Help, ik ben bestuurder

Transcriptie

1 Help, ik ben bestuurder Aansprakelijkheid van bestuurders Ine Schockaert 24 april 2014 Minervastraat ZAVENTEM T +32 (0) F +32 (0) law.be

2 Inleiding Faillissementen Faillissementen

3 Burgerrechtelijke aansprakelijkheidgronden Inleiding Algemeen Art. 527 W. Venn.: gewone bestuursfout Art B.W.: schending algemene zorgvuldigheidsnorm Art. 528 W. Venn.: schending W. Venn. / statuten Bijzonder Art W. Venn.: kennelijk grove fout (faillissement) Art W. Venn.: RSZ (faillissement) Art. 442quater WIB en art. 93 undecies WBTW: bedrijfsvoorheffing & BTW

4 Inleiding Intern: verhouding vennootschap - bestuurder Vennootschapsvordering (actio mandati) Minderheidsvordering Extern: verhouding derden - bestuurder Individuele aandeelhouder? Derde-medecontractant? SE s van de vennootschap (na faillissement)? Curator

5 Gewone bestuursfout Gewone bestuursfout De bestuurders, leden van het directiecomité en dagelijks bestuurders zijn overeenkomstig het gemeen recht verantwoordelijk voor de vervulling van de hun opgedragen taak en aansprakelijk voor de tekortkomingen in hun bestuur. (Art. 527 W. Venn.)

6 Gewone bestuursfout Criterium: belang van de vennootschap - normaal zorgvuldige en voorzichtige bestuurder Middelen- vs. resultaatsverbintenis Appreciatiemarge - marginale toetsing Bezoldigd of niet: niet in rekening gebracht Art. 1992, lid 2 B.W. Intern: actio mandati / minderheidsvordering Curator

7 Gewone bestuursfout Grond Wie? Intern / Extern? Criterium Art. 527 W. Venn. (Art. 262 (BVBA) en art. 408 lid 1 W. Venn. (CVBA)) Bestuurders, directiecomité, dag. bestuurders, vaste vert. Intern + curator Gewone bestuursfout

8 Gewone bestuursfout Enkele voorbeelden: Onvoldoende toezicht op een gedelegeerde Kredieten toestaan zonder afdoende zekerheden te eisen Veelvuldige afwezigheid vergaderingen RvB Niet-betaling bepaalde schuldeisers Nastreven eigen belang bestuurder (Kh. Charleroi 17 september 2004) Contracteren aan manifest ongunstige voorwaarden voor de vennootschap Contracteren met een niet-geregistreerde aannemer Nalaten het nodige te doen voor de inning van schuldvorderingen

9 Schending algemene zorgvuldigheidsnorm Schending algemene zorgvuldigheidsnorm Elke daad van de mens, waardoor aan een ander schade wordt veroorzaakt, verplicht degene door wiens schuld de schade is ontstaan, deze te vergoeden (Art B.W.)

10 Schending algemene zorgvuldigheidsnorm Criterium: goede huisvader normaal zorgvuldige en voorzichtige bestuurder Gelijkaardige appreciatie als bij gewone bestuursfout (marginale toetsing) De facto beperkt toepassingsgebied Intern (vennootschap / curator): samenloopleer Extern (derden): quasi-immuniteit van de uitvoeringsagent Voornamelijk relevant bij strafrechtelijk gesanctioneerde fouten

11 Schending algemene zorgvuldigheidsnorm Grond Wie? Intern / Extern? Criterium Art B.W. Bestuurders, directiecomité, dag. bestuurder, vaste vert., feitelijk bestuurder Intern + extern + curator Schending algemene zorgvuldigheidsnorm

12 Schending algemene zorgvuldigheidsnorm Enkele voorbeelden : Niet-betaling loon of eindejaarspremie Laattijdige aangifte van het faillissement Niet doorstorten bedrijfsvoorheffing / BTW Het kennelijk onredelijk voorzetten van een verlieslatende onderneming Contracteren met een derde terwijl bestuurder reeds met zekerheid weet dat het faillissement van de vennootschap zeer nabij is en dat deze nooit de aangegane schuld zou kunnen betalen (Gent, 13 februari 2012)

13 Schending W. Venn. / statuten Schending W. Venn. / statuten De bestuurders zijn, hetzij jegens de vennootschap, hetzij jegens derden, hoofdelijk aansprakelijk voor alle schade die het gevolg is van overtreding van de bepalingen van dit wetboek of van de statuten van de vennootschap. Het eerste lid is eveneens van toepassing op de leden van het directiecomité. (Art. 528, lid 1 en 2 W. Venn.)

