Dr. Mieke van Groenestijn 1

Transcriptie

1 ; Conferentie Steunpunt Protocol vo Protocol - VO Mieke van Groenestijn emeritus Lector Gecijferdheid, Hogeschool Utrecht projectleider Conferentie Steunpunt T&R,9 december 2013 Rekenen in vo Probleemoplossend werken Rekenvaardigheid is geen doel op zich, maar lijkt het wel te worden door de focus op de centrale rekentoetsen. Welke aanbieding heb je liever? Rekenen is een functionele vaardigheid om te kunnen participeren in de maatschappij en in beroep. De resultaten van de pilot en van het CvE onderzoek wijzen erop dat rekenen in vo dringend is gewenst. Vijf halen vier betalen Hoeveel procent? of: Vier betalen plus één gratis. Hoeveel procent extra? Doel protocol Opzet protocol Doel protocol: Integrale aanpak van rekenproblemen en dyscalculie in het onderwijs. 1 (po): goed rekenonderwijs, preventie, afstemmen, diagnostisch onderzoek, (intensieve) begeleiding eindtoets 1F / 1S 2 (vo): goed rekenonderwijs, signaleren, afstemmen, eventueel diagnostisch onderzoek, (intensieve) begeleiding rekentoets 2F / 3F 3 (mbo): goed rekenonderwijs, afstemmen, (intensieve) begeleiding rekenexamen 2F / 3F Deel 1: Visie en organisatie management / beleid en organisatie Integrale aanpak van rekenproblemen en dyscalculie in het onderwijs. Deel 2: Rekenen (hoofdlijnen in de didactiek) rekendocent / goed rekenonderwijs Deel 3: Afstemmen (signaleren, analyseren, afstemmen) handelingsmodel, drieslagmodel Deel 4: Begeleiding rekenspecialist / diagnostisch rekenonderzoek, (intensieve) begeleiding op maat / rekentoets 2F / 3F Deel 5: Diagnostisch onderzoek (externe) gedragsdeskundige: advies, handelingsplan Dr. Mieke van Groenestijn 1

2 ; Conferentie Steunpunt Programma Instroom leerlingen in vo Deel 1: Visie en organisatie instroom en begeleidingscategorieën afbakening ERW en D Deel 2: Rekenen hoofdlijnen in de didactiek kern van goed rekenonderwijs in VO Deel 3: Afstemmen (signaleren, analyseren, afstemmen) handelingsmodel, drieslagmodel Deel 4: Begeleiding Wie doet wat? Deskundigheid in VO Categorie 1a 1b 2 3 Begeleiding Leerlingen die geen rekenproblemen ervaren. Begeleiding in de generieke lessen. Leerlingen die geringe rekenproblemen ervaren. Begeleiding in de rekenlessen. Leerlingen die ernstige rekenproblemen ervaren. Begeleiding op basis van een individueel handelingsplan. Leerlingen die ernstige en hardnekkige rekenproblemen ervaren (met /zonder dyscalculieverklaring). Blijvende, zeer intensieve en deskundige begeleiding op basis van een individueel handelingsplan. Wanneer ERW en wanneer D? Wanneer ERW en wanneer D? Ernstige rekenwiskunde-problemen kunnen ontstaan wanneer het gedurende langere tijd niet lukt om de juiste afstemming te realiseren van het onderwijsaanbod op de onderwijsbehoeften van de leerling of student. Er is sprake van dyscalculie als ernstige rekenwiskundeproblemen ontstaan ondanks tijdig ingrijpen, deskundige begeleiding en zorgvuldige pogingen tot afstemming. De problemen blijken hardnekkig te zijn. De rekenwiskundige ontwikkeling van de leerling wordt waarschijnlijk belemmerd door leerlingfactoren. Er is geen essentieel (zichtbaar) verschil tussen ernstige rekenwiskundeproblemen en dyscalculie. Er is sprake van een glijdende schaal in mate van ernst Wij spreken van dyscalculie bij hardnekkige problemen Specifieke leerlingkenmerken kunnen belemmerend werken Kenmerken dyscalculie Kenmerken dyscalculie Er is een grote discrepantie tussen de ontwikkeling van de leerling in het algemeen en zijn rekenwiskundige ontwikkeling. De achterstand is hardnekkig. De leerling laat, ondanks gerichte, deskundige begeleiding, (te) weinig aantoonbare vooruitgang zien. De problemen zijn ontstaan vanaf het verwerven van de basisvaardigheden (in het domein Getallen en daarbij behorende bewerkingen) en zijn ook zichtbaar ook op de domeinen Verhoudingen, Meten en Meetkunde inclusief Tijd en Geld, Verbanden. Algemeen: - Leerbaarheid (IQ >85) - Begrip en inzicht - Taalontwikkeling in het algemeen Specifiek: - Koppeling van hoeveelheden aan rekentaal en aan getallen (symbolen / rekenbewerkingen / formules) - Visueel voorstellen (visueel zwak) - Verwoorden (verbaal zwak) Dr. Mieke van Groenestijn 2

