%. De andere druiven komen niet boven de 10% zoals, riesling, kerner, scheurebe, bacchus, portugieser, faberrebe, moriomuskat, spätburgunder, huxelrebe, ortega, of siegerrebe Pfalz Dit is het op een na grootste gebied, het is opgedeeld in 2 deelgebieden nl. Mittelhaardt en Südliche Weinstrasse. Vooral het zuidelijke gebied is duidelijk warmer dan de gebieden rond de Rijn en Moesel. Bijna alle bodemsoorten waarop druiven groeien kan men hier vinden, zoals zandsteen, leem, mergel, trias, schelpkalk, porifier, graniet en schiefer. Dit maakt dat je ook hier niet van een typische wijn kan spreken, zeker omdat druiven zoals de riesling en grauer burgunder zeer gevoelig zijn aan de ondergrond. Ook hier moet je dus op zoek gaan Duitsland / Baden - 11/21 - april 2007

12 naar een wijnboer die jouw smaak maakt. Ook hier zijn er nog heel wat wijnboeren die kwantiteit verkiezen boven kwaliteit. Deze kwantiteit gaat dan hoofdzakelijk naar de Sekt kellereien. Tot en met 1971 werden de wijn en uit de Pfalz gebruikt om de zure moesel-wijnen drinkbaar te maken. Ook nu nog wordt het grootste deel van de wijn verkocht aan coöperatieven die deze bottelen buiten de regio vaak als Liebfraumilch. In het zuidelijke deel (tegen de franse grens) van dit 80km lange gebied zijn er een aantal wijnboeren die tegen het eind van de jaren 80 het roer omgooiden. Ze begonnen met de modernisering en verbetering van de vinificatie d.m.v. inox tanks en barriques voor de rijping Württemberg In deze ha grote regio overheerst de rode wijn, 2/3 van de totale productie. De gebruikte druiven zijn spätburgunder, trollinger (in Oostenrijk gekend als vernatsch) en lemberger (in Oostenrijk gekend als blaufränkisch). Tot over enkele jaren waren deze rode wijnen echter alleen geliefd (?) in Wüttemberg zelf. Men maakte de wijn op een industriële manier, dus zonder fouten maar ook karakter- en smaakloos. Nu zijn er echter 5 wijnboeren die de handen in elkaar hebben geslagen om hun ervaringen met het opvoeden op barriques met elkaar te delen. Het resultaat is een wijn van hoge kwaliteit, die het internationaal kan maken, ook aan de witte wijnen wordt gewerkt. De trollinger is typisch voor deze regio. De gemiddelde jaarproductie ligt rond de 100 hl/ha met enkele uitschieters, 2003 (80 hl/ha), 1985 (31 hl/ha) en 1982 (200 hl/ha). Duitsland / Baden - 12/21 - april 2007

