15 columns van Ben Tiggelaar in Intermediair

Transcriptie

1 15 columns van Ben Tiggelaar in Intermediair

2 Ben Tiggelaar: neem mij niet zo serieus Auteur: Ben Tiggelaar Een manager moet denken vanuit de werkvloer Auteur: Ben Tiggelaar Nederlanders vinden humor belangrijker dan seks. Maar humor is subjectief, merkte Ben Tiggelaar na woedende reacties op een eerdere column. Een baas moet zijn medewerkers net zo behandelen als z'n klanten, vindt de Brabantse werkgever van het jaar. Ben Tiggelaar is het met hem eens. Grappig. Nederlanders zijn de afgelopen jaren humor steeds belangrijker gaan vinden. Aldus een onderzoek van Intomart GfK van een tijdje terug. Hoe dieper de crisis, hoe harder we de lach nodig hebben. Meer weetjes uit het onderzoek. Nederlanders vinden humor belangrijker dan seks. We waarderen humor die gezellig is, die niet ten koste gaat van anderen en een beetje provocerend is. En we vinden Najib Amhali, Ruben Nicolai en Edwin Evers onze leukste landgenoten. Maar pas op: leuk is subjectief. Dat merk je bijvoorbeeld over de grens. Onlangs sprak ik tijdens een bijeenkomst met Britten, Amerikanen en enkele andere nationaliteiten. Bij ironie en zelfspot lagen de Britten dubbel en reageerden de Amerikanen verbaasd. Bij wat meer platte jokes was het precies andersom. En humor is tricky. Ik schreef pas een column met als satirische titel De beste sollicitatietip ooit'. Gevolg van mijn poging tot zelfspot en ironie: bijval, maar ook blinde boosheid. Enkele lezers hadden die ultieme tip' blijkbaar zo nodig, dat ze mijn grapjes niet konden waarderen. Oprechte excuses, haha! Goed. Wat is de les? Je sollicitatiegesprek voorbereiden door intensieve studie van het oeuvre van Amhali, Nicolai en Evers? In multiculturele groepen multicultureel grappig zijn? Bij het lezen van columns op je hoede zijn voor grappige bedoelingen? Ja, ja en ja. En bovenal: niet te zuinig zijn met humor. Zeker nu de economische crisis minstens nóg een kabinet langer gaat duren. Komiek Mel Brooks omschreef humor als een verdediging tegen het universum'. Humor als vaccin tegen crises, werkstress en desillusies in het algemeen. Bovendien: een verantwoord medicijn. Het alternatief is tenslotte doorgaans ontkenning of chagrijn. Liever lachen dan eindigen als onnozelaar of cynicus. Samen werkt sterker, was de slogan. Of zo. Geen idee hoe ze erbij kwamen.' Kees is nog steeds verbaasd. Managers waren er serieus mee bezig. De rest maakte er alleen maar grappen over. Het was ook raar: overal die posters. Intussen werd er aan de echte problemen geen aandacht besteed.' Managers hebben het graag over samenwerking, proactiviteit en visie. Vorige week zei er nog eentje tegen mij dat hij het jammer' vond dat medewerkers desondanks steeds maar blijven denken in problemen in plaats van oplossingen.' Tja. Mensen van de werkvloer - het grootste deel van mijn familie - praten meestal over het dagelijkse werk. Over de vouwmachine die niet vouwt. Over een zending die niet compleet is, terwijl de uitleverdatum nadert. Maar is dat jammer' of normaal? Gisteren sprak ik Henny. Hij schopte het tot Beste werkgever van Brabant'. Zijn mening? Natuurlijk maken mensen zich druk om de schroevendraaiers waarmee ze hun werk doen. Kleine dingen tellen. Ook wanneer iemand even met je wil praten. Trek je dan je agenda of pak je meteen even vijf minuten? Om dat soort dingen gaat het.' Volgens hem moet een baas zijn medewerkers net zo behandelen als z'n klanten. Als klanten het over concrete "kleine" dingen hebben, dan zeg je toch ook niet dat ze zeuren?' Ik zeg: het is een kwestie van perspectief. Als je vanuit de directietoren naar beneden blikt, lijkt een schroevendraaier iets heel kleins. Maar als je kijkt vanuit het dagelijkse werk - waar het klanten en medewerkers om gaat - dan is goed gereedschap opeens geen futiliteit meer. Wat klein lijkt vanuit de verte, is een stuk groter als je het van dichtbij ziet. De grote uitdaging voor managers is om beide perspectieven te kennen en te verbinden. Je moet niet alleen thuis zijn in het land van hoop en glorie, maar ook in de wereld van de kleine dagelijkse ergernissen. Gezonde humor begint volgens mij dicht bij huis, met zelfspot. Ik oefen me al tientallen jaren in het niet al te serieus nemen van Ben Tiggelaar. Mag ik je vragen hetzelfde te doen?

