MIDDENGEBIED NOORDWIJK STRUCTUURVISIE JUNI 2005

Transcriptie

1 MIDDENGEBIED NOORDWIJK STRUCTUURVISIE JUNI 2005

2

3 STRUCTUURVISIE MIDDENGEBIED NOORDWIJK Juni 2005

4

5 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2. Proces en aanpak 3. Ontwikkelingsstrategie 3.1 Karakteristiek en ontwikkelingen in het Middengebied 3.2 Conclusie 3.3 Strategie en uitgangspunten 3.4 Concept 3.5 Vertaling 3.6 Fasering 3.7 Exploitatie 4. De uitwerking 5. Vervolg 6. Colofon

6

7 1. INLEIDING Tegen de achtergrond van de Toekomstvisie Noordwijk 2025 en de noodzaak tot maatregelen als gevolg van het teruglopen van de economische functies in dit gebied is in opdracht van de gemeenteraad Noordwijk begin 2004 gestart met het maken van een structuurvisie voor het Middengebied te Noordwijk. Het Middengebied is een zone die zich tussen Noordwijk aan Zee en Noordwijk Binnen bevindt. De zone van het oorspronkelijke Middengebied tussen de Duinweg, Prins Hendrikweg en de Duinwetering en Weteringkade is in de loop van de tijd steeds verder volgebouwd. De maatschappelijke economische en ruimtelijke druk op dit gebied, mede als gevolg van het tekort aan beschikbare (bouw)ruimte in zowel Noordwijk als in de regio en het feit dat de huidige economische functies in dit gebied hun vitaliteit verliezen, versterkt de druk op de resterende open ruimte. 1 De gemeente wil met de structuurvisie de laatste kans benutten om dit, voor vele functies zeer aantrekkelijke gebied, open te houden. De structuurvisie geeft invulling aan een nieuwe toekomst voor het gebied en maakt een kwaliteitsslag naar een robuust landschap.

8 Northgodreef Van Panhuysstraat Nieuwe Zeeweg Beeklaan 2 Het plangebied structuurvisie Middengebied

9 2. PROCES EN AANPAK Het totale plangebied beslaat ca 195 ha (van Noordzijderpolder tot en met Vinkeveldpolder) en valt uiteen in een aantal plangebieden. Het Middengebied is het gebied tussen de Beeklaan en Northgodreef en omvat 48 ha, het gebied Centraal 1 en 2 als onderdeel daarvan beslaat 34 ha. De Nes is onderverdeeld in de Nes 1 (8,5 ha) en de Nes 2 (6,5 ha) samen 15 ha. Aan de structuurvisie voor dit gebied is een heel traject vooraf gegaan. Allereerst is een Plan van Aanpak vervaardigd. De structuurvisie Middengebied is gebaseerd op de opdracht van de Raad welke is vastgelegd in het Plan van Aanpak d.d. februari 2004 en het door de Raad vastgestelde programma van Eisen voor Noordwijk Centraal d.d. juni De opdracht van de Raad is het opstellen van een lange termijn visie voor het Middengebied. Hierbij is een aantal essentiële randvoorwaarden geformuleerd voor het bewerkstelligen van een kwaliteitsimpuls voor het Middengebied: Het Middengebied dient ook op lange termijn een meerwaarde voor Noordwijk te blijven houden; Het open karakter dient versterkt te worden; Waar mogelijk dienen deelgebieden een goede stedenbouwkundige ontwikkeling te krijgen en de zich in de huidige situatie door een rommelig karakter onderscheidende deelgebieden dienen in kwaliteit verbeterd te worden; De visie dient invulling te geven aan de in de toekomstvisie 2025 genoemde uitgangspunten. De visie dient als kader voor de verdere uitwerking van plannen voor deelgebieden, maatregelen voor de korte- en voor de lange termijn en het beheer. Plannen dienen gebaseerd te zijn op uitgangspunten waarbij: De kwaliteit van het Middengebied gerespecteerd wordt; De voorinvestering van de gemeente wordt gecompenseerd; De exploitatie en het beheer van de inrichting en de voorzieningen geen beroep zullen doen op gemeentelijke middelen. Daarbij wordt grote waarde gehecht aan: Terugbrengen (behoud) van het open karakter (lange zichtlijnen); De herkenbare overgang tussen Zee en Binnen moet blijven; Het benutten van de ecologische potentie; Het verbeteren van de waterhuishouding (opvang kwelwater); Het benutten van de cultuurhistorische waarden van dit gebied (bollen/kruiden) voor recreatie en toerisme; Minimale bebouwing (noodzakelijk voor de bekostiging van deze ambitie) mag deze uitgangspunten niet aantasten; Een tenminste sluitende grondexploitatie van het Middengebied. Op basis van deze uitgangspunten is gestart met het vervaardigen van een structuurvisie voor het Middengebied Eerst is het Middengebied ontrafeld en alle facetten belicht, tevens werden belanghebbenden, bewoners en scholieren opgeroepen hun mening te geven over het gebied. In de functionele en ruimtelijke inventarisatie en analyse zijn de specifieke kwaliteiten van het gebied onderzocht, in beeld gebracht door middel van kaartbeelden en beschreven. Waar mogelijk zijn conclusies en verbeterpunten geformuleerd, die de basis hebben gevormd voor deze structuurvisie. 3

