burgemeestersconvenant Draaiboek
|
|
|
- Julia Heidi van Veen
- 10 jaren geleden
- Aantal bezoeken:
Transcriptie
1 burgemeestersconvenant Draaiboek voor de opmaak en uitvoering van een gemeentelijk klimaatplan
2 Inleiding De provincie Vlaams-Brabant streeft naar klimaatneutraliteit, maar kan dit niet zonder de hulp van zijn steden en gemeenten. Een belangrijke stap in die richting is de gezamenlijke ondertekening van het Burgemeestersconvenant door 57 Vlaams- Brabantse gemeenten en steden op 25 juni Gemeenten en steden die het Burgemeestersconvenant ondertekenen, engageren zich om de CO 2 -uitstoot op hun grondgebied met 20% te verminderen tegen De provincie neemt samen met Interleuven de rol op als formele ondersteunende instantie (territoriaal coördinator) in het kader van het Europese Burgemeestersconvenant of Covenant of Mayors. Tie Roefs Gedeputeerde voor milieu en duurzaamheid De gemeenten die het convenant ondertekenen stellen binnen het jaar een klimaatactieplan met concrete maatregelen op. Het opmaken van een klimaatactieplan, en ruimer genomen het voeren van een klimaatbeleid, biedt heel wat voordelen: Een klimaatbeleid vraagt om initiële investeringen. Deze betalen zich achteraf echter dubbel en dik terug via de gerealiseerde besparingen. Uw gemeente is minder afhankelijk van fossiele, uitputbare energie. Het gemeentelijk klimaatbeleid kan impulsen geven aan de lokale economie (bv. lokale aannemers, streekproducten). Steden en gemeenten die inspanningen leveren voor het klimaat, creëren hiermee een aangenamere leefomgeving voor hun inwoners. Goed georganiseerd en aantrekkelijk openbaar vervoer, veel groen, open ruimte, gezondere en frisse lucht... zijn absolute troeven voor een gemeente of stad. Steden en gemeenten die een klimaatbeleid voeren, kunnen hiermee een positief imago opbouwen bij de eigen inwoners, maar ook bij andere steden en gemeenten. Bovendien zijn steden en gemeenten ideaal geplaatst om een klimaatbeleid te voeren: Lokale overheden staan dicht bij de burger. Deze burgerparticipatie is van levensbelang bij een lokaal klimaatbeleid. Gemeenten en steden hebben de beste terreinkennis. Zij weten precies welke actoren best aangesproken worden voor welke actie. Lokale overheden hebben een voorbeeldfunctie. Ze kunnen het belang van klimaatvriendelijke investeringen en vernieuwingen aantonen. Burgers worden hierdoor gestimuleerd om ook maatregelen te nemen. U staat er als gemeente of stad niet alleen voor. In heel Europa ondertekenden reeds meer dan gemeenten en steden het Burgemeestersconvenant. De provincie en Interleuven zullen u ondersteunen met advies, subsidies, gezamenlijke projecten en (voorbeeld)materiaal. Dit zal ervoor zorgen dat het hele proces een heel pak lichter en beter haalbaar wordt voor uw bestuur. Dit draaiboek is een handleiding voor het proces van het Burgemeestersconvenant. Het beschrijft welke stappen doorlopen worden bij het opmaken van een klimaatactieplan. Burgemeestersconvenant: Draaiboek gemeentelijk klimaatactieplan 2
3 Burgemeestersconvenant (Covenant of Mayors of CoM) De Europese Commissie besefte dat het noodzakelijk was om de lokale besturen te betrekken om de Europese klimaatdoelstellingen te behalen. Het instrument dat Europa daarvoor ontwikkeld heeft, is het Burgemeestersconvenant. Door de ondertekening van het convenant engageert de gemeente zich om de CO 2 -uitstoot op het grondgebied met minstens 20 % te verminderen. Om deze doelstelling te bereiken werd een voor heel Europa uniform stappenplan opgesteld. Hiernaast worden de stappen opgesomd die gezet worden bij de uitvoering van het Burgemeestersconvenant. Op de volgende pagina s wordt de wijze waarop die stappen concreet ingevuld kunnen worden, verder toegelicht. stap 1 stap 2 stap 3 stap 4 Opstellen van een nulmeting Om de evolutie van de CO 2 -uitstoot te kunnen opvolgen en een eventuele bijsturing van het klimaatactieplan mogelijk te maken, is het noodzakelijk om de uitgangssituatie te kennen. Daarom wordt eerst en vooral een gemeentelijke nulmeting opgesteld. Deze nulmeting geeft aan hoeveel CO 2 tijdens een bepaald jaar (referentiejaar) over het hele grondgebied van de gemeente werd uitgestoten. Opstellen van een gemeentelijk klimaatactieplan Op basis van de interpretatie en analyse van de cijfergegevens wordt een gemeentelijk klimaatactieplan of Sustainable Energy Action Plan opgesteld. Dit dient te gebeuren binnen het jaar nadat de gemeenteraad besliste om het Burgemeestersconvenant te ondertekenen. Dit klimaatactieplan is het centrale document in het kader van het Burgemeestersconvenant. Hierin wordt beschreven hoe de gemeente de vooropgestelde doelstelling wil realiseren. De provincie Vlaams-Brabant laat tegen medio 2015 een wetenschappelijke studie opstellen die een aantal toekomstscenario s en beleidsaanbevelingen zal aanleveren om als provincie klimaatneutraal te worden. Deze studie zal ook voor het gemeentelijke klimaatbeleid concrete beleidsaanbevelingen en waar mogelijk specifieke maatregelen en instrumenten formuleren. U ontvangt deze informatie zodra ze beschikbaar is. Uitvoering van het klimaatactieplan Na het opstellen van het klimaatactieplan volgt de uitvoeringsfase: de in het klimaatactieplan opgenomen en beschreven acties worden uitgevoerd. De medewerking van alle actoren en de bevolking is hierbij gewenst en zelfs noodzakelijk. Het is nl. de hele lokale