14 Schending W. Venn. / statuten Schending van W. Venn. / statuten = objectief criterium Collectieve, hoofdelijke aansprakelijkheid Uitzondering: Wat overtredingen betreft waaraan zij geen deel hebben gehad, worden de bestuurders en de leden van het directiecomité slechts ontheven van de aansprakelijkheid bepaald in het eerste en tweede lid indien hun geen schuld kan worden verweten en zij die overtredingen, naar gelang van het geval, hebben aangeklaagd op de eerste algemene vergadering [bestuurders] of op de eerstkomende zitting van de raad van bestuur [directiecomité] nadat zij er kennis van hebben gekregen. (Art. 528, lid 3 W. Venn.)

15 Schending W. Venn. / statuten Grond Wie? Intern / Extern? Criterium Art. 528 W. Venn. (art. 263 (BVBA) en 408 lid 2 en 3 W. Venn. (CVBA)) Bestuurders, directiecomité, vaste vert. Intern + extern + curator Schending van de Venn. W of statuten (tenzij uitzondering van toepassing)

16 Schending W. Venn. / statuten Enkele voorbeelden : Niet- of laattijdige neerlegging jaarrekeningen (Kh. Gent 4 april 2011) Miskenning statutair doel Niet-naleving alarmbelprocedure (Bergen 22 maart 2010) Fouten in de jaarrekening

17 Burgerrechtelijke aansprakelijkheidgronden Algemeen Art. 527 W. Venn.: gewone bestuursfout Art B.W.: schending algemene zorgvuldigheidsnorm Art. 528 W. Venn.: schending W. Venn. / statuten Bijzonder Art W. Venn.: kennelijk grove fout (faillissement) Art W. Venn.: RSZ (faillissement) Art. 442quater WIB en art. 93 undecies WBTW: bedrijfsvoorheffing & BTW

18 Kennelijk grove fout (faillissement) Kennelijk grove fout (faillissement) Indien bij faillissement van de vennootschap de schulden de baten overtreffen, kunnen bestuurders of gewezen bestuurders, alsmede alle andere personen die ten aanzien van de zaken van de vennootschap werkelijke bestuursbevoegdheid hebben gehad, persoonlijk en al dan niet hoofdelijk aansprakelijk worden verklaard voor het geheel of een deel van de schulden van de vennootschap tot het beloop van het tekort, indien komt vast te staan dat een door hen begane, kennelijk grove fout heeft bijgedragen tot het faillissement. (Art lid 1 W. Venn.)

19 Kennelijk grove fout (faillissement) Wie kan de vordering instellen? Curator + benadeelde SE s Criterium: kennelijk grove fout bijgedragen tot het faillissement Fout (of combinatie van fouten) die redelijk zorgvuldige en voorzichtige bestuurder niet zou hebben gepleegd + strijdig met de essentiële regels van het vennootschapsleven Kennelijk zwaar lijkend in de ogen van elke redelijke bestuurder Bijgedragen tot faillissement enige oorzaak faillissement Aansprakelijkheid (persoonlijk, mogelijk hoofdelijk) voor geheel / deel schulden tot beloop van tekort individuele beoordeling

20 Kennelijk grove fout (faillissement) Grond Wie? Intern / Extern? Criterium Art W. Venn. (art (BVBA) en (CVBA) W. Venn.) Bestuurders, directiecomité, vaste vert., feitelijk bestuurder Curator + extern (SE s) Kennelijk grove fout (faillissement)

