Klimaatactieplan Grimbergen

Transcriptie

1 Klimaatactieplan Grimbergen Doe mee voor minder CO 2 1/41

2 COLOFON Redactie: Interleuven, Provincie Vlaams-Brabant Eindredactie: milieudienst Grimbergen Bron: Provincie Limburg, Model lijk klimaatactieplan (of Sustainable Energy Action Plan - SEAP) Dit model is opgesteld in het kader van 'Vlaams-Brabant Klimaatneutraal' en de samenwerking met de n, en past in het Europese Burgemeestersconvenant. De provincie Vlaams-Brabant en Interleuven zijn door de EU erkend als coördinator voor het Burgemeestersconvenant. Ze ondersteunen de Vlaams-Brabantse besturen. Het volledige ondersteuningsaanbod kan je bekijken op de Alfresco-site en Meer info: Gemeente Grimbergen, [email protected] Interleuven, [email protected] Provincie Vlaams-Brabant, [email protected] 2/41

3 Inhoud 1. Kader: Burgemeestersconvenant Doel Algemene uitgangspunten Ambitie en visie van de Algemene strategie Huidige situatie Algemeen Gemeentelijke nulmeting Inventarisatie bestaande werking en projecten Maatregelentool en Business as Usual-scenario 2020 (BAU 2020) Gemeentelijk klimaatactieplan Organisatorisch Intern Extern Participatieve aanpak Financieel Geplande acties en maatregelen Gebouwen, installaties en voorzieningen Mobiliteit Hernieuwbare energie Natuur en biodiversiteit Landbouw en voeding Industrie Rapportering en monitoring Contacten /41

4 1. KADER: BURGEMEESTERSCONVENANT Liefst 80% van het energiegebruik en de CO 2 -uitstoot is het gevolg van stedelijke activiteiten, en CO 2 is met voorsprong het belangrijkste broeikasgas. Lokale overheden staan dicht bij de bevolking en spelen daarom een cruciale rol bij het afremmen van de klimaatverandering. Hét instrument hiervoor is het Covenant of Mayors of het Burgemeestersconvenant. Gemeenten en steden die dit convenant ondertekenen, engageren zich om concrete maatregelen te nemen om hun CO 2 -uitstoot tegen 2020 met minstens 20% terug te dringen. Europa werkte hiervoor een stappenplan uit dat elke kan gebruiken. De provincie Vlaams-Brabant en Interleuven treden op als Coördinator van het Convenant en staan de n bij. Stap 1: Nulmeting Om te weten hoeveel CO 2 er bespaard moet worden, moet de eerst een nulmeting uitvoeren. Deze nulmeting gaat voor verschillende sectoren - huishoudens, transport, industrie, openbare verlichting - na hoeveel CO 2 ze uitstoten. Het basisjaar voor de nulmeting is VITO, de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek, werkte in opdracht van de Vlaamse Overheid een handige Excel-tool uit die de met eigen gegevens kan aanvullen. Stap 2: Opstellen klimaatactieplan De moet na de ondertekening een klimaatactieplan opstellen en indienen bij de Europese Commissie. Dit klimaatactieplan bevat een opsomming van de maatregelen die de zal nemen om de CO 2 -reductie (20% of meer) te bereiken. Stap 3: Uitvoering De maatregelen worden omgezet in de praktijk. Stap 4: Rapportering en monitoring Elke twee jaar na het indienen van het klimaatactieplan dient de een implementatierapport in bij de Europese Commissie met daarin een stand van zaken en tussentijdse resultaten. Elke 4 jaar moet een nieuwe CO 2 -meting (monitoring) gebeuren. De kan hiervoor beroep doen op de cijfers die worden aangeleverd door VITO en de Vlaamse overheid. 4/41

5 2. DOEL 2.1. Algemene uitgangspunten De zet zowel in op korte termijnwinsten als op lange termijnacties. De Trias Energetica is daarbij het uitgangspunt: de onderneemt stappen om de energievraag te verminderen (stap 1), om duurzame energie op te wekken en te gebruiken (stap 2) en om aan de resterende (fossiele) energievraag te voldoen met efficiënte, schone technieken (stap 3). Figuur 1: model Trias Energetica Daarbij hanteert de drie belangrijke principes: 1) De geeft het goede voorbeeld De speelt op verschillende vlakken een voorbeeldrol: als consument, dienstverlener, planner, adviseur, initiator 2) Samen aan de slag De betrekt bedrijven, organisaties, burgers en kennisinstellingen bij de opmaak en de uitvoering van het lijk klimaatbeleid. En ze neemt deel aan initiatieven die worden georganiseerd in het kader van Vlaams-Brabant klimaatneutraal. 3) Klimaatbeleid is dynamisch beleid Kennis over klimaat is in volle evolutie. Ook het lijk klimaatplan is geen vaststaand gegeven, maar kan steeds bijgestuurd worden. Een lijk klimaatbeleid gaat verder dan het verminderen van het energieverbruik en de CO 2 -uitstoot alleen. De economische en sociale aspecten, binnen het breder kader van duurzame ontwikkeling, mogen hierbij niet uit het oog verloren worden. Een sterk 5/41

6 klimaatbeleid zal bovendien plaats moeten krijgen in alle beleidsdomeinen (bouwen en wonen, integraal waterbeheer, ruimtelijke ordening, mobiliteit, biodiversiteit, kansarmoede, ) Ambitie en visie van de Met dit klimaatplan engageert de zich om tegen 2020 de CO 2 -uitstoot te verminderen met minstens 20% of zich baserend op de nulmeting 2011 of een reductie van ton (op een totaal van ton in 2011). Ze doet dat door energie te besparen, energie-efficiëntie te verhogen en het inzetten van duurzame energiebronnen. De steunt het ambitieniveau van de provincie Vlaams-Brabant om Vlaams-Brabant tegen 2040 klimaatneutraal te maken. 6/41

7 3. ALGEMENE STRATEGIE Dit klimaatactieplan is een belangrijk document dat toont hoe de Grimbergen haar engagement tegen 2020 wil bereiken. Het maakt gebruik van de resultaten van de nulmeting om de meest geschikte acties te vinden voor de CO 2 -reductie. Dit plan stelt hiervoor concrete maatregelen voor, samen met de nodige budgetten, verantwoordelijke uitvoerders en timing. Beschouw het klimaatactieplan niet als een strak document: omstandigheden veranderen en het is aangewezen om het plan geregeld te herzien. De maatregelen in het klimaatactieplan moeten de CO 2 -uitstoot en het energieverbruik door eindgebruikers verminderen. De engagementen hebben betrekking op het geografische grondgebied van de of de stad. Daarom bevat het plan acties voor zowel de publieke als de private sector (bedrijven, burgers, middenveld, scholen ). De rol van de is dat zij het voorbeeld geeft, duidelijke maatregelen neemt en haar inwoners stimuleert om zelf actie te ondernemen. Het streefjaar is Daarom bevat het plan een duidelijke schets van de acties die de zal ondernemen om haar streefdoel in 2020 te bereiken. Maar een langetermijnstrategie en -visie is ook belangrijk. 7/41

8 4. HUIDIGE SITUATIE 4.1. Algemeen Om doelstellingen te formuleren en de effecten van het klimaatbeleid op te volgen, moet je de grootte en de bronnen van de huidige CO 2 -uitstoot kennen. Daarom heeft de een nulmeting uitgevoerd. Deze meting geeft van elke sector het aandeel in de totale CO 2 -uitstoot weer. Het referentiejaar is 2011 want vanaf dat jaar zijn volledige cijfers voor de nulmeting beschikbaar. De inventaris werd gemaakt met de generieke tool 1 die VITO ontwikkelde in opdracht van het departement Leefmilieu, Natuur en Energie (LNE) van de Vlaamse overheid en aangevuld met data die specifiek zijn voor de Gemeentelijke nulmeting De nulmeting richt zich op de emissies van sleutelsectoren als: lijke gebouwen, installaties en voorzieningen tertiaire gebouwen, installaties en voorzieningen residentiële gebouwen transport: lijke vloot, openbaar transport (weg, spoor), privé en commercieel transport (weg) Daarnaast brengt de nulmeting emissiebronnen in kaart die niet verplicht gerapporteerd moeten worden, maar die wel relevant kunnen zijn voor het klimaat- en energiebeleid: energieproductie: koude- of warmteproductie-eenheden energieproductie: energiegerelateerde emissies van productie-eenheden voor elektriciteit < 20 MW landbouw: energiegerelateerde CO 2 -emissies en niet-energiegerelateerde emissies zoals CH 4 door vertering en N 2 O door mestopslag industrie: energiegerelateerde CO 2 -emissies door niet-ets bedrijven (=bedrijven die niet onder het Europees Emissiehandelssysteemvallen) 1 Tool is terug te vinden op aps.vlaanderen.be/lokaal/burgemeestersconvenant/burgemeestersconvenant.htm. 8/41