3 Het nieuwe werken is zelfmanagement voor gevorderden Auteur: Ben Tiggelaar Niet iedereen zit te wachten op de vrijheid van het nieuwe werken. Privé en werk gescheiden houden, vereist namelijk een flinke dosis zelfmanagement. Dat is moeilijk, maar wel te leren, zegt Ben Tiggelaar. Heimwee naar het oude werken. Dat is voor sommigen het enige resultaat van het nieuwe werken. Psycholoog Marjette Slijkhuis stelde vast dat lang niet iedereen zit te wachten op meer vrijheid op het werk. Veel medewerkers - oude én jonge - gedijen juist goed bij een heldere structuur. Onderzoek van socioloog Anne Roeters liet zien dat flexibel thuiswerken regelmatig gezinsactiviteiten besmet'. Het wegvallen van de grenzen tussen werk en privé levert dan niet meer vrijheid op, maar juist meer stress en te hard werken. Het nieuwe werken leidt tot steeds meer verweesde' medewerkers. Ze missen het vaste groepje collega's. Ze missen duidelijke opdrachten tussen negen en vijf. Ze missen een heldere scheiding tussen privé en professie. Zelfmanagement is moeilijk. En het nieuwe werken is zelfmanagement voor gevorderden. Zelf de baas zijn over je werk vergt vaardigheden die je - net als rekenen en schrijven - moet leren. Vraag maar aan een doorsnee zelfstandige. Je eigen richting en acties managen, prioriteiten en grenzen stellen, time-, stress- en projectmanagement, actief netwerken, evalueren en bijsturen. De hele riedel. Veel mensen noemen zich wel graag een zelfsturende professional, maar zijn het nog lang niet. In sommige organisaties zie je uit pure ontgoocheling nu een beweging terug. De vrijheid om te flexen wordt bijvoorbeeld teruggebracht tot een maximum aantal uren per week. Teleurgesteld wordt teruggegrepen op het traditionele top- downmodel. De uitdaging is echter juist een extra stap vooruit te zetten. Niet alleen ruimte bieden, maar ook concrete ondersteuning bij zelfsturing. Persoonlijke begeleiding, opleiding, intervisie, online tools en alle andere voorzieningen voor zoekende zelfsturenden. De beste sollicitatietip ooit Auteur: Ben Tiggelaar Hoe kom je aan je droombaan? Ben Tiggelaar ontvouwt in drie stappen een aanpak die altijd en overal voor iedereen werkt. Onderzoek laat zien dat Intermediair-lezers eigenlijk maar één ding willen: sollicitatietips. Door een tekort aan liefde in mijn jeugd wil ik graag zoveel mogelijk lezers. Daarom heb ik besloten om deze week alle mij toegemeten 310 woorden te besteden aan: de beste sollicitatietip ooit! Dé aanpak die altijd en overal voor iedereen werkt. Van welke droombaan je ook wakker ligt. Een advies dat bovendien - hoe elegant - uit drie stappen bestaat. 1. Zoek (afhankelijk van beschikbare tijd en staat van uitzichtloosheid) drie, vijf of twintig mensen van wie je zeker weet dat ze je iets kunnen leren op het gebied van solliciteren. Mensen die onlangs een baan hebben veroverd bij een bedrijf waar jij zou willen werken. Mensen met vergelijkbare opleiding en ervaring die wel recent aan werk zijn gekomen. Mensen die overduidelijk lelijker, dommer en onhandiger zijn dan jij en toch een gave functie hebben. Bij voorkeur mensen met wie je een link hebt. Hoe vergezocht die ook lijkt. (Zelfde studie gedaan, ook uit Groning'n, ook dislektys). 2. Neem contact op door - heel ouderwets - te bellen. Vertel dat je je aan het voorbereiden bent op een sollicitatie en peil voorzichtig of je een paar vragen mag stellen. Begin met kleine vragen en kijk hoever je kunt komen. Hoofdprijs is natuurlijk een persoonlijke afspraak bij het bedrijf in kwestie. 3. Verzamel alle leerpunten en destilleer hieruit je persoonlijke sollicitatieaanpak die je volgens een vast ritme - elke dag, elke week - gedurende een minimale periode - een kwartaal, een halfjaar, een jaar - toepast. Heb je dan nog geen baan, ga dan terug naar stap 1. Leveren meerdere cycli nog geen resultaat op? Begin dan voor jezelf en neem de rest van je leven wraak door wekelijks spookvacatures te verspreiden en sollicitanten met sibillijnse antwoorden af te wijzen. Iets waar een belangrijk deel van de Nederlandse werkgevers veel plezier aan beleeft. Wil het nieuwe werken slagen, dan moeten we niet blijven hangen in een fixatie op kantoorinrichting en thuiswerkdagen, maar daarnaast vol inzetten op effectief zelfmanagement. Dat kun je niet invoeren', implementeren' of - nog mooier - uitrollen'. Dat moet je - heel ouderwets - leren: ondervinden en stap-voor-stap ontwikkelen.

