N iet-constructieve voegen in gevels

Transcriptie

1 s tichting ouw esearch N iet-constructieve voegen in gevels Richtlijnen voor ontwerp en specificatie

2 rapporteur: ir. H. van Hulst c.l

3 stichting houwi-esearch N iet-constructieve voegen in gevels Richtlijnen voor ontwerp en specificatie Rotterdam, 1988

4 De stichting stelt zich ten doel: a. in de bouwnijverheid produktiviteit en kwaliteit te verhogen, en de continuïteit in de werkgelegenheid te bevorderen; b. de kennis op het terrein van de bouwnijverheid te vergroten en te verspreiden naar en binnen alle organisaties waarmede de stichting een relatie onderhoudt; c. voorts al hetgeen dat met een en ander rechtstreeks of zijdelings verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn, alles in de ruimste zin des woords. De stichting en degenen die aan deze publikatie hebben medegewerkt, hebben een zo groot mogelijke zorgvuldigheid betracht bij het verwerken - volgens de huidige stand van wetenschap en techniek - van de in deze publikatie vervatte gegevens. Nochtans moet de mogelijkheid dat zich toch onjuisthèden in deze publikatie zouden bevinden niet worden uitgesloten. Degene die van deze publikatie gebruik maakt, aanvaardt daarvoor het risico. De stichting sluit, mede ten behoeve van degenen die aan deze publikatie hebben meegewerkt, iedere aansprakelijkheid uit voor schade die mocht voortvloeien uit het gebruik van informatie in deze publikatie. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de Stichting Bouwresearch. No part of this book may be reproduced in any form by print, photoprint, microfilm or any other means without written permis sion from the Stichting Bouwresearch.

5 '3 INHOUD WOORD VOORAF SANENVATTING SUNHARY BEGRIPPEN HANDLEIDING ALGEMEEN Doel 1.2 Toepassingsgebied 1.3 Zoekvolgorde 1.4 Vuistregel voor voegkit 1.5 Inrichting van de tabellen VOORBEELDEN EN INSTRUCTIE Beschrijving van de voorbeelden 2.2 Verwijzing naar de uitwerkingeri 2.3 Uitwerking met instructie T TABELLEN 62 T.1 Tabellen voor kitvoegen T.2 Tabellen voor voegen met voegband T.3 Tabellen voor voegen met profielen en open voegen VERVORNBAARHEID VAN AFDICHTINGSMATERIALEN Vervormbaarheid van voegkit 3.2 Vervormbaarheid van voeg band 3.3 Vervormbaarheid van profielen 3.4 Veiligheidsfactoren

6 4 4 AANBEVELINGEN M.B.T. BESTEKSOMSCHRIJVINGEN Algemeen 4.2 Kitvoegen 4.3 Voegen met voegband 4.4 Voegen met profielen Bijl. A Bijl. B Bijl. C Verantwoording van de in de tabellen opgenomen gevallen en ingevoerde grootheden Verantwoording van de bij de tabellen gebruikte formules Voorbeeld van een berekening met voegbeweging loodrecht op het gevel vlak LITERATUUR NOTATIES

7 5 WOORD VOORAF Sinds 1972 functioneert onder auspicien van de Stichting Bouwresearch de Studiecommissie B 23 Voegvullingen. De doelstelling van deze commissie is het verzamelen van aanwezige kennis inzake voegvullingen, het doen verrichten van eventueel noodzakelijk onderzoek, het opstellen van richtlijnen en procedures voor voegontwerp, produkten en verwerking, alsmede normalisatie in nationaal en internationaal verband. In nationaal verband komt dit er op neer dat deze commissie namens het N.N.I. tevens optreedt als normcommissie 35387'Voegvullingen'. Daarnaast treedt afzonderlijk voor voegen langs doorzichtige geveldelen de normcommissie 'Beglazingskitten' op. In het kader van de werkzaamheden van commissie B 23 verschenen tot dusver: Als SBR-publikaties: nr.64 Afdichten van voegen in gevels met banden en profielen, droge beglazing /5/ nr.67 Handleiding voor de keuze van voegkitten /6/ Als SBR-rapport in brochurevorm: B 23-1 Voegkitten, toelaatbare vervormings- en verwerkingsrichtlijnen /1/ B 23-2 Voegkitten, kenmerkende eigenschappen, te verstrekken gegevens en standaard beproevingsmethoden /2/ B 23-3 Voegkitten, richtlijnen voor de keuze /3/ B 23-4 Voorgevormde afdichtingsmaterialen, begrippen, principes, functionele eisen voor de afdichting van voegen in gevels /4/ De SBR-publikaties zijn nog steeds relevant. De vier uitgaven in brochurevorm zijn thans echter uitverkocht en in sommige opzichten achterhaald. In plaats van herdrukken heeft de SBR besloten tot de uitgave van deze gids, die overeenkomt met een algehele herziening van de rapporten B 23-1 en B 23-4 waaraan tevens enkele recente inzichten