9 Uit de emissie-inventaris blijkt dat in het jaar ton aan CO 2 werd uitgestoten. In dit cijfer werd de invloed van de autosnelwegen en de gewestwegen niet mee in beschouwing genomen, aangezien ze door het Vlaams gewest beheerd worden en de als lokale overheid hier geen impact op heeft. Figuur 2.1: Taartdiagram lijke nulmeting, exclusief snel- en gewestwegen Procentuele verdeling CO 2 -emissies per sector (Grimbergen) 1% 29% huishoudens tertiair openbare verlichting landbouw 42% industrie particulier en commercieel vervoer openbaar vervoer eigen gebouwen eigen openbare verlichting eigen vloot 17% 8% 1% Figuur 2.2: Taartdiagram lijke nulmeting, inclusief snel- en gewestwegen 9/41

10 Bespreking en analyse nulmeting, figuur 2.1 (exclusief snel- en gewestwegen): - Uitstoot per meegenomen (sub)sectoren met de grootste uitstoot: o gebouwen: lijk (2,25%), tertiair (25,09%) en residentieel (43,59%) o transport: lijke vloot (0,15%), openbaar transport (1,13%), privé - en commercieel transport (13,97%) o industrie: 11,30% o landbouw: 2% o lijke openbare verlichting: 0,52% - Conclusie: Al snel wordt duidelijk dat voor onze de sector gebouwen (totaal: 70,93%) verantwoordelijk is voor de grootste uitstoot. De sectoren transport en industrie zijn goed voor respectievelijk 15,25% en 11,30%. Bespreking en analyse nulmeting, figuur 2.2 (inclusief snel- en gewestwegen): - Uitstoot per meegenomen (sub)sectoren met de grootste uitstoot, o gebouwen: lijk (1,51%), tertiair (16,68%) en residentieel (28,99%) o transport: lijke vloot (0,1%), openbaar vervoer (0,75%), privé - en commercieel transport (42,78%) o industrie: 7,52% o landbouw: 1,33% o lijke openbare verlichting: 0,35% - Conclusie: Wanneer we de invloed van de gewest- en snelwegen zouden laten meespelen dan verschuiven de verhoudingen aanzienlijk en komen de sectoren gebouwen en transport, respectievelijk 47,18% en 43,63%, quasi op gelijke hoogte te staan. De strategische ligging van onze (naast het Brussel Hoofdstedelijk Gewest met de ring en A12 en op een boogscheut van de luchthaven van Zaventem speelt hier een belangrijke rol in de CO 2 uitstoot door de transportsector. Vergelijking met het gemiddelde voor Vlaams-Brabant: Figuur 3: Grafiek vergelijking gemiddelde Vlaams-Brabantse, exclusief snelen gewestwegen 10/41

11 Bespreking grafiek 3: Als je Grimbergen vergelijkt met een gemiddelde Vlaams-Brabantse met een gelijkaardig aantal inwoners, dan blijkt dat de CO 2 -uitstoot door de gebouwensector bijna identiek is. De uitstoot door de landbouwsector bedraagt slechts 56% ten opzichte van een gemiddelde, wat dat weer gecompenseerd wordt door een hogere uitstoot door de aanwezige industrie (+ 11%). De uitstoot door het commercieel en particulier vervoer valt 24% lager uit dan in een vergelijkbare Inventarisatie bestaande werking en projecten De resultaten van de nulmeting zijn het uitgangspunt van het klimaatactieplan. Acties en maatregelen die uitgevoerd zijn sinds referentiejaar 2011, worden mee opgenomen en kunnen al een invloed hebben op de CO 2 -uitstoot. Daarom heeft de deze bestaande initiatieven geïnventariseerd. De inventarisatie gebeurde op basis van: milieujaarprogramma s omgevingsanalyse uit BBC beleidsplannen van andere lijke diensten (RO, mobiliteit, openbare werken, werken in eigen beheer, ) bestaande audits, studies, visieplannen: o energieaudit lijke gebouwen (Charleroyhoeve, huis en school Borgt) o mobiliteitsstudie o openbare verlichting: quickscan en lichtplan o stookplaatsrenovatie/afstelling stookplaatsen (bv. OCMW-gebouw en cultuurcentrum) o hernieuwbare energie o relighting sportinfrastructuur o energieboekhouding o MobiScan o initiatieven of lange termijnprojecten die al in uitvoering zijn: o (ver)bouw(ing) lijke gebouwen (bv. aanpassing HVAC-systeem huis) o aankoop CNG-voertuigen o inrichting en plaatsing oplaadpunten elektrische voertuigen (parking Prinsenbos) o herinrichting openbaar domein (pesticidenvrij, vergroening, ) o plaatsing photovoltaïsche zonnepanelen op de daken van de lijke loods o uitbouw trage wegen fietsroutenetwerk o (gratis) duurzaam bouwadvies o 11/41

12 4.4. Maatregelentool en Business as Usual-scenario 2020 (BAU 2020) VITO heeft in opdracht van LNE een maatregelentool 2 opgemaakt. Die geeft voor tien voorbeeldmaatregelen een indicatie van de impact op het energieverbruik en de CO 2 -uitstoot. Het gaat om acties die burgers, handelaars of bedrijven kunnen nemen. Zoals: huishoudens: muurisolatie, dakisolatie, betere beglazing, warmtepompen, zonneboilers tertiair: cluster van diverse maatregelen (zoals relighting, efficiëntere gasketels, natuurlijke ventilatie, installatie warmtepompen) om vraag en verbruik te laten dalen bij verwarming, ventilatie, koeling en verlichting transport: shift van auto naar fiets voor korte ritten, shift naar elektrische voertuigen lokale elektriciteitsproductie: PV De besparingen zijn berekend in vergelijking met het referentiejaar 2011 en het BAU - scenario in het jaar BAU staat voor Business As Usual en geeft een inschatting van het energieverbruik en de CO 2 -emissies voor 2020 als de geen specifieke maatregelen neemt. Het scenario houdt wel rekening met autonome evoluties zoals de verwachte bevolkingsgroei en de toename wegverkeer, en met het Europese beleid. Vergelijking energieverbruik en CO2-emissies nulmeting 2011 vs BAU 2020 (exclusief snel- en gewestwegen) 2 zie 12/41

13 Figuren 4.1: Grafiek Business-as-Usual scenario 2020, exclusief snel- en gewestwegen Finaal energieverbruik (MWh) CO2-emissies (ton) huishoudens tertiair openbare verlichting landbouw industrie transport eigen organisatie totaal % % 1% Tabel 1: Energieverbruik in MWh en CO 2 uitstoot per sector in 2011 en 2020, exclusief snel- en gewestwegen 13/41

14 Vergelijking energieverbruik en CO2-emissies nulmeting 2011 vs BAU 2020 (inclusief snel- en gewestwegen) Figuren 4.2: Grafiek Business-as-Usual scenario 2020, inclusief snel- en gewestwegen 14/41

15 Finaal energieverbruik (MWh) CO2-emissies (ton) huishoudens tertiair openbare verlichting landbouw industrie transport eigen organisatie totaal % % 18% Tabel 2: Energieverbruik in MWh en CO 2 uitstoot per sector in 2011 en 2020, inclusief snel- en gewestwegen Bespreking: De CO2-uitstoot zal tegen 2020 met 1% gestegen zijn, wanneer de geen specifieke maatregelen zou nemen op haar grondgebied. Wanneer de invloed van de gewest- en snelwegen zou meegerekend worden, dan zou de uitstoot maar liefst met 18% toenemen! Dit toont nogmaals duidelijk aan dat de hogere overheid dringend werk moet maken van een integrale, coherente visie en aanpak van het mobiliteitsvraagstuk. Een duurzame mobiliteit werkt tegelijkertijd ook aan de leefbaarheid en de veiligheid zodat de gezondheid van de inwoners er wel bij vaart en de congestie daalt of verdwijnt. 15/41

