Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2016

Transcriptie

1 1 Beknopte samenvatting van de Inventaris hernieuwbare energiebronnen Vlaanderen , Vito, oktober Het aandeel hernieuwbare energie in 2016 bedraagt 6,4% Figuur 1 groene stroom uit bio-energie 19,0 % zon-elektriciteit 12,5 % windenergie op land 9,4 % biobrandstof voor transport 15,4 % bio-energie 75,4 % zonnewarmte (zonneboilers) 0,9 % bodem- en buitenluchtwarmte (warmtepompen) 1,7 % groene warmte uit bio-energie 41,0 % De bijdrage van de verschillende hernieuwbare energiebronnen aan de hernieuwbare energieproductie in Vlaanderen in Totale productie hernieuwbare energie : miljoen kwh (GWh) In Vlaanderen is het aandeel hernieuwbare energie (groene stroom, groene warmte, biobrandstoffen voor transport) ten opzichte van het energieverbruik het voorbije jaar toegenomen, van 6,0% in 2015 naar 6,4% in Dit komt overeen met een stijging van 1561 GWh of 9,6% meer hernieuwbare energie. De stijging van het aandeel hernieuwbare energie is te danken aan de toename van de groenewarmteproductie en het gebruik van biobrandstoffen in transport. Tabel 1 : de productie van hernieuwbare energie (groene stroom, groene warmte en biobrandstoffen) in 2015 en 2016 Elektriciteit Warmte Biobrandstoffen Totaal Evolutie / 2016 in miljoen kwh (GWh) in % Waterkracht ,1 Windenergie ,9 Bio-energie ,6 Zon (PV) ,2 Zonneboiler ,9 Warmtepompen ,3 Totaal ,6 Bio-energie blijft in 2016 de belangrijkste hernieuwbare energievorm. Ruim 75% van onze hernieuwbare

2 2 energie halen we uit biomassa. De productie van andere hernieuwbare energiebronnen, zoals zonneenergie, windenergie en ook energie uit de bodem en lucht neemt jaarlijks toe. 2 Het aandeel groene stroom daalt in 2016 licht naar 12,3% Figuur 2 productie groene stroom in miljoen kwh (GWh) bio-energie zon (PV) windenergie op land Evolutie van de productie van groene stroom in Vlaanderen tussen 2005 en 2016 De productie van groene stroom is in 2016 met 1,6% gedaald, tot 7344 GWh. Het aandeel groene stroom in het totale elektriciteitsverbruik bedroeg 12,3% in Vooral de productie van groene stroom uit biomassa is sterk afgenomen door de lagere productie van enkele biomassacentrales. De (onshore) productie van windenergie is met 302 GWh sterk gestegen (+22%), tot 1683 GWh. Er werden 45 windturbines bijgeplaatst met een totaal bijkomend vermogen van 130 MWe. De Vlaamse teller stond eind 2016 op 425 windturbines (in gebruik) met een totaal vermogen van 924 MWe. Ook de productie van zonne-energie nam in 2016 licht toe met 27 GWh (+1,2%) tot 2246 GWh. Er werd voor 106 MWe aan zonnepanelen bijgeplaatst. Dit brengt het totaal vermogen in 2016 op 2341 MWe. De aandelen van zonne-energie en windenergie in de groenestroomproductie blijven in opmars. Het aandeel van waterkracht blijft verwaarloosbaar. Als we bio-energie bekijken, zien we in 2016 een sterke daling voor vaste biomassa van 390 GWh (-16%) en voor vloeibare biomassa van 97 GWh (-77%). Voor de productie van stroom uit biogas is er een lichte toename van 19 GWh (+2,5%), ook groene stroom uit afval steeg, met 23 GWh (+4,5%). Voor de groenestroomproductie zien we dat het aandeel van zonne- en windenergie samen in 2016 meer dan de helft bedraagt van het aandeel van bio-energie.

