Programmaplan Binnenstad Leiden

Transcriptie

1 Programmaplan Binnenstad Leiden

2 Inhoudsopgave Voorwoord 4 Inleiding 5 1. Terugblik afgelopen jaren 6 1.a. Gerealiseerde inspanningen 7 1.b. Effecten 11 1.c. Samenwerking met convenantpartners, ontwikkelaars, beleggers Analyse, doelen en ambities 14 2

3 3. Van ambities naar inspanningen Samenwerking met stadspartners Programmacoördinatie en organisatie 26 5.a. Organisatiestructuur 26 5.b. Programmasturing 29 5.c. Communicatie 30 5.d. Monitoring Financieel overzicht 36 3

4 Voorwoord Een fantastische binnenstad We hebben in Leiden een fantastische binnenstad. Ik ben blij dat we als college hebben uitgesproken hierin te blijven investeren. We werken natuurlijk al langer aan de ontwikkeling van de binnenstad. Goede voorbeelden daarvan zijn onder andere het mogelijk maken van meer winkels zoals op de Aalmarkt, of de herinrichting van de Breestraat zodat dit weer een aantrekkelijke straat wordt, en ook het zorgen voor voldoende parkeergelegenheid door de bouw van de garages Garenmarkt en Lammermarkt. Maar zeker in de huidige economische tijden gaat het allemaal niet meer vanzelf. Er moet blijvend geïnvesteerd worden om de stad bruisend en aantrekkelijk te houden, zowel voor inwoners en bezoekers als voor bedrijven en investeerders. De gemeente kan dat niet alleen. Door samen te werken met ondernemers en partners uit de stad, kunnen we veel meer bereiken. Ook de komende jaren blijven we daar hard aan werken en ik ben blij te zien dat de plannen daarvoor samen met de stad worden gemaakt. Met elkaar zorgen we ervoor dat we het beste halen uit de mogelijkheden die deze fantastische binnenstad ons biedt. Robert Strijk Wethouder Bereikbaarheid, Economie, Binnenstad en Cultuur 4

5 Inleiding Alweer zeven jaar geleden is het programma Binnenstad gestart met de opdracht van het toenmalige coalitieakkoord en is vijf jaar geleden gestart met het programma Binnenstad. Ook het huidige college heeft in haar beleidsakkoord opgenomen om het programma voor de komende vier jaar voort te zetten. Dit vormt de aanleiding om het programma te herijken. De missie van het programma blijft onveranderd: Vanaf 2009 werken stadspartners en gemeente samen om de sterk onderscheidende kwaliteit van de historische Leidse binnenstad beter te benutten waardoor de centrumpositie van Leiden in de regio wordt versterkt. Er is een lange termijn visie voor de ontwikkeling van de Leidse binnenstad opgesteld die geborgd wordt door bestuurlijk commitment en continuïteit. Hierdoor worden eigenaren, beleggers en ontwikkelaars verleid te investeren in de stad. Stadspartners en gemeente voeren jaarlijks inspanningen uit om op diverse terreinen de binnenstadseconomie te versterken. Ten behoeve van het nieuwe programmaplan is het programma geëvalueerd, is met alle stadspartners die convenantpartner zijn een gesprek gevoerd en is de afgelopen maanden gewerkt aan het opstellen van een gezamenlijk nieuw programmaplan. Het doel van dit programmaplan is overzicht creëren voor iedereen die (op een onderdeel) betrokken is, zodat helder is waar ieders inzet toe dient en hoe deze samenhangt met de inzet van anderen. Doordat het een weergave is van de gezamenlijke visie (in meerjarenplan) en concrete afspraken (in jaarplan) vormt het het kader voor de samenwerking van alle stadspartners. Om zowel de ambitie over langere tijd als op kortere termijn concrete afspraken vast te leggen bestaat het programmaplan uit 2 delen: Meerjarenplan : geeft de meerjarige ambitie en visie aan en dient als samenhangend kader voor concretere jaarplannen; Uitvoeringsprogramma 2015: de inspanningen en inzet van middelen en capaciteit. 5

6 1. Terugblik afgelopen jaren In juni 2009 is het Programmaplan Binnenstad door de gemeenteraad vastgesteld. De hoofddoelen van het programma zijn: meer bezoekers; hogere bestedingen; en hogere waardering; en in het programma Binnenstad waren de volgende ambities benoemd: vergroten kwaliteit openbare ruimte; verbeteren beheer openbare ruimte; hogere kwaliteit (openbaar waarneembare) bebouwde omgeving; betere bereikbaarheid; uitbreiden en verbeteren parkeergelegenheid; uitbreiden en verbeteren winkel- en horecavoorzieningen; uitbreiden en verbeteren cultureel aanbod en evenementen; meer marketing en promotie. 6

7 Later is daar een gewaagd doel aan toegevoegd, namelijk het worden van de Beste Binnenstad van Nederland in Ieder jaar is een uitvoeringsprogramma opgesteld waarin vele projecten, activiteiten en maatregelen (de inspanningen ) worden uitgevoerd om de acht genoemde ambities te realiseren. Het werken aan deze acht ambities was/is noodzakelijk om de drie hoofddoelen te verwezenlijken. De ruimtelijke visie is uitgewerkt in Verder met de Binnenstad, een document voor ontwikkelaars en beleggers die richting geeft aan het gewenste ruimtelijke programma op de 18 ontwikkellocaties. 1.a. Gerealiseerde inspanningen Per ambitie zijn subdoelen bepaald. Op basis daarvan zijn jaarlijks uitvoeringsprogramma s opgesteld. Per subdoel is hieronder kort weergegeven wat er aan inspanningen is gerealiseerd in de periode Vergroten kwaliteit openbare ruimte 1A Betere inrichting van straten en pleinen 1B Betere verbinden en versterking van de singels 1C Meer bomen en bloemen in de stad 1D Grotere benutting van het water Gerealiseerd: Handboek openbare ruimte; Alle prullenbakken conform handboek; Bloemen aan lantaarnpalen en bruggen; Diverse ingrepen op de Beestenmarkt; Breestraat en Stationsweg beiden heringericht; Donkersteeg is ingericht; Leidse Loperroute opgeknapt; Beleid rondom bevordering watertoerisme. 2 Verbeteren beheer van de openbare ruimte 2A Betere uitstraling openbare ruimte 2B Extra maatregelen schoon en heel 2C Betere handhaving (en communicatie over) regels gebruik openbare ruimte en handhaving Gerealiseerd: Aanpak meeuwenoverlast en gele zakken; Ondergrondse containers; Fietswrakkenacties; Fiets Fout Fiets Weg; Diverse handhavingsacties in de binnenstad en op het water; Iedere dag wordt het stationsplein geveegd. 7