8 6 en nieuwe onderwerpen zijn toegevoegd. * Wat betreft de nieuwe aspecten in deze gids zijn met name de drie volgende het vermelden waard: 1 In het algemeen kan worden opgemerkt dat de voegbreedtevariatie in de tijd, die van belangrijke betekenis is voor het functioneren van een voegafdichting, in belangrijke mate onafhankelijk is van het toe te passen afdichtingsmateriaal. Het is derhalve zinvol om deze variatie eenmalig te analyseren waarna het resultaat bruikbaar is voor afdichtingen met verschillende afdichtingsmaterialen. De hier bedoelde beschouwing is opgenomen als bijlage A. 2 Een nadeel van SBR-publikatie 67 was dat de daarin beschreven procedure voor de keuze van een voegkit nogal bewerkelijk is. Eerst moest een voorlopige waarde voor de voegbreedte worden geschat waarvan later zou kunnen blijken dat deze niet voldeed.door een groot aantal berekeningen uit te voeren en de resultaten daarvan samen te vatten in tabellen kan dit bezwaar worden ondervangen. Bovendien wordt optimalisatie van een voegontwerdan wat eenvoudiger. Een dergelijke serie tabellen vormt de kern van deze gids en is opgenomen als hoofdstuk 2. 3 De tot dusver beschikbare publikaties waren sterk gericht op het gebruik van voegkit als afdichtingsmateriaal. Vergelijkbare gegevens voor andere afdichtingsmaterialen zoals voeg band en voeg profiel waren minder toegankelijk, minder concreet of ontbraken soms. In deze gids is getracht deze wat * Een herziening of heruitgave van de rapporten B 23-2 en B 23-3 is minder relevant omdat deze publikaties in feite beknopte bewerkingen zijn van de U.E.A.t.c. richtlijnen voor voegkitten voor gebouwen en er derhalve rechtstreeks gebruik kan worden gemaakt van dit brondocument /16/

9 7 recht te trekken. Omdat bij het opstellen van deze publikatie niet in nieuw onderzoek was voorzien, was het echter bij voorbaat duidelijk dat dit niet in alle opzichten mogelijk zou zijn. Het bereikte resultaat moet derhalve worden beschouwd als een compromis. In dit verband kan ook worden verwezen naar de KOMO die onlangs een kwaliteitseisen-commissie voor voegband instelde. Van de commissie B 23 maakten, ten tijde van het gereedkomen van dit rapport, deel uit: prof. ir. A.J. Hogeslag (voorzitter) ir. A. Rip (coördinator) P.E.M. Bink ir. Th.J. van den Boom Tj.S. Bouma ir. F. Groot ir. P.A. Heijnen ir. H. van Hulst D.W. de Meer Th. van der Molen Kuipers J.M. Schoenmaker Adviesbureau Corsmit TU-Delft faculteit Bouwkunde Stichting Bouwresearch, Rotterdam Siroflex BV, Raamsdonkveer I.B.B.C.-T.N.O.,Rijswijk Drop Bouwchemie B.V.,Rotterdam Rijksgebouwendienst Nederlands Normalisatie Instituut, Delft Algemene Hogeschool Amsterdam technisch maritieme sector Hogeschool Alkmaar sector techniek C.O.T.(Stichting Centrum voor oppervlaktetechnologie), Haarlem Intervam B.V.,Rijswijk Sigma-Rouf, Gorinchem Behalve aan bovengenoemde commissieleden is dank verschuldigd aan de ex-commissieleden Rozemond, de Vos, WelIer en Zoetemeijer, alsmede aan de heren Van GooI, Flapper en Righarts, die als externe kritiekgevers een belangrijke bijdrage hebben geleverd.

10 8 SAMENVATTING Bij het vaststellen van het ontwerp voor de voegen van een gevel die uit niet-dragende elementen bestaat, dient voor een aantal grootheden dat hierop betrekking heeft een juiste onderlinge afstemming bereikt te worden. De belangrijkste zijn: 1. materiaal gevelelement en kleur 2. lengte gevelelement (afmetingen) 3. type voeg; stuik of overlap 4. materiaal voegafdichting 5. afmetingen van de voeg 6. vervormbaarheid afdichtingsmateriaal 7. veiligheidsmarge 8. toleranties op de voegbreedte Hiertoe is een aantal tabellen opgesteld. Deze tabellen zijn gebaseerd op berekeningen voor een aantal normaal in gevels voorkomende situaties. Ook is een berekeningsmethode voor uitzonderingsgevallen opgenomen. Om de ontwerper meer keuzemogelijkheden te geven is een hoofdstuk over de vervormbaarheid van afdichtingsmaterialen toegevoegd. Tevens wordt een aantal aanwijzingen gegeven voor het specificeren van het voegontwerp alsmede richtlijnen voor de uitvoering ervan. De tabellen zijn uiteraard ook te gebruiken voor het achteraf controleren van voegen van reeds eerder gemaakte gevelontwerpen.