13 4.9 Franken In deze 6040 ha grote regio wordt aan wijnbouw gedaan sinds de 8 ste eeuw. In de middeleeuwen was het de regio met ha ongeveer zo groot als heel Duitsland nu. De regio is gelegen aan de oevers van de Neckar en heeft en vrij continentaal klimaat (dus warme droge zomers en koude winters). Deze regio was traditioneel beplant met silvaner, tot de boeren besloten om over te schakelen op de Müller-thurgau vanwege zijn hoger opbrengst. De laatste jaren keert men echter terug naar de silvaner. Het hart van deze regio ligt in Würzburg en oude bischopsstad. Rond deze stad zijn een aantal goede wijngaarden te vinden vanwege het plaatselijke microklimaat. Met treft hier fauna aan die men eigenlijk alleen veel zuidelijker kan vinden. In de 18 e eeuw begonnen de wijnboeren van Franken zich zorgen te maken over vervalsingen van wijn. Om die reden heeft men een speciale fles ontwikkeld, die tot op de dag van vandaag enkel hier en in sommige gebieden van Baden mag gebruikt worden. De fles heet Bocksbeutel of boksbal Saale-Unstrut / Sachsen In de Middeleeuwen werd op bijna het hele gebied van de oostelijke deelstaten wijnbouw bedreven. De teeltgebieden reikten tot aan de kust van de Oostzee. De ommekeer kwam met de Dertigjarige Oorlog, toen talrijke wijngaarden verwoest werden. Wat de soldaten niet hadden vernietigd, verwoestte de druifluis aan het eind van de 19e eeuw, de ondergang van het wijngebied was onafwendbaar. Inmiddels beperkt de wijnbouw in het Oosten zich tot kleine landstroken in de deelstaten Saksen en Saksen-Anhalt, of nauwkeuriger tot de dalen van de Elbe, de Saale en de Unstrut. Natuurlijk werd ook hier ten tijde van de DDR wijnbouw bedreven, maar nog meer dan in het Westen richtte hij zich bijna uitsluitend op de te bereiken hoeveelheid. Terwijl de 'kwaliteitsbeweging' in de jaren '80 en '90 in het Westen langzaam voet aan de grond kreeg, zette een vergelijkbaar proces na de 'Wiedervereinigung' in het oosten slechts aarzelend door. De economische moeilijkheden waarmee de meeste bedrijven te kampen hadden en het ontbreken van een structuur van kleine en middelgrote wijnbouwbedrijven lieten een werkelijke topproductie vrijwel niet toe. Daarnaast hadden de nieuwe wijnregio's Saale-Unstrut en Saksen ook nog eens te maken met moeilijke klimatologische omstandigheden. Beide wijngebieden zijn de noordelijkste van Duitsland en liggen dicht tegen de uiterste wijnbouwgrens, waarboven een regelmatige rijpheid van de druiven niet meer haalhaar is. Het weer wordt hier, zoals in Franken en Württemherg, door een continentaal klimaat bepaald, maar tegenover de milde zomers staan hier nog koudere winters. Duitsland / Baden - 13/21 - april 2007

14 4.11 Baden Dit is met zijn 15866ha het derde grootste streek en tevens de meest zuidelijke streek van Duitsland. Dit maakt dat deze regio de enige is in Duitsland die in klimaatzone B ligt net als Bourgogne en noordelijke Cötes Du Rhones). De boven-rijn is de warmste regio van Duitsland, het ligt beschut tussen de Vogezen in het westen en het zwartewoud in het oosten. Het is met 250km ook een vrij lang gebied (vergelijkbaar met de Côtes du Rhône). Er zijn bijgevolg grote verschillen in bodem en klimaat, het gebied rond Freiburg heeft de meeste aantal zonnen uren per jaar. De hele regio wordt opgedeeld in een aantal deelgebieden: Badische Bergstraße Bodensee Breisgau Kaiserstuhl Kraichgau Markgräfler Land Ortenau Tauberfranken Tuniberg. Door de reeds vernoemde verschillen in bodem en klimaat heeft elk deelgebied zo zijn eigen karakter. De wijnen van de Badische Bergstraße, Kraichau en Taubernfranken vertonen veel overeenkomsten met deze van de aangrenzende gebieden, Franken en Pfalz. In de Badische Bergstraße en Kraichau heeft men het meeste succes met de witte burgendervariëteiten, ze krijgen hier voldoende zon en het milde klimaat zorgt voor de noodzakelijke fruitigheid en finesse. In Ortenau liggen de wijngaarden in zijdalen van de Rijn aan de voet van het Zwarte Woud. Hier domineert de riesling (ook klingelberger) genoemd er worden echter ook zeer mooi spätburgunder gemaakt in het plaatsje Durbach. In het zonnige Breisgau heerst de spätburgunder net als in het nabij gelegen Kaiserstuhl. Hier wordt het spectrum echter weer omvangrijker. De grauburgunder die hier in zijn droge, in barrique vergiste vorm werd uitgevonden, nadat met de zoetige dikke rülander geen succes meer was te behalen slaagt in deze omgeving zo goed dat hij zelfs met Franse wijnen kan concurreren. Het zelfde geldt voor de spätburgunder en Müller-thurgau. Deze laatste wordt ook rivaner genoemd. Minder overtuigend is de situatie in Margräfer Land waar met overwegend gutedel (chasselas in de Elzas) heeft aangeplant. Deze neutrale soort beschikt over kwaliteiten als men kijkt naar de Elzas en Zwitserland maar door de probleemloze afzet aan toeristen is de ambitie van de wijnboeren niet zo groot. Aan het Bodenmeer is de situatie weer heel anders, de zuidhellingen liggen bij het gigantische meer dat zorgt voor reflectie van zonlicht en geen te koude winters. Echter liggen de wijngaarden hier vrij hoog (ca. 500m) en regent het hier ook vrij veel, dit maakt dat de wijnen minder geconcentreerd zijn als aan de Boven-Rijn Duitsland / Baden - 14/21 - april 2007