10 Rommelgebied Stijlrand 4 Dompad Dichtslibbing door kassen Dichtslibbing

11 Daarna is een aantal ruimtelijke modellen voor het Middengebied gemaakt en is tegelijkertijd een marktverkenning uitgevoerd voor de locatie van het Bollenbad. De ruimtelijke modellen zijn verwoord in de Notitie hoofduitgangspunten structuurvisie Middengebied (concept structuurvisie), en zijn op 13 oktober 2004 gepresenteerd aan de Raadscommissie. In oktober is de concept structuurvisie vrijgegeven voor de inspraak. Er zijn verschillende bijeenkomsten georganiseerd over de concept structuurvisie en op 12 januari 2005 is een presentatie gegeven aan belanghebbenden en omwonenden. De resultaten van die studie zijn opgenomen in het rapport Analyse en verkenning Structuurvisie Middengebied. Er zijn deelonderzoeken verricht naar onder andere ecologie, archeologie en toekomstperspectief voor de bollenteelt. De uitkomsten hiervan zijn gebundeld in de volgende rapporten: Duurzaam perspectief Bollenteelt Midden- en Buitengebied van Noordwijk, opgesteld door DLV; De rapportage Natuurwaarden Middengebied, opgesteld door J. van Dijk; Het Archeologisch bureauonderzoek plangebied Middengebied, opgesteld door Hollandia bv. Voor het deelgebied Noordwijk Centraal is een marktverkenning georganiseerd. Op basis van de ingediende plannen is uiteindelijk gekozen voor een partij die met hun plan het beste aansluit bij de uitgangspunten in het Programma van eisen. Op 9 februari 2005 heeft een grote meerderheid in de Commissie zich achter het model Zwembad Plus geschaard, wat inhoudt een bovenmodaal zwembad met aantrekkelijke zwem-, speel- en recreatieve voorzieningen. Vervolgens zijn voor het gebied tussen de Northgodreef en de Beeklaan twee visies uitgewerkt. In de Raad van 20 april is deze keuze voor de visie Landschapspark bekrachtigd en tegelijkertijd met de concept structuurvisie vastgesteld. De voorliggende structuurvisie is zowel een samenvatting als een verdere uitwerking van voorgaande nota s. De structuurvisie onderbouwt gemaakte keuzes en doet uitspraken over de toekomstige invulling van het Middengebied, het ambitieniveau, bebouwingsmogelijkheden, functies, zichtlijnen en onbebouwde zones en geeft handvaten voor de toekomstige ontwikkelingen. 5

12 FASE 1 RELIGIE EN ONTGINNING FASE 2 NAAR ZEE FASE 3 LANDGOEDEREN EN BUITENPLAATSEN Ontstaan Noordwijk (Northgo) op strandwal rond kerk. Ontginning geestgronden. Begraafplaats Hoog en Droog in de duinen. Ontwikkeling visserij, ontstaan Noordwijk aan Zee. Op de strandwal en langs de duinrand. Agrarisch grondgebruik wordt aangevuld met recreatie en wonen. Opkomst kruidenteelt. 6 FASE 4 BADPLAATS FASE 5 UITBREIDINGSWIJKEN Opkomst van de badplaatscultuur in Noordwijk aan Zee. Boulevard, stoomtram en villawijken. Grootschalige uitbreiding bebouwing. Schijnbaar afzonderlijke ontwikkeling in Noordwijk Binnen en Noordwijk aan Zee. Ontwikkeling vooral parallel aan de strandwal en duinzone. Ook echter geleidelijke ontwikkeling van delen van de geestgronden. ONTSTAANSGESCHIEDENIS

13 3. ONTWIKKELINGSSTRATEGIE 3.1 Karakteristiek en ontwikkelingen in het Middengebied Wat is de karakteristiek van Noordwijk, hoe is ze ontstaan, wat is haar aantrekkelijkheid, haar identiteit. Wat is de betekenis van het Middengebied daarbij, wat bevindt zich in de ondergrond, wat is het karakter van het landschap, welke ecologische waarden zijn er, hoe is het gebruik en wat is de economische toekomstwaarde. In de inventarisatie fase, aan het begin van dit project, zijn antwoorden op deze vragen gezocht. DIERENWEIDES Als eerste valt op dat Noordwijk meerdere identiteiten heeft; Noordwijk aan Zee en Noordwijk Binnen; katholiek en protestants, hoog en laag, vis en vlees, duinen en bollen, mondain en pittoresk, vertier en rust. Noordwijk Binnen ontwikkelde zich als eerste, op de oude strandwallen en richtte zich vooral op de bollenteelt. Noordwijk aan Zee ontwikkelde zich later in de duinen en langs het strand en richtte zich in eerste instantie op de visserij, later vooral op recreatie en toerisme. De ontstaansgeschiedenis vormt de basis voor de huidige structuur en problematiek. Het onderscheid tussen de twee kernen is ontstaan vanuit culturele, mentale en economische verschillen en is daarnaast ook fysiek duidelijk ervaarbaar. Noordwijk aan Zee ligt hoog op de duinen, Noordwijk Binnen ligt lager, op een oude strandwal. De verschillen maken Noordwijk fascinerend maar ook kwetsbaar en nopen tot duidelijke keuzes voor de toekomst, zodat beide identiteiten behouden kunnen blijven. BOLLENVELDEN KASSEN VILLAWIJKEN VOLKSTUINEN SPORTVELDEN Het Middengebied speelt hierin een belangrijke rol, het vormt de overgang tussen Noordwijk Binnen en Noordwijk aan Zee, de schakel en de buffer. Nu is het een (nog gedeeltelijk) open landschap van bollenvelden, dat aan de zijde van Noordwijk aan Zee abrupt wordt begrensd door de steil opgaande duinrand. In toenemende mate is de karakteristieke overgang tussen Binnen en aan Zee echter aan het vervagen. De schoonheid van de weidse vergezichten dreigt samen met de bollenteelt te verdwijnen en plaats te maken voor kleinschalige invullingen zoals volkstuinen, paardenweitjes, tuinen, bedrijven en kassen. De verstedelijkingsdruk is hoog en delen van het gebied vallen binnen de rode contour. Bovenstaande ontwikkelingen vormen een bedreiging voor het open landschap. Het aan elkaar groeien van beide kernen is niet gewenst, de identiteit van beide kernen zou verloren gaan, evenals de karakteristieke openheid van het bollenlandschap. Er dient dus een duidelijke keuze te worden gemaakt. 7

