Bitumineuze shingles. Copyright SBR, Rotterdam

Transcriptie

1 s tichting b ouwr esearch Bitumineuze shingles 249

2 Rapporteur: ir. N.A. Hendriks, BDA Buro Dakadvies B.V.

3 stichtingbouwi$esearch Bitumineuze shingles Rotterdam, 1991

4 De stichting stelt zich ten doel: a. in de bouwnijverheid produktiviteit en kwaliteit te verhogen en de continuïteit in de werkgelegenheid te bevorderen; b. de kennis op het terrein van de bouwnijverheid te vergroten en te verspreiden naar en binnen alle organisaties waarmede de stichting een relatie onderhoudt; c. voorts al hetgeen dat met een en ander rechtstreeks of zijdelings verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn, alles in de ruimste zin des woords. De stichting en degenen die aan deze publikatie hebben meegewerkt, hebben een zo groot mogelijke zorgvuldigheid betracht bij het verwerkenvolgens de huidige stand van de wetenschap en techniek - var1 de in deze publikatie vervatte gegevens. Nochtans moet de mogelijkheid dat zich onjuistheden in deze publikatie kunnen bevinden niet worden uitgesloten. Degene die van deze publikatie gebruik maakt aanvaardt daarvoor het risico. De stichting sluit, mede ten behoeve van degenen die aan deze publikatie hebben meegewerkt, iedere aansprakelijkheid uit voor schade die mocht voortvloeien uit het gebruik van informatie in deze publikatie. CIP - GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK, DEN HAAG Hendriks, N.A. Bitumineuze shingles / [N.A. Hendriks]. - Rotterdam: Stichting Bouwresearch. - (SBR-publicatie: 249) ISBN NUGI833 Trefw.: bitumineuze shingles / dakbedekkingen. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de Stichting Bouwresearch. No part of this book may be reproduced in any farm by print, photoprint, microfilm, stared in a database or retrieval system, or any other means without written permission from the Stichting,Bouwresearch,

5 INHOUD WOORD VOORAF... 5 SAMENVATTING... 6 SUMMARY BITUMINEUZE SHINGLES Algemene beschrijving Afmetingen, vorm en terminologie Kwaliteitseisen Duurzaamheid 1.5 Brandveiligheid 1.6 Uiterlijk TOEPASSINGSVOORWAARDEN Doel Dakhelling Onderconstructie en daktypen Ondergrond Thermo-hygrische aspecten DAKONTWERP Onderconstructie en ondergrond Onderlaag Bevestigingsmiddelen VERWERKING VAN BITUMINEUZE SHINGLES Algemeen 4.2 Randprofielen 4.3 Onderlaag 4.4 Uitlijnen Voetstrook Plaatsing van de shingles Bescherming tegen opwaaien Bevestiging van de shingles DETAILS LITERATUUR EN NORMEN Stichting Bouwresearch 3