gemeenschap die moet bijdragen tot de CO 2 -reductie, niet enkel het gemeentebestuur. Participatie van alle actoren en doelgroepen is daarbij het sleutelwoord. Tweejaarlijkse rapportering en vierjaarlijkse monitoring Om de twee jaar rapporteert de gemeente bij de Europese Commissie over de stand van zaken van de uitgevoerde acties van het klimaatactieplan. Ook hierbij zal de provincie ondersteuning bieden zodat de administratieve last voor de gemeenten tot een minimum beperkt blijft. Om de vier jaar worden ook de cijfers bekeken. Op basis hiervan kan vastgesteld worden hoe de CO 2 -uitstoot evolueert. De Vlaamse overheid engageerde zich om deze cijfers ook de volgende jaren gratis ter beschikking te stellen van de gemeenten en steden. U kan alle achtergrondinformatie over het Burgemeestersconvenant terugvinden op de website Burgemeestersconvenant: Draaiboek gemeentelijk klimaatactieplan 3
4 Stappenplan van het Burgemeestersconvenant 1 Projectorganisatie Bij het opstarten van het gemeentelijke klimaatbeleid en het opmaken van een gemeentelijk klimaatplan wordt best eerst een globaal plan van aanpak door het college vastgelegd. Dit plan van aanpak omschrijft het klimaatbeleid op hoofdlijnen. De meer gedetailleerde uitvoering en bijhorende budgetten worden later in het klimaatactieplan uitgewerkt. Mogelijk ondertekende de gemeente op 4 oktober 2013 reeds het Vlaams-Brabantse Klimaatengagement. Op dat moment gaf de gemeente al aan om een actief en volgehouden klimaatbeleid te voeren. Duid een coördinator aan die verantwoordelijk is voor de opmaak van het klimaatplan. Stel een gemeentelijke interne stuurgroep samen (beperkt aantal mensen met verschillende achtergrond: mandatarissen en mensen van verschillende gemeentelijke diensten). Dit team werkt het klimaatplan mee uit, coördineert de uitvoering van het klimaatactieplan en volgt de stand van zaken op. Stel voor de opmaak van het klimaatactieplan eventueel werkgroepen samen in functie van de verschillende sectoren, doelgroepen Betrek de bevolking in het plan. Stel een ruime klankbordgroep samen met: - politieke en ambtelijke vertegenwoordiging - externe doelgroepen: verenigingen, scholen, bedrijfsleven, experten, Ga meteen op zoek naar externen voor de opmaak en later de uitvoering van het klimaatactieplan en maak dit bekend, bv. via de milieuraad, infoavonden Hiervoor kan u koepelorganisaties zoals VOKA, Unizo, werknemersorganisaties, BBL, sociaalculturele verenigingen zoals KVLV, VIVA-SVV, KWB, contacteren. Zij kunnen u mee ondersteunen bij het bewaken en aangeven van opportuniteiten rond lokaal overleg met de doelgroep. Ondersteuning van de provincie: - advies - opleidingen - modelactieplan -... Ondersteuning van Interleuven: opmaak en toelichting van een presentatie voor de eerste bijeenkomst van de interne stuurgroep Eigen personeelsinzet en/of Bijdrage aan Interleuven Projectorganisatie: Op de website van het Burgemeestersconvenant ( vindt u in de klimaatactieplannen van de Limburgse gemeenten een omschrijving van hun projectorganisatie Betrek bevolking: - Klimaatparlement Limburg - Transitiearena s Gent Burgemeestersconvenant: Draaiboek gemeentelijk klimaatactieplan 4
5 2 Ga uit van de bestaande werking Breng de bestaande werking in kaart. Inventariseer alle initiatieven die linken hebben met een gemeentelijk klimaatbeleid. Hieruit blijkt onmiddellijk dat de gemeente ook nu al heel wat klimaatinitiatieven neemt. De gemeentelijke interne stuurgroep maakt een overzicht van de bestaande initiatieven die het gemeentebestuur reeds uitvoert. Ga bij de collega s van de andere diensten langs en bespreek welke acties passen binnen het thema klimaat. Hierdoor start je onmiddellijk een eerste vorm van interne participatie. Neem de beleidsplannen van de verschillende sectoren door. Denk daarbij aan: - Leefmilieu - Mobiliteit - RO - Huisvesting - Wonen Werk samen met de gemeentelijke interne stuurgroep Ondersteuning van Interleuven Eigen personeelsinzet en/of Bijdrage aan Interleuven Belgerinkel naar de winkel Gemeentelijke subsidies Aankoop groene stroom Isolatie gemeentelijke gebouwen Aanleg fietspaden Vergroening wagenpark Klimaatwijken/ Energiejacht... communiceer naar de collega s wat de plannen zijn: het gemeentelijke klimaatbeleid wordt niet enkel gedragen door de leefmilieudienst. Ook binnen het gemeentebestuur moet het draagvlak gecreëerd en de collega s overtuigd worden. Inventariseer de maatschappelijke initiatieven van burgers, verenigingen, bedrijven, raden, Burgemeestersconvenant: Draaiboek gemeentelijk klimaatactieplan 5
6 3 Inventariseren van de huidige CO 2 -uitstoot Inventariseer de uitgestoten hoeveelheden CO 2 op het gemeentelijke grondgebied (de CO 2 -nulmeting). De Vlaamse overheid liet deze CO 2 -nulmeting voor elke gemeente uitvoeren door VITO. Zij ontwikkelden een Exceltool waarin de gemeente de door Vlaanderen aangeleverde cijfers nog moet verfijnen door deze aan te vullen met het eigen verbruik van de gebouwen en het wagenpark. Deze informatie dient door de gemeente geanalyseerd en geïnterpreteerd te worden met het oog op het bepalen van de in te zetten maatregelen. De gemeente heeft aan deze stap relatief weinig werk. Alle cijfergegevens werden verzameld en ter beschikking gesteld van de gemeente door de Vlaamse overheid. Deze informatie wordt bovendien aangeleverd in het sjabloon dat voor het Burgemeestersconvenant