8 3 Hogere kwaliteit van de bebouwde omgeving 3A Uitvoering van gebied- / projectontwikkeling / herinrichting op ontwikkellocaties 3B Betere kwaliteit van het beschermd stadsgezicht Leiden, binnen de singels 3C Meer woningen in het topmilieu 3C Meer studentenhuisvesting 3D Meer wonen boven winkels Gerealiseerd: Er zijn op basis van de visie ontwikkellocaties benoemd. Deze locaties zijn meerdere keren op een conferentie gepresenteerd aan ontwikkelaars en beleggers. Ook heeft de gemeente nu twee keer op de Provada gestaan. De volgende locaties zijn opgestart: Stationsgebied, Singelpark, Garenmarkt, Lammermarkt, Breestraat, NUONterrein; Met de aanpak van illegale gevelreclame en de Subsidieregeling Historische Stadsbeeld zijn inmiddels al 60 gevels opgeknapt. Veel panden in de Steenstraat zijn opgeknapt; Plan IDcollege voor Rijnlandblok; Task Force Studentenhuisvesting; Ontwikkeling studentenhuisvesting Langebrug. Wonen boven Winkels. 4 Betere bereikbaarheid 4A Aanleggen ringstructuur 4B Aanleggen (hoogwaardig) openbaar vervoer 4C Aanleggen transferia (P+R) 4D Betere fietsroutes 4E Betere voetgangersroutes 4F Beter gebruik van water 4G Overigen (oa. luchtkwaliteit, P-plaatsen touringcar, vrachtverkeer) Gerealiseerd: Deze inspanningen vallen muv het beter gebruik van het water allemaal onder het Programma Bereikbaarheid; De dam in de singel bij de EONcentrale ligt er nog steeds. Er zijn diverse studies uitgevoerd naar mogelijke oplossingen, maar hiervan is bij het kaderbesluit Singelpark besloten om de dam voorlopig nog te laten liggen. 8

9 5 Uitbreiden en verbeteren parkeren 5A Meer parkeergarages en parkeerlocaties 5B 5C 5D 5E 5F 5G 5H 5I Meer P+R voorzieningen Beter parkeren in de openbare ruimte Beter afgestemde parkeertarieven Betere informatie voorziening Meer fietsen stalplaatsen bij station Meer fiets stalplaatsen in kernwinkelgebied Meer Fiets natransport bij P+R voorziening Meer fiets stalplaatsen bij overige voorzieningen Gerealiseerd: Extra fietsparkeren bij het station; Fietsenkelder VenD; Extra fietsbeugels rondom Hartebrugkerk; Uitvoeringsbesluit parkeergarages Lammermarkt en Garenmarkt; Tijdelijk parkeergarage Morspoort; Parkeermanager aangesteld. 6 Uitbreiden en verbeteren winkel- en horecavoorzieningen 6A Beter functionerend kernwinkelgebied A1 6B 6C 6D 6E 6F 6G Betere Breestraat Meer grootschalige retail Uitgebreidere retail ontwikkeling Duidelijker horeca concentratie locaties (vb Beestenmarkt) Meer hotels Hogere organisatiegraad van horecabranche Gerealiseerd: Onderdelen Aalmarktproject; Studie naar verheling panden op de Haarlemmerstraat; Nota winkelbeleid; Retailstrategie; Open pandendag; Winkelboek; RMC-aanpak Hartje Stad; Actieve benadering retailers via JonesLangLasalle en Centrummanagement Leiden; Aanpassing bestemmingsplan; Meer hotels. 9

10 7 Uitbreiden en verbeteren Cultureel aanbod en Evenementen 7A Beter cultureel product & promotie 7B 7C 7D 7E 7F Meer podiumkunsten Meer cultuur Educatie Sterker Filmaanbod Beter zicht op cultureel erfgoed / stadshistorie Meer evenementen en congressen Gerealiseerd: Nieuwe evenementennota; Cultuurmakelaar; Signatures en Nacht van Kunst en Kennis; Poppodium Gebroeders de Nobel; Leiden Internationaal Film Festival; Nieuwe erfgoednota; Toename van congressen in de stad door betere samenwerking; Renovatie Sterrenwacht en Renovatie Tropische kas Hortus. 8 Meer marketing en promotie 8A Betere promotie organisatie 8B 8C 8D 8E Ontwikkeling Visitor Centre Leiden Betere (digitale) informatievoorziening Meer promotie Meer toepassingen te gebruiken in de stad Gerealiseerd: Eigen huisstijl Ontdek Leiden; Het Visitors Centre; Portal Leiden incl diverse apps; Promotie op nationaal en regionaal niveau; Meer arrangementen. 10

11 1.b. Effecten Aan de hand van indicatoren wordt gemeten of het programma succesvol is. De huidige effectindicatoren zijn : het aantal dagbezoeken aan leiden door Nederlanders (bron: continu vakantieonderzoek); het aantal hotel- en campingovernachtingen in Leiden(belastingsamenwerking Gouwe Rijnland); de gemiddelde bestedingen van dagbezoekers aan Leiden per bezoek per persoon(bron: continu vakantieonderzoek); het rapportcijfer Leidenaren voor historische binnenstad Leiden (bron: stadsenquête); de beoordeling door Leidenaren van Leidse binnenstad op 7 aspecten (bron stads enquête). De vijf huidige indicatoren van het programma geven slechts fragmentarisch een indicatie van het effect dat we beogen met het programma Binnenstad. De indicatoren geven ieder maar een deelaspect weer. Bij de indicatoren afkomstig uit het Continu Vakantie Onderzoek worden dagjesmensen (Nederlanders niet afkomstig uit Leiden) ondervraagd over hun stadsbezoek. In de Stadsenquête wordt juist alleen Leidenaren gevraagd naar hun waardering voor de binnenstad. Om deze reden is een andere meetinstrument, namelijk De Leidse Binnenstad Index ontwikkeld. De Leidse Binnenstad Index meet het economisch klimaat van de binnenstad van Leiden. De index omvat 33 indicatoren die - verdeeld in 5 thema s - geïntegreerd zijn in uiteindelijk één indexcijfer. De index heeft in het ijkjaar 2008 de waarde 100. Wanneer de index hoger is dan 100, staat de Leidse binnenstadeconomie er beter voor dan in het ijkjaar. De Leidse Binnenstad Index stond in 2013 op 106. Dat betekent een stijging van 6% ten opzichte van het ijkjaar In de tussenliggende jaren is de index consequent gestegen. In 2014 staat de Index op 109. De indicatoren zijn verdeeld over 5 gebieden: stadskwaliteit, verdienvermogen, bereikbaarheid, vestigingsklimaat, arbeidsmarkt. De indicator aantal hotel en campingovernachtingen is één van de indicatoren van de index. Totaal tabel Stadskwaliteit Verdieningsvermogen Bereikbaarheid Vestigingsklimaat Arbeidsmarkt Totaal score

12 1.c. Samenwerking met de convenantpartners, ontwikkelaars en beleggers Voor het programma Binnenstad is een convenant afgesloten met 20 stadspartners. Alle partijen hebben daarin aangeven welke bijdrage zij zullen leveren aan het binnenstad programma. Soms is dat omdat ze zelf primair de uitvoerder zijn van een inspanning, maar het kan ook zijn dat ze een bijdrage leveren door mee te denken of te participeren. In ieder geval zijn de partners ambassadeurs van het programma. In die zin is er veel veranderd ten opzichte van 5 jaar geleden toen het programma werd opgesteld. De partners waren destijds sceptisch over het vermogen van de gemeente om een lange termijn koers te gaan vast houden. Nu zien zij vooruitgang in de binnenstad en de koersvastheid van de gemeente. De stadspartners geven aan dit een goede basis te vinden voor verdere samenwerking. De uitvoerende partners zijn in de periode van 2011 tot 2013 in een Beste Binnenstad-team gaan samenwerken. Hierdoor voelden de andere partners zich minder betrokken. Ook zijn de partners de laatste jaren minder betrokken geweest bij het opstellen van het jaarlijks uitvoeringsprogramma. In 2014 is de samenwerking met partners weer nieuw leven ingeblazen (zie verderop in dit programmplan). Dit houdt onder andere in dat het Beste Binnenstad-team is gestopt en we nu aan 4 thematafels met alle partners spreken over de uitvoeringsagenda. Ook de bewonersorganisaties zijn hierbij betrokken. De bomenbond is als partner afgevallen. De huidige voorzitter ziet geen meerwaarde in participatie binnen het programma. Daarnaast is de Stichting Leiden Communicatiestad opgeheven en maakt sinds 2014 de Kamer van Koophandel geen deel meer uit van het programma (wegens sluiting van de locatie in Leiden). De Museum Groep Leiden is afgehaakt in verband met andere prioriteitstelling (meer aandacht voor cultuureducatie) en laten zich door Leiden Marketing vertegenwoordigen. Sinds 2011 is de PKVV, de vertegenwoordiger van alle studentenverenigingen, aangehaakt. De stadspartners die nu betrokken zijn bij het programma zijn: Universiteit Leiden, Duwo, ROC Leiden, Leiden Marketing, Centrummanagement Leiden, Cultuurfonds, Stadspodia, Koninklijke Horeca Nederland, afdeling Leiden, Historische Vereniging Oud Leyden, het Leiden Internationaal Film Festival, BplusC, Stadslab, Plaatselijke Kamer Van Verenigingen, Het Gilde Leiden, Stichting Platform Gehandicapten, Stichting Ondernemend Leiden, Vecovab en een vertegenwoordiger namens de voorzitters van de bewonersverenigingen 12