6 BITUMINEUZE SHINGLES 4

7 WOORD VOORAF Het voorliggende rapport is een bewerking van oorspronkelijke richtlijnen, in 1981 samengesteld door de studiecommissie B 32 'Dakbedekkingen' van de Stichting Bouwresearch. De studiecommissie kwam tot haar werk omdat uit praktijkwaarnemingen was gebleken dat daken gedekt met bitumineuze shingles nogal eens grote gebreken vertoonden. De oorzaken moesten worden gezocht in een relatief ongunstige combinatie van technische en bouwfysische factoren, alsmede in de in veel gevallen matige tot slechte kwaliteit van de toegepaste shingles. Vastgesteld werd dat, in tegenstelling tot de situatie in de ons omringende landen en die in de landen van herkomst (Canada en de Verenigde Staten van Amerika), in Nederland bitumineuze shingles veelal zijn toegepast op z.g. warm dak-constructies (isolatie op het dakbeschot) of op niet doelmatig ontworpen koud dakconstructies. Het lag daarom voor de hand om onder andere te refereren aan de ervaringen met bitumineuze (baanvormige) dakbedekkingen op koud dak-constructies, mede omdat immers ook een bedekking van bitumineuze shingles als een in bouwfysisch opzicht dampremmende dakbedekking moet worden opgevat. Hiervan uitgaande kon een gedeelte van de gebreken worden verklaard en geanalyseerd. Een ander deel van de gebreken, zoals de z.g. 'pimpling' van bitumineuze shingles (puistvorming op de shingles als gevolg van verwarming), die vooral werd geconstateerd op warm dakconstructies gedekt met shingles op basis van een organische (ruwvilt)inlage, was naar de mening van de commissie hoofdzakelijk een gevolg van de kwaliteit van de toegepaste bitumineuze shingles. Sinds 1981 is het aantal schadegevallen met shingle-daken geleidelijk afgenomen. Dit is in belangrijke mate het gevolg van het minder toepassen van bitumineuze shingles vanwege slechte ervaringen. De laatste jaren lijkt in deze ontwikkeling een kentering te komen. De marktgrootte kan worden geschat op enige honderdduizenden vierkante meters. Voor shingles met een organische inlage heeft de commissie door het ontbreken van een Nederlandse norm vooralsnog verwezen naar de norm ASTM D 225, waaraan de meeste in Nederland geleverde shingles, blijkens opgave van de fabrikant/importeur, voldoen. Voor glasvlies-shingles bestaat alleen een Franse norm (NF /P en 303) waaraan echter geen toetsing heeft plaatsgevonden. De commissie heeft voor dit soort shingles enige kwaliteitsniveau's vermeld, die haars inziens nodig zijn om een doelmatige shingle te waarborgen. Deze kwaliteitseisen zijn bij de bewerking verder uitgebreid op grond van de ervaringen in de afgelopen tien jaar. In deze herziene richtlijnen is, naast algemene technische aanwijzingen voor de constructie van een doelmatig dak voor afdekking met shingles, ook een groot aantal details opgenomen. Deze dienen in de eerste plaats te worden gezien als een voorbeeld van in de praktijk goed functionerende uitvoeringen. De bewerking van deze richtlijnen betreft een aanpassing aim de huidige stand van de techniek, ervaringen van de laatste jaren en nieuwe normen en kwaliteitseisen. De aanwijzingen zijn algemeen, dat wil zeggen dat' in voorkomende gevallen afwijkende oplossingen mogelijk zijn op grond van deskundig inzicht. De oorspronkelijke richtlijnen werden opgesteld door ing. L.E.R. Du Puy van Bouwcentrum B.V. Deze bewerking is, in opdracht van Stichting Bouwresearch, uitgevoerd door ir N.A. Hendriks van BDA Buro Dakadvies B.V. Deze betuigt dank aan de heer W. van Schaik van Van Doorn Krabbendijkse B.V. voor het doorlezen van de oorspronkelijk richtlijn en het geven van commentaar de praktijk. Stichting Bouwresearch 5

8 BITUMINEUZE SHINGLES SAMENVATTING SUMMARY In deze richtlijnen worden aanwijzingen gegeven voor het ontwerp en voor de toepassing van bitumineuze shingles op daken. Achtereenvolgens zijn behandeld: het produkt, de toepassingsvoorwaarden, het dakontwerp en de verwerking van bitumineuze shingles. In hoofdstuk 5 is voorts een aantal voorbeelden van details gegeven, waarin de techniek voor een doelmatige uitvoering van dakbedekkingen van bitumineuze shingles nader is getoond. Omdat er géén kwaliteitseisen voor bitumineuze shingles in Nederland zijn genormaliseerd, is gebruik gemaakt van bestaande normen uit het buitenland en ervaringen in Nederland. Voor shingles met een ruwvilt-inlage is verwezen naar de norm ASTM D 225. Voor shingles met een inlage van glasvlies is een tabel opgenomen met aanbevolen kwaliteitseisen (zie tabel 1, pag. 10). These guidelines give information on the design and installation of bituminous roof shingles. The following topics are considered: the product, installation criteria, roof design and the composition of bituminous shingles. In Chapter 5 examples of applying bituminous shingles in particular situations are discussed in greater detail. Since there are no standard quality specifications for bituminous shingles in The Netherlands the book draws on foreign standards and Dutch experience. For shingles with a rag feit base reference is made to the American standards ASTM D 225. A table with recommended quality specifications is given for shingles with a fibre glass base (tabie I, page 10). 6