verplicht is. De gemeente moet de nulmeting nog verfijnen door de volgende eigen energieverbruiken in te vullen: - Eigen gebouwen (gas en elektriciteit) - Eigen openbare verlichting - Eigen wagenpark - Eigen groene stroom en warmtenet Op basis van de informatie uit de nulmeting bepaalt de gemeente in welke sectoren de grootste energieverbruiken terug te vinden zijn en kan zij nagaan welke de bronnen zijn. Deze interpretatie van de nulmeting is noodzakelijk bij het opstellen van het klimaatactieplan. De Vlaamse overheid gaf aan VITO de opdracht om voor elke gemeente de CO 2 -nulmeting op te stellen. VITO ontwikkelde ook een uitvoerige handleiding van dit instrument. Voor uw vragen en antwoorden kunt u steeds terecht op het forum dat voor dit instrument ontwikkeld werd. De provincie organiseerde opleidingen voor de gemeenten over het gebruik en de interpretatie van dit instrument. Eandis en Infrax bezorgden de gemeenten de cijfers van het eigen elektriciteits- en gasverbruik en het verbruik door de openbare verlichting. De provincie en Interleuven ondersteunen de gemeenten bij het verder opstellen, analyseren en interpreteren van hun nulmeting. Op basis van de gemeentelijke nulmetingen stelde de provincie: - een aantal vergelijkende grafieken op. Aan de hand daarvan kunnen gemeenten nagaan wel ke andere gemeenten gelijkaardig scoren op emissies in bepaalde sectoren. Samenwerking tussen vergelijkbare types van gemeenten kan hierdoor mogelijk zijn. - een individuele gemeentelijke grafiek op, waarbij de gemeente vergeleken wordt met een gemiddelde Vlaams-Brabantse gemeente met een gelijkaardig aantal inwoners. Opstellen nulmeting: gratis Verfijnen nulmeting met eigen gegevens: eigen personeelskost en/of bijdrage Interleuven Op de website ' onder de hoofding 'Burgemeestersconvenant' vindt u: de nulmeting van uw gemeente de bijhorende handleiding het forum met vragen en antwoorden Burgemeestersconvenant: Draaiboek gemeentelijk klimaatactieplan 6
7 4 Het klimaatactieplan 4.1 Afbakening van het plan Duidelijk aflijnen op welke thema s of sectoren ingezet zal worden en welke financiële middelen, instrumenten en diensten hiervoor beschikbaar zijn vóór gestart wordt met het opmaken van het klimaatactieplan. Lange-, middellange- en korte termijndoelstellingen moeten geformuleerd worden. De gemeente baseert zich hiervoor o.m. op de resultaten van de gemeentelijke nulmeting. Aandachtspunten: - Het klimaatbeleid kadert binnen duurzame ontwikkeling: een ideaal evenwicht tussen ecologische, economische en sociale belangen is noodzakelijk! - Niet uit het oog verliezen dat het klimaatactieplan op het hele gemeentelijke grondgebied betrekking heeft en 2020 als tijdshorizon heeft. Selectie thema s of sectoren: - Sleutelsectoren (bij opmaak klimaatactieplan: maatregelen voor minstens 2 van de 4 sleutelsectoren op te nemen; zie stap 4.3): - Gemeentelijke gebouwen, installaties en voorzieningen - Tertiaire gebouwen, installaties en voorzieningen - Woongebouwen - Transport (openbaar, particulier en commercieel) - Optionele sectoren: - Ruimtelijke ordening - Werken met burgers en lokale belanghebbenden - Lokale productie hernieuwbare energie - Andere (bv. afval- en waterbeheer) Bepaling financiële middelen, instrumenten en diensten: - Voorzie een voldoende en structureel budget voor de uitvoering van uw klimaatbeleid. Bekijk ook welke bijkomende financieringskanalen mogelijk zijn. - Bepaal welke instrumenten en diensten de gemeente kan inzetten (bv. reglementering, vergunningen, communicatiemedia...) Werk samen met de gemeentelijke interne stuurgroep en de klankbordgroep Ondersteuning van de provincie: de provincie werkt aan een overzicht van mogelijke financieringskanalen en neemt zelf ook een actieve rol op Ondersteuning van Interleuven: aanbod van projecten die mogelijk in aanmerking kunnen komen voor de provinciale subsidie of opgenomen kunnen worden in Europese subsidieprogramma s Europese subsidies Eigen personeelsinzet en/of Bijdrage Interleuven Bepaling financiële middelen, instrumenten en middelen - Oprichten van een terugvloeiend fonds: kostenbesparingen die het gevolg zijn van energiebesparende investeringen kunnen gereserveerd worden voor nieuwe energiebesparende ingrepen. - Innovatieve financieringsinstrumenten: website van het Burgemeestersconvenant - Energy Performance Contracting (EPC) via Energy Service Companies (ESCO s). hierover vindt u op www. vlaamsbrabant.be/energiebegeleiding Burgemeestersconvenant: Draaiboek gemeentelijk klimaatactieplan 7
8 4.2 Bepalen van het ambitieniveau Bepalen van een ambitieniveau voor CO 2 -reductie. Een gemeente die het Burgemeestersconvenant ondertekent, engageert zich om tegen 2020 minstens 20% minder CO 2 uit te stoten. De gemeente kan uiteraard ook ambitieuzer zijn dan dit minimumpercentage en een hogere doelstelling naar voren schuiven. Ook verdergaande doelstellingen op langere termijn zijn uiteraard mogelijk. Om dit ambitieniveau te bepalen kan gekeken worden naar de resultaten van de nulmeting, de analyse en interpretatie hiervan en de maatregelentool (zie Bovendien kent de gemeente het beste de mogelijkheden die lokaal aanwezig zijn. Werk samen met de gemeentelijke interne stuurgroep en klankbordgroep Naast de nulmeting stelde VITO in opdracht van de Vlaamse overheid ook een maatregelentool op. De gemeente kan op basis van dit instrument een indicatie krijgen van de te nemen maatregelen. ondersteuning van de provincie: de provincie laat een wetenschappelijke studie opstellen die duidelijk moet maken welke maatregelen noodzakelijk zijn om als provincie op termijn klimaatneutraal te worden. In het kader van deze studie worden ook aanbevelingen geformuleerd die passen binnen de taken en bevoegdheden van de lokale besturen. Eigen personeelsinzet en/of Bijdrage Interleuven Op de website van het Burgemeestersconvenant zijn voorbeelden van ambitieniveaus van andere lokale overheden terug te vinden. Bijvoorbeeld: - Leuven: 22% - Lummen: 33% ondersteuning van Interleuven Burgemeestersconvenant: Draaiboek gemeentelijk klimaatactieplan 8