14 GESCHIKTHEID VOOR BOLLENTEELT 8 Buitengebied. Geschikt voor duurzame bollenteelt. Toekomstverwachting: schaalvergroting. Redelijk geschikt voor duurzame bollenteelt. Aansluiting zoeken bij Noordzijderpolder. Matig geschikt voor duurzame bollenteelt. Eventueel mogelijkheden voor bloementeelt. Module Óffensief van Teylingen.

15 3.2 Conclusie Tot nu toe was de bollenteelt de belangrijkste functie in het gebied, die tevens de openheid kon waarborgen. Op een aantal plekken in het Middengebied is te zien dat deze garantie steeds minder hard wordt, bollenteelt wordt ingewisseld voor volkstuinencomplexen, paardenweitjes, braakliggende gronden, bedrijfsgebouwen of (in verval zijnde) kassen. Uit het door DLV verrichte onderzoek is gebleken dat de toekomst van de bollenteelt in het centrale deel van het Middengebied erg onzeker is. Ontwikkelingen in de bollenteelt nopen tot grotere aaneengesloten kavels, een goede drooglegging en een goede bodemstructuur. Deze aspecten zijn in Centraal verre van optimaal, waardoor de toekomst van de bollenteelt in dit gebied onder druk is komen te staan. Conclusie is dat voor het deelgebied Centraal een andere functie moet worden gezocht, die in staat is ook op de langere termijn de openheid van het gebied te garanderen. 9 Voor de Vinkeveldpolder en de Noordzijderpolder zijn de vooruitzichten positiever, toch zullen hier alle zeilen bijgezet moeten worden om te zorgen dat de bollenteelt toekomst blijft hebben. Beide polders zijn onderdeel van het Offensief van Teijlingen en zullen als afzonderlijke modules worden uitgewerkt. Voor de Nes zijn de vooruitzichten iets minder positief, vooral voor het deel grenzend aan Centraal. Het deel grenzend aan de Noordzijderpolder heeft voor de nabije toekomst nog wel goede vooruitzichten, maar op de lange termijn zal de oppervlakte van het gebied waarschijnlijk te klein zijn om rendabele teelt mogelijk te maken.

16 10 Concept

17 3.3 Strategie en uitgangspunten Vinkeveld- en Noordzijderpolder Voor Centraal en de Nes zal dus moeten worden gezocht naar een andere functie voor het Middengebied, terwijl in de Vinkeveld- en Noordzijderpolder prioriteit moet worden gegeven aan het scheppen van optimale omstandigheden voor de bollenteelt en behoud van het karakteristieke open bollenlandschap. Behoud van de bollenteelt rondom Noordwijk heeft niet alleen een lokaal, maar ook een regionaal belang; immers de kracht van dit prachtige veelkleurige landschap ligt in de grote aaneengesloten oppervlakte. Kiezen voor behoud en optimalisatie houdt onder andere in dat: Het areaal bollengrond minimaal gelijk moet blijven; Het beheer wordt gericht op behoud en versterking van de agrarische functie en de openheid van het gebied; De kavels zoveel mogelijk aaneengesloten moeten liggen; De bodemstructuur, waterkwaliteit en waterhuishouding waar nodig moeten worden geoptimaliseerd; Aandacht moet worden geschonken aan het opschonen van het gebied; Het gebied (3,57 ha) ten westen van de Duinweg en ten Noorden van de Northgodreef weer onderdeel wordt van het Bollencomplex. Voor de Module 1e fase Vinkeveldpolder wordt in overleg met het Holland Rijnland en de provincie gewerkt aan een realiseringsplan met versterking van de agrarische structuur en ruimtelijke kwaliteit in het kader van het Offensief van Teylingen. Wanneer uit dit overleg naar voren komt dat financiering van de module binnen het eigen gebied gezocht moet worden dan zal compensatie buiten de contour gerealiseerd moeten worden. Het zelfde geldt voor het aansluitende deel van de Vinkeveldpolder tot aan de Zwarteweg/Herenweg. Over de uitwerking van voorstellen van de gebieden Vinkeveldpolder en Noordzijderpolder wordt overleg gepleegd met de agrarische sector. In de grondexploitatie van het Middengebied is voor beheer van de gebieden Vinkeveldpolder en Noordzijderpolder een investeringsimpuls opgenomen. 11