16 5. GEMEENTELIJK KLIMAATACTIEPLAN 5.1. Organisatorisch Het is belangrijk om een groot draagvlak te creëren. De betrekt daarom zowel intern als extern zo veel mogelijk mensen en organisaties Intern Intern werd een stuurgroep opgericht met daarin mandatarissen en vertegenwoordigers van volgende diensten: Vaste leden: burgemeester en schepen van leefmilieu, afvalbeleid, duurzaamheid, ontwikkelingssamenwerking en fair trade secretaris milieuambtenaar en/of beleidsmedewerker diensthoofd WIEB communicatieambtenaar Tijdelijke leden: financieel beheerder stedenbouwkundig ambtenaar en/of beleidsmedewerker dienst RO diensthoofd OW en/of hoofdmedewerker mobiliteitsambtenaar en/of medewerker diensthoofd sport en/of sportfunctionaris woonconsulente celverantwoordelijke logistiek afgevaardigden voor de scholen schepenen bevoegd voor wonen, landbouw, openbare werken, sport, financiën, Tijdens de opmaakfase van het klimaatactieplan hebben de stuurgroepleden deze taken op zich genomen: bespreking van de resultaten van de nulmeting opmaak inventarisatie van bestaande initiatieven (acties, projecten, studies ) opmaak of heroriëntering van het budget en zoektocht naar mogelijke financieringsbronnen keuze sleutelsectoren: o woongebouwen (inclusief ruimtelijke ordening) o lijke gebouwen, installaties en voorzieningen o transport (openbaar, particulier en commercieel) keuze optionele sectoren: o tertiaire sector lokale productie van lokale hernieuwbare o natuurbeheer o landbouw 16/41

17 Ter info: Sleutelsectoren: woongebouwen tertiaire gebouwen, installaties en voorzieningen lijke gebouwen, installaties en voorzieningen transport (openbaar, particulier en commercieel) Optionele sectoren: Ruimtelijke Ordening Werken met burgers en lokale belanghebbenden Lokale productie hernieuwbare energie Andere (b.v. afval- en waterbeheer) ambitieniveau bepalen: 20% efficiënte en effectieve acties en maatregelen voorstellen op basis van de nulmeting, inventarisatie van de eigen werking, provinciale inventaris van mogelijke klimaatacties en, indien van toepassing, de maatregelentool (zie punt 5.3) opvolging participatieproces De acties en maatregelen van dit klimaatactieplan worden binnen één of meerdere werkgroepen uitgewerkt en opgevolgd. In deze werkgroepen zetelen deskundigen, vertegenwoordigers van raden en verenigingen, en zo meer. De bedoeling daarvan is om knelpunten en kansen aan te halen en acties te bedenken om deze knelpunten aan te pakken. Bestaande werkgroepen: Ambtelijke werkgroep, afdeling Grondgebiedszaken Scholenwerkgroep (scholen) Ecoteam Cultuurcentrum Strombeek-Grimbergen Fair Trade-werkgroep De stuurgroep komt op regelmatige basis samen en zal: alle acties en maatregelen opvolgen en monitoren verbeterpunten bespreken regelmatig met de verschillende werkgroepen overleggen naar het schepencollege en de raad terugkoppelen. De interne stuurgroep heeft dus zowel een beleidsondersteunende, coördinerende, adviserende als uitvoerende rol. Deze werkwijze garandeert een grote betrokkenheid. Het klimaatbeleid moet verankerd worden binnen het bestuur en wordt daarom mee opgenomen in de meerjarenbeleidsplanning. Om de klimaatproblematiek aan te pakken, zijn traditionele beleidsconcepten en instrumenten niet genoeg. Er is aanvullend beleid nodig dat gericht is op structurele veranderingen op lange termijn. 17/41

18 STUURGROEP vaste leden (= trekkers) tijdelijke leden (i.f.v. thema en onderwerp) burgemeester, schepen van leefmilieu, afvalbeleid, duurzaamheid, secretaris, milieuambtenaar, diensthoofd WIEB, communicatieambtenaar financieel beheerder, RO, OW, mobiliteitsambtenaar, sportfunctionaris, woonconsulente, overige mandatarissen Input arbeiders Input administratieve diensten Figuur 5: interne projectstructuur Extern Extern wordt de ondersteund door een breed partnerschap, waaronder de Vlaamse overheid, VITO, de distributienetbeheerders, externe experten, OCMW Grimbergen en lokale verenigingen zoals Cultuurcentrum Strombeek-Grimbergen vzw, vzw Den Diepen Boomgaard, Lets Grimbergen, Natuurpunt vzw, 3Wplus, Beweging.net, vzw Dialoog, De provincie Vlaams-Brabant biedt in haar rol als coördinator inhoudelijke, technische en administratieve ondersteuning aan. Figuur 6: externe ondersteuning aan de 18/41

19 3 infoavonden voor inwoners klimaatambassadeurs 1 infoavond voor bedrijven met klimaatambassadeur externe werkgroepen suggestie-en ideeënbord klimaatactieplan klankbordgroep individuele gesprekken lijke raden (milieuraad, GROG, Gecoro, jeugdraad, ) informatieborden en verspreiding op strategische locaties Figuur 7: participatietraject 19/41

20 5.2. Participatieve aanpak De heeft een actief participatietraject opgezet met verschillende lijke stakeholders. Zie 5.1. voor de organisatiestructuur. Doel van dit participatieproces is om de lijke doelgroepen mee te laten nadenken over het lijk klimaatbeleid, input te krijgen voor het klimaatactieplan en de voorgestelde maatregelen te toetsen op hun haalbaarheid. Zo wil de komen tot een gedragen klimaatplan en beleid en een actieve medewerking bij de uitvoering ervan. De gebruikte hiervoor de volgende methodieken: Externe participatie: informatieavond voor inwoners op 29 april 2015 in de raadzaal van het huis van Grimbergen met Luc Verschueren: 10 deelnemers bevraging via werkgroepen. informatieavond op 4 april 2015 in het cultuurcentrum te Strombeek-Bever met Peter Tom Jones: 20 deelnemers bevraging via werkgroepen informatieavond op 11 mei 2015 in het Parochiaal Centrum met Steven Vromman: 10 deelnemers bevraging via werkgroepen informatieavond op 27 mei 2015 voor bedrijven in de Colruyt Academy met Carrefour, Procter & Gamble, Sita Remediation, Bouwbedrijf Meuleman, Bioplanet Grimbergen, adviesbureau Human Challenge, de heren Didier en Alexandre t Serstevens (Gravenkasteel), Thermae en Goudsmid Krista & Greta Vandevelde bevraging via werkgroepen aankondigingen in lijk informatieblad en op infoportieken verspreiding van folders, affiches en metrokaarten met gerichte oproep op strategische plaatsen in de (bibliotheek, cultuurcentrum, ) suggestie- en ideeënbord in inkomhal huis publicatie in het lijk informatieblad Interne participatie: stuurgroepvergadering 28/09/2015 communicatie via het personeelsblad ambtelijke werkgroepen De belangrijkste conclusies uit dit participatietraject zijn: voorstander van wijkgerichte acties, met een individuele aanpak b.v. energiemeester : begeleidt aanpak en geeft thuisdemonstraties/sterke vraag naar thermografische scans inzetten op groepsaankopen gebouwen: technische installaties goed afregelen en reeds beschikbare technologie toepassen groene stroom gegarandeerd 100% groen van oorsprong zijn oprichting van een (interlijk) energiepark met hernieuwbare energiebronnen (b.v. wind- en zonne-energie) via coöperatieve vennootschap met inwoners als aandeelhouders; inbreidingsprojecten in de woonkernen in de nabijheid van voorzieningen en openbaar vervoer 20/41

21 moet nog meer inzetten op sensibilisatie en bekendmaking van resultaten -> website, infoblad, maar ook elektronische nieuwsbrief lanceren met tips & tricks, klimaatitems financieel aan de man brengen en desgewenst tolken inschakelen promoten repaircafés, geef-markten, freecycle, lokale voedselproductie en - afname (scholen betrekken!) sneller overschakelen op energiezuinige straatverlichting/combineren met bewegingsdetectie doven van klemtoonverlichting aan monumenten, handelszaken en publiek toegankelijke gebouwen voorrangsregeling verkeerslichten voor de zwakke weggebruikers alternatieve financieringsmodellen opstarten voor weinig vermogende doelgroepen openbaar vervoer faciliteren door bv. vrije busbanen aan te leggen fietscomfort verhogen (ook naar bedrijvenzones) elektrische laadpalen (fiets en auto) voorzien afname bij lokale voedselproducten promoten (landbouwers, Diepen Boomgaard) drinken van kraantjeswater stimuleren promoten principe donderdag = veggiedag! maatregelen die in bedrijven worden doorgevoerd dienen een korte terugverdientijd te hebben (bv. LED s, isolatie, materiaalverspilling vermijden, afval beperken, ) samenwerking tussen bedrijven (bv. Bioplanet) en de of bv. Den Diepen Boomgaard uitbouwen rond composteren, veggierecepten, samenwerking tussen Carrefour en lokale producenten uitbouwen (afname streekproducten) 5.3. Financieel De komende jaren zijn er extra financiële inspanningen nodig om de ambities en doelstellingen te verwezenlijken. Het budget om dit klimaatactieplan te realiseren bestaat uit: Gemeentepersoneel voor de coördinatie van lijke acties. Personeel van de ondersteunende partners. Gemeentelijke investeringen in het eigen patrimonium en het wagenpark om de voorbeeldfunctie uit te oefenen. Daarnaast investeert de ook in andere acties. Tabel 1 geeft een overzicht van de budgetten die de op dit moment in haar meerjarenbegroting hiervoor voorziet. Quickwins die de realiseert, worden opnieuw ingezet voor energie- en klimaatbeleid. Bestaand budget dat al wordt ingezet voor klimaatbeleid. Externe subsidiemogelijkheden of financiële structuren, bijvoorbeeld: o Europese subsidieprogramma o Federale subsidies o Vlaamse subsidieprogramma s (o.a. Plattelandsfonds ) o Energy Performance Contracting (EPC) o Crowdfunding 21/41