9 4.3 Opstellen van een gemeentelijk klimaatplan De gemeente stelt haar eigen klimaatactieplan of Sustainable Energy Action Plan (seap) op. In het kader van het Burgemeestersconvenant is dit het centrale document. Het klimaatactieplan is gebaseerd op de resultaten van de hierboven beschreven stappen (bestaande werking, inventarisatie CO 2 -uitstoot, planafbakening, bepaald ambitieniveau). Het klimaatactieplan moet ingediend worden volgens het door de Europese Commissie vastgelegde sjabloon (SEAP-template). Dit klimaatactieplan: - Geldt voor het hele gemeentelijke grondgebied (dus niet enkel de gemeentelijke werking) - Voorziet minstens maatregelen voor 2 van de 4 sleutelsectoren en eventueel maatregelen voor de optionele sectoren (zie stap 4.1). Binnen het jaar na de ondertekening van het Burgemeestersconvenant dient de gemeente haar klimaatactieplan voor nazicht en goedkeuring in bij de Europese Commissie. Communicatie en participatie zijn in deze fase sleutelbegrippen. Om tot een gedragen klimaatactieplan te komen moet binnen de gemeenschap het draagvlak gecreëerd worden om de doelstellingen te kunnen realiseren. Samen met gemeentelijke interne stuurgroep en klankbordgroep Samen met alle betrokken lokale actoren via een participatieve aanpak. De gemeenten kunnen nagaan of zij samen met een of meerdere gelijkaardige (buur)gemeenten een gezamenlijke of groeps-seap kunnen indienen. Dit kan een optimalisatie van inspanningen, tijd en middelen inhouden. Daarnaast: - ondersteuning van de provincie: de provincie zal begeleiding voorzien voor de participatieve aanpak bij het opstellen van het klimaatactieplan. In het najaar van 2014 wordt hiervoor een kader uitgewerkt: hou onze website en nieuwsbrief in de gaten! - ondersteuning van Interleuven: bij het opstellen van zowel de SEAP s als de groeps-seap s. modelactieplan en inventaris van mogelijke klimaatacties van de provincie en Interleuven. Dit modelactieplan en deze inventaris lezen als een menu van acties waaruit de gemeente een selectie kan maken van voor haar toepasselijke, efficiënte en effectieve maatregelen. Het modelactieplan is opgesteld volgens het door Europa gewenste sjabloon. In het kader van de wetenschappelijke studie die de provincie laat opstellen voor het bepalen van de scenario s om tot een klimaatneutrale provincie te komen, worden ook specifieke maatregelen en instrumenten geformuleerd die passen binnen de taken en bevoegdheden van lokale besturen. De provincie en Interleuven ondersteunen de gemeenten bij het indienen van de lokale klimaatactieplannen bij de Europese Commissie via een gecoördineerde indiening. Ook het beantwoorden van vragen van de Europese Commissie omtrent de gemeentelijke klimaatactieplannen zal gecoördineerd worden. Eigen personeelsinzet en/of bijdrage Interleuven Eventuele kostprijs participatieve aanpak Inventaris van mogelijke klimaatacties Modelactieplan Vlaams-Brabant Op de website van het Burgemeestersconvenant zijn alle ingediende klimaatactieplannen van andere lokale overheden terug te vinden, evenals het SEAP-sjabloon. Burgemeestersconvenant: Draaiboek gemeentelijk klimaatactieplan 9
10 4.4 Uitvoering De in het goedgekeurde klimaatactieplan opgenomen acties worden uitgevoerd. De start van de uitvoering gebeurt op basis van de in het klimaatplan aangegeven prioritaire acties en voorziene planning. Welke acties op welk moment uitgevoerd worden, hangt af van overwegingen zoals prioriteit, reductiepotentieel, kostprijs en realiseerbaarheid. communiceer over de uitgevoerde acties en hun resultaten. Zo wordt het voor alle actoren duidelijk dat de inspanningen iets opleveren. Specifieke communicatiemiddelen kunnen hiervoor ingezet worden. De voorbeeldfunctie van het gemeentebestuur kan daarbij uitgespeeld worden. Draag daarbij zorg voor een voldoende grote transparantie. Onderhoud de participatie. In het klimaatplan zijn immers heel wat acties opgenomen die door verschillende doelgroepen uitgevoerd zullen worden. Hun insteek blijft daarom onontbeerlijk. Samen met de gemeentelijke interne stuurgroep en klankbordgroep De lokale actoren die tijdens het opstellen van het klimaatactieplan betrokken werden Ondersteuning provincie en Interleuven: - Projectontwikkeling waar de gemeenten kunnen aan deelnemen (bv. samenaankopen, gezamenlijke dienstenopdrachten, organisatie van campagnes...). - Provinciaal subsidiereglement voor duurzame milieu- en klimaatprojecten. - Provinciaal steunpunt Duurzaam Bouwen (infoavonden, bouwadvies voor inwoners, advisering gemeentelijke voorbeeldprojecten) - Dienst energiebegeleiding van het Provinciaal Steunpunt Duurzaam Bouwen: gepersonaliseerd technisch advies over het energetisch optimaliseren