18 12 Cultuurhistorie LANDSCHAP Waarde redelijk hoog Landschappelijke contrastzone, waarde hoog NEDERZETTINGEN Kern: waarde zeer hoog Kern: waarde hoog Beschermd dorpgezicht ARCHEOLOGIE Terrein van zeer hoge archeologische waarde Zeer grote kans op archeologische sporen Redelijk tot grote kans op archeologische sporen Ecologische waardering Duinen: natuurgebieden b.v. Duinhagedis Willem van den Bergh: diverse natuurwaarden Steilrand: hellingbossen met kruidlaag Stinsenplanten, Groene Specht, Vingerhelmkruid, Aronskelk Bossages: Kuifmees en Putter Duinrellen: Schone kwel, bijzondere potenties voor planten Blauwe Waterereprijs, Beekpunge Sloten gevoed met schoon kwelwater: Kleine Watersalamander t.p.v. Sportpark Duinwetering Rietorchidee t.p.v. Sportpark Nieuwe Zeeweg Nijlgans t.p.v. kruising Beeklaan en Gladiolusstraat Ecologische verbinding (provinciaal) Open velden: Broedgebied voor vogels als Patrijs en Veldleeuwerik, Gele Kwikstaart In de luwte van de duinen vlinders als Gehakkelde Anhelia, Argusvlinder en Oranje Tip

19 Middengebied Bollenbadterrein Het gemeentebestuur van Noordwijk hecht grote waarde aan het bijzondere karakter van het Middengebied. Bij een individuele benadering van huidige en toekomstige ontwikkelingen bestaat het risico dat het gebied langzaam verder dichtslibt en het karakteristieke onderscheid tussen de twee kernen verdwijnt. Het gebied verwordt dan tot een rommelzone, waardoor de (potentiële) kwaliteiten van het gebied verloren dreigen te gaan. Dit is een gemiste kans, aangezien het Middengebied, door zijn centrale ligging en bijzondere landschappelijke kwaliteiten, Noordwijk een kwaliteitsimpuls kan geven. Om dit te bewerkstelligen, is het noodzakelijk een integrale visie te ontwikkelen voor de gehele zone tussen Noordwijk aan Zee en Noordwijk Binnen. Met een dergelijke visie wordt het mogelijk de verschillende ontwikkelingen beter op elkaar af te stemmen en bestaande kwaliteiten te koesteren en te versterken. Het uiteindelijke doel is van het Middengebied een herkenbare ruimtelijke eenheid binnen de hoofdstructuur van Noordwijk te maken en een kwalitatieve aanvulling op de leefomgeving en (recreatieve en culturele) economie te geven. Een toekomstige functie voor Centraal en de Nes moet dan ook: Het in het gebied gelegen zwembad Bollenbad voldoet niet meer aan de huidige eisen. Door de marktpartijen is een marktverkenning verricht voor het terrein van het Bollenbad. Door de gemeente was verzocht een variant met en een variant zonder zwembad uit te werken. Uiteindelijk is door de Raad besloten de zwembadfunctie te handhaven en uit te breiden tot een zwembad Plus. De exploitatie van dit bad wordt gekoppeld aan een aantal nog nader vast te stellen commercieel geëxploiteerde voorzieningen, bijvoorbeeld fitness, wellness, squash, kinderopvang en horeca en of andere interessante commerciële voorzieningen. In Centraal zal op de huidige locatie van het Bollenbad/bollenpark (binnen de rode contour) een complex worden gerealiseerd met luxe wonen en voorzieningen voor gezondheid, wellness en sport, waaronder een nieuw zwembad. 13 Duurzame openheid garanderen; Recht doen aan de landschappelijke kwaliteiten en potenties; Recht doen aan de (cultuur)historische en ecologische waarden; Zowel voor bewoners als voor toeristen een meerwaarde opleveren; De recreatieve en landschappelijke potenties van het gebied maximaal benutten; Financieel haalbaar zijn.

20 14 Cultureel recreatief landschap Zichtlijnen Steilrand Fietsroute en waterverbinding

21 3.4 Concept Aangezien Noordwijk nu al een belangrijke spil is in de toeristische economie, ligt het voor de hand deze functie verder te versterken. Wil het Middengebied echter duurzaam open kunnen blijven, zal de nieuwe functie niet alleen lokaal maar ook regionaal van betekenis moeten zijn. Een functie die de allure en het mondaine karakter van Noordwijk onderstreept en versterkt. Een functie die Noordwijk op de kaart zet, de badplaats- en congresfunctie die ze nu heeft aanvult en versterkt, die de karakteristieke verschillen van Noordwijk koestert en verstrekt. Een trekker die ook zelfstandig toeristen kan trekken, maar die tegelijkertijd ook iets toevoegt voor de lokale bevolking. Een functie die fungeert als buffer en als schakel. Het antwoord op al deze wensen is een cultureel recreatief ingericht landschapspark, met de achterliggende ambitie om dit uit te laten groeien tot een internationaal landschapsmuseum (alleen indien hier voor externe sponsors te interesseren zijn). Op nationaal niveau kan dit een nieuwe trekker worden, die een impuls geeft aan de regionale toeristische economie, bijdraagt aan de concurrentiepositie als badplaats en congresplaats en tegelijkertijd een park- en uitloopgebied voor beide kernen is, waardoor het woonklimaat aantrekkelijker wordt. In regionaal verband krijgt het gebied betekenis door in onderlinge afstemming mogelijkheden te bieden voor versterking van het toeristische product. Het Zwembad plus ondersteunt het concept van het landschapspark en is zowel lokaal (zwembadfunctie) als regionaal (kuur- en wellnessfunctie) van belang. Daarnaast wordt het regionale fietsnetwerk uitgebreid door een doorgaande fiets- en wandelroute door het gebied heen te leggen, die de regionale wandel- en fietspaden ten noorden en ten zuiden van Noordwijk met elkaar verbindt. Tenslotte wordt in regionaal verband het versterken, verbeteren en aanvullen van de ecologische hoofdstructuur voorgestaan. Met het realiseren van een landschapspark kan er een verbinding worden gemaakt tussen de Noordduinen en de Coepelduinen. Op regionale schaal is deze verbinding van grote betekenis; op die manier ontstaat er namelijk één lange noord-zuid gerichte ecologische verbindingszone, die de duingebieden met elkaar verbindt en aansluit op de oostwest verbindingszones ten noorden (ter plaatse van de renbaan) en ten zuiden (langs de Willem van den Bergh stichting) van Noordwijk. Het recreatieve en culturele landschapspark kan een deel van de recreatieve druk op de duingebieden ontlasten. Uit de inventarisatie en analyse is een aantal waardevolle elementen en karakteristieken vastgelegd die zouden moeten worden behouden en versterkt, achtereenvolgens zijn dit: Openheid handhaven en herstellen; Lange noord-zuid zichtlijnen handhaven en herstellen; Steilrand (weer) zichtbaar maken; Karakteristieke kleinschalige verkavelingspatroon handhaven; Kwelstromen optimaal benutten; Waterhuishouding optimaliseren en water overlast voorkomen; Ecologische verbindingszones creëren; Cultuurhistorische elementen (o.a. Dompad) respecteren; Noord-zuid langzaam verkeersroute aanleggen; Zwembad functie behouden en transformeren tot Zwembad Plus ; Gebruik maken van bestaande bron. Deze elementen en karakteristieken zijn opgenomen in de structuurvisie. 15