4 Hoe je als manager betrokken blijft bij je medewerkers Ongevraagd advies, daar maak je je niet populair mee Auteur: Ben Tiggelaar Auteur: Ben Tiggelaar Elke manager vindt zijn mensen het belangrijkste kapitaal van de organisatie. Maar zo gedragen managers zich niet, vindt Ben Tiggelaar. Ongevraagde hulp leidt tot irritatie, merkt Ben Tiggelaar. Toch staat het in functieomschrijvingen van veel medewerkers. Een beetje manager zegt altijd en overal dat de mensen' het belangrijkste kapitaal van de organisatie zijn. Waarschijnlijk menen de meesten het ook. Maar om dit besef echt concreet te maken, is nog niet zo makkelijk. Vorige week ontmoette ik een directeur bij een grote overheidsorganisatie. Naast zijn reguliere werk plant hij al jarenlang extra tijd in zijn agenda om elke dag zomaar' een paar gesprekjes te voeren in de wandelgangen, om zieke medewerkers te bezoeken en om eindjes te wandelen of te fietsen met mensen die problemen hebben op het werk. Ook hij spreekt vaak over de mensen'. Hij bedoelt daarmee niet een onbestemd, anoniem collectief, maar al die individuen die hij persoonlijk kent en met wie hij een relatie heeft. Dit kost hem veel overuren. Maar het maakt hem ook bijzonder effectief in zijn werk. Het zorgt ervoor dat de mensen' hem niet alleen zien als de baas, maar ook als een mens van vlees en bloed met een achternaam én voornaam, met sterke en zwakke kanten. En ik heb de stellige indruk dat het hem gelukkiger maakt. Het klinkt natuurlijk best intellectueel wanneer we spreken over de maatschappij' of de organisatie', over geledingen' die zich daarbinnen bevinden en over allerlei dingen die er' moeten gebeuren. Wij, zij, hen, hun, de klant, de aandeelhouder, de politiek, de generatie... Maar het is de gratuite taal van het besturen op afstand, van de zijlijn en van de publieke tribune. Vrijblijvend collectivisme. Ik word liever aangesproken als individu. Ik praat liever over jij', ik' en mijn plicht om me persoonlijk te bekommeren om een ander. Verantwoordelijk individualisme. Als wij saamhorig iets willen bereiken, dan verloopt dat via de interactie tussen jou en mij. Dat is ingewikkeld, emotioneel, tijdrovend en chaotisch. Het is tegelijk de menselijke maat waarbinnen het echte leven zich afspeelt. Ongevraagd adviseren. Het staat letterlijk in de functieomschrijving van veel stafmedewerkers. Nou. Daar maak je je populair mee. Niet dus. Je merkt het op je werk en thuis: ongevraagde hulp leidt tot irritatie. Nog erger is een zelfhulpboek cadeau krijgen. Op bol.com lees ik: Kreeg dit boek van een vriendin die dacht dat ik er wel wat aan kon hebben. Maar jee, wat een slap verhaal.' Managementicoon Edgar Schein (deze maand werd hij 84) verdiepte zich in dit probleem. Zijn overtuiging is dat helpen en adviseren vaak leidt tot sociale ongelijkwaardigheid. Jij staat meteen met 1-0 voor als je komt helpen. De ander staat met 0-1 achter, voelt dit als een vernedering en vecht terug. Bijvoorbeeld door elk goed advies te pareren met een ja maar', met steeds weer nieuwe problemen of met tegenwerpingen als: Je begrijpt me niet,' of: Je luistert ook nooit.' De oplossing is volgens Schein humble inquiry: vanuit een nederige houding onderzoeken wat de ander écht nodig heeft. Eigenlijk de ander jou eerst laten helpen om het probleem en de situatie te doorgronden, voordat jij met je adviezen en aanwijzingen komt. Zélfs als die ander naar jou toekwam met een vraag. Humble inquiry betekent dat je vragen stelt als: Wat is volgens jou het probleem? Wat heb je tot nu toe geprobeerd? Wat zou je willen bereiken?' Ook als de ander je met een ogenschijnlijk eenvoudige vraag benadert als: Kun je uitleggen wat je bedoelt met deze mail,' of de gevaarlijkste van allemaal: Maakt deze broek me dik?' Ik vrees dat Scheins adviezen me niet meer zullen helpen in een aantal relaties die ik met mijn hulp' heb verpest. Maar vanaf nu ga ik er zeker gebruik van maken. En ik raad jou aan om hetzelfde te doen (Oeps, sorry).