13 Daarnaast is bij de start van het programma afgesproken dat per ontwikkellocatie zou worden gewerkt met een locatiegerichte aanpak. Ondernemers en bewoners die op of rondom een ontwikkellocatie wonen en werken worden vanaf het begin betrokken bij de ontwikkeling. Dit is/wordt in de meeste gevallen ook zo uitgevoerd. Alleen het voornemen om per locatie echt een convenant af te sluiten is niet gerealiseerd, met uitzondering van het Singelpark. De Stichting Vrienden van het Singelpark zullen een officieel samenwerkingsconvenant met de gemeente afsluiten over de realisatie van het singelpark. Daarnaast is er een winkelstrategieconvenant afgesloten met vastgoedvertegenwoordigers en makelaars. Ontwikkelaars en beleggers zijn meerdere keren uitgenodigd om kennis te nemen van Leiden en het Programma Binnenstad. Ook retailers zijn uitgenodigd. Twee maal zijn er conferenties georganiseerd. In 2013 en in 2014 heeft Leiden deelgenomen aan de Provada waar niet alleen Programma Binnenstad, maar ook Programma Bereikbaarheid en Kennisstad zijn geëtaleerd. Specifiek gericht op de Leidse binnenstad is nu twee keer een open pandendag georganiseerd door het Centrummanagement. Al deze activiteiten zijn erop gericht om partijen over de streep te trekken om in Leiden te investeren. 13

14 2. Analyse, doelen en ambities De aanleiding van het programma Binnenstad is economisch van aard. Voor het opstellen van het programma is destijds een SWOT-analyse gemaakt van Leiden in regionale context en van Leiden als stad. Sinds 2008 zijn er veel zaken gewijzigd. Op basis van gesprekken die gevoerd zijn met alle stadspartners in dit voorjaar en de kennis van het programmateam zijn deze analyses geactualiseerd. Analyse van Leiden in de regionale context In 2008 werd geconcludeerd dat de Leidse regio als geheel er goed voor stond. Leiden heeft als centrumgemeente een uitstekende uitgangspositie in toen nog voorzien groeiend verzorgingsgebied. De bedreigingen voor Leiden werden voornamelijk gevormd door de groei van omringende kernen als woon, werk, winkel en verblijflocaties en door de knelpunten in de bereikbaarheid van Leiden. Er was op dat moment nog geen sprake van de economische crisis. Deze crisis heeft invloed op investeringen van bedrijven, bestedingen van bezoekers en op de leegstand in kantoren en winkels. Het treft de Leidse economie, maar valt ten opzichte van andere steden nog relatief mee. De regionale samenwerking met de omringende gemeenten in de Economische agenda 071, die in 2013 vorm kreeg, is van belang om elkaar aan te vullen en te versterken. 14

15 Sterk Strategische ligging als scharnier tussen Noord- en Zuidvleugel van de Randstad Grote studentenpopulatie, beroepsbevolking is overwegend hoog opgeleid, de creatieve klasse in Leiden is sterk vertegenwoordigd De ligging van de stad temidden van toeristische omgeving(strand, groene hart, duin en bollenstreek) Er is een gezonde groei van de Bio Science sector De leegstand van de kantorenmarkt en het winkelbestand is relatief beperkt tov andere steden. Leiden heeft een totaal aantal monumenten van circa 2.834, waarvan rijksmonumenten (2013) Kans De potentiële bouw- en inbreidingslocaties voor woningbouw in en rondom Leiden De infrastructuur zal zich verbeteren onder meer met de komst van de Rijnlandroute/Hoogwaardig Openbaar Vervoer en maatregelen van Lab071 De uitvoering van de Economische Agenda 071 in samenwerking met omringende gemeenten Zwak Er zijn nog diverse knelpunten aanwezig in de autobereikbaarheid aan Oost en Westzijde. Slecht imago in de regio over parkeren en bereikbaarheid Het winkelaanbod in de regio is sterk met vaak gratis parkeeraanbod. Bedreiging Economische crisis Internetwinkelen 15

16 Analyse van Leiden als stad In 2008 werd over Leiden als stad geconcludeerd: Leiden heeft een aantrekkelijke binnenstad voor bezoekers van binnen en buiten de stad. Het potentieel van de binnenstad wordt niet ten volle benut door een aantal onaantrekkelijke aspecten als te weinig diversiteit in het aanbod, uitstraling en routering. Daarmee kiezen bezoekers - en dus ook bewoners - gemakkelijk voor een andere bestemming. Anno 2014 staat er als gevolg van de economische crisis en het internetwinkelen veel druk op de winkeliers om het hoofd boven water te houden. De afgelopen jaren is beleid ontwikkeld om het winkelaanbod te versterken en om leegstand te voorkomen. De Verrassende Winkelweekenden en de Winterwonderweken met de ijsbaan op de Rijn zorgen voor veel extra bezoeken in de stad. Om een groter aanbod in de stad te krijgen zijn winkels met grotere vloeroppervlakte nodig, waarin in de Aalmarkt wordt voorzien. De uitstraling van de stad is op delen verbeterd, enerzijds als gevolg van de Subsidie Historisch Stadsbeeld en aanpak modellenboek gevelreclame, anderzijds vanwege verbeteringen in de openbare ruimte. Het cultuuraanbod is veel sterker geworden afgelopen jaren, met het LIFF, dat uitgegroeid is tot derde filmfestival van Nederland, de twee identiteitsversterkende evenementen Signatures Cultuurweken en Nacht van Kunst en Kennis en de Nobel. Het horeca-aanbod is gegroeid en er is hotelcapaciteit bij gekomen. 16

17 Sterk Historische structuur binnen de singel Veel monumentale panden Universiteit Breed cultureel aanbod (veel musea, podia, BplusC, evenementen) Hoog opgeleide en financieel krachtige bevolking Hoog aandeel studenten en creatieve klasse Het water Diversiteit horeca-aanbod en terrassen. Goede samenwerking tussen CML, LM en CF Het zwerfmilieu(unieke winkels rondom de hoofdwinkelstraten) Toename hotelcapaciteit en aantal overnachtingen Toename studentenhuisvesting Consistentie bestuurlijke koers ten aanzien van visie en beleid Promotie van de stad Kans Ontwikkeling van aantrekkelijke toegankelijke looproutes van bronpunten naar het centrum Ontwikkeling van twee parkeergarages Herontwikkeling van de stadszijde van het station Realisatie Singelpark, Lammermarkt, NUONterrein, Meelfabriek Aanbieden van beeldbepalende gebouwen aan initiatiefnemers van bijzondere formules Benutten congresmogelijkheden door nauwe samenwerking Realisatie Aalmarkt Kwaliteitsverbetering openbare ruimte Haven en Haarlemmerstraat Zwak Compleetheid winkelaanbod Verbinding Bio Science Park- centrum Te weinig groen Uitstraling stationsgebied stadszijde en looproute naar centrum Ontbreken van kwaliteitsvolle bronpunten voor parkeerders en winkelend publiek Ontbreken van een duidelijke bewegwijzering voor parkeerders, bezoekers en winkelend publiek Onvoldoende fietsparkeervoorzieningen Onbekendheid geboortestad van Rembrandt Bedreiging Bezuinigingen Bouwactiviteiten musea waardoor tijdelijk dicht: Lakenhal, Naturalis, Rijksmusem voor Oudheden 17