22 16 Structuurvisiekaart

23 3.5 Vertaling Landschapspark Er moet echter een balans gevonden worden tussen ruimtelijke kwaliteit en de financieel economische grondslag. Daartoe wordt in beperkte mate bebouwing in het gebied toegestaan. De structuurvisie geeft een geconcentreerde bebouwing op het Bollenbad/Bollenpark gebied aan en een aantal villa s, Urbanvilla s of landgoederen voor zover nodig om de plannen te kunnen realiseren. Met het realiseren van een recreatief en cultureel landschapspark met leisure voorzieningen, is het open karakter van het Middengebied voor de toekomst veilig gesteld. Het Middengebied tussen Northgodreef en Beeklaan krijgt nieuwe functies, waarbij het terugbrengen van het open karakter van dit gebied wordt vormgegeven door het inrichten van een landschapspark, dat op termijn kan uitgroeien tot een landschapsmuseum. Het wordt geen statisch stadspark, het gebied krijgt een nieuwe samenhang door het actief cultureel en recreatief gebruik door en voor Noordwijkers en haar bezoekers. Vrijwilligers met groene vingers, kunstenaars, ontwerpers, verenigingen en bedrijven worden geïnteresseerd om dynamiek in het gebied te brengen en publiek toegankelijke tuinen in het gebied te adopteren, waardoor het een bijzondere aantrekkelijkheid krijgt en het toeristische profiel van de streek versterkt wordt. De structuurvisie bouwt voort op de aanwezige kwaliteiten, samen met de invulling van een cultureel recreatief landschap krijgt het gebied een nieuwe eigenheid. Hierdoor wordt het imago van Noordwijk als kwaliteitsbadplaats versterkt en zullen de Noordwijkers tot in lengte van dagen als trotse hoeders van deze verworvenheid optreden. De veelzijdige cultuurhistorische en kwalitatief sterke elementen in het landschap als de steilrand, de vergezichten, het kwelwater en de flora en fauna zullen in deze nieuwe opzet benut en versterkt worden. De aanleg van een retentiebassin, een regionale fietsroute, extra oppervlaktewater in de Nes en uitbreiding van de begraafplaats maken onderdeel uit van het landschapspark. Voor een aantal functies zoals voor de tennisvereniging Bollenpark, volkstuinen en paardenweien zal binnen of buiten het plangebied een andere locatie moeten worden gezocht. In de visie wordt aangegeven dat op termijn wellicht het sportpark Nieuwe Zeeweg verplaatst zou kunnen worden. Dit is echter alleen aan de orde wanneer een betere locatie kan worden geboden. Het opschonen, herstructureren en omvormen van het gebied kost geld, hiervoor zullen kostendragers moeten worden gevonden. Een deel van de aanleg van het park kan worden betaald uit de ontwikkeling van woningen in het gebied. De verstedelijking is gerelateerd aan het programma en de te dekken kosten voor: compensatie boekwaarde, bouw en exploitatie zwembad plus, de infrastructuur, het realiseren en beheren van een nieuwe toekomst van het Middengebied, uitgaande van de premisse dat het landschappelijke open karakter behouden moet blijven. De feitelijke bebouwing in deze visie betreft nooit meer dan 5% van het nu nog onbebouwde oppervlak in het gebied tussen Northgodreef en Beeklaan. In het thans nog onbebouwde gebied tussen Beeklaan en Northgodreef wordt ca. 20 ha vrij gehouden van bebouwing. Netto wordt er niet meer gebied bebouwd dan dat bebouwing volgens de contouren toelaat. Een dergelijke ingreep levert een kwaliteitsverbetering en verhoging van de aantrekkelijkheid van Noordwijk op met economische toekomstwaarde die de investering meer dan waard zal zijn. 17