5 Onbehagen over de moderne tijd Groot denken en klein doen combineren in één bedrijf Auteur: Ben Tiggelaar Auteur: Ben Tiggelaar Een uurtje digitale consumptie confronteert Ben Tiggelaar met het onbehagen over de moderne tijd. 'Klanten zijn "muppets" en "ripping eyeballs out" het hoogste doel. De menselijke maat en grenzeloze mogelijkheden combineren in één bedrijf. Groot denken en klein doen, is het ideaalbeeld van Ben Tiggelaar. Twitter en allerlei discussiefora ontploffen bijna door de open brief van Greg Smith in The New York Times: Why I am leaving Goldman Sachs'. Smith, een van de hoge bazen van de investeringsbank, beschrijft hoe een honderd jaar oude cultuur waarin klanten voorop stonden, in enkele jaren verwerd tot een doctrine die draait om het uitknijpen van iedereen met minder verstand van geld dan Goldman Sachs. Zeg maar: de rest van de wereld. Klanten zijn muppets' en ripping eyeballs out' het hoogste doel. Smith luidt publiekelijk de noodklok en stapt eruit. De RSS-feed van de British Psychological Society komt binnen. Opvallendste bericht deze keer: wie nadenkt over zijn uurloon kan niet meer genieten van de kleine dingen in het leven. In drie experimenten werd een deel van de proefpersonen verleid om na te denken over hun salaris per uur. Daarna kregen ze de gelegenheid kort te ontspannen: surfen op het web, luisteren naar klassieke muziek. De proefpersonen die niet hadden nagedacht over de geldelijke waarde van hun tijd konden daar prima van genieten. De mensen die net daarvoor wel hadden nagedacht over hun uurloon, helaas niet meer. Most popular' op de site van de Harvard Business Review is het artikel How Will You Measure Your Life?' van innovatiehoogleraar Clayton Christensen. Hij schreef het stuk in een periode waarin hij achtereenvolgens een hartaanval, kanker en een beroerte kreeg. Het bracht hem ertoe om steeds explicieter zijn levenslessen te delen met zijn studenten. Hij vertelt er ook over in Forbes Magazine deze week. Christensens briljante ideeën over innovatie leverden bedrijven, onder meer Apple, miljarden op. Maar hij kan het niet meer opbrengen om dat belangrijk te vinden. Het enige wat blijvend is, concludeert Christensen, is echte betrokkenheid bij de levens van andere mensen. Het feuilleton van de 21e eeuw. Drie digitale afleveringen in een uur. Vol van onbehagen over de moderne tijd. Tja, het nadeel is dat je als directeur te veel zelf moet doen.' Te veel zelf doen?' Ja, zo ervaar ik dat.' Martha is directeur van een kleine, zelfstandige zorginstelling. Ik wilde weten wat het nadeel is van klein zijn. Dit is haar antwoord. De voordelen hadden we al besproken. Ze kent alle medewerkers. Alle medewerkers kennen haar. Beslissingen worden snel genomen. Veel zelf doen is natuurlijk ook niet zo erg. Het maakt t werk afwisselend. En het houdt je bescheiden.' IT in India, administratie in Tsjechië, productie in China. Het is erg verspreid. Je kunt niet spreken van een soort familiegevoel.' Dat is iets van vroeger?' Ik denk het wel.' Henk is manager bij een multinational. Ik wilde weten wat het nadeel is van groot zijn. En dit is zijn antwoord. De voordelen hadden we al besproken. Leuke internationale carrièrekansen. Volop ontwikkeling. De beste specialisten op ieder terrein. Kijk, sommige producten kún je gewoon niet maken als je klein bent. Dus moet je op de koop toenemen dat het allemaal wat anoniemer gaat.' Martha en Henk. Ik sprak ze beiden vorige week. Het ene moment denk ik: die Martha, geweldig die betrokkenheid. Het andere moment denk ik: die Henk, wat een mogelijkheden. En meteen erna vraag ik me af waarom we beide aanpakken niet vaker combineren. Zoals Eckart Wintzen deed met BSO, een mondiaal IT-bedrijf opgebouwd uit kleine, zelfstandige cellen. Zoals Jos de Blok doet met Buurtzorg Nederland, een netwerk van kleine, autonome zorgteams, ondersteund door een landelijke organisatie. Groot denken, klein doen. Geen fantasieloze megafusies, maar slimme netwerken van zelfstandige units. Geen anonieme geldmachine waar iedereen komt graaien, maar een gemeenschap waarin medewerkers elkaar kennen en verantwoordelijkheid nemen voor wat ze doen. De menselijke maat van Martha en de grenzeloze mogelijkheden van Henk. Beide in één organisatie. Daar zou ik willen werken.