18 Ofschoon er al veel resultaten zijn geboekt en ook positieve ontwikkelingen zichtbaar zijn, gaat bovenstaande analyse nog altijd op en zijn de doelen van het programma onverminderd: Meer bezoekers Meer bestedingen Meer waardering En ook het gewaagde doel, het worden van de Beste Binnenstad in 2017 van Nederland, blijft overeind. Op basis van de gesprekken die zijn gevoerd met de stadspartners zijn vier visies of dromen geformuleerd op de 4 thema s waarop voor de komende jaren actie nodig is om de doelen te bereiken. 1. Verbeteren van de cityhospitality Alle bezoekers, zowel van buiten, uit de regio, als uit de stad, voelen en weten zich welkom in de stad. De bezoeker weet vanaf het bronpunt waar hij/zij binnenkomt met trein, boot, fiets, auto, te voet of touringcar hoe hij/zij bij het punt van bestemming kan komen en kan daar op een prettige manier komen. De bezoeker ervaart kwaliteit en rust, maar is verrast door leuke, spraakmakende elementen die hij onderweg tegenkomt. Het personeel in de winkels, de horeca en voorzieningen zijn serviceverlenend en zijn de gastheer/gastvrouw van de stad. De toegankelijkheid voor minder validen en mensen met kinderwagens is goed en mooi opgelost met natuurlijke gidslijnen waar mogelijk. De bezoeker wordt geattendeerd wat er de komende week te doen is in Leiden en ziet welke evenementen er op dit moment zijn. De internationale student of werker weet goed zijn weg binnen Leiden te vinden. Van de bouw van de grote locaties heeft de bezoeker geen last, het is aantrekkelijk verpakt. Het Visiotors Centre heeft naast de hoofdlocatie in het stationsgebied in de binnenstad een extra loket en biedt digitale informatie bij de twee nieuwe parkeergarages aan de Lammermarkt en Garenmarkt. 2. Een schonere, hele en veilige binnenstad De stad ligt er goed bij en straalt kwaliteit uit. Er ligt geen troep op straat, er zijn geen kapotgetrokken vuilniszakken, bij ondergrondse containers staat er geen vuil naast, het straatmeubilair staat er fris en schoon bij, de palen staan recht, er staan geen overbodige palen, de straatnaamborden zijn mooi aan de gevel, er zijn geen fietswrakken, bij het station staan de fietsen in de daarvoor bestemde stallingen, de elektriciteitskastjes zien er goed uit, klachten worden snel en vakkundig gerepareerd. We behouden de vierde ster van het keurmerk veilig ondernemen(kvo). De toeristische verblijfslocaties zijn door een ringetje te halen (Burcht, van de Werfpark, Park molen de Valk, Park molen de Put, de Leidse loperroute, de aanlooproutes en het kernwinkelgebied) 18

19 3. Beleving De stad biedt een aantrekkelijk en compleet aanbod voor haar (toekomstige) bezoekers en bewoners. Het veelzijdige en kwalitatieve winkelaanbod is verrassend en onderscheidend. Door verrassende winkelweekenden en de winterwonderweken is het winkelen een extra beleving. Door het complete en goed gesegmenteerde horeca-aanbod, met zijn terrasjes aan het water, wordt het verblijf vanzelfsprekend verlengd. De grote evenementen zetten Leiden als Stad van Ontdekkingen op de kaart, zijn spraakmakend en eigentijds en bieden de Leidenaar het podium om te genieten van de identiteit van Leiden. Leiden weet haar aantrekkingskracht te benutten door zowel doorgaande bezoekers aan regionale evenementen als organisatoren van dagreizen te verleiden Leiden aan te doen. De stad weet de geboorteplaats van Rembrandt in beeld en beleving uit te dragen en grijpt ook andere belangrijke gebeurtenissen aan om de historische binnenstad met haar duizenden monumenten en musea steeds verrassend in de etalage te zetten.. De congresmarkt groeit in Leiden vanwege het academische en complete aanbod. De culturele voorzieningen (musea, stadspodia, BplusC, overige podia) zijn aantrekkelijk gehuisvest en weten meer en meer crossovers te maken naar horeca en retail voor aantrekkelijke arrangementen en culturele programmering en vice versa. 4. Een prachtige levendige stad Onze prachtige historische binnenstad komt steeds beter tot zijn recht door de ingetogen winkelpuien en in een mooie rustige openbare ruimte. Nieuwbouw is eigentijds en modern, straalt kwaliteit uit en past in de omgeving. Eigenaren en winkeliers/ketens zien het economische profijt in van een mooi pand en investeren. Zij stimuleren elkaar om ook mee te doen. Het Pieterskwartier is beter verbonden met hartje stad. De plinten (de invulling en uitstraling van de panden) van het station naar het kernwinkelgebied zijn aantrekkelijker. De verblijfskwaliteit van het kernwinkelgebied met de Aalmarkt, de nieuwe steeg en de nieuwe brug is verbeterd, net als de kwaliteit van de Haarlemmerstraat. Ook zijn de eerste locaties van het Singelpark ingericht en is helder hoe de bussen door de stad gaan rijden, zodat deze wegen heringericht zijn. Leegstaande kantoor- en winkelpanden zijn er minimaal, en diverse panden zijn herbestemd of getransformeerd tot onder meer flexibele bedrijfsverzamelgebouwen. Wonen in de binnenstad is voor diverse doelgroepen aantrekkelijk. 19

20 3 Van ambities naar inspanningen Op basis van de geactualiseerde analyse en de opgestelde visies zijn inspanningen geformuleerd. Deze inspanningen zijn gegroepeerd in subdoelen. Hieronder wordt in hoofdlijnen weergegeven welke inspanningen nodig zijn om de in paragraaf 2 opgenomen visies te realiseren. Dit is in detail uitgewerkt in het uitvoeringsprogramma