24 18 Onbebouwde zones

25 De bebouwing mag alleen onder strikte voorwaarden en op een zeer zorgvuldige manier worden ingepast, wil deze niet strijdig zijn met de uitgangspunten, zoals beschreven in de vorige paragrafen. Voorwaarden voor de realisatie van deze bebouwing zijn: Grote aandacht voor de landschappelijke inpassing; Voldoen aan de voorwaarden voor de beeldkwaliteit; Bebouwing zoveel mogelijk langs de randen concentreren; Steilrand accentueren en vrijhouden van bebouwing; Noord-zuid zichtlijnen herstellen en (huidige) oost-west zichtlijnen (op de steilrand) respecteren; Respect voor en afstand tot (cultuur)historische elementen; Voldoende afstand tot de ecologische verbindingszones. De volkshuisvesting richt zich voor de appartementen op de dure sector. Door de combinatie van zwembad met extra voorzieningen ontstaat in de Bollenbad / Bollenpark locatie een unieke kans voor het ontwikkelen van een op service en gezondheid gericht concept dat geheel beantwoordt aan de vraag naar een luxe woonomgeving. 19 Op de structuurvisiekaart is aangegeven welke zones in aanmerking komen voor bebouwing, de overige gebieden dienen onbebouwd te blijven. Door middel van een arcering is aangegeven in welke dichtheden kan worden gebouwd (in aantallen woningen per hectare). De bestaande woningen in het plangebied worden gehandhaafd, aan eventuele uitbreiding van de woningen worden dezelfde eisen gesteld als aan nieuwbouw van woningen in dit gebied. Wanneer mogelijk worden vrijkomende woningen of bedrijven die het open landschap aantasten of een visuele barrière vormen, bij vrijkomen gesloopt.

26 Natuurgebied met (inter)nationale status Stads- en dorpsgebied Groene contour Groene verbinding (PEHS) Agrarisch gebied plus Bollenteeltgebied Vrijwaringszone ondersteunend glas Openluchtrecreatie of stedelijk groen Stads- en dorpsgebied Bebouwings contour Zorginstelling te transformeren Beschermd stads- of dorpsgezicht (Inter)nationale of bovenregionale wegverbinding Regionale railverbinding, geprojecteerd of in studie (Inter)nationale knoop 20 Streekplan Provincie Zuid-Holland d.d. februari 2003

27 De Nes In overleg met belanghebbende eigenaren van de Nes zal op basis van de nu vastgestelde structuurvisie op hoofdlijnen een verkavelingsplan worden opgesteld. In principe is aan de west zijde van dit gebied nieuwe (villa) bebouwing toegestaan. Nadere uitgangspunten en randvoorwaarden voor toekomstige inrichting zullen bij het opstellen van de plannen voor de uitwerking van het gebied worden gedefinieerd. Noordwijk Centraal met het Bollenbad/bollenparkterrein Het Bollenbad/Bollenparkgebied maakt integraal onderdeel uit van het plan voor het deelgebied Noordwijk Centraal. In de fasering krijgt de realisatie van dit gebied prioriteit. Het Zwembad Plus is daarbinnen een aparte opgave, ook hier geldt dat extra financiële middelen nodig zijn om de realisatie mogelijk te maken. De intentie is het gebied Centraal onder strikte voorwaarden, voor rekening en risico van (een) marktpartij(en) te realiseren. Naast een zwemvoorziening, luxe appartementen en een wellness center, dient hier bijzondere aandacht besteed te worden aan de watersituatie en de inpassing in het landschap. Rekening moet worden gehouden met de opslagruimte en het leidingentracé van het Waterbedrijf. Bovendien dient er ruimte te worden gereserveerd voor de uitbreiding van de begraafplaats. 21

28 22

29 3.6 Fasering 3.7 Exploitatie opzet De lange termijn visie op het Middengebied wordt gefaseerd gerealiseerd op basis van het uitwerken van verschillende planalternatieven en zorgvuldig overleg met belanghebbenden. Om het plan en in het bijzonder het nieuwe zwembad op korte termijn mogelijk te maken moet nu rekening gehouden worden met de in het streekplan vastgestelde contouren. In de structuurvisie staat echter het ontwikkelen van een integrale visie op dit gebied voorop om, uitgaande van de kwaliteiten van dit gebied, een zo duurzaam mogelijke oplossing voor de lange termijn te vinden, welke de landschappelijke kwaliteiten van dit gebied garandeert. Vooralsnog zal dus worden gestart met de ontwikkeling van het Bollenbad/Bollenparkterrein, eventueel tegelijkertijd met de ontwikkeling de Nes. Het deel tussen de van Panhuysstraat en de Nieuwe Zeeweg zal in een latere fase aan bod komen. De sportvelden in dit deelgebied kunnen dan voorlopig blijven liggen. Het plan is zo opgesteld dat de verschillende onderdelen afzonderlijk van elkaar kunnen worden ontwikkeld. De aanleg van een recreatief en cultureel landschapspark tussen Northgodreef en Beeklaan beslaat in eerste fase ca 10 ha (Centraal 1 en de Nes 1) en in eindfase mogelijk ca 20 ha (inclusief Centraal 2 en de Nes 2). In de exploitatie opzet is uitgegaan van: Aanleg van een recreatief en cultureel landschapspark in eerste fase ca 10 ha (Centraal en de Nes 1) en in eindfase mogelijk ca 20 ha (inclusief Centraal 2 en de Nes 2) in het gebied tussen Northgodreef en Beeklaan; Het verwerven van alle gronden die nodig zijn om het plan te realiseren, ongeacht of delen van de planrealisering eventueel door particuliere eigenaren kan worden gedaan; Een exploitatie opzet waarmee middels de exploitatieverordening kosten voor de plan realisering kunnen worden verhaald; Een investeringsimpuls voor de beheer/handhavingskosten voor de Vinkeveldpolder en Noordzijderpolder; Kosten voor inrichting, exploitatie en beheer van het open gebied als nader uit te werken recreatief en cultureel landschapspark. De exploitatiekosten en de investeringskosten voor het zwembad en de voorzieningen maken onderdeel uit van de totaal exploitatie. In de nu gepresenteerde ramingen voor de voorlopige grondexploitatie is uitgegaan van de kosten voor inrichting en exploitatie van het open gebied als nader uit te werken recreatief en cultureel landschapspark met kwaliteitsverhogende functies. Het realiseren van een internationaal landschapsmuseum is de bovenliggende ambitie. Voor de realisatie van deze ambitie zullen externe financiers moeten worden geïnteresseerd. Geen rekening is gehouden met: 23 Verwervingen en verplaatsingen in de buitengebieden Vinkeveldpolder en Noordzijderpolder; Extra investeringen in - en exploitatie van een internationaal landschapsmuseum; Bedragen voor eventuele planschade, grootschalige bodemsanering en nader archeologisch onderzoek e.d.