6 Past het arbeidscontract wel in deze tijd van flexibilisering? Auteur: Ben Tiggelaar Als het om werk gaat willen we graag een vast contract. Maar voor verzekeringen, telecom- en energiecontracten geldt dat juist weer niet. Ben Tiggelaar gelooft in afspraken, abonnementen of contracten voor een bepaalde tijd. De koek was op. Toen zijn we uit elkaar gegaan. Je weet dat het niet voor eeuwig is. Maar een van beiden gooit natuurlijk als eerste de handdoek in de ring. Terwijl de ander er nog best zin in heeft.' Ik praat met Kees. Vorige week hield zijn baan op te bestaan. Na acht jaar. Net nu Den Haag zich afvraagt of een arbeidscontract voor onbepaalde tijd nog past wel in deze tijd van flexibilisering. PvdA'er Martijn van Dam gelooft er niet meer in. Hij pleitte voor een nieuw flexcontract', dat snel opzegbaar is. Maar waarbij door hogere werkgeverspremies ook snel WW-rechten worden opgebouwd. Ook wil hij dat banken zzp'ers en flexwerkers dezelfde kansen op een hypotheek gunnen als mensen met een vast contract. Een PvdA'er die pleit voor flexarbeid. Natuurlijk leidt dat meteen tot hoon en spot vanaf de publieke tribune. Maar die publieke tribune - inclusief ondergetekende - wil zélf eigenlijk al lang geen vaste contracten meer met stilzwijgende verlenging. Niet als het om verzekeringen gaat, om telecom- en energiecontracten, om abonnementen op tijdschriften, sportscholen, cv-ketelonderhoud en al die andere vormen van dienstverlening waarin - jawel - tot voor kort vooral veel mensen werkten met contracten voor onbepaalde tijd. Wij willen honderd procent vrijheid als consument én honderd procent zekerheid als medewerker. Hoe naïef moet je zijn om in beide te geloven? Ik weet niet of Van Dams idee het best denkbare is. Zelf geloof ik meer in afspraken, abonnementen en contracten voor bepaalde tijd. Een fair arbeidscontract voor bijvoorbeeld één, drie, of vijf jaar. Met een toeslag voor de medewerker en een WW-premie die per contractjaar lager worden. Zoiets. Met een contract voor onbepaalde tijd weet je tenslotte ook dat het eindig is. Alleen niet wanneer. En als ik Kees zo hoor, is dát minstens zo pijnlijk als een contract dat gewoon stopt op een afgesproken moment. Controle op thuiswerken? Alternatief is collega's vertrouwen Auteur: Ben Tiggelaar Bedrijven zoeken naarstig naar manieren om thuiswerkers vooral aan het thuiswerken te houden. Maar dat controledenken leidt eigenlijk vooral tot een papieren schijnwerkelijkheid, zegt Ben Tiggelaar. Enkele weken geleden stond ik op het ijs bij de eerste KNSBtoertocht rond Giethoorn. Dat was op een maandag. Officieel mijn thuiswerkdag. Maar ik dacht: als eigen baas moet dit kunnen. Zoiets vonden er meer, want het zag zwart. En verschillende mensen die ik sprak beaamden dat ze eigenlijk ook aan het thuiswerken' waren. Nu thuiswerken steeds gewoner wordt, Den Haag er zelfs over denkt om het tot een wettelijk recht te verheffen, kan ik me voorstellen dat werkgevers griezelen van zo'n schaatsverhaal. Niet voor niets zoeken bedrijven naarstig naar manieren om de thuiswerker vooral aan het thuiswerken te houden. Veelal via urenregistratie en andere administratieve methodes. Jammer alleen dat dit soort controledenken vaak vooral tot een papieren schijnwerkelijkheid leidt. Voorbeeld: om te kijken of urenstaten kloppen, formuleren veel werkgevers normtijden voor taken en klussen. Wanneer een klus vervolgens langer of korter duurt dan de tijd die er officieel voor staat, denken de meeste medewerkers: laat maar. Ze vullen gewoon de normtijd in. Zelf gezien. Bij monteurs, adviseurs, verplegend personeel. Grappig. Baas blij met onberispelijke boekhouding. Medewerker blij, want ingedekt. Zolang je beiden geen vragen stelt