15 De Kaiserstuhl Dit gebied bestaat eigelijk uit een 567 m hoge uitgedoofde vulkaan. De krater is open naar het westen, dat maakt dat alles binnen in de krater beschermd is tegen de koude wind uit het oosten. In de jaren 60 heeft men op een heel deel van de kraterwand terrassen aangelegd en er zijn plannen om nog andere stukken te verbouwen. Zo kunnen de wijnboeren hun wijngaarden beter bereiken met tractors. Baden is de warmste regio in Duitsland maar hier op de Kaiserstuhl is er nog het voordeel van een klein beetje grondwarmte. Tevens is het verweerde lavagesteente een ideale bodem voor wijnstokken. In de lager gelegen vlakke gebieden wordt er veel fruit gekweekt voor de beroemde Williams Birne of Kirschwasser. 5 Druivenrassen Er zijn ca. 140 verschillende druivensoorten geregistreerd bij het Statistischen Bundesamtes. Hiervan worden 35 gebruikt voor de productie van rode wijn en de rest voor de witte wijn. Ongeveer 24 soorten zijn van economische betekenis. Riesling en Müller-thurgau treft men in alle 13 gebieden aan en tezamen met Spätburgunder nemen ze meer dan 50% van het totale oppervlak voor hun rekening. 5.1 Wit: Riesling: Dit is een zeer laat rijpende druif, die zich daardoor goed voelt op stenige steile hellingen in rivierdalen die de warmte lang vasthouden. De wijnen hebben een relatief hoog zuurgehalte waardoor ze goed bewaren. De smaak: Pompelmoes, limoen, citroen, appel, perzik en passiefrucht. De smaak wordt sterk beïnvloed door de bodem. Duitsland / Baden - 15/21 - april 2007

16 Müller-thurgau: Wordt tegenwoordig ook Rivaner genoemd. Deze druif stelt geen hoge eisen aan klimaat of bodem, ze is vroeg rijp. De wijnen bevatten weinig zuur en zijn licht fruitig, ze moeten jong gedronken worden. Grauburgunder: Ook pinot Gris of Ruländer genoemd. Dit is een mutatie van de pinot noir, De weinen zijn zuurarm en hebben goed body. Over het algemeen hebben ze een hoog alcoholgehalte. In sommige gebieden (zoals Kaiserstuhl) wordt er met deze druif een hoge kwaliteit gehaald. De rijpe druiven zijn grijzig van kleur, vandaar de naam. Silvaner: Deze druif behoort tot de oudste nog gebruikte druiven. Het karakter van deze druif wordt sterk bepaald plaats en bodem. Op leembodem is de wijn neutraal maar op verweringsbodems is hij elegant. Kerner: Is de kruising van de Trollinger (rode) en Riesling uit De wijnen lijken op riesling hebben een hoog suikergehalte en goede zuren. Ze is wel gevoelig aan ziekten. 5.2 Rood: Spätburgunder: Deze behoort tot de oudste soorten van Europa. Men maakt zowel rode als rosé (Weissherbst) wijnen van deze druif. In de neus hebben we klein rood fruit. De krachtige op vat gerijpte wijnen zijn uitstekend bij gebraad, wild of kaas. De Weissherbst gaat bij voorgerechten en wit vlees en met Prädikaat Auslese ook als apperitief. Dornfelder: Dit is een nieuwe druif uit 1955 (kruizing van Helfensteiner en Heroldrebe). In het begin werd deze druif gebruikt om de kleur van de rode wijn dieper te maken. Er worden jonge wijnen gemaakt met intense fruitaroma s van kers en braambes. En bewaarwijnen die op vat gerijpt zijn deze hebben meer tannine en structuur. Duitsland / Baden - 16/21 - april 2007