21 1. Verbeteren van de cityhospitality Aantrekkelijke bronpunten: de realisatie van aantrekkelijke bronpunten om bezoekers vanuit station, parkeergarage, fietsenstalling, touringcaruitstapplaats, bushalte en haven zo goed mogelijk te ontvangen. Aantrekkelijke looproutes: optimaliseren van de looproutes vanuit de bronpunten, waardoor er meer ruimte voor voetgangers ontstaat van en naar het centrum. Goede informatievoorzieningen: het goed informeren van bezoekers, zowel om hun plaats van bestemming te bereiken als hen te attenderen op wat er te doen is. Bevorderen gastheerschap; het welkom voelen van de bezoeker door ondernemers en cityhostesses, maar ook door voorzieningen als WiFi. 2. Een schonere, hele en veilige binnenstad Schoon; voortzetting van de bestrijding van meeuwenoverlast, het verbeteren van het uiterlijk van het straatmeubilair en betere voorzieningen voor afvalinzameling in parken en oplossen van telkens terugkerende verrommelde en vervuilde plekken (zgn. hotspots). Beter gebruik; activiteiten die ervoor zorgen dat mensen voorzieningen in de openbare ruimte goed gebruiken, met aandacht voor het fietsparkeren en overlastbestrijding op het water. Veilig; onder meer het behouden van de vierde ster Keurmerk veilig onder nemen. 3. Beleving Cultureel aanbod; het doorzetten en kwalitatief versterken van bestaande evenementen en het versterken van de relatie met de Duin- en Bollenstreek en de Keukenhof. Winkelaanbod; inspanningen gericht op het completer maken van het winkelaanbod zoals het doorzetten van de retailstrategie zowel gericht op acquisitie van internationale retailketens als op zelfstandige ondernemers, het realiseren van Aalmarkt waardoor grote winkelunits ontstaan, Horeca-aanbod; toekomstbeeld voor de horeca in de binnenstad, aantrekkelijke arrangementen in relatie tot evenementen en cultureel aanbod en onderzoek naar hotelaanbod. 4. Een prachtige levendige stad Meer ruimte voor wonen en werken; in de stad worden diverse locaties ontwikkeld zoals Stationsgebied, NUONterrein, Meelfabriek. Verbetering kwaliteit openbare ruimte: het opnieuw inrichten of verbeteren van de openbare ruimte op diverse plekken in de binnenstad. Kwaliteit bebouwde ruimte; het verfraaien van de gevels en de uitstraling van de gevels en het bevorderen van het wonen boven de winkels. In totaal zijn er ruim 80 inspanningen in het uitvoeringsprogramma gerelateerd aan deze ambities. Dit zijn bestaande inspanningen en nieuwe inspanningen. Verder zijn er nog veel inspanningen van partners die bijdragen aan de doelen van het programma. Deze zijn niet allemaal opgenomen in het uitvoeringsprogramma omdat ze continu doorlopen. Bijvoorbeeld de dagelijkse rondleidingen van t Gilde, het culturele aanbod van de stadspodia, het museumaanbod, de promotie van de stad, het vertegenwoordigen van belangen van ondernemers en winkeliers, etc, etc. 21

22 Uitvoeringsprogramm Missie Vanaf 2009 werken stadspartners en gemeente samen om de sterk onderschei de regio wordt versterkt. Er is een lange termijn visie voor de ontwikkeling van eigenaren, beleggers en ontwikkelaars verleid te investeren in de stad. Stadspa versterken Visie Om de economie van de binnenstad te verbeteren zijn bezoekers van belang. D de Leidse binnenstad. Uitgangspunt is dat een (meer dan) tevreden bezoeker langer blijft, meer bestee openbare en gebouwde ruimte, aantrekkelijke evenementen, een compleet en a gedefinieerd die tot ontwikkeling kunnen worden gebracht. Dit doen we niet alle het vestigingsklimaat voor bedrijven en haar werknemers. Samen met de stads Doelen Verbeteren van Cityhospitality Schonere, helere en veiliger stad Sub Doelen Aantrekkelijker bronpunten Aantrekkelijker toegankelijke looproutes Betere informatievoorziening Bevorderen gastheerschap Schonere stad Beter gebruik stad Projecten en Activiteiten Parkeergarage Lammermarkt Parkeergarage Garenmarkt Verbeteren Leidse Haven Tijdelijke inrichting stationsplein Bloemen aan lantaarns & bruggen Bouwaankleding Toegankelijke looproutes mindervaliden Tulpenbollen in bakken Banieren Herhuisvesting Visitors Centre Vermindering verkeersborden Uitvoeringsnota bewegwijzering Uitvoering bewegwijzering voetgangers Rondleidingen/programma open dagen Cityhostesses Kennis en kundebijeenkomsten Gastheerschap in de Haven WIFI Eenmalige inspanningen Bestrijding meeuwenoverlast Ondergrondse containers Fietswrakkenacties Vegen Stationsplein Prullenbakken parken Hotspots aanpak Coating straatmeubilair Schone elektriciteitskasten Fiets Fout Fiets Weg Handhaving overlast op het water Weesfietsenacties Cityhospitality Schone, hele en veilige stad Opdrachtnemer Jet van Haastrecht

23 a Binnenstad dende kwaliteit van de historische Leidse binnenstad beter te benutten waardoor de centrumpositie van Leiden in de Leidse Binnenstad opgesteld die geborgd wordt door bestuurlijk commitment en continuïteit. Hierdoor worden rtners en gemeente voeren jaarlijks inspanningen uit om op diverse terreinen de binnenstadseconomie te e bezoekers (de Leidse inwoner is ook een bezoeker!) nemen producten af en beleven de aantrekkelijkheid van dt en/of vaker terugkomt. Hierbij zetten stadspartners en gemeente in op een betere gastvrijheid, een mooiere antrekkelijk winkel- en horeca-aanbod, en een schone, hele en veilige stad. Daarnaast zijn er 18 locaties en voor toeristen of dagjesbezoeker, het is van positieve invloed op de levenskwaliteit van de bewoners én op partners zetten we in op het worden van de Beste Binnenstad in Versterking beleving Verbetering kwaliteit prachtige en levendige stad te Veilige stad Versterking cultureel aanbod Versterking winkelaanbod Versterking horeca-aanbod Meer ruimte voor wonen en werken Betere kwaliteit openbare ruimte Betere kwaliteit gebouwde ruimte Opvolging KVOmeldingen Eenmalige inspanningen Renovatie Lakenhal Foyer Schouwburg Doorontwikkeling Nacht van Kunst en kennis + Signatures cult wkn LIFF Route van Leidse ontdekkingen Uitagenda uitbreiding Kennis Portal Leiden Marketing Evenementen on brand Rembrandt experience Versterken cultuurkwartier Versterken band bollenstreek en keukenhof Onderzoek huisvesting BplusC Doorontwikkeling Beelden in Leiden Verrassende winkelweekenden en Winterwonderweken Bestemmingsplan Binnenstad I Aalmarkt Retailstrategie Kerstbomen in de stad Waterplein Annies Aantrekkelijke arrangementen Eenmalige inspanningen Meelfabriek Nuonterrein Stationsgebied Singelpark Openbare ruimte Lammermarkt Morsstraat Nieuwe Beestenmarkt Haarlemmerstraat Verbetering openbare ruimte Leidse Haven Aansluiting Pieterskwartier Wasplekken Muur gevelstenen Historische puien SHS Handhaving modellenboek gevelreclame Wonen boven winkels Kwaliteitsverbetering gevels SHS Eenmalige inspanningen Beleving Prachtige levendige stad BPP Leiden November 2014

24 4. Samenwerking met stadspartners Het is de kracht van het programma dat het een gezamenlijk programma is van de gemeente met een groot aantal partners. Hierin valt onderscheid te maken in zelfstandige partners, partners die gesubsidieerd worden en belangenbehartigende partners. Zelfstandige partners Zelfstandige partners varen een eigen koers en nemen eigen investeringsbeslissingen, zoals bijvoorbeeld de Universiteit, ROC en Duwo. Het programma wordt sterker als in deze organisaties de koers en visie van het programma gedeeld en uitgedragen wordt. Zij kunnen specifieke eigen inspanningen formuleren die bijdragen aan deze visie, of reguliere activiteiten zodanig vormgeven dat de gezamenlijke koers wordt versterkt. Zo dragen de renovatie van de Sterrenwacht en Tropische kas van de Hortus bij aan meer bezoekers en meer waardering. En zo is het gebouw Level een aanwinst voor het stationsgebied. En werkt Duwo hard aan de uitbreiding van het aantal studentenwoningen. Een goed functionerende en levendige binnenstad is belangrijk om studenten aan te trekken. Met de komst van het programma Economie 071, waarin de binnenstad één van de genoemde economische gebieden is, is een stuurgroep geformeerd waarin als zelfstandige 24