van het gebouwenpark. Deze dienst zal de volgende jaren de gemeenten specifiek ondersteunen bij de realisatie van grotere investeringen via Energieprestatiecontracten (EPC). - Onderzoek naar financieringsmogelijkheden voor de uitvoering van de klimaatactieplannen. - Indienen projectvoorstellen i.k.v. Europese subsidieprogramma s: het klimaat-/energiethema is een van de rode draden die door heel wat Europese subsidieprogramma s loopt. Afhankelijk van de uit te voeren acties. Inkomsten : subsidiereglement provincie Vlaams-Brabant: - subsidies voor duurzame milieu- en klimaatprojecten - subsidies voor woningdeelprojecten' Europese subsidies Op de website van het Burgemeestersconvenant zijn goede voorbeelden van acties uit klimaatactieplannen van andere lokale overheden terug te vinden. over Europese subsidies is terug te vinden op eusubsidiegids Burgemeestersconvenant: Draaiboek gemeentelijk klimaatactieplan 10
11 4.5 Evaluatie: rapportering en monitoring Om de twee jaar rapporteert de gemeente bij de Europese Commissie over de uitgevoerde acties. Hierna kan het actieplan en de uitvoering eventueel worden bijgesteld met het oog op het behalen van de vooropgestelde reductiedoelstelling. Om de vier jaar bezorgt de gemeente een geüpdatete inventarisatie van de CO 2 -uitstoot zodat kan nagegaan worden in welke mate de doelstellingen benaderd worden. rapportering: Om de twee jaar rapporteert de gemeente bij de Europese Commissie over de uitvoering van het klimaatactieplan. Ook dit gebeurt volgens een vastgelegd sjabloon. Op basis van deze rapportering kan het klimaatactieplan indien nodig bijgesteld worden. monitoring: Om de vier jaar moeten de emissiecijfers gemonitord worden. Daaruit zal blijken in welke mate de CO 2 -reductie de goede richting uitgaat. De nieuwe cijfergegevens worden opnieuw in een sjabloon, vergelijkbaar met dat van de nulmeting, samengebracht. De evaluatie van deze monitoring kan leiden tot het bijstellen van het klimaatactieplan. De globale resultaten kunnen gecommuniceerd worden. Duiding van cijfergegevens is hierbij een aandachtspunt. Rapportering: De provincie en Interleuven ondersteunen de gemeenten bij het opstellen en indienen van de rapportering over de gemeentelijke klimaatactieplannen. Ook het beantwoorden van vragen van de Europese Commissie over de gemeentelijke klimaatactieplannen kan gecoördineerd worden. monitoring: De Vlaamse overheid engageerde zich om de inventarisatie van de CO 2 -emissies ook de volgende jaren ter beschikking te blijven stellen van de gemeenten. Hierdoor zal de monitoring voor de gemeenten weinig extra werk betekenen. Rapportering: Eigen personeelsinzet en/of bijdrage Interleuven Monitoring: - Verzamelen cijfergegevens: gratis - Verfijnen met eigen gegevens: eigen personeelskost en/of ev. bijdrage Interleuven Op de website van het Burgemeestersconvenant Burgemeestersconvenant: Draaiboek gemeentelijk klimaatactieplan 11
12 Timing 25 juni 2014 Ondertekening Burgemeestersconvenant in het provinciehuis te Leuven 6 november 2014 Speeddate duurzame milieu- en klimaatprojecten 1 januari 2015 Uiterste indiendatum subsidieaanvragen voor duurzame milieu- en klimaatprojecten (projecten 2015) kan gevonden worden op de provinciale website: juni 2015 juni 2015 juni 2015 juni 2017 juni 2019 juni 2019 Terugkommoment ondertekenaars Burgemeestersconvenant Indienen gemeentelijke nulmetingen en klimaatactieplannen bij de Europese Commissie Start uitvoering gemeentelijke klimaatactieplannen Eerste rapportering indienen bij de Europese Commissie Tweede rapportering indienen bij de Europese Commissie Monitoring CO 2 -emissies Hou onze website in de gaten: en volg onze nieuwsbrieven. Contactpersonen Provincie Vlaams-Brabant Aanspreekpunt Burgemeestersconvenant Els Cornelis, , [email protected] Interleuven Aanspreekpunten Burgemeestersconvenant Stefan Kempeneers, , [email protected] Geert Keldermans, , [email protected] Met dank aan de provincie Limburg voor de inspiratie. Burgemeestersconvenant: Draaiboek gemeentelijk klimaatactieplan 12
Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst
Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst Infomoment Ranst 23 september 2015 20u 1 Ranst timing 1. Voorstelling project aan schepencollege + goedkeuring: 12/2 2. werkgroep energie & klimaat: 19/3
Klimaatplan Maldegem
Klimaatplan Maldegem Klimaatplan Maldegem Inleiding Proces Nulmeting Actieplan Inleiding Burgemeestersconvenant Doelstellingen 2020 20% minder energie verbruik 20% minder CO2 uitstoot 20% hernieuwbare
Info- en uitwisselingsmoment over klimaat en het Burgemeestersconvenant
Info- en uitwisselingsmoment over klimaat en het Burgemeestersconvenant Maandag 9 maart 2015, provinciehuis Leuven Donderdag 12 maart 2015, PIVO - Asse Info- en uitwisselingsmoment over klimaat en het
Gemeenteraadscommissie energie & klimaat. 20 januari 2015 20u Mortsel
Gemeenteraadscommissie energie & klimaat 20 januari 2015 20u Mortsel 1 Meerjarenplanning stadsbestuur Eigen organisatie stadsbestuur Klimaatneutraal tegen 2020 (actie 86) Energieverbruik eigen diensten
Energie- en klimaatdag. Sessie 1: Met intergemeentelijke samenwerking naar een efficiënt klimaatbeleid
Energie- en klimaatdag Sessie 1: Met intergemeentelijke samenwerking naar een efficiënt klimaatbeleid 1 Agenda Hoe helpt het Europese project gemeenten bij het uitvoeren en monitoren van hun klimaatactieplannen?