3 ; Conferentie Steunpunt Kenmerken dyscalculie Rekenen in VO Geheugen: - overbelasting werkgeheugen (KTG) - opslaan in LTG - oproepen uit LTG Uitgaan van aanwezige kennis en vaardigheden van de leerling Functioneel rekenen: bruikbare kennis en vaardigheden Geen rijtjes sommen, tafels, staartdelingen Wel oefeningen met (basis)bewerkingen in context en met daaraan gekoppelde kale sommen Goed rekenonderwijs is gebaseerd op: - vier hoofdlijnen - handelingsniveaus - probleemoplossend leren en werken: drieslagmodel Referentiekader: 1- verder ontwikkelen 2- consolideren 3- onderhouden 4- verdiepen - begrijpen - Betekenis verlenen - paraat hebben - weten waarom inhoud standaard 400 gram. Nu: bevolkingsdichtheid 15% extra inhoud nu 460 gram. standaard: inhoud nu 460 gram. standaard: 400 gram 15% extra? % extra Dr. Mieke van Groenestijn 3

4 ; Conferentie Steunpunt Standaardgewicht Extra...% Nieuw gewicht Oude prijs 100% Korting % Nieuwe prijs Referentiekader: 1- verder ontwikkelen 2- consolideren 3- onderhouden 4- verdiepen Inkoopprijs BTW 21% Prijs - begrijpen - Betekenis verlenen - paraat hebben - weten waarom Wat vraagt dit van de docent? Wat vraagt dit van de docent? : Eigen rekenvaardigheid Kennis van leerstoflijnen binnen rekenen Kennis van didactiek van rekenen Kunnen aansluiten bij dat wat de leerling al weet en daarop verder bouwen: differentiëren en afstemmen. : Weten wat een leerling kan bij binnenkomst in vo. overzicht van goede, zwakke, zorg- en risico-leerlingen - in alle groepen bij binnenkomst in vo, - in alle afdelingen, - door alle leerjaren heen - afstemmen van begeleiding in categorie 1, 2 en 3 Dr. Mieke van Groenestijn 4

5 ; Conferentie Steunpunt Afstemmen: handelingsniveaus Afstemmen: handelingsniveaus Handelingsmodel: Handelingsmodel: Afstemmen: handelingsniveaus Wat vraagt dit van de docent? Handelingsmodel: Kennis van handelingsniveaus Kunnen toepassen van handelingsniveaus tijdens de les Weten op welk handelingsniveau je werkt Kunnen koppelen van handelingsniveaus Differentiëren tijdens de les Flexibel omgaan met de methode Probleemoplossend rekenen Hoeveel kost deze tv tijdens de aanbieding? 220,-- 176,-- Alleendeze week 20% ALL- L educatief Dr. Mieke van Groenestijn 5