kun je dit jaren volhouden. Het is ook niet makkelijk: meten hoe hard mensen werken. Sommigen worden erdoor gestimuleerd, anderen gaan er juist door frauderen. Een gek alternatief is natuurlijk gewoon om collega's te vertrouwen. Er schijnen managers te zijn die dat doen. Desnoods tegen beter weten in. En dat werkt ongeveer net zo goed of slecht als al dat gecontroleer. Maar de sfeer wordt leuker en het kost minder. En Giethoorn dan? O ja, dat was ik vergeten te zeggen. De thuiswerkers die ik op het Giethoornse ijs sprak, vertelden dat ze die avond - net als ik - nu wel even wat langer door moesten. Maar dat hadden ze graag over voor hun vrijheid op die prachtige schaatsochtend.

7 Weg met maatwerk Auteur: Ben Tiggelaar De bouw moet stoppen met maatwerk en modulaire standaardproducten maken voor een vaste prijs, aldus hoogleraar Hennes de Ridder. Ben Tiggelaar weet het nog niet zo zeker. Zo word je de held van de afdeling Auteur: Ben Tiggelaar Dat niets de zaak zo in beweging brengt als verlies, ellende en dreigend bankroet weet elke manager. Ben Tiggelaar geeft een stappenplan hoe je de crisis productief maakt. Hennes de Ridder, nog heel even hoogleraar te Delft, faculteit civiele techniek, is een originele denker. Volgens hem is de bouw de meest achterlijke sector ter wereld. Dus nodigen bouwers hem graag uit op hun congressen. Bij eentje was ik te gast. De Ridders boodschap: stop met maatwerk. Woningen, ziekenhuizen en scholen moet je gewoon op internet kiezen en in een fabriek laten maken. Net als auto's, vliegtuigen en andere complexe technische producten. Stel dat ik een etentje zou boeken op de bouwmanier. Dat betekent eerst lang zoeken naar het ideale recept. Vervolgens dit naar zes restaurants sturen. En wie het 't allergoedkoopst kan klaarmaken bij mij thuis, mag het doen. Die restauranthouders zouden me uitlachen.' In de bouwsector gaat het wel zo. Elk gebouw is weer nieuw en anders en wordt op locatie gemaakt. Wie zegt dat hij 't goedkoopst is, mag het doen. Gevolgen: grote vervuiling, veel te veel verkeersbewegingen en steeds maar stijgende faalkosten (afgelopen jaar 10,8% van de omzet: vermijdbare kosten van ruim 5,5 miljard euro, alleen in Nederland). Logisch dat de marges flinterdun zijn, iedereen elkaar uitknijpt en klanten bedriegt, denk ik dan. Tijd voor rigoureuze veranderingen. Stoppen met maatwerk voor de allerlaagste prijs. En beginnen met modulaire standaardproducten voor een redelijke prijs. Standaardproducten opgebouwd uit standaardcomponenten. Legolisering' noemt De Ridder dat. Dat maakt huizen zeker 60 procenten goedkoper. Mijn eerste reactie: kom niet aan mijn maatwerk. Maar dat is niet eerlijk. Mijn pak komt van het rek, mijn computer is bedacht door Steve Jobs en mijn auto door Ingolstadt. Eigenlijk ben ik daar heel tevreden mee. Volgens De Ridder werkt deze aanpak ook bij de meeste bouwwerken. Never waste a good crisis, dat weet elke manager. Of je nu de baas bent van een Zuid-Europees land of van een afdeling van een Nederlands bedrijf, niets brengt de zaak zo in beweging als strontaan-de-knikker. Verlies, ellende en een dreigend bankroet brengen - onder jouw leiding - het beste in mensen naar boven. Er is echter één risico: wie te vaak te lang op de mestkar rijdt, gaat zelf ook stinken. De manager die altijd het slechte nieuws brengt, roept na een tijdje ook als persoon weerzin op. En als je te sterk geassocieerd wordt met het probleem, is het bijna onmogelijk om leiding te geven aan de oplossing. Lastig. Mooie crises genoeg de laatste tijd, maar hoe maak je ze productief? Ik stel het volgende voor. Als je afdeling het slecht doet in een interne evaluatie of het bedrijf wordt gekraakt op internet of in Het Financieele Dagblad, volg dan dit stappenplan Regel voldoende printjes of kopieën van de negatieve rapportage of van de krant met het slechte nieuws. 