Actieplan Burgemeestersconvenant
Actieplan Burgemeestersconvenant Wat is het burgemeestersconvenant? Engagement van 6735 steden en gemeenten Om minimum 20 % CO 2 te gaan besparen tegen 2020 20 % CO 2 over het volledige grondgebied Opmaak
Gemeenten in de bres voor een klimaatneutrale provincie
Gemeenten in de bres voor een klimaatneutrale provincie Els Cornelis, Energie- en klimaatdag voor lokale besturen, 7 mei 2015 www.vlaamsbrabant.be/klimaatneutraal Vlaams-Brabant Klimaatneutraal Aanpak
Toelichting Steunpunt DuBo dienst Energiebegeleiding EPC-haalbaarheid voor gemeenten en gemeenschapsvoorzieningen
Toelichting Steunpunt DuBo dienst Energiebegeleiding EPC-haalbaarheid voor gemeenten en gemeenschapsvoorzieningen Els Cornelis, Provincie Vlaams-Brabant, Klimaatteam 29 oktober 2015 Vlaams-Brabant Klimaatneutraal
Waasland 2020 (werktitel) Kick-off Sint-Niklaas, 27 maart 2015
LOGO INTERWAAS!!! Waasland 2020 (werktitel) Kick-off Sint-Niklaas, 27 maart 2015 Kim Rienckens (Provincie Oost-Vlaanderen, beleidsmedewerker dienst milieubeleid) en Frauke Van Goethem (Interwaas, projectmanager
Lokaal klimaatbeleid. Algemeen. Ook als lokaal bestuur?
Algemeen Lokaal klimaatbeleid Regiovergadering 12 en 14 maart 2013 Mitigatie = maatregelen nemen om klimaatverandering te beperken bv. energieverbruik minderen, meer hernieuwbare energie opwekken, minder
Infosessie Opmaak gemeentelijke klimaatactieplannen (SEAP) Els Cornelis, 15 en 22 september 2015
Infosessie Opmaak gemeentelijke klimaatactieplannen (SEAP) Els Cornelis, 15 en 22 september 2015 Opmaak gemeentelijke klimaatactieplannen Programma 9u30 10u20 : SEAP-template, inschatting CO 2 -reductiecijfers,
RONDETAFEL ACTIEPLAN ENERGIE-EFFICIËNTIE. Inge Goessens & Ann Nestor Einstein 2
RONDETAFEL ACTIEPLAN ENERGIE-EFFICIËNTIE Inge Goessens & Ann Nestor Einstein 2 Agenda Welkom Voorstelling deelnemers Verwachtingen? Voorstelling Actieplan Energie Efficiëntie door Inge Goessens Brainstormsessies
Acasus?
Acasus? Interesse in duurzaam wonen, bouwen of renoveren? Acasus! Acasus bouwt aan een partnerschap tussen overheid, onderzoeksinstellingen, opleidingscentra en de private sector. POM West-Vlaanderen Provincie
StroomVloed. Omdat het jouw energie is
StroomVloed Omdat het jouw energie is Hoe het begon Goedkeuring en ondertekening van het Burgemeestersconvenant op 24/11/2015 door het Gemeentebestuur van Nazareth Convenant of Mayors is een initiatief
Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder
Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken
Opmaak van een strategisch meerjarenplan?