9 1 BITUMINEUZE SHINGLES 1.1 Algemene beschrijving Bitumineuze shingles, waarop deze richtlijnen van toepassing zijn, hebben in het algemeen een rechthoekige vorm en afmetingen zoals genoemd in par Zij bestaan uit een bitumen geïmpregneerd (gedrenkt) ruwvilt of uit glasvlies, dat aan beide zijden is bedekt met bitumen, aan de bovenzijde is voorzien van een fabriekmatig aangebrachte beschermlaag van minerale korrels en aan de onderzijde is afgestrooid met talkpoeder, zand, o.d. Het in het zicht komende gedeelte van de shingles is voorzien van een extra laag bitumen en een extra laag mineraal en dit gedeelte is bovendien voorzien van systematische randinsnijdingen teneide op het gerede dakvlak een regelmatig oppervlaktepatroon te verkrijgen (fig. 1). Op het dunne gedeelte van de shin- gles zijn, hetzij aan de onderzijde, hetzij aan de bovenzijde, kleefpunten aangebracht van speciale bitumen, die geactiveerd worden door zonnewarmte en/ of een brander. Bij zeer zware shingles (zie par. 1.3.) kunnen kleefpunten ontbreken. Sinds enige tijd zijn er ook shingles op de markt waarvan de coating bestaat uit met APP (ataktisch polypropyleen) of SBS (styreen butadieen styreen copolymeer) gemodificeerde bitumen. De inlage van deze gemodificeerde shingles kan glasvlies maar ook polyestermat zijn. Verder bestaat er ook nog een type shingle met een dubbele glasvlies inlage met tussen de inlagen een bitumen van hoge stijfheid, waardoor de shingle zelf ook stijver wordt en kleefpunten niet nodig zijn. Hierbij moet echter worden aangetekend dat er voor de stijfheid van bitumineuze shingles geen eisen bestaan. Foto I 'Klassieke shingles'.,'!l n - - E "6 tab - kteefpunten " go shingle lengte shingle lengte Foto 2 De plaats van de bevestigingsmiddelen. Figuur la Benaming onderdelen shingles. Stichting Bouwresearch 7

10 BITUMINEUZE SHINGLES 1.2 Afmetingen, vorm en terminologie Rechthoekige bitumineuze shingles komen voor in de volgende afmetingen: 500 mm x 300 mm 900 mm x 300 mm 907 mm x 311 mm 915 mm x 305 mm 1000 mm x 300 mm 1000 mm x 333 mm De in deze richtlijnen gehanteerde terminologie ten behoeve van shingles is in figuur 1 aangegeven. Overige terminologie, die in deze richtlijnen wordt gebruikt, in alfabetische volgorde [lit. 9]: Dak: Het dak bestaat uit de onderconstructie en alle zich daarop bevindende lagen inclusief het oppervlak dat is blootgesteld aan de weerselementen, inclusief de noodzakelijke details. Dakbedekkingsmateriaal: Dakbedekkingsmateriaal is elk materiaal, dat een onderdeel vormt van de waterdichte (in geval van bitumineuze shingles: regendichte) laag in het dakbedekkingssysteem. Dakbedekkingssysteem: Een dakbedekkingssysteem is samengesteld uit alle dakbedekkingsmaterialen, onderdelen en hulpstukken die nodig zijn om een waterdichte afwerking te verkrijgen van een dak, inclusief de noodzakelijke details. Dampremmende laag: Een dampremmende laag wordt toegepast in een warm dak onder de thermische isolatie en heeft tot doel het transport van waterdamp naar de bovenliggende thermische isolatie en het dakbedekkingssysteem te beperken. 915 Figuur lb Voorbeelden van de meest bekende algemene verschijningsvormen. Koud dak: Een koud dak is een dak waarbij tussen de zich op de onderconstructie bevindende thermische isolatie en de waterkerende laag in principe buitencondities heersen door de daar toegepaste spouw met buitenlucht te ventileren.. Ondergrond: De ondergrond is de materiaallaag direkt onder het dakbedekkingssysteem. In het algemeen zal dit de thermische isolatie zijn, doch het kan in voorkomende gevallen ook de onderconstructie zijn. Figuur 2 Enkele voorbeelden van andere verschijningsvormen. 8