30 24 Impressie uitwerking

31 4. DE UITWERKING In dit hoofdstuk en in de bijlagen is een aantal beelden opgenomen die een mogelijke invulling van het plangebied laten zien. Nadrukkelijk moet worden gezegd dat dit sfeerimpressies zijn en geen plannen. Op zowel de schetsen als de maquettefoto s is bebouwing te zien in gebieden die niet overeenkomen met de zones met bebouwingsmogelijkheden op de structuurvisiekaart. De structuurvisiekaart geldt dan ook als vast en maatgevend. Er zal in de vervolgfase een beeldkwaliteitplan worden opgesteld voor de landschappelijke inrichting, bebouwing, materialen en beplanting. Het beeldkwaliteitplan geeft strikte uitgangspunten voor de inrichting en beheer om te voorkomen dat het gebied dichtgroeit en de openheid komt te vervallen. Het beeldkwaliteitplan geeft de randvoorwaarden voor de kwaliteit van de bebouwing en de architectuur. De stedenbouwkundige randvoorwaarden en de beeldkwaliteit van de nieuwe bebouwing zal worden afgestemd met andere grootschalige ontwikkelingen binnen de gemeente. De in dit hoofdstuk opgenomen referentiebeelden en schetsen geven het ambitieniveau aan en geven een indruk van de mogelijke uitwerking voor de verschillende deelgebieden. 25 Het buitengebied In de buitengebieden wordt de kwaliteit van het landschap en de agrarische functie versterkt en worden de voorwaarden voor de bollenteelt in samenwerking met het Offensief van Teylingen geoptimaliseerd. Het landschap wordt vrij gemaakt van storende opstallen en opgaande beplanting zodat de weidsheid en de lange zichtlijnen van weleer weer in ere worden hersteld.

32 26

33 Landschapspark Het landschap is open van karakter en parkachtig ingericht. De karakteristieke steilrand wordt zoveel mogelijk vrijgehouden van bebouwing en markeert de overgang van Zee naar Binnen. Lange zichtlijnen naar bijvoorbeeld de watertoren worden ingebed in de landschappelijke structuur. Er wordt water toegevoegd in de lengterichting van het park, zodat de lengtewerking en het gevoel van weidsheid wordt versterkt. De nieuwe watergangen dragen bij aan het vergroten van de ecologische potenties van het gebied en er wordt schoon kwelwater opgevangen en vastgehouden in het gebied. Het waterplan dat in overleg met Rijnland wordt opgesteld draagt bij aan het oplossen van de grondwaterproblemen in het gebied. Daarnaast wordt een langzaam verkeersroute opgenomen, zodat het hele gebied in de lengterichting bezocht en beleefd kan worden. In de visie wordt als mogelijkheid opengehouden dat Centraal en de Nes getransformeerd worden tot een museum voor Landschapskunst. Een serie tuinen met steeds wisselende tentoonstellingen van landschapskunst ingericht op eilanden, wordt beëindigd door een museum waarin landschap en gebouw naadloos in elkaar overgaan en een symbiose vormen. 27 Nieuwe kleuren, nieuwe vergezichten, landschapskunst, geestgronden, lage ruige duinen, een museum, een wellness centrum, een zwembad, kruidentuinen, historische bollenteelt, eilanden en water vormen hiermee het nieuwe kleurrijke decor voor een duurzaam open gebied tussen Noordwijk Binnen en Noordwijk aan Zee.

34 28 Impressie uitwerking

35 velden voor energy wind & waterpark velden van molens begraafplaats voor windmolens nutstuin restaurant de kas proeftuin eettuin velden van bloemen start bloemencorso markt en kwekerij bulb and breakfast bollenchateau trienalle kunstkas terrassen voor kunst en ontmoeting kunstklas broedplaats voor wetenschappers en kunstenaars orangerie voor beelden land art die kunst en wetenschap verenigd studioschuur nieuwsbrief waterweb voor kano s landschapspreekuur 29 gallerie van vegetatie floriade village wonen in de proeftuinen jardin d amis tuinkamers als podium de geest van de grond zuiveren door zilt water bollenbad lab innovatie tuinbouw bollen op waterteelt experimenteel bollenlab slibfarm voor geestgrond baksteen museum voor landschapskunst