22 Leefmilieu Actie 228 (klimaatactieplan) Actie 231 (Diepen Boomgaard) Actie 29 (trage wegen) Actie 229 (installatie zonnepanelen op gebouwen) Openbare Werken (exploitatiebudget) Openbare Werken (investeringsbudget) Werken in eigen Beheer Werken in eigen beheer vervanging wagenpark door bv. CNG Logistiek aankoop CNG-wagens sportdienst Woonloket * * * * * Ruimtelijke Ordening Actie 115 (beleidsnota woningbouwprogrammatie +WUG) Sportdienst (o.a. vervanging verlichting Pierebad door LED) Tabel 3: overzicht van de voorziene provisie in de meerjarenbegroting * = aandeel van de Grimbergen in het woonloket. De woonconsulente vervult uiteraard ook taken die niet gelinkt zijn aan het klimaatactieplan Geplande acties en maatregelen Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de geplande acties en maatregelen tot De nulmeting geeft een kijk op de situatie in 2011, hoeveel van de CO 2- uitstoot er kan verminderd worden en welke de prioritaire sectoren zijn. Op basis daarvan heeft de een pakket van maatregelen samengesteld die hierop inspelen. Ruimtelijke ordening, duurzame aankopen en burgerparticipatie beschouwen we niet als afzonderlijke sectoren, maar werden geïntegreerd in de andere sectoren. Voor de selectie van maatregelen is de vertrokken van de 'Inventaris Mogelijke Klimaatacties', aangeboden door de provincie Vlaams-Brabant en Interleuven. Deze maatregelen en acties werden met de stakeholders getoetst op haalbaarheid en wenselijkheid (zie ook 5.1 en 5.4). 22/41

23 Gebouwen, installaties en voorzieningen Gebouwen, installaties en voorzieningen zijn goed voor 70,93% van de CO 2 -uitstoot in onze. Deze sector is één van de belangrijkste sectoren om de broeikasgasuitstoot te doen dalen. De kiest voor duurzaam en energiezuinig bouwen. Niet alleen voor haar eigen patrimonium, maar ook voor het gebouwenpark op het grondgebied van de. Via sensibilisatie en het promoten van duurzaam (ver)bouwen, wil de ook de residentiële en tertiaire gebouwen duurzamer maken. Duurzaam bouwen? Dat is een manier van bouwen waarbij de milieu- en gezondheidseffecten over de volledige levensduur van het bouwproject tot een minimum worden beperkt. Hierbij verliezen we het economische optimum niet uit het oog en gaan we uit van de volgende principes: Bouwen over generaties heen. Niet alleen door duurzame materialen te gebruiken, maar ook door comfortabele leefomgevingen te creëren waar mensen graag vertoeven. Efficiënt ruimtegebruik. Hoe dichter mensen bij elkaar wonen, hoe minder oppervlakte er bebouwd wordt en hoe meer natuur behouden blijft. Een dichte bebouwing beperkt de verplaatsingsafstand. Het vergemakkelijkt een efficiënte infrastructuur en openbaar vervoer. Rationeel energiegebruik, zowel tijdens het bouwproces als tijdens de levensduur van de woning. Voorwaarden hiervoor zijn compact en zuid georiënteerd bouwen, een luchtdichte afwerking, grondig isoleren, efficiënte verwarmingsinstallatie op hernieuwbare energie Het gebruik van duurzame materialen met een zo laag mogelijke milieu-impact, waarbij de volledige levenscyclus in acht wordt genomen. Een goede waterhuishouding. Deze principes passen we toe voor lijke gebouwen en openbare verlichting, maar even goed voor residentiële woningbouw, industrie- en kantoorgebouwen, zorgsector, schoolgebouwen en zo meer. Doelstellingen van de : energievraag verminderen technologische verbeteringen aan lijke installaties aanbrengen 20 % reductie CO 2 uitstoot bij bestaande woningen 30 % nieuwbouwwoningen wordt passief of bijna energieneutraal 30 % energiebesparing bij lijke gebouwen 30 % energiebesparing bij openbare verlichting 20 % reductie CO 2 uitstoot bij tertiaire gebouwen 30 % nieuwbouw tertiaire gebouwen wordt passief Wat doet de nu al in deze sector en zal worden voortgezet? aankondiging en bekendmaking van het lijk woonloket in het lijk informatieblad met o.a. informatie over premies en leningen voor uitvoering van energiebesparende maatregelen; 23/41

24 organiseren van infoavonden over diverse thema s van duurzaam bouwen (i.s.m. het Provinciaal Steunpunt Duurzaam Bouwen); stimuleren van energiebesparende ingrepen via subsidies (buitenmuurisolatie sinds 1/10/2011) het promoten en uitvoeren van huishoudelijke energiescans (sinds 2007); hiervoor werd een samenwerkingsovereenkomst voor onbepaalde duur afgesloten tussen de, het OCMW en Het Vilvoords Zilverpunt vzw; voortzetten van een doelgroepenwerking via OCMW; voortzetten van de samenwerking met distributienetbeheerder (Eandis of Infrax); aanbieden van gratis duurzaam bouwadvies (= een uitgebreid technisch advies op vlak van oriëntatie, isolatie, ventilatie, keuze verwarmingssysteem, waterbesparing en duurzame materialen) van het Steunpunt DuBo aan haar inwoners sinds 1/10/2011; sportverlichting te vervangen door meer performante en energiezuinige systemen (ateletiekpiste Humbeek, voetbalterreinen Ter Wilgen, Beigem, Piereman, Borgt) verwijderen oude verlichting voetbalterreinen Vertommen en op termijn- Veldkanteva s uitvoering van de voorgestelde actiemaatregelen opgenomen in de audits van de Charleroyhoeve, het huis en de school Borgt systematisch vervangen van oude lampen door energiebesparende verlichting (LED s en/of spaarlampen) in Charleroyhoeve, refter t Villegastje, bibliotheek Strombeek,. vervangen van oude beglazing door superisolerende beglazing (bv. muziekacademie Grimbergen) aanbrengen van dakisolatie (sporthal Borgt, torengebouw CC) aanbrengen buitenzonnewering torengebouw CC voorzien van energiebesparende verlichting in de uitbreiding van de kindercrèche te Beigem (Stekelbees) en de kleuterklassen school de Negensprong Borgt. vervanging van de elektrische vloerverwarming in de kleuterklas Humbeek door aansluiting op de HR-ketel op aardgas. vervanging van de oude verwarmingsketel door een HR-ketel op aardgas in de muziekacademie van Strombeek.. Op welke nieuwe maatregelen zal de inzetten op korte, middellange en lange termijn? Nr. Actie (omschrijving) Verantwoordelijke Gemeentelijke gebouwen en uitrusting/voorzieningen 1. Monitoring en opvolging: De kennis van het lijk gebouwenpark verbeteren: Aanstelling van een energieteam met een verantwoordelijke per gebouw Opmaak van een energiekadaster Nazicht van het specifiek verbruik van gebouwen (benchmark) Opmaak van een gebouwenpaspoort Energieboekhouding optimaliseren Partner(s) EANDIS, Provinciaal Steunpunt Timing (KT, MLT of LT) en indicator KT, aantal gebouwen doorgelicht 24/41

