Rechtsbescherming bij aanbesteding

Transcriptie

1 ACADEMIE VOOR DE RECHTSPRAKTIJK WEBINAR ACTUALITEITEN Rechtsbescherming bij aanbesteding Waardenburg, 10 september 2015 Prof. Mr Jan M. Hebly

2 RECHTSBESCHERMING BIJ AANBESTEDING o Breed onderwerp o Van Heeswijck (diss. 2014) onderscheidt: o Europeesrechtelijk kader o Nationaalrechtelijk kader o Schadevergoedingsvordering o Voorlopige maatregelen in kort geding o Vernietiging van overeenkomsten o Procesbelang en Grossmann-verweer 2

3 RECHTSBESCHERMING IN AW 2012 o Gunningsbeslissing: AW (3.75 AW) o Vernietigbaarheid: Afdeling AW o Boete: Afdeling AW o Arbitrage en klachten: Hfdst. 4.4 AW 3

4 GUNNINGSBESLISSING o AW ( AW) o Opschortende termijn ( AW) o Relevante redenen (2.130 AW) o Verlenging opschortende termijn (2.131 AW) 4

5 OPSCHORTENDE TERMIJN (2.127 AW) o Standstill termijn voor aanbestedende dienst o Verbod op sluiten overeenkomst gedurende die termijn (lid 1, tenzij lid 4) o Termijn bedraagt tenminste 20 dagen (lid 3) 5

6 OPSCHORTENDE TERMIJN Vzr. Rb. Den Haag 7 augustus 2012 o Alcatel-termijn is geen vervaltermijn o Alcatel-termijn kan vervaltermijn worden, indien uitdrukkelijk in aanbestedingsdocumentatie opgenomen (ro 4.6) o Ook indien geen vervaltermijn, plicht klager om voortvarendheid te betrachten en zich pro-actief op te stellen (ro 4.6) o Pro-actief kan al zijn: tijdens Alcatel-termijn aankondigen z.s.m. kortgeding aanhangig te maken (ro 4.8) o Uitzondering: nieuwe feiten en/of omstandigheden (ro 4.8) 6

7 RELEVANTE REDENEN (2.130 AW) o Mededeling gunningsbeslissing dient relevante redenen te bevatten (lid 1) o Relevante redenen: (in ieder geval) kenmerken en voordelen uitgekozen inschrijving + naam begunstigde (lid 2) 7

8 RELEVANTE REDENEN HR 7 december 2012 (KPN/Staat) o Bij kennisgeving gunningsbeslissing moeten de relevante redenen worden verschaft o Maakt doeltreffende rechtsbescherming mogelijk (ro 3.9.1) o Samenvattende beschrijving onvoldoende o Wetgever heeft gekozen voor verplichting tot vermelding van alle redenen (ro 3.9.2) o Latere aanvulling in beginsel niet mogelijk, behoudens bijzondere redenen of omstandigheden (ro 3.11) o Nadere toelichting wel toegestaan (ro 3.12) 8

9 RELEVANTE REDENEN Vzr. Rb. Rotterdam 10 november 2014 o Gunningsbeslissing spreekt niet van ongeldigheid (ro 4.8) o Alle relevante redenen dienen in gunningsbeslissing te zijn opgenomen (HR KPN/Staat) o Aanbestedende dienst kan zich niet meer op de ongeldigheid beroepen (ro 4.8) o Andere inschrijver kan dat nog wel (ro 4.9) op grond van gelijkheidsbeginsel (ro 4.11) Zie ook Vzr. Rb. Den Haag 1 december 2014, C/09/474339/KG ZA (n.g.): derden hebben recht en belang bij handhaving van de vooraf bekend gemaakte uitgangspunten bij de aanbesteding 9

10 VERNIETIGBAARHEID Afd AW ( AW) o Overeenkomst gesloten zonder voorafgaande bekendmaking of tijdens Alcatel-termijn (4.15 lid 1 AW) o Vordering tot vernietiging moet worden ingesteld o Binnen 30 dagen na bekendmaking (4.15 lid 2 sub a) o Binnen 6 maanden na sluiten overeenkomst (4.15 lid 2 sub b) o Binnen 20 dagen na aankondiging voornemen tot gunning (4.16 lid 1) 10

11 ONRECHTMATIG GESLOTEN OVEREENKOMST Vóór rechtsbeschermingsrichtlijn 2007/66/EG o Hof Amsterdam 3 oktober 2002 o Aanbestedingsprocedure onrechtmatig o Overeenkomst gesloten na andersluidend KG vonnis o Verbod om verder uitvoering te geven aan de resultaten van de gevolgde aanbestedingsprocedure o Herbeoordeling of nieuwe procedure (ro 4.14) o Belang effectieve remedie gaat boven belang onterecht gegunde partij (ro 4.16) 11