25 partners naast de Universiteit ook het Bio Science Park, LUMC, ROC, HBO, deelnemen. Het Programma Binnenstad zou als een deelprogramma van dit programma kunnen worden gezien. Een verkenning in hoeverre ook deze organisaties zich zodanig herkennen in de doelen van het programma Binnenstad en een bijdrage daaraan willen leveren is voor het komende jaar voorzien. Een bredere bestuurlijke coalitie voor het programma Binnenstad in aanvulling op de samenwerking met de huidige stadspartners zal de kans op succes vergroten. Gesubsidieerde partners De gesubsidieerde partners voeren zelfstandig allerlei inspanningen uit die bijdragen aan het programma. De afgelopen jaren is er steeds meer samenwerking ontstaan tussen Leiden Marketing, Centrummanagement Leiden en de Cultuurmakelaar. Samen organiseren zij verschillende evenementen zoals de Verrassende Winkelweekenden, de winterwonderweken, Signatures en Nacht van Kunst en Kennis. Ook werken zij nauw samen met de cultuur sector ( musea, stadspodia, Pieterskerk) en de horeca (hotels en KHN afd. Leiden) voor de marketing en programmering van congressen en arrangementen. Het Leids Filmfestival is inmiddels uitgegroeid tot het derde filmfestival van Nederland. Het trekt ieder jaar meer bezoekers. Belangenbehartigers en vrijwilligersorganisaties De belangenbehartigende en vrijwillige partners zoals Historische vereniging Oud Leyden, Vecovab, Platform Gehandicapten, t Gilde, voeren ook zelfstandig activiteiten uit. Daarnaast dragen zij bij aan inspanning van de gemeente door mee te denken, hun achterban te raadplegen/activeren of door mee te doen. Met de PKVV is de laatste jaren samengewerkt in het beste binnenstad van Nederland team. Studenten willen graag een steentje bijdragen aan een goede binnenstad. Dit doen zij op veel verschillende manieren: van het organiseren van evenementen tot het opruimen van zwerfafval in het water. Winkeliers en horecaondernemers De samenwerking met winkeliers en horecaondernemers gebeurt in de regel via het Centrum Management of via de accountmanager Bedrijven van de gemeente. Maar indien een inspanning directe relatie heeft met een winkeliersvereniging, dan wordt rechtstreeks met die winkeliersvereniging samengewerkt. Dit is bijvoorbeeld het geval met de Beestenmarkt en de Breestraat. Bewoners De bewoners van de binnenstad zijn verenigd in wijkverenigingen. Zij komen regelmatig als voorzitters bijeen in een voorzittersoverleg. De wijkmanager van de gemeente is daar vertegenwoordigd. Namens de bewonersverenigingen neemt een voorzitter deel aan de overleggen van het programma Binnenstad. De bewonersvertegenwoordiging zou kunnen worden uitgebreid naar de overige overlegtafels. Bewoners nemen deel aan allerlei klanbordgroepen/informatiebijeenkomsten/ participatiebijeenkomsten die worden belegd door verschillende ambtenaren. Door de veelheid aan projecten in de stad is het handig dit wat meer te stroomlijnen. Alle bewonersverenigingen worden verder altijd uitgenodigd bij de informele bijeenkomsten van het programma zoals het werkbezoek en de ontsteking van de kerstboom. 25

26 5 Programmacoördinatie en organisatie 5.a. Organisatiestructuur Bestuurlijke opdrachtgever Het programma is voor de komende vier jaar belegd bij Robert Strijk als bestuurlijk opdrachtgever. Hij is de coördinerend wethouder. Diverse inspanningen vallen onder de verantwoordelijkheid van andere wethouders. Om de interne bestuurlijke afstemming te versterken is ervoor gekozen een periodiek overleg binnenstad in te stellen waar Robert Strijk en Paul Laudy vaste deelnemers zijn en andere wethouders op uitnodiging kunnen aanschuiven. Hierdoor wordt het eigenaarschap van het halen van de doelen van het programma bij meer dan alleen de coördinerend wethouder gelegd, namelijk bij alle wethouders en betrokken ambtenaren. Dat versterkt de gezamenlijke koers. 26

27 Ambtelijk opdrachtgever De Ambtelijk opdrachtgever voor het programma is Rien Nagtegaal. Hij is voorzitter van het periodiek overleg binnenstad. Voor alle (gemeentelijke) inspanningen zijn een trekker en een ambtelijk opdrachtgever aangewezen. De ambtelijk opdrachtgevers zijn verantwoordelijk voor het realiseren van de inspanning. Programmateam De programmamanager is Jet van Haastrecht. Zij wordt ondersteund door Jenny Streef en Thom Hoogbruin en het programmateam. Het programmateam bestaat uit Maaike Valkenburg (secretaris City hospitality), Jaap Coorens (secretaris Schoon, heel en veilig), Hans de Kwaasteniet (secretaris Prachtige levendige stad), Kees de Mooy (secretaris Beleving), Remko Slavenburg ( stedenbouwkundig supervisor binnenstad), Rene Verdel (wijkmanager), Elles Dietz (accountmanager bedrijven), Ellen Dijkstra (BOA) en Piet Krietemeijer(planner en risicomanager), Mark Vreeburg( financieel adviseur), Anita Aarts en Koen de Lange(communicatie) De secretarissen leveren jaarlijks de input voor het uitvoeringsprogramma op basis van het gesprek aan de externe overlegtafels, bewaken de voortgang van de inspanningen en schalen op naar een ambtelijk opdrachtgever waar nodig wordt geacht, initiëren de inspanningen in overleg met de trekker, zijn contactpersoon voor de stadspartners, bereiden de externe overlegtafels voor en zorgen voor verslaglegging. De programmamanager voert de coördinatie uit over het geheel. Tot de taken behoren het opstellen en laten vaststellen van programmaplan en uitvoeringsprogramma, het bewaken van de samenhang en voortgang, indien nodig intern of extern interveniëren of escaleren om de realisatie van inspanningen en doelen zeker te stellen, het afleggen van verantwoording, monitoring, afstemming met andere programma s en zorgdragen voor een goede communicatie. Hierbij wordt de programmamanager ondersteund door een senior en een junior projectmedewerker, communicatieadviseurs, financieel adviseur, planner en risicomanager en de onderzoeker van de gemeente. De accountmanagers zijn de eerste aanspreekpunten voor de winkeliers, ondernemers en bewoners. De stedenbouwkundig supervisor participeert in alle projecten van de binnenstad, is betrokken bij gesprekken met geïnteresseerde partijen om locaties tot ontwikkeling te brengen, en is voorzitter van het afstemmingsoverleg met de projectmanagers in de binnenstad. Overlegstructuur intern Ambtelijk opdrachtgeveroverleg: Op strategische momenten komen de ambtelijk opdrachtgevers van inspanningen bij elkaar, bijvoorbeeld om de opzet van een nieuwe ronde overlegtafels voor te bereiden, de inhoud van een nieuw uitvoeringsprogramma af te stemmen of knelpunten in het realiseren van inspanningen te bespreken. Rien Nagtegaal is voorzitter. Programmateam: Periodiek overlegt het programmateam de voortgang van het uitvoeringsprogramma, stelt het uitvoeringsprogramma op, en bereidt overlegtafels voor. De verantwoordingrapportages, monitoring en overige programmaactiviteiten worden hier eveneens doorgesproken. Programmamanager is voorzitter. 27