25 2. Sensibilisatie en gedrag: energie-efficiëntie en rationeel energiegebruik in lijke gebouwen stimuleren: (sensiblisatie)acties 3. Opstart dossier Energie Prestatie Contract om lijke gebouwen energiezuinig te maken, waarbij de besparingen op energiekosten de gemaakte investeringen terugbetalen. 4. Energiezuinige nieuwbouw: oprichting van een nieuw BEN (E40) of E50-gebouw op de hoek van de Victor Soensstraat en de Wemmelsestraat te Strombeek-Bever als huisvesting voor de lijke bibliotheek, het OCMW en aanvullend te bepalen diensten 5. Energiezuinige nieuwbouw: oprichting van een nieuw BEN (E40) -schoolgebouw voor school t Villegastje in Strombeek- Bever 6. Energiezuinige nieuwbouw: beschouw bij het al dan niet weerhouden van energievriendelijke investeringen, de Total Cost of Ownership van het gebouw. Een hogere investeringskost bij de bouwfase, leidt daarom niet tot hogere kosten tijdens de totale levensduur van het gebouw. 7. Energiezuinige nieuwbouw: voorzie tijdens het afsluiten van de bouwfase ook een periode voor 'commissioning' van de installatie gedurende het eerste jaar van ingebruikname. Maak dat er vanuit de opdrachtnemer geborgd wordt dat het instellen van de installaties optimaal gebeurd en een goede gebruikershandleiding wordt opgesteld. 8. Energiezuinige renovatie: voor gebouwen die niet in aanmerking komen voor grondige renovatie of een EPC-contract, voert de op zich staande ingrepen uit (vloer-, muur-, dakisolatie, aanbrengen HR-glas, relighting en stookplaatsrenovatie) 9. Energiezuinige renovatie: oververhitting van lijke gebouwen vermijden: buitenzonnewering aanbrengen 10. Energiezuinige renovatie: in de jaarlijkse begroting een budgettaire ruimte voor het uitvoeren van quickwins in elk gebouw vrijmaken 11. Energiezuinige renovatie: Beroep doen op aanbod van EANDIS ivm projectadvies voor stookplaatsen en regelingen van gebouwen 12. Technische maatregelen: beheer van de installaties afstemmen op het gebruik van de gebouwen zodat door een betere controle van de instelling van de installaties energieverspilling vermeden wordt. Steunpunt Duurzaam Bouwen Steunpunt Duurzaam Bouwen Steunpunt Duurzaam Bouwen Steunpunt Duurzaam Bouwen KT, verbruik MLT, aantal gebouwen en verbruik KT-MLT, verbruik KT, verbruik verbruik verbruik KT-MLT-LT KT-MLT, verbruik EANDIS, EDLB-aanbod KT, aantal KT gebouwen KT, verbruik 13. Technische maatregelen: Borg energie- KT, verbruik 25/41

26 efficiëntie en gegarandeerde energiebesparing bij het afsluiten van onderhoudscontracten van gebouwen energiezorg is een speerpunt 14. Technische maatregelen: Aandacht bij keuze bij aankoop en het gebruik van elektrische toestellen en IT apparatuur 15. Ondersteuning door de dienst Energiebegeleiding van het Steunpunt Duurzaam Bouwen voor het energiezuinig maken en verduurzamen van de eigen lijke gebouwen en/of gebouwen van gemeenschapsvoorzieningen Algemeen 16. Kennis van het gebouwenpark verbeteren: mogelijkheid/haalbaarheid onderzoeken inzake thermische luchtfotografie van het lijke grondgebied 17. Energie-efficiëntie en rationeel energiegebruik stimuleren bij tertiaire gebouwen en woningen 18. Bijna-energieneutrale (BEN) of lage-energie renovatie stimuleren (Ecobouwers Opendeur promoten, Bouwteam organiseren, samenaankopen, goedkope/renteloze leningen promoten, premies geven, Woningen 19. De bestaande gebouwde omgeving bestuderen en identificeer de oudste en meest verwaarloosde gebouwen om actie aan te moedigen door bv. het aanstellen van een lijke vennootschap/pps eigendom structuren. 20. Speciale aandacht geven aan mensen die met energiearmoede te maken hebben (promotie sociaal dakisolatieproject in huurwoningen, extra premies van netbeheerders, provincie, renteloze leningen FRGE, energiesnoeiersproject, ) 21. Inzetten op compact en duurzaam wonen, cohousing, meergezinswoningen, kangoeroewoningen e.d. promoten via voorwaarden in RUP s, nieuwe lijke stedenbouwkundige verordening/verkavelingsreglement 22. Deelname aan proefproject 'Warming-up Homeparty's: uitvoeren van een thermografische scan in een woning Warmteverliezen +afleveren van een duurzaamheidsadvies 23. Deelname aan interlijke samenaankoopactie dakisolatie Vzw Dialoog, provincie KT Beweging.net 3Wplus woonloket, 3Wplus, Provinciaal Steunpunt Duurzaam Bouwen (vzw Dialoog) n Opwijk, Zemst, Meise, Kampenhout, Kapelleo/d-Bos, Londerzeel en Asse, provincie Vl- KT, verbruik KT-MLT KT-MLT-LT KT-MLT-LT KT-MLT MLT, aantal bouwdossiers, verkavelingen 2016, aantal gezinnen 2016, aantal woningen 26/41

27 24. Sensibilisatieacties naar bevolking: doelgroepgerichte acties wijkgerichte renovatieacties ( Kyoto in de wijk, acties onder leiding van energiemeesters, ) promotie van het lijk woonloket en het Steunpunt voor Duurzaam Bouwen organisatie van een renovatiemarkt 25. Maximaal inzetten op sensibilisatie: belang van beperking energieverbruik, isolatie, vervanging van enkele beglazing, via woonloket, infoblad, infovergaderingen, elektronische nieuwsbrief, Openbare verlichting 26. Openbare verlichting systematisch vervangen door LED-verlichting en waarbij deze nieuwe lichten worden gedimd tussen 24u en 5u. 27. Energieboekhouding van de openbare verlichting wordt op jaarlijkse basis bijgehouden, woonloket Brabant, woonloket woonloket, 3Wplus, provincie, vzw Dialoog MLT-LT, aantal woningen KT MLT Provincie,, vzw Dialoog KT, aantal publicaties EANDIS EANDIS KT, aantal vervangen armaturen, energieverbruik of - kost verbruik Verwachte CO 2 -reductie Met deze maatregelen verwacht de voor de sector gebouwen een CO 2 -reductie van ton of 20% (op een totaal van ton uitstoot) te bereiken tegen Mobiliteit Duurzame mobiliteit zoekt het evenwicht tussen bereikbaarheid, economie, leefmilieu en klimaat. Het draagt ook bij aan een betere luchtkwaliteit (fijn stof, NO 2 ), hogere verkeersveiligheid, minder geluidsoverlast, meer beschikbare open ruimte en economische winst. Als strategie past de het STOP-principe toe: voetgangers (Stappen), fietsers (Trappen) en Openbaar vervoer krijgen voorrang. Het autoverkeer (Privé-vervoer) wordt verminderd. Zowel woon-werkverkeer, vrijetijdsverkeer als logistiek verkeer zijn aandachtspunten. Ruimtelijke planning is van cruciaal belang om een kentering in het mobiliteitsbeleid te realiseren. Verkeersgenererende functies koppelen we aan het openbaar vervoersnetwerk en fietsnetwerk. Een verbetering van het aanbod van het openbaar vervoer en de fietsinfrastructuur zijn daarbij belangrijk. Ook nieuwe voertuigen die minder of niet meer afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen, zijn een mogelijkheid. Het is nog onduidelijk welke aandrijftechnologieën in de toekomst de klassieke verbrandingsmotor op benzine of diesel zullen opvolgen. De doorbraak van waterstof is hierbij nog onzeker. Daardoor ligt de focus nu op elektrische auto s, maar dit kan snel veranderen. 27/41

28 Verplaatsingen te voet, per fiets of via collectief vervoer krijgen voorrang op de wagen. Voor verplaatsingen die toch nog met de wagen gebeuren, kan er gekeken worden naar een wagenpark met een lagere uitstoot. De elektrische auto als volwaardig alternatief voor de auto op fossiele brandstoffen komt waarschijnlijk pas over een aantal jaar op de markt. Een substantieel aandeel elektrische wagens in het totale wagenpark is mogelijk niet te verwachten voor Provincies, intercommunales en n kunnen deze overgang versnellen. Voor de overschakeling naar elektrische auto s of auto s op CNG moet er een slim laadnet beschikbaar zijn. Doelstellingen van de : (individuele)verplaatsingen met de wagen beperken realiseren van minder autokilometers modal shift verbeteren uitstoot reduceren via goede planning de nood aan de auto verminderen energiezuinig rijden promoten als je toch de wagen neemt duurzame logistieke ingang doen vinden in de minder uitstoot door bestuur minder uitstoot op wegen Wat doet de nu al in deze sector en zal worden voortgezet? onderhoud en aanleg van nieuwe fietspaden uitvoeren en bijsturen van het lijk mobiliteitsplan i.f.v. grote projecten bv. masterplan uitwerking en opvolging masterplan Strombeek-Bever om de (verkeers)leefbaarheid in centrum van Strombeek-Bever te verhogen (invoeren van éénrichtingsverkeer, herinrichting straten en pleinen (autoluw), aanleg randparking(s)) organiseren van de actie Met Belgerinkel naar de Winkel inventarisatie, onderhoud en beheer van bestaande trage wegen trage wegen herkenbaar maken door het plaatsen van naamboordjes uitbouwen van een functioneel en recreatief fietsroutenetwerk uitbouwen van fietssnelwegen ingebruikname van 1 voertuig (Caddy, CO 2 -arm) voor dienst Logistiek (bodewagen) pilootproject duurzame mobiliteit in samenwerking met Sibelgas en Eandis met o.a.: o Mobiscan van het lijk voertuigenpark (nazicht km-stand en ouderdom, grootste verbruikers en vervuilers => voorstel tot duurzamer voertuigenpark met o.a. als doel CO2-uitstoot te verlagen o Aankoop en ingebruikname van verschillende voertuigen op CNG door de en het OCMW: 1 voertuig (CNG/Fiat Doblo) voor de sportdienst (bodewagen) 1 voertuig (CNG/IVECO Daily, camionette met laadklep) 1 lichte vrachtwagen (CNG) van reinigingsdienst (nog te leveren) 1 bestelwagen (CNG) voor dienst Wegen (nog te leveren) 1 voertuig (CNG) voor groep beplantingen (nog te leveren) 1 (maaltijd)wagen door het OCMW-Grimbergen 28/41