21 Kennelijk grove fout (faillissement) Voorbeeld: iedere vorm van ernstige fiscale fraude, al dan niet georganiseerd (Art , lid 3 W. Venn.) Voorbeeld: Gent 6 september 2010 Vennootschap voortgezet met ernstige verlieslatende activiteiten, zonder de nodige maatregelen te nemen tot herstel financiële toestand Vermenging met privé rekening bestuurder Onrealistische en ontoereikende herstructureringsplannen Alarmbelprocedure werd niet nageleefd Nadat de vennootschap beslissing genomen om de handelsactiviteiten te stoppen, nog anderhalf jaar gewacht om boeken neer te leggen

22 RSZ RSZ (faillissement) Art (NV), (BVBA) en (CVBA) W. Venn. Persoonlijke, mogelijk hoofdelijke aansprakelijkheid na faillissement voor geheel of deel verschuldigde sociale bijdragen Criterium: Ofwel grove fout aan basis faillissement kennelijk grove fout bijgedragen tot faillissement? Ofwel onweerlegbaar vermoeden: betrokkenheid bij ten minste 2 faillissementen [ ] in de loop van 5 jaar voorafgaand aan faillissement

23 RSZ Grond Wie? Intern / Extern? Criterium Art W. Venn. (RSZ) (art (BVBA) en (CVBA) W. Venn.) Bestuurders, vaste vert., feitelijk bestuurder Extern (RSZ) + curator Grove fout aan basis faillissement (+ onweerlegbaar vermoeden)

24 Fiscale schulden Bedrijfsvoorheffing / BTW Art. 442quater WIB en art. 93undecies WBTW Hoofdelijke AH indien tekortkoming betaling te wijten aan fout in de zin van art B.W. Wie? In principe bestuurders belast met dagelijkse leiding (in rechte/in feite) Weerlegbaar vermoeden: Niet-betaling van 2 vervallen schulden binnen 1 jaar / 3 vervallen schulden binnen 1 jaar Uitz: financiële moeilijkheden die aanleiding hebben gegeven tot het openen van een procedure van gerechtelijk akkoord, faillissement,

25 Fiscale schulden Grond Wie? Intern / Extern? Criterium Art. 442quater WIB en art. 93undecies WBTW (bedrijfsvoorheffing & BTW) Personen in feite of in rechte belast met dagelijkse leiding evt. andere bestuurders Extern (fiscus) Niet betaling te wijten aan fout in de zin van art (+ weerlegbaar vermoeden)

26 Einde bestuurdersaansprakelijkheid Einde bestuurdersaansprakelijkheid Kwijting Verjaring P.m. vrijwaring & verzekering

27 Terugblik aansprakelijkheidsgronden Grond Wie? Intern / Extern? Criterium Art. 527 W. Venn. (Art. 262 en art. 408 lid 1 W. Venn.) (Gewezen) bestuurders, directiecomité, dag. bestuurders, vaste vert., Intern / curator Gewone bestuursfout Alg. Art B.W. (Gewezen) bestuurders, directiecomité, dag. bestuurder, vaste vert., feitelijk bestuurder Intern / extern / curator Schending algemene zorgvuldigheidsnorm Art. 528 W. Venn. (art. 263 en 408 lid 2 en 3 W. Venn.) (Gewezen) bestuurders, directiecomité, vaste vert. Intern / extern / curator Schending van W. Venn. of statuten Art W. Venn. (art en W. Venn.) (Gewezen) bestuurders, directiecomité, vaste vert., feitelijk bestuurder Curator / extern (SE s) Kennelijk grove fout (faillissement) Bijz. Art W. Venn. (RSZ) ( art en W. Venn.) (Gewezen) bestuurders, vaste vert., feitelijk bestuurder Extern (RSZ) / curator Grove fout aan basis faillissement (+ onweerlegbaar vermoeden) Art. 442quater WIB en art. 93undecies WBTW (bedrijfsvoorheffing & BTW)) Personen in feite of in rechte belast met dagelijkse leiding evt. andere bestuurders Extern (fiscus) Niet betaling te wijten aan fout in de zin van art (+ weerlegbaar vermoeden)

28 Minervastraat ZAVENTEM T +32 (0) F +32 (0) law.be