12 VERNIETIGBAARHEID Wira inwerking getreden op 19 februari 2010 o Hof Amsterdam 17 augustus 2010 o Overeenkomst gesloten na KG vonnis o Zijn opzeggingsgronden na inwerkingtreding Wira limitatief? o Neen, rechter kan ook in andere gevallen tot aantasting van de overeenkomst overgaan i.v.m. opdracht aan de rechter tot effectieve rechtsbescherming, ook in KG (ro 4.3) 12

13 VERNIETIGBAARHEID/AANTASTING OVEREENKOMST Hof Den Haag 17 mei 2011 o Overeenkomst gesloten na KG vonnis o In hoger beroep ligt dan andere rechtsvraag voor: kan en moet worden ingegrepen in de intussen gesloten overeenkomst? (ro 2.6.1) o Gaat dan enkel om ordemaatregel o Klager moet aannemelijk maken (ro 2.6.1): o Vernietiging van overeenkomst o Misbruik van bevoegdheid o Miskenning van fundamentele beginselen van aanbestedingsrecht o Nietigheid op grond van artikel 3.40 BW Letterlijk herhaald in Hof Den Haag 17 juli

14 VERNIETIGBAARHEID Vzr. Rb. Oost-Nederland 15 februari 2013 o Onderhands gesloten overeenkomst o Termijn instellen vordering 6 maanden o Kortere termijnen moeten strikt worden geïnterpreteerd 14

15 ORDEMAATREGEL NA SLUITEN OVEREENKOMST o Hof Arnhem-Leeuwarden 17 september 2013 (ro 4.16): aanbestedende dienst was bekend met evidente schending van aanbestedingsrecht o Vzr. Rb. Zeeland-West Brabant 4 februari 2014 (ro 4.9): aanbestedende dienst heeft effectieve rechtsbescherming onmogelijk gemaakt door overeenkomst te sluiten op dezelfde dag van gunningsbericht (schending fair play-beginsel bij meervoudig onderhandse procedure) o Hof Den Bosch 17 februari 2015 (ro 4.7.4) o Hof Den Haag 7 juli 2015 (ro 4) 15

16 VERNIETIGBAARHEID HvJEU 11 september 2014 (Fastweb) o o o o o Onderhands gesloten overeenkomst na ex ante publicatie Beroep na publicatie gunningsbericht Ex ante aankondiging moet rechtvaardiging bevatten (vgl. art lid 1 sub c AW) Rechtvaardiging moet duidelijk en ondubbelzinnig redenen voor onderhandse gunning bevatten, zodat: o Belanghebbenden met volledige kennis van zaken kunnen bepalen in beroep te gaan o Beroepsinstantie daadwerkelijk toezicht kan uitoefenen (ro 48) Indien beroepsinstantie na controle vaststelt dat niet is voldaan aan de voorwaarden, moet zij de overeenkomst onverbindend verklaren (ro 52) 16

17 RICHTLIJN 2014/24/EU o Art. 73: beëindiging van opdrachten o Art. 83: handhaving Aanpassing AW nodig? 17

18 BOETE Afdeling AW o Bevoegde instantie: ACM o ACM heeft boetebeleidsregels 2014, die ook gelden voor aanbestedingszaken (zie. Hfdst. 3) o Nog geen zaken bekend o Beschrijving procedure, zie D. van Tilborg in BR 2010 pag. 483 e.v. 18

19 ARBITRAGE EN KLACHTEN Hoofdstuk 4.4 AW o Arbitrage: art AW o Klachtenregeling: art AW 19

20 KLACHTENREGELING o Commissie van Aanbestedingsexperts (CvA) o Klachtenprocedure: reglement CvA o Periodieke rapportages CvA o Evaluatie op basis van art AW 20

21 CONCLUSIES EVALUATIE CVA o o o o o CvA heeft toegevoegde waarde Waardevolle verbetering van aanbestedingspraktijk Laagdrempelige toegang Leesbare adviezen van hoge kwaliteit Voornemens: o Verkorting doorlooptijd o Deeladviezen op spoedeisende onderdelen o Meer concrete aanbevelingen o Onderzoek mogelijkheden tot bemiddeling o Vaker inzet experts bij behandeling klachten o Inhoudelijker ondersteuning door secretariaat 21

22 Dank voor uw aandacht! 22