17 Portugieser: Deze druif is vermoedelijk vanuit Portugal via Oostenrijk naar Duitsland gekomen. Deze wijnen eenvoudig en kunnen zeer jong gedronken worden, reeds in de lente na het oogstjaar. Ook van deze druif worden Weissherbst wijnen gemaakt. Saint Laurent: Deze vroeg rijpe druif is afkomstig uit Frankrijk. De wijnen zijn krachtig maar ook fruitig en fris. De betere worden gerijpt in eiken vaten. De kleur is intens rood. 6 Wijnhuizen 6.1 Weingut Bercher Is een familie bedrijf dat sinds meer dan 300 jaar wijn produceert in Burkheim am Kaiserstuhl. De 9 de en 10 de generatie verplicht zich om uitstekende kwaliteitswijnen te blijven maken. Men heeft daarom ook veel geïnvesteerd in de wijnproductie. Daar er in het middeleeuwse dorp geen plaats meer was heeft men net buiten de stadsmuren en nieuwe kelder gegraven in de rotswanden. De wijn kan via inox buizen van de nieuwe naar de oude (1756) kelder gepompt worden. Dit 24ha ( flessen) grote wijnhuis produceert vooral Burgunder die het op de vulkaan bodem zeer goed doen. Hier wordt trouwens een fantastische sekt gemaakt, jammer genoeg was hij uitverkocht. Duitsland / Baden - 17/21 - april 2007

18 6.2 Salwey Het wijnhuis Salwey ligt in Oberbergen en is zo n 23ha groot. Men produceert flessen per jaar. Ook hier ligt het zwaartepunt op de Burgunders (Spâtburgunder 40%, Grauburgunder/Ruländer 35%, Weissburgunder 10%). Men heeft wijngaarden op de Kaiserstuhl en in het Glottertal aan de voet van het zwarte woud. Dit huis heeft reeds veel prijzen in de wacht kunnen slepen en terecht. 6.3 Websites Duitsland / Baden - 18/21 - april 2007

19 7 Gedegusteerde wijnen Startwijn 1 Oberbergener Bassgeige Weisser Burgunder Kabinett Trocken 2005 Prijs: 5.05 Winkel: Domein Bepreking : 100% Weisser burgunder Alcohol : 12,0% Restsuiker : 5,4 g/l Zuur : 6,4 g/l Pompelmoes,, groene appel Startwijn 2 Salwey Spätburgunder Weissherbst Glottertäler Eichberg 2005 Prijs: 8.30 Winkel : Domein Bepreking : 100% Spätburgunder als rosé Alcohol : 13.3% Restsuiker : 5,5 g/l Zuur : 7,6 g/l Wijn A Oberbergener Bassgeige Müller-Thurgau Spätlese Trocken 2005 Prijs: 6.50 Winkel: Domein Bepreking : 100% Müller-Thurgau Alcohol : 12,0% Restsuiker : 7,8 g/l Zuur : 6,1 g/l Gedroogde abrikozen, muskaat Duitsland / Baden - 19/21 - april 2007

20 Wijn B Oberbergener Bassgeige Ruländer Spätlese 2004 Prijs: 6.15 Winkel: Domein Bepreking : 100% Ruländer (Grauer Burgunder) Alcohol : 12,5% Restsuiker : 34.2 g/l Zuur : 6,5 g/l Honing, rijpe peren Wijn C Weingut Bercher Burkheimer Schlossgarten Grauer Burgunder Kabinet Troscken 2005 Prijs: 6.81 Winkel: Domein Bepreking : 100% Grauer Burgunder Alcohol : 12,5% Restsuiker : 0,0 g/l Zuur : 6,2 g/l Hazelnoten, gedroogde kruiden Wijn D Weingut Bercher Burkheimer Fuerberg Grauer Burgunder Spätlese Troscken 2005 Prijs: 6.81 Winkel: Domein Bepreking : 100% Grauer Burgunder Alcohol : 13,9% Restsuiker : 3,9 g/l Zuur : 5,3 g/l Duitsland / Baden - 20/21 - april 2007

21 Wijn D Weingut Bercher Jechtinger Eichert SpätBurgunder Spätlese Troscken 2004 Prijs: 12,33 Winkel: Domein Bepreking : 100% Spätburgunder Alcohol : 13,5% Restsuiker : 3,2 g/l Zuur : 4,3 g/l Wijn F Franz Keller SpätBurgunder Selection 2005 Prijs: 27 Winkel: Domein Bepreking : 100% Spätburgunder Alcohol : 13,5% Restsuiker : 1,1 g/l Duitsland / Baden - 21/21 - april 2007