Verbindingen voor vis

Transcriptie

1 Verbindingen voor vis Verleden, heden, toekomst Vissennetwerk, 25 November 2016 Martin Kroes

2 Verleden Vismigratie,? Visstandbeheerder (Hengelsportfederaties) Waterkwaliteit- en -kwantiteitsbeheer gescheiden Integraal waterbeheer

3 Verleden Van Wad tot Aa, Visie vismigratie Groningen Noord-Drenthe Riemersma, P. & M.J. Kroes, Van Wad tot Aa. Visie vismigratie Groningen Noord-Drenthe Grontmij Noord, Drachten/Organisatie ter Verbetering van de Binnenvisserij, Nieuwegein.

4 Verleden Kroes, M.J., Monden S., Vismigratie, een handboek voor herstel in Vlaanderen en Nederland/Aminal, Afdeling Water in samenwerking met OVB, Organisatie ter Verbetering van de Binnenvisserij

5 Verleden Waterschappen werken hard aan het verbeteren van vismigratie in waterlichamen KRW -> goede ecologische status van waterlichamen voor > (trek)vis is indicator EU Aal Verordening Benelux beschikking vrije vismigratie in waterlichamen

6 Verleden Area (km 2 ) Length (km) WFD waterbodies Natura Salt water % 10% Brackish and transitional water % 60% Large rivers % 0% Canals % 20% Lakes (>50ha) % 95% Streams (e.g. brooks) % 10% Ditches % 0% Marsh 2.4 <1% 65%

7 Verleden Landelijke prioritering: Samenhang van KRW-typen (ecologische netwerken) Verschillend gebruik door vissoorten (migratietypen) Rapport en online database ( Kroes MJ, Brevé N, Vriese FT, Wanningen H, Buijse AD. Nederland leeft met vismigratie. Naar een gestroomlijnde aanpak van de vismigratieproblematiek in Nederland. Rapport: VA2007_33 opgesteld in opdracht van: Directoraat-Generaal Water en de Unie van Waterschappen; 2008.

8 Verleden Migratiebehoefte per soort/clustering soorten (migratietypen) Visgemeenschap/maatlatten Habitateisen vissen (per levenstadium) Verspreiding van vissoorten/levenstadia per KRW-type

9 Verleden Diadrome vissoorten: 1. Van zee naar midden- en bovenlopen van rivieren; 2. Tussen zee, overgangswateren en aangrenzende zoete waterlichamen; 3. Tussen zee, beneden- en middenlopen van rivieren; 4. Migratie van aal. Potamodrome vissoorten: 5. Migratie tussen rivieren, kleine rivieren en beken; 6. Migratie tussen kleine riviertjes en beken 7. Migratie tussen M-typen.

10 Heden Migratie van diadrome soorten Van zee naar midden- en bovenlopen van rivieren Paai in Duitse rivieren drift smolts benedenstrooms Opgroei smolts in kustwateren

11 Heden Soorten: Atl. Steur Atl. Zalm Elft Zeeforel Zeeprik

12 Voorbeeld Haringvlietsluizen op een Kier, geleidelijke zoetzoutovergang en brakwaterzones Reeze, B., M. Kroes en W. van Emmerik, Stromen vis. Trekvissen en migratiekalender van Haringvliet en Voordelta.

13 Heden Europese stroomgebieden P.J.T.M. van Puijenbroek, M.J. Kroes, P.F.M. Verdonschot, T. Buijse, in prep. Fish migration in large and small scale rivers for anadromous and potamodromous species.

14 Heden Migratie van potamodrome soorten Migratie tussen rivieren, kleine rivieren en beken Paai op grindbanken drift benedenstrooms Opgroei juvenielen in nevengeulen??

15 Heden Soorten: Barbeel Kopvoorn Kwabaal Sneep Serpeling Winde

16 Voorbeeld De vispassage in de Mark, stuw Bieberg. Tevens paai- en opgroeigebied voor winde

17 Heden Migratie tussen M-typen Regionale aanpak Minimale omvang (ca. 50 ha) Inrichten of verbinden? Sub-adulten in hoofdstroom Juvenielen van ondergelopen land naar hoofdstroom

18 Voorbeeld Koopmanspolder, paai- en opgroeigebied

19 Toekomst 1200 Number of fish migration solutions in the Netherlands 50% Planned and realized fish migration solutions n = % n=1131 n= % 20% n= % n= % before 2015 planned not known no measures Kroes, M.J., H. Wanningen, P. van Puijenbroek, & N. Breve, Nederland leeft met Vismigratie. Actualisatie Landelijke database vismigratie. In opdracht van Sportvisserij Nederland, IMARES, Planbureau voor de leefomgeving

20 Toekomst Verbeteropgave voor diadrome vissen Voorkomen van kwetsbare aggregaties Directe vangst of bijvangst in visserij Predatie visetende vogels Predatie door roofvissen of zoogdieren Winter, H.V Voorkomen en gedrag van trekvissen nabij kunstwerken en consequenties voor de vangkans met vistuigen. IMARES-rapport C076/09, 58 pp.

21 Toekomst Afwaartse migratie of drift kan leiden tot: Uitspoeling naar zee schade/onevenwichtige populatieopbouw/sterfte Schade door passage in turbines

22 Toekomst Verhogen van productie: Prooivis voor roofvissen, waaronder ook diverse trekvissen (o.a. zalm, zeeforel) Prooivis voor visetende vogels/zoogdieren Bijdrage aan nutriënten

23 Toekomst Ecosysteemdiensten? Nutriënten transport (sluiten kringlopen) Recreatieve en beroepsvisserij Doughty et al.,2016. Global nutrient transport in a world of giants , PNAS, Jan.26, vol. 113, no. 4 J.E.Merz&P.B.Moyle, salmon, wildlife, and wine: marine-derived nutrients in human-dominated ecosystems of central california. Ecological Applications, 16(3), 2006, pp

24 Toekomst Potomadrome soorten Vergroten van areaal en dus van leefgebied Milieufluctuaties kunnen beter worden opgevangen Genetische variatie wordt gewaarborgd (handhavingsfunctie) Schade door passage in turbines/gemalen Uitspoeling naar andere peilvakken

25 Resumerend Op de goede weg, maar nog veel te doen Overige wateren verbinden met KRW-waterlichamen Combinatie met habitatherstel Verbinden draagt niet alleen bij aan KRW doelen Draagt bij aan verbeteropgaven Natura2000 Kijk ook naar ecosysteemdiensten

26 Einde Dank voor het verbinden! Uittrek van schieraal in de Vinkeveense plassen