36 30 Referentiebeelden De Nes 1

37 De Nes Het landschap is de grondslag voor de uitwerking van de visie. Voor de Nes is een tweedeling in het landschap gemaakt die de karakteristieken van zowel Noordwijk-Binnen als Noordwijk aan Zee weerspiegelt; een ruig (duin)landschap aan de westzijde refererend aan de strandvlaktes en de duinen, en aan de oostzijde een parklandschap met tuinen voorzien van culturele en recreatieve voorzieningen. Bij de uitwerking van de plannen voor de Nes worden belanghebbenden betrokken. In de Nes kan binnen de uitgangspunten van de structuurvisie slechts in een zeer beperkt deel van de huidige rode contour bebouwing worden toegevoegd. Het bebouwde oppervlak in de Nes zal daarbij terug gaan van 11% naar ca 5%. In het nieuw aan te leggen duinlandschap bestaat de mogelijkheid in een lage dichtheid (tot 5 woningen/hectare) een aantal woningen te bouwen Impressie uitwerking

38 32 Referentiebeelden landschapspark 2

39 33 Impressie uitwerking 2

40 34 Impressie bebouwing Bollenbadterrein; zorgvuldige inpassing in het landschap

41 IMPRESSIE UITWERKING BOLLENBADLOCATIE Centraal Voor Noordwijk Centraal wordt in de structuurvisie uitgegaan van het programma en de aanpak zoals in het door de Raad vastgestelde PvE (programma van eisen) is aangegeven. In de Marktverkenning Noordwijk Centraal zijn daarvoor aantrekkelijke alternatieven naar voren gekomen. Voor dit gebied zal als eerste stap een gedetailleerde uitwerking worden gemaakt. In Centraal komt geconcentreerde bebouwing op het Bollenbad/ Bollenpark gebied. Een complex met luxe wonen en voorzieningen voor gezondheid en sport, waaronder een nieuw zwembad; Voor de verdere uitwerking van het gebied Centraal is gekozen voor een zwembadfunctie met kwaliteit, versterkt met ondersteunen de functies en voorzieningen; Naast het, voor de financiering van de nieu we inrichting benodigde, aantal appartementen op het Bollenbad/Bollenpark terrein zullen mede in het kader van een kwalitatieve landschappelijke uitwerking verschillende varianten nog worden uitgewerkt voor de benodigde aanvullende bebouwing; De zuidoosthoek bij het Dompad wordt gevrijwaard van bebouwing; De kenmerkende strokenverkaveling in Centraal zal het raamwerk vormen voor uiteenlopende inrichtingen/functies in het gebied; Bij deze uitwerking wordt rekening gehouden met ruimte voor de uitbreiding van de begraafplaats. De directe omgeving van het Bollenbad/Bollenpark terrein (huidige volkstuinen) wordt in de uitwerking betrokken; De plannen gaan uit van een kosten dekkende exploitatie voor het gebied tussen Northgodreef en Beeklaan; Bij de uitwerking van de plannen worden belanghebbenden betrokken. Voor de wijze waarop dit zal plaatsvinden, wordt verwezen naar het communicatieplan. 35

42 36 REFERENTIEBEELDEN BOLLENBADLOCATIE

43 5. HET VERVOLG In dit hoofdstuk zijn de vervolgstappen beschreven. Bij deze voor Noordwijk zo belangrijke ontwikkeling is gekozen voor een besluitvormingsproces, waarbij veel aandacht wordt besteed aan adviezen en suggesties van alle partijen en belangengroepen, welke de kwaliteit van de besluitvorming positief kunnen beïnvloeden. Daarom zal ook in het vervolgtraject aandacht worden geschonken aan de communicatie met de inwoners en belanghebbenden. Op verschillende momenten zal inspraak mogelijk zijn, hiertoe wordt een communicatieplan opgesteld. De inhoud van de structuurvisie is vastgesteld in de Raad van 20 april In deze structuurvisie is het besluit van de Raad samengevat en toegelicht. Voor de uitwerking van de deelgebieden zal voor ieder deelgebied afzonderlijk een plan van aanpak worden vervaardigd. Deze zullen te zijner tijd ter vaststelling aan de Raad worden aangeboden. Hierin zullen onder andere voorstellen worden gedaan om te komen tot een definitieve kaderstelling voor: Het zwembad; Het maken van keuzes uit het aanbod van commerciële functies en voorzieningen in Noordwijk Centraal 1; Fasering (kiezen van prioriteiten / planning); Financiële uitgangspunten; Selectie marktpartij(en); Intentieovereenkomst(en) om te komen tot de beoogde gebiedsontwikkeling(en); Inrichting van deelgebied de Nes 1 (deel met bebouwing); Inrichting open gebied Centraal 1 en Nes 1; Stedenbouwkundige randvoorwaarden en beeldkwaliteit; Bebouwing (appartementen/villa s); Woningbouw; Infrastructuur; Waterhuishouding; Natuur / milieu; Parkeren; Recreatieve en culturele voorzieningen / inrichting; Communicatietraject. 37

44 38

45 Colofon KuiperCompagnons Ashok Bhalotra hoofdontwerper Janet van Bergen stedenbouw en landschap Martijn Niehof stedenbouw Igor Banusic tekenaar Ruud Verstappen maquette Leo Donkersloot maquette Maarten Reijgersberg grafisch ontwerp Gemeente Noordwijk Piet Barnhoorn projectwethouder Projectgroepleden Hein Struben Marja Wanders Annet Meijrink Dick van Leeuwen Albert Vooijs Rob Boekelman Harry Mars Yvonne Schat Ron Prins Claudia Berolo projectleider projectleider i.a.v. projectondersteuning ruimte ruimte groen en wijkbeheer sport, cultuur en recreatie algemene zaken planning en controle projecten 39 Gemeentelijk Tekenwerk Peter Melet Natuur en vogelbescherming Jelle van Dijk DLV Marinus Bogaard Hollandia archeologie Pieter Floore Werknummer

46 40

47

48