Borstkanker en nachtwerk:nightingale Studie

Transcriptie

1 Borstkanker en nachtwerk:nightingale Studie Nachtcongres NVKVV 21 maart 2013 Pia Cox Nightingale studie:wat? Onderzoek naar de invloed van blootstellingen tijdens het werk en in de leefomgeving op de gezondheid van (voormalig) verpleegkundigen. twee hoofdthema s: 1. Het mogelijke verband tussen nachtwerk en borstkanker 2. Onderzoek naar leefomgeving en gezondheidsproblemen 1

2 Nightingale studie:wie? uitgevoerd door het Nederlands Kanker Instituut - Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis (NKI-AVL) in Amsterdam en het Institute for Risk Assessment Sciences (IRAS) van de Universiteit Utrecht. Ondersteund door de overkoepelende beroepsvereniging Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN) Nightingale Studie:hoe? diverse beroepsmatige blootstellingen bij (voormalig) verpleegkundigen tegelijk onderzoeken:samen kunnen ze namelijk een andere invloed hebben dan ieder apart. rekening met allerlei factoren in de privésituatie, zoals leefomgeving, gezinssituatie, leefstijl en gezondheid, die een eventueel gevonden verband mogelijk zouden kunnen verklaren. 2

3 Nightingale studie: waarom? Veel onderzoek onder VPK: over het uitvoeren van hun werk, de regelgeving daarbij en patiëntveiligheid. De Nightingale Studie richt zich op de gezondheid van vrouwelijke verpleegkundigen én voormalig verpleegkundigen zelf. Onderzochte ziekten en gezondheidsproblemen:vb. kanker, hart- en vaatziekten en neurologische aandoeningen. werkgerelateerde blootstellingen:vb. nachtwerk en werken met bepaalde medicijnen of apparatuur (bijv. cytostatica, MRI of Röntgen apparatuur). blootstellingen in de leefomgeving:vb. leefstijl, kwaliteit van de woonomgeving en het gebruik van communicatiemiddelen (zoals mobiele telefoons). The lady with the lamp 3

4 eerbetoon aan de visionaire grondlegster van de verpleegkunde: Florence Nightingale ( ). the lady with the lamp. Het logo verbeeldt verder de helderheid (het licht) dat dit onderzoek hopelijk zal verschaffen over de verpleegkundigen (silhouet) die 's nachts (de schaduw) aan het werk zijn. De kleur rood verwijst naar het Rode Kruis waar Florence Nightingale ook de basisprincipes voor heeft gelegd. Nightingale studie: Hoe, wanneer en bij wie is het onderzoek uitgevoerd? najaar van 2011 vrouwen tussen de 18 en 65 jaar Geregistreerde VPK deelnemersverklaring en vragenlijst op internet deelname gesloten op 1 februari vrouwen 4

5 prospectief cohort onderzoek na toestemming, zullen deelnemers ( het cohort ) in de toekomst worden gevolgd via koppelingen met een aantal landelijke ziekteregistraties. nagaan of op lange termijn bepaalde ziektes en gezondheidsproblemen na blootstellingen in de werk- en leefomgeving vaker voorkomen Eventueel mogelijk om aanvullende informatie van deelnemers verzamelen via een additionele vragenlijst(bv uitvragen van details over het werken met cytostatica) Ook keuze om mee te doen aan een deelonderzoek naar de effecten van enerzijds genetische gevoeligheid en anderzijds mobiele telefoon gebruik (ongeveer helft) Eerste koppeling 2016 planning Ondertussen controle van bestanden en gegevens Kwaliteitscontroles Voorbereiden vervolgonderzoeken Ethische commissie toelating 25 jaar 5

6 Nachtwerk en borstkanker Mogelijke rol door verstoring dag-nacht ritme? Aanwijzingen vooral bij onderzoek op dieren(muizen/ratten) Studies bij mensen:beperkingen! Daarom Nightingale studie 2009 media aandacht Oproep FNV najaar 2009:vrouwen met borstkanker met nachtwerk in laatste 10 jaar Denemarken:schadevergoeding 10 VPK Recent rapport IARC Lyon: shiftwerk waarschijnlijk carcinogeen 6

7 IARC Classification:2A(2010) Group 1: carcinogenic in humans Group 2A: probably carcinogenic in Humans Group 2B: possibly carcinogenic in Humans Group 3: Not classifiable, generally inadequate evidence in humans and limited or inadequate in animals Group 4: Evidence of a lack of carcinogenity in both humans and animals This volume of the IARC Monographs provides evaluations of the carcinogenicity of shiftwork, painting and firefighting. Shiftwork is estimated to involve about 15-20% of the total working population. It is most prevalent among workers in the health care, transportation, communication, leisure and hospitality sectors. Shiftwork involving work at night is the most disruptive for the circadian clock. 7

8 Beperkingen epidemiologische bewijzen Inconsistente definitie van shiftwerk Beperkt aantal studies Potentieel ongecontroleerde confounding factoren bij reproductieve factoren en kosmische straling Op basis van huidige onderzoeken:geen bewijzen causale relatie ontwikkeling borstkanker en langdurig nachtelijk werken Projectleider nightingale studie pleitte reeds voor aanvullend onafhankelijk onderzoek bij mensen is nog maar weinig goed gecontroleerd prospectief onderzoek gedaan. 8