28 Bureau-overleg: Periodiek overleg van de Programmamanager en ondersteuners, communicatieadviseurs. Bespreking van de lopende zaken, planning van de activiteiten, voortgangsbewaking, voorbereiding interne en externe overleggen, communicatie. Programmamanager is voorzitter. Projectmanagersoverleg binnenstad: Periodiek overleg met de projectmanagers van de binnenstad om de raakvlakken af te stemmen bijvoorbeeld in de uitvoering of in de planontwikkeling. Stedenbouwkundig supervisor is voorzitter. Overlegstructuur extern Voor de vier ambities zijn overlegtafels ingericht met stadspartners en gemeente. Er is voor gekozen om de lijnmanagers van de gemeente, die verantwoordelijk zijn voor de ambtelijke uitvoering van inspanningen uit het programma, meer direct in contact te brengen met de stadspartners. Zij treden op als voorzitter. De overlegtafels komen (tenminste) drie maal per jaar bijeen: In het vroege voorjaar om de voortgang te bespreken van het gestarte uitvoeringsprogramma en vooral hoe men gezamenlijk aan het succes van inspanningen kan bijdragen; Voor de zomer voor een strategische reflectie op de voortgang (ofwel de effecten van de inspanningen) en om input te genereren voor het uitvoeringsprogramma voor het volgende jaar samen te stellen. In het najaar om te zorgen dat de inspanningen van het lopende jaar met succes worden uitgevoerd en de voorstellen voor het volgende jaar definitief te maken. De voorzitter en de deelnemers aan de overlegtafels worden ondersteund door de secretaris. Deelnemers aan de verschillende tafels zijn: Cityhospitality Gemeente: Chris de Vor, Wiet Spies Secretaris: Maaike Valkenburg Partners: CML, LM, PlatformGehandicapten, SOL, Stadslab, Koninklijke Horeca Nederland, afd Leiden. Een schonere, hele en veilige binnenstad Gemeente: Lia Totte, Alex Piepenbrock, Frans Pot Secretaris: Jaap Coorens Partners: CML, Vertegenwoordiger KVO, SOL, Vertegenwoordiger namens bewonersverenigingen, PKVV Een prachtige levendige stad Gemeente: Wim Mulder, Ariela Netiv, Ingeborg de Jong Secretaris: Hans de Kwaasteniet Partners: CML, t Gilde, Duwo, Vecovab, Vereniging Oud Leyden Beleving Gemeente: Roel Bergeijk, Lara Ummels Secretaris: Kees de Mooy Partners: CML, LM, Stadslab, LIFF, Universiteit Leiden, BplusC, PKVV, Stadspodia, Koninklijke Horeca Nederland, ROC Leiden 28

29 Naast de overleggen per tafel worden er enkele gezamenlijke bijeenkomsten georganiseerd: Gezamenlijk werkbezoek aan een andere binnenstad; Werkconferentie van alle tafels samen: in mei om strategische reflectie samenhangend uit te voeren en het uitvoeringsprogramma voor volgend jaar samen te stellen. 5.b. Programmasturing Realisatie uitvoeringsprogramma Alle activiteiten zijn erop gericht om jaarlijks een uitvoeringsprogramma samen te stellen en uitgevoerd te krijgen. Hierbij is vooral het bewaken van voortgang en samenhang van belang. Bij stagnatie of interne discussie wordt zo snel mogelijk opgeschaald. De secretarissen hebben ieder een deel van het uitvoeringsprogramma onder hun hoede. Zij spreken de trekkers van de inspanningen en volgen deze. Zij grijpen in als ze van mening zijn dat dit nodig is. Hiervoor zijn meerdere mogelijkheden waarvan gebruik gemaakt kan worden. Overige activiteiten Naast de focus op het uitvoeringsprogramma gaat de aandacht van het programma uit naar: Acquisitie en trekken van investeerders : Ontwikkellocaties, Provada, de OpenPandendag, acquistitie retailers. Voor het interesseren van ontwikkelaars en beleggers is binnen de gemeente een gemeentebrede aanpak geformuleerd door de aangestelde accountmanager acquisitie. Ook de ontwikkellocaties van de binnenstad hebben binnen deze aanpak een plek waarbij de programmamanager en stedenbouwkundig supervisor van de binnenstad samen optrekken met de accountmanager. De acquisitie van retailers gebeurt onder meer door Jones Lang Lasalle voor de grote landelijke ketens en het CML; Aanmelding voor in aanmerking komen van de Prijs van de Beste binnenstad; Samen met het programma Economie 071 verkennen van uitbreiding van strategische partners om hen te binden aan het programma; Communicatie: het ontwikkelen van een nieuwe communicatiestrategie gebaseerd op de nieuwe ambitielijnen en waarin de gezamenlijkheid gestimuleerd wordt; Monitoring: het versterken van de monitoring via citytraffic en het monitoren van partners van evenementen, de binnenstadindex opstellen; Budgetbewaking en verantwoording via de jaarrekening, bestuursrapportage en begroting. 29

30 5.c. Communicatie Communicatie tot nu toe De afgelopen jaren is veel aandacht uitgegaan naar communicatie van het programma. Voor de communicatie van het programma is in eerste instantie veel energie gestoken in het ontwikkelen van diverse communicatiemiddelen, zoals de website Binnenstad in kaart, een externe nieuwsbrief, twee keer per jaar een spread in de stadskrant, het iedere week sturen van een update over de inspanningen van het programma en de inzet van sociale media als twitter. Uit de evaluatie komt naar voren dat de communicatie wel wordt gewaardeerd, maar sterk gericht is op zenden. Daarnaast zijn er een aantal netwerkbijeenkomsten jaarlijks, zoals het raadsbezoek aan een andere stad, en de ontsteking van de kerstboom bij Annie s. Bovendien zijn er diverse inspanningen in de binnenstad, onderdeel uitmakend van het programma, die een eigen communicatie voeren. Zij dragen wel dezelfde programmaboodschap uit. 30

31 Herijking communicatiestrategie Om het programma een gezamenlijk programma te laten zijn zal een nieuwe communicatiestrategie opgesteld worden samen met de partners. Hierin komt vooral tot uitdrukking dat gemeente en partners samenwerken aan de inspanningen en daarmee aan de doelen. Hoe invulling wordt gegeven aan publieksparticipatie zal hierin ook aandacht krijgen. Op basis van deze nieuwe strategie zullen de communicatiemiddelen worden bepaald. Tevens is de vraag hoe aangesloten kan worden bij de economische agenda 071. De binnenstad is één van de motoren van de regionale economie. En hoe kan gezorgd worden voor commitment en het leveren van een bijdrage. En als derde is het van belang dat de collegiale sturing meer tot uitdrukking komt, waarbij de verschillende wethouders met ieder hun eigen accenten het geheel van het programma weten te versterken. 31