Opmaak van een strategisch meerjarenplan? Hypothetisch voorbeeld opgemaakt door medewerkers van de VVSG - zomer 2013 De VVSG helpt u graag op weg bij de opmaak van de strategische meerjarenplanning. Naast
Communicatieplan (3.C.1 & 3.C.2)
Communicatieplan (3.C.1 & 3.C.2) Directie: K.J. de Jong Handtekening: KAM-Coördinator: D.T. de Jong Handtekening: Versienummer: 1 Autorisatiedatum: 01-03-2016 Ons communicatieplan omvat alle communicatie
Doenja Lefebure. Wat voorafging
Doenja Lefebure Wat voorafging 1 Ervaringen - Input van externen is meerwaarde - Proces en contact met de externen is interessant - Moeilijk om tot concrete en direct bruikbare voorstellen te komen Doelstelling:
Notitie energiebesparing en duurzame energie
Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015
ONDERSTEUNINGSTRAJECT COMMUNICATIE
Criteria voor de toekenning van een ondersteuningstraject rond communicatie met bijhorende toelage voor cultureel-erfgoedverenigingen in het Waasland ONDERSTEUNINGSTRAJECT COMMUNICATIE Sinds 2000 sluit
SO-mailing 11 december 2013 - Nr.5
11-12-2013 Samenwerkingsovereenkomst Vlaams Gewest gemeenten/steden/provincies Centraal Aanspreekpunt Lokale Overheden SO-mailing 11 december 2013 - Nr.5 1. SO 2008-2013: einddatum particuliere subsidiedossiers
Ondersteuning burgemeestersconvenant
20/01/2014 Ondersteuning burgemeestersconvenant Deel 2: Sustainable energy action plan (SEAP) Studiedag LNE Brussel Inhoud» Doel maatregelentool» Architectuur maatregelentool» Aan de slag 20/01/2014 2
Energie Management ACTIE Plan
1. Inleiding Het Energie Management ACTIE Plan (EMAP) geeft weer hoe binnen Schulte en Lestraden B.V. de zogenaamde stuurcyclus (Plan-Do-Check-Act) wordt ingevuld om de prestaties en doelstellingen van
Klimaatondersteuning Interleuven Het Burgemeestersconvenant
INTERGEMEENTELIJKE MILIEUDIENST Klimaatondersteuning Interleuven Het Burgemeestersconvenant Hoegaarden 11 maart 2016 1 Ondersteuning Interleuven GEMEENTEN EN DE KLIMAATONDERSTEUNING Bekkevoort * Boortmeerbeek
Een participatieve en klimaatneutrale gemeente Trefdag Lokale besturen Bernard Govaert (BBL) Tina Baert (Ecolife)
Een participatieve en klimaatneutrale gemeente 241116 Trefdag Lokale besturen Bernard Govaert (BBL) Tina Baert (Ecolife) 1 Programma 1. 2. 3. 4. 5. Inleiding en voorstelling BBL en Ecolife. Wie heeft ervaring
CO 2 -Prestatieladder
CO 2 -Prestatieladder Energiemanagement actieplan Schilderwerken De Boer Obdam B.V. 2015 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Auteur(s): R. de Boer (Schilderwerken
Word een participatie-expert!
Word een participatie-expert! Coaching bij participatietraject voor het klimaatbeleid Van doelstelling naar actie! Word een participatie-expert! De provincie Antwerpen en Bond Beter Leefmilieu (BBL) helpen
Openbare verlichting in Avelgem
Openbare verlichting in Avelgem Lut Deseyn Schepen van Milieu [email protected] 1. Inleiding 2. Duiding 2. Het project 3. Kosten en Besparing 5. Opvolging en evaluatie 6. Conclusie 7. Vragen Agenda
Historiek. LOKALE AGENDA 21 - Leuven. Milieuconvenant. Resultaten. Acties. Duurzaam beleid in convenant. Agenda 21 van UNCED, Rio 92
LOKALE AGENDA 21 - Leuven Historiek Presentatie voor delegatie van stad en gemeenten van het Brussels Gewest Agenda 21 van UNCED, Rio 92 3 aanleidingen in Leuven ondertekening milieuconvenant 1997-1999
Energiemanagementprogramma HEVO B.V.
Energiemanagementprogramma HEVO B.V. Opdrachtgever HEVO B.V. Project CO2 prestatieladder Datum 7 december 2010 Referentie 1000110-0154.3.0 Auteur mevrouw ir. C.D. Koolen Niets uit deze uitgave mag zonder
Gemeentelijk klimaatactieplan stad Scherpenheuvel-Zichem
stad Scherpenheuvel-Zichem 1/25 COLOFON Redactie: Stad Scherpenheuvel-Zichem, Eindredactie: Provincie Vlaams-Brabant Bron: Provincie Limburg, Model gemeentelijk klimaatactieplan (of Sustainable Energy
Tool Burgemeestersconvenant Actualisatie nulmeting 2011 & inventaris 2012
17/11/2014 Tool Burgemeestersconvenant Actualisatie nulmeting 2011 & inventaris 2012 Kadering» VITO actualiseert jaarlijks, in opdracht van LNE, CO 2 -inventaris gemeenten» Taken voorzien in actualisatie
Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie
Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2014 Revisie:
Communicatieplan Van Mensvoort Beheer bv
Van Mensvoort Beheer bv Communicatieplan Van Mensvoort Beheer bv 2016 B. van Lier 08 juni 2016 Inhoudsopgave 1. COMMUNICATIEPLAN... 3 1.1. Doel van de communicatie... 3 1.2. Interne communicatie... 3 1.3.
Communicatieplan. Energie- & CO 2 beleid. Van Gelder Groep
Van Gelder Groep B.V. Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Van Gelder Groep 1 2015, Van Gelder Groep B.V. Alle rechten voorbehouden. Geen enkel deel van dit document mag worden gereproduceerd in welke
Renovatiepact. Werkgroep communicatie. Startvergadering 12 februari 2015, Brussel
Renovatiepact Werkgroep communicatie Startvergadering 12 februari 2015, Brussel Het Vlaamse regeerakkoord 2014-2019 Vlaanderen maakt van energie-efficiëntie een topprioriteit door o.a. gebouwen en bedrijven
Steunpunt duwobo. provincie West-Vlaanderen: voorstelling
Steunpunt duwobo provincie West-Vlaanderen: voorstelling Wat is het steunpunt duwobo? Steunpunt duurzaam wonen en bouwen Gegroeid vanuit de transitiearena duurzaam wonen en bouwen (Vlaams platform) Naar
Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie
Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2016 Revisie:
Het lijkt of men vergeet dat je deze planeet aan je kinderen geeft
Het lijkt of men vergeet dat je deze planeet aan je kinderen geeft Hoe het begon Goedkeuring en ondertekening van het Burgemeestersconvenant op 24/11/2015 door het Gemeentebestuur van Nazareth Convenant
rapportage CO₂-footprint initiatieven 2013 Gebroeders van der Poel B.V.