9 Nurses Health Study eerste prospectieve en dus goede studie: USA, VPK premenopauzale vrouwen, na 20 jaar nachtwerken:79 procent verhoogde kans op borstkanker (publicatie 2001). Maar: De risicoschatting was gebaseerd op 15 gevallen met borstkanker, dus erg onnauwkeurig. Postmenopausaal: na 30 jaar nachtwerken: 36% verhoogd risico (publicatie 2006) Kortere periodes (<30 jaar): geen risicoverhoging Beperkingen Nurses Health Study enkel roterend/wisselend nachtwerk en dagwerk. Permanente nachtwerkers: geclassificeerd als niet-nachtwerkers. Maar juist een interessante groep omdat zij mogelijk heel goed tegen het s nachts werken kunnen en daarom mogelijk een ander risicoprofiel. minder dan 3 nachten per maand :geclassificeerd als niet-nachtwerker terwijl een kleiner aantal nachten over een lange periode mogelijk net zo of anders verstorend is. 9

10 Laatste studies Frankrijk (Menegaux et al. 2012) Denemarken (Hansen & Lassen, 2012) China (Pronk et al. 2010) Frankrijk (Menegaux et al. 2012) 1232 vrouwen met borstkanker 1317 vrouwen zonder borstkanker vrouwen die langer dan 4,5 jaar minder dan 3 nachten per week nachtwerk hadden gedaan: 1.4 x verhoogde kans op borstkanker 10

11 Denemarken (Hansen & Lassen, 2012) 218 vrouwen met borstkanker versus 899 gezonde vrouwen ( vrouwelijke militairen). 2x verhoogde risico op borstkanker voor vrouwen die tenminste 15 jaar en 3 of meer nachten per week nachtwerk hadden gedaan >4,5 versus >15 jaar <3 nachten/week versus juist >3 nachten per week) Retrospectief onderzoek, dus: vraag naar informatie over het nachtwerk bij patiënten (die de ziekte dus al hebben) en controles (die afgezien van de ziekte volledig vergelijkbaar moeten zijn met de patiënten). 11

12 Nadelen retrospectief onderzoek 1. Iemand die de ziekte heeft kan het nachtwerk anders rapporteren dan iemand die de ziekte niet heeft. 2. Controle groep is niet altijd vergelijkbaar met de patiënten groep (bv. minder vaak buitenshuis werkzaam, meer kinderen). Kans op vertekende resulaten. Prospectief onderzoek volgt deelnmers voor de ziekte zich ontwikkelt. China (Pronk et al. 2010) Prospectief onderzoek 2010 geen verband tussen nachtwerk en borstkanker in een groep van vrouwen. 12

13 Onwaarschijnlijk dat elke vorm van nachtwerk verband houdt met borstkanker. Eerst zal duidelijk moeten worden óf er echt een verband met borstkanker bestaat, en zo ja, welk type nachtwerk daar verantwoordelijk voor is. Op basis hiervan : bekijken of verandering in de roostering wel of niet nodig is. Risicofactoren? Nog veel onduidelijkheid Veel studies weinig gecorrigeerd voor alle andere bekende risicofactoren voor borstkanker Ook nood aan uitsluiten dat vrouwen die het nachtwerken langdurig volhouden / verkiezen, een verhoogd borstkankerrisico hebben om andere redenen, bijvoorbeeld doordat hun biologische klok, hun preferentiële dag / nacht ritme, afwijkt van de groep die geen nachtdiensten draait. 13

14 Biologisch mechanisme? verstoring van het dag-nacht ritme en daarmee een verstoorde productie van het hormoon melatonine dat betrokken is bij de werking van de biologische klok en het slaapwaakpatroon Nightingale Studie: onderzoek naar mogelijke biologische werkingsmechanismen,bv genetische gevoeligheid voor een verstoring van het dag-nacht ritme Besluit Dus: nood aan een goed gecontroleerde prospectieve studie Hoop op eenduidig antwoord over causale relatie belangrijk dat andere factoren die gezondheidsproblemen kunnen veroorzaken worden uitgesloten Daarom: informatie over andere beroepsmatige blootstellingen en factoren in de leefomgeving en leefstijl 14

15 Nightshift work and risk of ovarian cancer Occupational and Environmental Medicine Occup Environ Med 2013;70: Fred Hutchinson Cancer Research Center in Seattle, Washington Volgens onderzoeker:vergelijkbaar risico met borstkanker local population-based cancer registry ( part of the Surveillance Epidemiology and End Results (SEER) Program) 1101 women with advanced epithelial ovarian cancer, 389 with borderline disease, and 1832 without ovarian cancer (control group). 35 to 74 years of age Nightshifts:26.6% of the women with invasive cancer,32.4% of those with borderline disease,22.5% of those in the control group the median duration of nightshift work was 2.7 to 3.5 years healthcare, food preparation and service, and office and admin support 15

16 working nights is associated with an increased risk for both invasive ovarian cancer (odds ratio [OR], 1.24, 95% confidence interval [CI], ) and borderline disease (OR, 1.48; 95% CI, ). The increased risk was restricted to women 50 years and older, and to serous and mucinous tumor histologies Larks and owls Women who preferred mornings ("larks") were at higher risk than those who preferred evenings and nighttime ("owls"), but this differential effect was not statistically significant. Larks and owls experience more stress and strain when working outside their preferred time windows of activity.?aanpassing nodig aan chronotype? 16

17 Dank u voor uw aandacht! 17