6 ; Conferentie Steunpunt Plannen / aanpak Analyseren van informatie Betekenis geven Oproepen en activeren van relevante voorkennis uit langetermijngeheugen Wat is nieuw? Kiezen van een oplossingsprocedure Informatie opslaan in werkgeheugen Uitvoeren Informatie oproepen uit langetermijngeheugenen koppelen aan opgeslagen informatie in werkgeheugen Handelinguitvoeren(op eenadequate wijzeen wetenwatje doet) Technische rekenvaardigheid Verschillende handelingsniveaus Handeling afronden Reflecteren Controleren van de oplossing Terugkoppeling met context (betekenis geven) Verslag uitbrengen Nieuwe informatie opslaan in langetermijngeheugen Is mijn oplossing juist? Wathebikgedaan? Hoe hebik t gedaan? Wathebikgeleerd? Waar gaat het over? Watweetikal? Wat is nieuw? Watgaikdoen? Watdoe ik? Hoe doe ikhet? Wat vraagt dit van de docent? Hoeveel procent krijg je? : - weten hoe het proces van probleemoplossend werken verloopt - dit proces kunnen begeleiden - goede vragen stellen - leerlingen laten redeneren, discussiëren en reflecteren - Leerlingen helpen met het zelf laten beslissen wat een goede manier van oplossen is. - een beroep doen op de eigen kennis en vaardigheid van de leerling - activerend leren Van: 1.550,00 Voor: 930,00 Dr. Mieke van Groenestijn 6

7 ; Conferentie Steunpunt - alle docenten: rekenen in alle vakken - rekendocent - rekenspecialist - management Alle docenten: Weten wat een leerling kan bij binnenkomst in vo. overzicht van goede, zwakke, zorg- en risicoleerlingen - in alle groepen bij binnenkomst in vo, - in alle afdelingen van het vo, - door alle leerjaren heen - afstemmen in teamverband van begeleiding in categorie 1a, 1b, 2 en 3 expliciteren van rekenen in alle vakken 1a 1b 2 3 Rekendocent: Rekendocent: Eigen rekenvaardigheid Kennis van leerstoflijnen binnen rekenen Kennis van didactiek van rekenen Kunnen aansluiten bij dat wat de leerling al weet en daarop verder bouwen: differentiëren en afstemmen. Afstemmen: handelingsniveaus Kennis van handelingsniveaus Kunnen toepassen van handelingsniveaus tijdens de les Weten op welk handelingsniveau je werkt Kunnen koppelen van handelingsniveaus Differentiëren tijdens de les (ook op basis van handelingsniveaus) Flexibel omgaan met de methode Rekendocent: Rekenspecialist : Probleemoplossend werken: drieslagmodel weten hoe het proces van probleemoplossend werken verloopt dit proces kunnen begeleiden goede vragen stellen leerlingen laten redeneren, discussiëren en reflecteren leerlingen zelf laten beslissen wat een goede manier van oplossen is een beroep doen op de eigen kennis en vaardigheid van de leerling activerend leren diagnostisch gesprek voeren handelingsplannen opstellen en bijstellen begeleiding in categorie 2 en 3 organiseren en (laten) uitvoeren ondersteuning van rekendocenten bij begeleiding van individuele leerlingen in categorie 2 en 3 toetsen van leerlingen: vorderingen bijhouden Dr. Mieke van Groenestijn 7

8 ; Conferentie Steunpunt Rekenen in vo Management: Wat hebben we besproken? - onderwijskundig leiderschap - ontwikkelen en vaststellen van rekenbeleid - ontwikkelen en bewaken van deskundigheid in de school - creëren en faciliteren van randvoorwaarden voor het uitvoeren van rekenonderwijs en (individuele) begeleiding (projectgroep rekenen). - netwerken met andere scholen en instanties (rekenspecialist) - bovenschoolse samenwerking (rekenspecialist) Protocol Verschil ERW en D Wat is goed rekenonderwijs? Afstemmen De rekendocent De rekenspecialist Rekenen in alle vakken Management Rekenen in vo Meer informatie: Klik op de button Vragen? [email protected] Dr. Mieke van Groenestijn 8