32 5.d. Monitoring Om de economie van de binnenstad te verbeteren zijn bezoekers van belang. Zonder bezoekers (de Leidse inwoner is ook een bezoeker!) is er geen afname van producten en zonder bezoekers is er geen beleving van de aantrekkelijke Leidse binnenstad. De aanname is dat een (meer dan) tevreden bezoeker langer blijft, meer besteedt en/of vaker terugkomt. En niet alleen voor toeristen of dagjesbezoeker is de gastvrije stad een belangrijke waarde. Een hoge mate van gastvrijheid is van positieve invloed op de levenskwaliteit van bewoners en het vestigingsklimaat voor bedrijven en haar werknemers. Daarmee is stadsgastvrijheid dus van economische relevantie en van sociaal-maatschappelijke waarde. Het programma Binnenstad wordt gestuurd volgens de sturingsregels van programmatisch werken. Daartoe behoort dat monitoring plaatsvindt op het bereiken van de beoogde effecten. Omdat het effect een betere economie van de binnenstad met meer bezoekers, meer bestedingen en hogere waardering een kwalitatief en ruim interpreteerbaar begrip vormt, is gekozen om te monitoren op een veelheid aan indicatoren. Deze zijn samengevat in de Leidse Binnenstad Index: De Leidse binnenstadindex De Leidse Binnenstad Index meet het economisch klimaat van de binnenstad van Leiden. De index omvat 33 indicatoren die - verdeeld in 5 thema s geïntegreerd zijn in uiteindelijk één indexcijfer. De index heeft in het ijkjaar 2008 de waarde 100. Wanneer de index hoger is dan 100, staat de Leidse binnenstadeconomie er beter voor dan in het ijkjaar. De Leidse Binnenstad Index stond in 2013 op 106. Dat betekent een stijging van 6% ten opzichte van het ijkjaar In de tussenliggende jaren is de index consequent gestegen. In 2014 staat de Index op 109. De indicatoren zijn verdeeld over 5 gebieden: stadskwaliteit, verdienvermogen, bereikbaarheid, vestigingsklimaat, arbeidsmarkt. 32

33 Totaal tabel Stadskwaliteit Verdieningsvermogen Bereikbaarheid Vestigingsklimaat Arbeidsmarkt Totaal score Zowel in Haarlem als in Amsterdam wordt gewerkt met een vergelijkbare index: Totaalscore Leiden Amsterdam Haarlem Uit de index kunnen we afleiden dat we gestegen zijn en dat de ontwikkeling in Leiden gelijkwaardig is aan die in Amsterdam en Haarlem. Er wordt voorgesteld om vanaf 2016 alleen nog de index te gebruiken als meting voor het effect. 130 Leiden Amsterdam Haarlem

34 Versterken van de monitoring In deze index zijn indicatoren opgenomen die weergeven hoeveel bezoekers in de binnenstad komen en wat zij afnemen (musea, bioscoop en dergelijken). Met de toename van technologie via smartphones en andere intelligente meetsystemen is het mogelijk om meer en accuratere bezoekersdata te verzamelen. Dat is geen doel op zich, maar het gevolg van de begrijpelijke wens om de goede inspanningen in het programma Binnenstad op te nemen. Om de financiële middelen en de energie van stadspartners en gemeente goed te richten, is het van belang te weten waar de bezoekers komen, hoe lang zij daar verblijven, wat de looproutes zijn en wat zij doen cq waarvan zij gebruik maken. Een herkenbare analogie ligt voor de hand: De Efteling monitort bijvoorbeeld het gedrag van haar bezoekers en onderneemt daarop actie in de zin van parkeerplekken extra openstellen, meer schoonmaak op plek X dan Y, extra personeel, aanpassen wachttijdinformatie. Maar natuurlijk ook door het producten aanbod te evalueren en investeringen in nieuwe attracties te doen en na realisatie het gebruik te monitoren. Denk het virtuele hek om de Leidse binnenstad heen en zie daar de Leidse Efteling. En zie de kansen voor verbetering van het product en aanbod door het monitoren van bezoekersgedrag. Omdat onze stadspartners en vertegenwoordigende organisaties (horeca, retail) veel van het aanbod in de Leidse binnenstad bepalen, én omdat het promoten van de binnenstad is uitbesteed aan Leiden Marketing, én omdat veel aanbieders vanuit hun eigen opgave aan marketing doen (denk aan de Leidse musea) is het zeer verstandig om gezamenlijk te bepalen aan welke bezoekersinformatie er behoefte is, hoe die gegevens kunnen worden verzameld en hoe die informatie kan worden gecombineerd en geïnterpreteerd om als stuurinformatie te dienen. 34

35 Het programma Binnenstad neemt het initiatief om met de stadspartners deze opgave te bespreken. De gemeente zet de komende jaren in op de Leidse Binnenstad Index, het volgen van bezoekersaantallen via Citytraffic en Locatus-metingen en de overige indicatoren. Benutten van monitoringsinformatie Bij het jaarlijks opstellen van het uitvoeringsprogramma wordt in elk geval gericht op basis van monitorinformatie gereflecteerd op de analyse en pakket aan inspanningen. Het gaat daarbij om de vraag of de analyse rond de hoofddoelen nog steeds klopt of inmiddels aanpassing behoeft (bijv. door externe ontwikkelingen, maar ook doordat de inspanningen resultaat opleveren). Op grond hiervan kan voor de inspanningen ook de vraag worden gesteld of ze nog nodig zijn of dat er nieuwe inspanningen nodig zijn. Dit gesprek wordt vanzelfsprekend samen met de stadspartners gevoerd. Indien daar aanleiding toe is kunnen zulke reflecties uiteraard ook lopende het jaar tot bijstelling van inspanningen leiden. 35

36 6. Financieel overzicht Totaal beschikbaar budget De gemeentelijk bijdrage aan het uitvoeringsprogramma op jaarbasis bedraagt: Hiervan gaat naar programmasturing. Dit is bedoeld voor communicatie, onderzoek en personele inzet. Voor inspanningen is beschikbaar per jaar in de periode Hiervan is een deel structureel beschikbaar ( ) en een deel meerjarig incidenteel ( ). 36

37 Programmasturing Doorlopende inspanningen Nieuwe inspanningen Eenmalig Extra budget Bij het jaarlijkse uitvoeringsprogramma zullen eventuele wijzigingen in de verdeling van het beschikbare budget worden besloten. Binnen de jaarlijkse realisatie van het uitvoeringsprogramma kan gedurende het jaar tot wijzigingen besloten worden in het budget per inspanning. Doorlopende inspanningen ondergebracht bij diverse begrotingsprogramma s Er is binnen het programma aan inspanningen benoemd die vanaf de start onderdeel zijn van het programma. Deze inspanningen zijn ondergebracht in de diverse begrotingsprogramma s en zijn structureel. Inspanningen die verdeeld worden vanuit de reserve binnenstad Er is beschikbaar voor lopende inspanningen en voor nieuwe inspanningen die jaarlijks vanuit de reserve binnenstad naar het krediet binnenstad worden overgeheveld. Deze inspanningen zijn aan de overlegtafels besproken. In het uitvoeringsprogramma 2015 zijn de inspanningen benoemd. Zoveel mogelijk is gekozen voor inspanningen die meerjarig worden uitgevoerd. Een klein deel van de inspanningen is eenmalig. Het kan zijn dat een eenmalige inspanning ook tot een gerealiseerd resultaat leidt, bijvoorbeeld het aankondigen van bestemmingen in het Engels in de bus. Maar het kan ook zijn dat het gaat om een haalbaarheidsonderzoek op basis waarvan een vervolgbesluit genomen kan worden, bijvoorbeeld een onderzoek naar de mogelijkheid van het maken van een fietsenstalling onder de Hema. Eenmalig extra budget voor inspanningen Door het stopzetten van de planontwikkeling van de Beestenmarkt is eenmalig een budget van euro beschikbaar gekomen. Hiervan worden een aantal inspanningen gefinancierd. Budget buiten het programma voor inspanningen Daarnaast zijn er diverse inspanningen die bijdragen aan de doelen, maar binnen reguliere/andere budgetten worden uitgevoerd, bijv. veel inspanningen op het gebied van bereikbaarheid en ontwikkellocaties. Ook de inspanningen in het kader van het coalitieakkoord vallen hieronder zoals de Haarlemmerstraat, Nieuwe Beestenmarkt, Lammermarkt. En tot slot zijn er inspanningen van partners die uit eigen budget gefinancierd worden. 37

38 38