Gebroeders van der Poel B.V. 1 Inhoud: 1 Inleiding 3 1.1 Algemeen 3 1.2 Betrokkenen 3 1.3 Doelstelling 3 2 Inventarisatie sector- en keteninitiatieven 4 3 Rapportage management overleg 5 3.1. Algemeen
Communicatieplan m.b.t. CO2
Communicatieplan m.b.t. CO2 Opgesteld door : H. van Roode en Y. van der Vlies Datum : 20 februari 2014 Goedgekeurd door : H. van Roode Datum: 20 februari 2014 Blad 2 van 11 Inhoudsopgave Inleiding... 3
DE TRANSITIE NAAR LEUVEN KLIMAATNEUTRAAL 2030
DETRANSITIENAAR LEUVENKLIMAATNEUTRAAL2030 Wetenschappelijkeindrapport Februari2013 Colofon Auteurs:HanVandevyvere,PeterTomJones,JanAerts Medewerkers:JohanEyckmans,ClaraVerhelst,EvelienWillaert,ElkeFranchois,WimVerheyden,
SUBSIDIE VAN DE PROVINCIE ANTWERPEN VOOR EEN CULTUURPROJECT: Bovenlokale culturele projecten Goedgekeurd door de provincieraad op 27/06/2013
SUBSIDIEREGLEMENT DEPARTMENT CULTUUR Cultuurloket SUBSIDIE VAN DE PROVINCIE ANTWERPEN VOOR EEN CULTUURPROJECT: Bovenlokale culturele projecten Goedgekeurd door de provincieraad op 27/06/2013 HOOFDSTUK
Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede
Wijk bij Duurstede, 16 september 2013 Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo Van: Wethouder Robbert Peek Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede behandeld door Jelger Takken toestelnummer 609 bijlagen
PROVINCIE ANTWERPEN PARTNER VOOR HERNIEUWBARE ENERGIE
PROVINCIE ANTWERPEN PARTNER VOOR HERNIEUWBARE ENERGIE Trias energetica Gebruik andere bronnen zo efficiënt mogelijk Gebruik energie uit hernieuwbare bronnen en reststromen Beperk de energievraag Duurzame
Energiemanagementsysteem
Energiemanagementsysteem BVR Groep B.V. Roosendaal, 20-06-2014. Auteur(s): H. Schrauwen, Energie & Technisch adviseur. Geaccordeerd door: M. Soenessardien,Manager KAM, Personeel & Organisatie Pagina 1
Jouw gemeente in de wereld De wereld in jouw gemeente
VVSG internationaal Jouw gemeente in de wereld De wereld in jouw gemeente Jouw gemeente in de wereld De wereld in jouw gemeente Arctic Circle Line Date International Tropic of Cancer Equator International
VNG Raadsledencampagne
Duurzaam Drimmelen VNG Raadsledencampagne Klimaat niet zonder de Raad Invloed raadsleden Borging beleid Collegiaal bestuur Collegeakkoord 2010-2014 Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die kan voorzien
SUBSIDIE VAN DE PROVINCIE ANTWERPEN VOOR EEN CULTUURPROJECT EN CULTUURWERKING: Intergemeentelijke culturele samenwerking
SUBSIDIEREGLEMENT DEPARTMENT CULTUUR Cultuurloket SUBSIDIE VAN DE PROVINCIE ANTWERPEN VOOR EEN CULTUURPROJECT EN CULTUURWERKING: Intergemeentelijke culturele samenwerking Goedgekeurd door de provincieraad
ondersteunt uw gemeentelijk detailhandelsbeleid
ondersteunt uw gemeentelijk detailhandelsbeleid Een vernieuwend gemeentelijk detailhandelsbeleid: een uitdaging! Een goede mix van winkelen, wonen en werken is de basis van een gezonde handelskern in steden
COLLECTIEF RENOVEREN. K A M P C o n d e r s t e u n t l o k a l e o v e r h e d e n e n b u r g e r s
COLLECTIEF RENOVEREN K A M P C o n d e r s t e u n t l o k a l e o v e r h e d e n e n b u r g e r s 1-05/04/2017 COLLECTIEF RENOVEREN WAAROM? Waarom? Collectief renoveren? De rol van Kamp C? Duurzaambouwloket.be
Energie management Actieplan
Energie management Actieplan Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Auteur: Mariëlle de Gans - Hekman Datum: 30 september 2015 Versie: 1.0 Status: Concept Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Doelstellingen...
Klimaatstudie Vlaams-Brabant klimaatneutraal: Beleidsaanbevelingen voor gemeenten
Klimaatstudie Vlaams-Brabant klimaatneutraal: Beleidsaanbevelingen voor gemeenten Dinsdag 15 september 2015, PIVO, Asse Dinsdag 22 september 2015, Provinciehuis, Leuven ? Klimaatstudie Vlaams-Brabant klimaatneutraal
ESCO. Energienamiddag Limburg 28 maart 2014
ESCO Energienamiddag Limburg 28 maart 2014 Infrax Distributienetbeheerder: ELEKTRICITEIT KABELTELEVISIE RIOLERING AARDGAS 126 Gemeenten alle gemeenten in Limburg 2 mio aansluitingen 1 600 medewerkers Infrax
Energiemanagement actieplan. Van Schoonhoven Infra BV
BV Leusden, oktober 2013 Auteurs: G.J. van Schoonhoven D.J. van Boven Geaccordeerd door: D.J. van Boven Directeur eigenaar INLEIDING Ons bedrijf heeft een energiemanagement actieplan conform NEN-ISO 50001.
Inhoudsopgave. 3_B_1_Energiemanagement_actieplan 2
Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Bedrijfsdoelstelling 4 2.2 Scope 1 4 2.3 Scope 2 4 2.4 Scope 3 4 3. Plan van aanpak 5 3.1 Maatregelen voor behalen van reductiedoelstelling