29 o plaatsing van een vulstation voor aardgasvoertuigen (slow fill CNG-installatie) op het lijk containerpark firma DATS 24 richtte in 2015 een tankstation op voor zowel de traditionele brandstoffen (diesel en benzine) als CNG (= quick fill) jaarlijkse deelname aan de Dag van de Trage Weg sensibiliseren van de bevolking i.v.m. Autodelen (open milieuraad 9/12/2014 i.s.m. Autopia en publicatie in lijk infoblad) aanzet personeel tot deelname aan Car Free Day (2013 & 2014) organisatie opleiding Ecodriving voor personeel uitbetalen van een fietsvergoeding en terugbetaling abonnement openbaar vervoer personeel carpoolen stimuleren tijdens dienstverplaatsingen actieve deelname aan project De Lijn 2020, incl. gedeeltelijke uitbouw tramlijnennet op grondgebied Grimbergen ter beschikking stellen van dienstfietsen verkeerseducatie (veilig fietsen) bij scholen i.s.m. KWB en lokale politie plaatsen van verschillende fietsbeugels/-stallingen op volgende locaties: o OCMW-gebouw/cultuurcentrum o huis o Op welke nieuwe maatregelen zal de inzetten op korte, middellange en lange termijn? Nr. Actie (omschrijving) Verantwoordelijke(n) Partner(s) Timing (KT, MLT of LT) en indicator Wagenpark van de : 1. Inzicht creëren: energieboekhouding wagenpark opvolgen via een geautomatiseerd registratiesysteem 2. Inzicht creëren: opmaak van een wagenbeheersplan 3. Verminder de behoefte aan verplaatsing: maatregelen nemen om het woon-werkverkeer te verduurzamen 4. Biedt alternatieve vervoersmiddelen aan: aankoop van elektrische dienstfietsen om verplaatsingen tussen lijke gebouwen en korte afstandsritten aan te moedigen, incl. het ter beschikking stellen van een centraal reservatiesysteem. 5. Biedt alternatieve vervoersmiddelen aan: carpoolen aanmoedigen tussen de lijke werknemers 6. Nieuwe technologieën: systematische vergroening van het lijk wagenpark (aankoop van 3 CNGwagens voor groendienst, wegen en EANDIS (Mobimonitor) Provinciaal Mobiliteitspunt Aanbod EANDIS groepsaankoop KT, brandstofverbruik, gereden km s KT KT-MLT KT KT, aantal km s EANDIS KT-MLT, aantal vervangen wagens 29/41

30 reinigingsdienst) 7. Sensibilisatie: bv. opleiding Ecodriving, milieuvriendelijke voertuigen herkenbaar maken, mobiliteitsacties, jaarlijkse berekening ecoscore, Openbaar vervoer 8. Maak het openbaar vervoer aantrekkelijker: overleg met De Lijn i.f.v. optimaliseren en bundelen van het bestaande aanbod (toekomstige verbetering toegangs- en wachtfaciliteiten van bussen, frequentere reistijden, ) Particulier en commercieel vervoer 9. Inzicht creëren: een schoolvervoerplan opstellen 10. Verminder de behoefte aan verplaatsing: administratieve stappen digitaliseren en toegankelijk maken 11. Inrichting van het grondgebied: herinrichting straten en pleinen: dorpskern Verbrande Brug, dorpskern Strombeek-Bever (masterplan) incl. aanpassing van het verkeerscirculatieplan met prioriteit voor de zwakke weggebruiker (STOPprincipe) 12. Inrichting van het grondgebied - slim verdichten: maximaal vrijwaren van de open ruimte en verdichting van de woonkernen inplannen bij bestaande voorzieningen en openbaar vervoer 13. Structurele aanpassingen voor fietsers: verder investeren in de aanleg van aantrekkelijke en veilige fietspaden, veilige schoolomgevingen, 14. Structurele aanpassingen voor fietsers: aanleg van fietsstallingen bij meergezinswoningen, kantoren, winkels, bedrijven e.d. verplichten 15. Structurele aanpassingen voor fietsers: plaatsen van fietsboxen op openbare ruimte 16. Structurele aanpassingen voor voetgangers en fietsers: actieplan voor trage wegen 17. Structurele aanpassingen voor voetgangers en fietsers: aanleg van trage verbinding bij nieuwe verkaveling stimuleren 18. Grijp in op het parkeerbeleid: aanleg randparkings Zachte mobiliteit Gemeente, De Lijn AWV, provincie, gewest KT KT, (LT voor nieuwe tramverbindingen) scholen KT, aantal plannen KT-MLT Aquafin, VMM MLT-LT KT-MLT-LT, AVW Provincie KT-MLT, bouwheer, verkavelaar KT KT-MLT KT MLT-LT 30/41

31 19. Fietspoolen promoten scholen, oudercomités KT 20. Verspreid informatie en wissel kennis uit: specifieke vormingen aan doelgroepen aanbieden (verkeerslessen) 21. Scholen: hinder door auto s aan school beperken (schoolvervoersplan) 22. Scholen: educatieve acties: strapdag, autoluwe schooldag, 23. Bedrijven: bedrijven aansporen om de meest efficiënte en optimale vervoersmodus voor hun goederen te zoeken Nieuwe mobiliteit en technologieën 24. Autodelen: informatie over autodelen ter beschikking stellen van de inwoners 25. Belang van overschakeling op groene voertuigen sterk promoten bij particulieren en bedrijven: infosessies met testritten organiseren 26. De noodzaak onderzoeken tot uitbouw van een netwerk aan laadpalen voor elektrische auto s Politie KWB KT-MLT scholen, wijkagent KT scholen, wijkagent KT KT Autopia KT EANDIS, DATS 24 EANDIS KT-MLT KT Verwachte CO 2 -reductie Met deze maatregelen verwacht de voor de sector mobiliteit een CO 2 -reductie van ton (5%) te bereiken tegen Hernieuwbare energie Een doordacht klimaatbeleid vraagt om een duurzame energieproductie, met nadruk op hernieuwbare energiebronnen. Hernieuwbare energie is energie die gewonnen wordt uit onuitputtelijke bronnen. Vormen van hernieuwbare energie zijn: bio-energie geothermische energie zonne-energie energie uit water windenergie Er bestaan verschillende technieken om de beschikbare hernieuwbare energie te winnen. Bijvoorbeeld een thermische zonnecollector, fotovoltaïsche zonnecellen, vergisting van biomassa tot biogas, persing van pure plantaardige olie. Deze technieken leveren ook verschillende energiedragers op: warmte of elektriciteit. Elke hernieuwbare energiebron en omzettingstechniek heeft haar eigen kenmerken, zodat een effectief beleid per bron en zelfs per techniek moet worden bepaald. De zet initiatieven op voor zowel haar eigen infrastructuur als voor andere doelgroepen. 31/41