2. Ga voor dag en dauw naar kantoor en verspreid het materiaal over de bureaus van je collega's. 3. Ga snel naar huis zonder gezien te worden en meld je om 9.15 uur telefonisch ziek. 4. Ziek, maar dat kan helemaal niet', zullen je collega's zeggen. Weet je wel wat er vanmorgen op ons bureau lag?' Je houdt je van de domme en luistert braaf naar hun verhaal. 5. Vervolgens zeg je: Verdorie. Ik voel me echt heel slecht. Maar met zo'n crisis kan ik natuurlijk niet thuisblijven. Ik kom nu naar de zaak en dan lossen we dit samen op!' Op deze manier gebruik je de motiverende kracht van reële sores, ruim je de shit op en ben je ook nog eens de held van de afdeling. Minstens tot aan de volgende crisis kun je niet meer stuk. Binnenkort moet De Ridder met emeritaat. Een verlies voor de bouwsector, lijkt me. Gelukkig blijft hij te boeken voor lezingen (duur maatwerk) en kunnen we gewoon zijn boeken lezen (standaardadvies voor een lage prijs).

8 Je eigen zaak uitbreiden: dat is groeipijn ervaren Auteur: Ben Tiggelaar oppakken.' De keuze om te groeien maakt een bedrijf vaak met zijn rug tegen de muur, merkt Ben Tiggelaar. 'Het is groeien of verzuipen. Of een stapje terug doen en juist klanten weigeren, óf een stap naar voren, mensen aannemen en de uitdaging Ik riep: nu blijf jíj hier af. Dit is míjn werk. Hiervoor heb je me zelf aangenomen!' Tegenover me zit een grijnzende zestiger. Gepokt, gemazeld en gepensioneerd als hr-man trad hij in dienst bij een ondernemer die razendsnel groeide en hulp nodig had. Hij vond het enorm moeilijk om te delegeren. Toen heb ik het werk letterlijk van zijn bureau gepakt.' Het is een van de anekdotes die typeren hoe groei vaak verloopt. Samen met collega Lucas de Vreugd en groei-instituut Port4Growth heb ik me ruim een jaar verdiept in de geheimen van snelgroeiende ondernemingen. Snelle groeiers zijn interessant. Ze zorgen voor innovatie en werkgelegenheid. Opmerkelijk: bij snelle groei gaat het meestal niet om dat éne briljante productidee, maar om tamelijk gewone dingen. Vooral om het aannemen van goede mensen en het met vallen en opstaan leren om werk en beslissingen aan hen te delegeren. Grappig is dat bij dit leerproces die nieuwe medewerkers zelf een belangrijke rol spelen. Zij laten de ondernemer stap voor stap ervaren dat het echt mogelijk is om dingen los te laten. Groei is een keuze, wordt vaak gezegd. Eerder onderzoek laat zien dat groeiondernemers op een bepaald moment stellen: En nu ga ik voor groei.' Opmerkelijk in de verhalen die we noteerden: die keuze wordt vaak met de rug tegen de muur gemaakt. Het is groeien of verzuipen (in het werk). De oprichter van het bedrijf heeft het zo druk dat hij moet kiezen. Of een stapje terug en juist klanten weigeren óf een stap naar voren, mensen aannemen en de uitdaging oppakken. Daarna volgen nog talloze lastige momenten. En waar anderen, die geen expliciete groeikeuze hebben gemaakt, zeggen: Dit voelt wel erg onzeker, laten we maar even voorzichtig aan doen', zeggen de ondernemers die eenmaal de knoop hebben doorgehakt: Dit is groeipijn. Vervelend. Maar het betekent waarschijnlijk dat we op de goede weg zijn.' Waarom je beter niet eens per jaar kunt gaan skiën Auteur: Ben Tiggelaar Dingen die je minder dan twintig keer per jaar doet, zijn totaal onverantwoord. Stop die tijd liever in iets waar je echt goed in wilt worden, zegt Ben Tiggelaar. Als het gaat om ingewikkeld werk zoals het uitvoeren van chirurgische ingrepen, dan is iedereen het over één ding eens: meer is beter. Een chirurg die hele dagen uvulopalatofaryngoplastiek (antisnurkoperaties) verricht, wordt daar bedrevener in dan haar collega die alleen cholecystectomieën (galblaasverwijderingen) doet. Als je galblaas eruit moet, kies je niet voor de arts die zegt: Ha leuk, dat was alweer even geleden.' Meer is beter. Onderzoek dat het tegendeel laat zien - "minder is beter" - bestaat niet', zei de baas van de Inspectie voor de Gezondheidszorg in een interview. De volumenorm voor chirurgen wint terrein in veel landen. Alleen wie voldoende vlieguren maakt bij een bepaald type operaties, mag ermee doorgaan. De norm is doorgaans minimaal vijftig per jaar als het gaat om veelvoorkomende operaties. En minimaal twintig bij weinig voorkomende. Ik heb de vervelende neiging om dit soort weetjes op mijzelf te betrekken. Als ik ergens goed in wil worden (en blijven) moet ik het dus minstens tweewekelijks doen en liefst wekelijks. Herhaling, ervaring, routine, daar gaat het om. Dus is de vraag: wat doe ik op dit moment in mijn werk minder vaak dan twintig keer per jaar? En is het wel verantwoord om hiermee door te gaan? Zou ik die taak niet beter kunnen ruilen met iemand die wél deze minimale routine heeft, zoals ziekenhuizen nu ook verrichtingen met elkaar ruilen? En geldt dit ook privé? Denk eens aan al die skivakanties die over een paar weken gepland staan. Moeten we wel gaan? Eén keer per jaar, als inwoners van een volkomen vlak land, veel te snel van een berg afsuizen? Totaal onverantwoord! Tenzij we de Oostenrijkse ziekenhuizen willen helpen hun volumenormen te halen op het gebied van fracturen, dislocaties en coccygectomie (operatieve verwijdering van het staartbeen) en gipsvluchtpiloten aan hun verplichte vlieguren.

9 Het enige wat we missen is vertrouwen in onszelf Meer Ben Tiggelaar? Ga naar Intermediair.nl/BenTiggelaar Auteur: Ben Tiggelaar De hele wereld gelooft in de Dutch Dream, zegt Ben Tiggelaar. Nu alleen de Nederlanders zelf nog. Als er in de wereld al een land bestaat van onbegrensde mogelijkheden, dan is dat niet China of India en ook niet meer de VS. Grote kans dat het om een klein landje gaat in Noordwest- Europa waar ruim 17 miljoen mensen dagelijks vol enthousiasme klagen over de politiek, de economie en het weer. Een paar aardige feitjes. - We worden van dubbeltjes kwartjes. De New York Times, de Washington Post en Time Magazine constateerden de afgelopen weken dat de upward mobility' in de VS nu definitief lager is dan in veel Europese landen, zoals Nederland. - We zijn ontzettend ontwikkeld. De Human development index van de VN meet de volksgezondheid, kennis en levensstandaard per land. Nederland steeg in 2011 naar de derde plaats. Na Noorwegen en Australië; net voor de VS. - We zijn goudeerlijk. Volgens Transparancy International staat Nederland al sinds jaar en dag in de top tien van meest corruptievrije landen. Op een schaal van nul tot tien scoorden we in 2011 een 8,9; de VS een 7,1. - We zijn puissant rijk. In de IMF-ranglijst met bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking staat Nederland op de negende plaats in de wereld. Na Zwitserland en voor Oostenrijk. - We zijn irritant gelukkig. Het wereldwijde geluksonderzoek van Gallup plaatst Nederland met Zweden op een gedeelde vierde plaats. Na Denemarken, Finland en Noorwegen. In een recent onderzoek van LinkedIn scoorden Nederlandse professionals het allerhoogst qua werkgeluk. Alleen die beroemde klaagcultuur van ons. De hele wereld gelooft in de Dutch Dream, behalve wijzelf. Maar misschien is dat juist ons geheim. Dat we weigeren te geloven dat het niet veel beter wordt dan dit. Dat we niet onder de indruk zijn van al die positieve lijstjes. Lekker nog even wat zeuren over voetbal of het openbaar vervoer en dan snel weer aan het werk.