32 Doelstellingen van de : 100% van het elektriciteitsverbruik op grondgebied van de is afkomstig van hernieuwbare energie 20% van de huishoudens beschikt over PV-panelen en/of zonneboiler plaatsing van photovoltaïsche zonnepanelen op geschikte lijke gebouwen met een hoog energieverbuik plaatsing van 2 windturbines (± 2MW/turbine) in samenwerking met een coöperatieve vennootschap Wat doet de nu al in deze sector en zal worden voortgezet? subsidies voor de plaatsing van hernieuwbare energietoepassingen (zonneboilers sinds 1/01/2010) plaatsing van hernieuwbare energietoepassingen op eigen lijke gebouwen (lijke loodsen 92,16 kwp, schietstand 11 kwp, politiecommissariaat 10,64 kwp, zonneboiler Pierebad,...) Op welke nieuwe maatregelen zal de inzetten op korte, middellange en lange termijn? Nr. Actie (omschrijving) Verantwoordelijke Partner Timing (KT, MLT of LT) en indicator 1. Aankoop van 100% groene stroom en meestappen in een samenaankoop voor groene stroom 2. Uitvoering van een zonne-audit voor lijke gebouwen i.f.v. de plaatsing van photovoltaïsche zonnepanelen en/of zonneboilers 3. Plaatsing van photovoltaïsche zonnepanelen op geschikte lijke gebouwen met een hoog energieverbruik 4. De onderzoekt de mogelijkheid om 2 windturbines van ± 2MW te plaatsen en hiervoor een coöperatieve vennootschap op te richten 5. De onderzoekt het potentieel gebruik en plaatsing van kleine windmolens (cfr. E- Xant) 6. Samenaankoop voor PV-zonnepanelen (bedrijven en particulieren) organiseren/ondersteunen 7. Organisatie van infoavond voor samenaankoop van groene stroom (particulieren en bedrijven) 8. De onderzoekt de mogelijkheid om bermmaaisel, GFT- en groenafval 100% af te voeren naar een interlijke of coöperatieve biomassacentrale EANDIS LT, 2018, % KT KT, aantal kwp coöperatieve KT-MLT /provincie MLT-LT KT KT MLT-LT 9. Ondersteuning van het educatief en FV Oyenbrugmolen KT-MLT 32/41

33 maatschappelijk sensibiliserend project van de FV Oyenbrugmolen om hernieuwbare stroom te genereren uit de Maalbeek door opname in het lijk beheersplan voor de oostelijke Maalbeekvallei Verwachte CO 2 -reductie Met deze maatregelen verwacht de voor de sector hernieuwbare energieproductie een CO 2 -reductie van ton te bereiken tegen Natuur en biodiversiteit Twee soorten maatregelen zijn mogelijk: 1. Klimaatmitigatie: maatregelen die de uitstoot van broeikasgassen beperken zodat de temperatuurstijging onder een gevaarlijke kritische grens wordt gehouden. Het Europese Burgemeestersconvenant richt zich in eerste instantie op deze maatregelen. 2. Klimaatadaptatie: maatregelen die de effecten van de klimaatverandering milderen of voorkomen zodat de schade ervan binnen de perken blijft, of maatregelen die inspelen op kansen die zich voordoen door de klimaatverandering. Biodiversiteit en natuurlijke ecosystemen spelen een belangrijke rol in de hele klimaatproblematiek. Ze maken mensen, soorten en populaties veerkrachtiger zodat ze zich beter kunnen aanpassen aan de klimaatverandering. Hoe groter de verscheidenheid van dieren en planten, hoe meer ecosystemen de schokken van de klimaatsveranderingen zullen overleven. De klimaatsverandering heeft duidelijk invloed op de natuurlijke systemen: ze is schadelijk voor biodiversiteit en één van de oorzaken van biodiversiteitsverlies. Wanneer biodiversiteit en ecosystemen niet efficiënt beschermd worden, zal het klimaat nog sneller veranderen en zullen de gevolgen groter zijn. Hoezo? Biodiversiteit en ecosystemen zijn belangrijk voor klimaatregulering: veengebieden, moerassen, bodems, bossen en oceanen zorgen voor de opname en opslag van koolstof. De uitstoot van broeikasgassen kan teruggedrongen worden door deze ecosystemen gezond te houden en beschadigde milieus te herstellen. Zoals het opnieuw aanplanten van bossen. Bossen zuiveren de lucht, slaan koolstof op en nemen water op als een spons waardoor overstromingen worden beperkt en water wordt opgeslagen voor drogere periodes. Ook half natuurlijke en door de mens beheerde ecosystemen - waaronder landbouwgebieden - leggen koolstof vast en halen CO 2 uit de lucht. Onze klimaatstrategieën afstemmen op de natuur heeft dus veel voordelen: - We zorgen dat de mens en zijn bestaansmiddelen minder kwetsbaar worden voor deze klimaatverandering. - Het is een kostenefficiënte aanpak: ecosystemen zorgen voor koolstofopslag tegen een lage kost. 33/41

34 Enkele concrete voorbeelden hiervan: Klimaatimpact Ecosysteemgebaseerde aanpassing Meer droogte Warmte-extremen Rivieroverstromingen Verhoogd brandrisico Pas de juiste landbouw- en bosbouwpraktijken toe om de wateropslagcapaciteit te verhogen en droogte tegen te gaan Verhoog het aantal groene (natuur) en blauwe (water) zones in steden om het microklimaat en de luchtkwaliteit te verbeteren Onderhoud en herstel broekgebieden en rivierbeddingen die kunnen dienen als natuurlijke buffers tegen overstromingen Plant gemengde bossen, want zij zijn immuun tegen ziekten en plagen en hebben een lager brandrisico Conclusie: het behoud of herstel van ecosystemen helpt om klimaatverandering tegen te gaan én om ons beter te wapenen tegen de klimaatsverandering. Doelstellingen van de : bosareaal minstens behouden en daar waar mogelijk uitbreiden realiseren van meer natuur en groen versnippering van de natuur tegengaan: versterking en behoud van natuurverbindingsgebieden inschakelen van private tuinen voor het verhogen van de natuurwaarden, de biodiversiteit en landschappelijke integratie in het omliggend landschap via het natuurtuinenproject, waardoor corridors en stapstenen tussen geïsoleerde natuurgebieden gecreëerd en versterkt worden voor elke boom die wordt geveld, wordt op openbaar domein telkens minstens één nieuwe aangeplant Wat doet de nu al in deze sector en zal worden voortgezet? aanplant van een geboortebos subsidiereglement voor aanplant en onderhoud van hagen en kleine landschapselementen aankoop en/of inrichting van park-en natuurgebieden jaarlijkse organisatie van Dag van het Park aankoop en aanplant van inheemse of autochtoon plantgoed en sensibilisatie naar inwoners en bedrijven (= haagplantactie RLGC) uitvoering van de acties opgenomen lijke (geactualiseerd) natuurontwikkelingsplan uitvoering van de acties zoals opgenomen in de goedgekeurde bosbeheerplannen uitvoering van acties zoals opgenomen in het charter voor biodiversiteit afgesloten tussen het bestuur Grimbergen en Natuurpunt vzw op 28/08/2014 omvorming van een aantal lijke groenperken tot kleurrijke bloemenweides aankoop en verdeling van zakjes bloemenzaadmengsel; inrichting van een "natuurtoontuin" ter hoogte van de Charleroyhoeve 34/41

35 Op welke nieuwe maatregelen zal de inzetten op korte, middellange en lange termijn? Nr. Actie (omschrijving) Verantwoordelijke Partner Timing 1. Woonbehoeftestudie en navolgende studie i.f.v. woonuitbreidingsgebieden worden enkel aangesneden indien nodig. Verdichting van de woonkernen en omzetting WUG in open ruimte 2. Vergroenen van pleinen, straten en lanen en dorpskernen (bv. masterplan Strombeek-Bever) - gevelbeplanting promoten via een lijk subsidiereglement 3. Inrichten van een 3ha groot parkgebied tussen de Potaarde en de Ijsvogellaan 4. Uitvoering van lijk beheersplan en de landinrichtingsplannen voor de oostelijke Maalbeekvallei 5. Verder zetten van GNOP-acties, acties in kader van charter voor Biodiversiteit 6. Verder zetten en bestendigen van samenwerking tussen de vzw Pro Natura (INLploeg) en vzw RLGC 7. Natuurwaarden verhogen door inschakelen van private tuinen 8 Deelname aan klimaatactie "duurzaam beheer van populierenbestanden" ANB LT, VLM, Natuurpunt RLGC, ANB, Natuurpunt RLGC, Pro Natura provincie KT (KT, MLT of LT) en indicator KT-MLT, oppervlakte KT-MLT-LT, oppervlakte MLT-LT, oppervlakte, aantallen KT, oppervlakte RLGC KT, oppervlakte Bosgroep Groene Corridor vzw KT, oppervlakte Landbouw en voeding Door hun energieverbruik hebben landbouwactiviteiten een CO 2 -uitstoot. Daarnaast veroorzaakt landbouw uitstoot van andere broeikasgassen zoals CH 4 (methaan) en N 2 O (lachgas). Deze gassen worden uitgestoten door de vertering van de veestapel en de mestopslag in de bodem. Binnen het kader van het Burgemeestersconvenant is het niet verplicht deze niet-energiegebonden uitstoot van broeikasgassen op te nemen. De kan maatregelen stimuleren die leiden tot een meer duurzame landbouw. Duurzame landbouw is economisch verantwoord, sociaal rechtvaardig en ecologisch leefbaar. Ze houdt rekening met de biodiversiteit en beperkt de uitstoot van schadelijke gassen. En door voldoende diversificatie van teelten wordt de bodemkwaliteit behouden. De kan duurzame energieproductie - wind, zon, WKK, warmtepompen, pocketvergisting - stimuleren om de energiekost bij landbouwbedrijven te verminderen. En zo ook meteen de CO 2 -uitstoot. Doelstellingen van de : klimaatvriendelijkere landbouwtechnieken worden toegepast energiebesparende technieken worden meer toegepast in landbouwbedrijven bekendmaking en promotie korte keten consumptie 35/41

36 Wat doet de nu al in deze sector en zal worden voortgezet? korte keten: inwoners aanzetten tot het kiezen voor duurzame voeding (lokaal, seizoensgebonden, minder vlees, minder verpakking ) promotie van de campagne Bewust consumeren om het weggooigedrag van de burger in de kijker te zetten organisatie van een maandelijkse veggiedag (- en OCMW-maaltijden) sinds juni 2013 Op welke nieuwe maatregelen zal de inzetten op korte, middellange en lange termijn? Nr. Actie (omschrijving) Verantwoordelijke Partner Timing (KT, MLT of LT) en indicator 1. Duurzaam energieverbruik in de landbouwsector promoten (energievraag reduceren, hernieuwbare en duurzame energie maximaliseren, fossiele brandstoffen op een zo efficiënt mogelijk manier aanwenden). 2. Meehelpen aan de inrichting en de uitbouw van bioboerderij en erkende sociale werkplaats vzw Den Diepen Boomgaard 3. Aankoop lokale voeding (landbouwers en Diepen Boomgaard) en bewust consumeren promoten RLGC, Compostkracht KT-MLT KT Haviland KT 4. Inrichten van volkstuintjes MLT 5. Wekelijkse veggiedag promoten, OCMW KT Verwachte CO 2 -reductie Met deze maatregelen verwacht de voor de sector landbouw een CO 2 -reductie van 500 ton te bereiken tegen Industrie Sectoren die niet binnen het werkingsveld en beleid van een vallen, moeten niet in rekening worden gebracht voor het Burgemeestersconvenant. Een voorbeeld zijn de EU ETS bedrijven. Deze bedrijven krijgen via een Europees emissiehandelssysteem emissierechten toegewezen. In de provincie Vlaams-Brabant zijn er 16 ETS-bedrijven. In de Grimbergen zijn geen ETS-bedrijven. Doelstellingen van de : 5% toename van bijna energieneutrale en duurzame bedrijfsgebouwen toename energie-efficiëntie en rationeel energiegebruik bij lokale bedrijven (door isolatie, relighting, vervanging van beglazing, ) ontwikkelen van duurzame bedrijventerreinen 36/41

37 Wat doet de nu al in deze sector en zal worden voortgezet? organiseren van netwerkmomenten voor bedrijfsleiders (CNG-voertuigen) Op welke nieuwe maatregelen zal de inzetten op korte, middellange en lange termijn? Nr. Actie (omschrijving) Verantwoordelijke Partner Timing (KT, MLT of LT) en indicator 1. Bedrijven aanzetten om groene elektriciteit aan te kopen. 2. Bedrijven aanzetten om energieboekhouding bij te houden en te visualiseren 3. 1 Bedrijven aanzetten om werknemers aan te moedigen om naar het werk te komen met de fiets en/of het openbaar vervoer. 2 Carpoolen promoten. 4. Bedrijven aanzetten om te investeren in duurzaam vrachtvervoer: investeren in een schonere vloot optimale trajectplanning voor levering optimale belading van de vrachtwagen vroege, maar stille leveringsuren (geluidsarme materialen) modal shift naar transport over water voor watergebonden bedrijven 5. Bedrijven aanzetten tot isolatie, relighting, vervanging van beglazing, vervangen van luchtgordijn aan de ingang door schuifdeur, 6. Plaatsing van photovoltaïsche zonnepanelen, zonneboilers en warmtepompen promoten 7. De stimuleert de plaatsing van kleine windmolens (tot 100 kw, b.v. Xant) 8. Gemeente legt nieuw KMO-zones aan volgens de principes van duurzame bedrijventerreinen: Waardbeekdreef en Gerselarendries (BPA 36, watergebonden bedrijven) 9. De vraagt aan Aquafin de mogelijkheid te onderzoeken om in de RWZI te Grimbergen biogas om te zetten in elektriciteit en warmte (WKK) 10. Nagaan en faciliteren mogelijkheden tot benutting restwarmte op bedrijventerreinen (samenwerking bedrijven stimuleren) Provincie, De Lijn KT, aantal KT, aantal KT, % W&Z KT-MLT 11. De onderzoekt de KT KT-MLT, energiebesparing MLT-LT, aantal MLT-LT, aantal MLT-LT MLT-LT MLT-LT 37/41

38 mogelijkheid/haalbaarheid tot het maken een thermografische luchtfoto van het grondgebied om energieverlies door het dak aan te tonen. Andere infraroodmetingen aanmoedigen om koudebruggen aan te tonen. 12. Het berekenen van de CO2-afdruk en het opstellen van een CO2-reductieplan bij bedrijven promoten. KT, aantal Verwachte CO 2 -reductie Met deze maatregelen verwacht de voor de sector industrie een CO 2 -reductie van ton of ongeveer 20% te bereiken tegen /41

39 6. RAPPORTERING EN MONITORING De zal op regelmatige basis rapporteren over de voortgang van het lijk klimaatbeleid. Om de twee jaar moet de bij de Europese Commissie rapporteren over de uitgevoerde acties (voortgangsrapport). Hierna kan het actieplan en de uitvoering worden bijgesteld om de doelstelling te halen. Om de vier jaar bezorgt de bovendien een geüpdatete inventarisatie van de CO 2 - uitstoot (monitoringrapport). Die evaluatie kan leiden tot het bijstellen van het klimaatactieplan. Jaar Soort rapport 2017 Voortgangsrapport 2019 Monitoringrapport 2021 Voortgangsrapport 2023 Monitoringrapport 39/41

40 7. CONTACTEN Burgemeester: Mevr. Marleen Mertens woordvoerder en bevoegd voor politie, bevolking en burgerlijke stand, Vlaams karakter, informatie, personeel, ruimtelijke ordening en stedenbouw Verantwoordelijke schepenen: Dhr. Eddie Boelens schepen van leefmilieu, afvalbeleid, duurzaamheid, ontwikkelingssamenwerking en fair trade Dhr. Paul Hermans, schepen voor mobiliteit, wonen, integratie, gelijke kansen en diversiteit mobiliteit Dhr. Chris Selleslagh, schepen voor openbare werken, land- en tuinbouw, informatica en nieuwe media Dhr. Marc Van Godtsenhoven, schepen van cultuur en erfgoed Dhr. Patrick Vertongen, schepen van onderwijs, jeugd en werken in eigen beheer Dhr. William De Boeck, schepen van financiën, lokale economie en feesten Dhr. Louis De Smedt, schepen van sport en toerisme Mevr. Trui Olbrechts, OCMW-voorzitter, bevoegd voor welzijn Contactpersoon: Hilde De Stordeur milieuambtenaar 40/41

41 Overzicht figuren en tabellen: Figuur 1: model Trias Energetica p. 5 Figuur 2.1: Taartdiagram lijke nulmeting, exclusief snel- en gewestwegen p. 9 Figuur 2.2: Taartdiagram lijke nulmeting, inclusief snel- en gewestwegen p. 9 Figuur 3: Grafiek vergelijking gemiddelde Vlaams-Brabantse p. 10 Figuur 4.1: Grafiek BAU 2020, exclusief snel- en gewestwegen p. 13 Figuur 4.2: Grafiek BAU 2020, exclusief snel- en gewestwegen p. 14 Figuur 5: situering interne stuurgroep p. 18 Figuur 6: externe ondersteuning aan de p. 18 Figuur 7: participatietraject p. 19 Tabel 1: Energieverbruik in MWh en CO 2 uitstoot per sector in 2011 en 2020, exclusief snel- en gewestwegen p. 13 Tabel 2: Energieverbruik in MWh en CO 2 uitstoot per sector in 2011 en 2020, inclusief snel- en gewestwegen p. 15 Tabel 3: overzicht van de voorziene provisie in de meerjarenbegroting p /41