3 3 Figuur 3 biogas 10,6 % vloeibare biomassa 0,4 % windenergie op land 22,9 % vaste biomassa 28,1 % bio-energie 46,4 % zon (PV) 30,6 % groen deel afval 7,3 % De verdeling van de productie van groene stroom per hernieuwbare energiebron in Totale productie groene stroom : 7344 miljoen kwh (GWh) 3 Het aandeel groene warmte bedraagt 5,1% in 2016 Figuur 4 productie groene warmte in miljoen kwh (GWh) bio-energie niet-huishoudens zonnewarmte bio-energie huishoudens Evolutie van de productie van groene warmte in Vlaanderen tussen 2005 en 2016 bodem- en buitenluchtwarmte

4 4 De productie van groene warmte steeg in 2016 met 7,6%. Met een verbruik van 7812 GWh (28,0 PJ) bereikte het aandeel groene energie voor verwarming en koeling 5,1%. De stijging is een logisch gevolg van de lagere temperaturen in 2016 ten opzichte van en 2015 waren zacht jaren, waarvan 2014 uitzonderlijk zacht was qua temperatuur een normaal jaar. Op figuur 4 is de fluctuering goed zichtbaar. Het patroon volgt de weersomstandigheden en wordt vooral beïnvloed door hoeveel hout(pellets) gezinnen opstoken om hun woning te verwarmen en 2011 waren warme jaren met een lagere warmteproductie, terwijl 2010 en 2013 koudere jaren waren met een grotere warmtevraag en dus een hogere warmteproductie. De productie van warmte door zonneboilers (voor sanitair water) steeg met 14 GWh (+9%) tot 167 GWh. In 2016 werden er 7524 zonneboilers bijgeplaatst, wat het totaal op installaties bracht. Dit is iets minder dan in 2015, toen kwamen er 8182 zonneboilers bij. Ook de warmteproductie door warmtepompen steeg in 2016 met 41 GWh (+15%) tot 308 GWh. Er werden 3722 warmtepompen bijgeplaatst. Dit is meer dan 2015, toen kwamen er 2991 warmtepompen bij. Van 2012 tot 2014 was de jaarlijkse groei stabiel (± 2300 warmtepompen), maar nu zien we een verdere toename. De toename van het aantal zonneboilers en warmtepompen is te danken aan de invoering van het verplichte aandeel hernieuwbare energie voor nieuwbouw. Figuur 5 bodem- en buitenluchtwarmte 3,9 % groen deel afval 5,3 % zonnewarmte 2,1 % biogas 12,9 % vloeibare biomassa 0,6 % bio-energie 93,9 % vaste biomassa 75,1 % De verdeling van de productie van groene warmte per hernieuwbare energiebron in Vlaanderen in Totale productie groene warmte : 7812 miljoen kwh (GWh) In 2016 werd 94% van de groene energie voor warmtegebruik opgewekt door biomassa-installaties. De overige 6% was afkomstig van warmtepompen, warmtepompboilers en zonneboilers. Hout was in 2016 met 71% de belangrijkste bron voor groene warmte. Bio-energie blijft de dominante factor voor groene warmte, de toename van warmtepompen en zonneboilers hebben maar een beperkte invloed op het totaal.

5 5 4 Het aandeel hernieuwbare energie voor transport stijgt naar 5,9% Figuur 6 gebruik hernieuwbare energie in miljoen kwh (GWh) biodiesel bio-ethanol elektriciteit (groen) Evolutie van het gebruik van hernieuwbare energie voor transport in Vlaanderen tussen 2005 en 2016 Het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen voor transport wordt geschat op 3248 GWh in Biobrandstoffen zijn samen de belangrijkste hernieuwbare energievorm in het vervoer : biodiesel (77%) en bio-ethanol (8%). Het gebruik van hernieuwbare energie is, met 57%, sterk gestegen ten opzichte van De bijmenging van biodiesel viel in 2014 sterk terug. Een tijdelijke schrapping van een artikel in de Belgische wetgeving werd door sommige maatschappijen geïnterpreteerd als een vrijstelling van de bijmengingsverplichting voor diesel. Daardoor werd er in 2015 een tijdlang geen biodiesel bijgemengd in de transportbrandstoffen voor de Belgische markt. Ondertussen is dit gecorrigeerd en heeft de bijmenging van biodiesel terug het verwachte niveau bereikt. Het gebruik van groene stroom voor transport bedraagt 15%. Vooral het spoorverkeer maakt hiervan gebruik. Het aandeel van elektrische voertuigen in het Vlaamse wagenpark is nog beperkt, maar stijgt. Voorlopige cijfers wijzen op 54% meer elektrische voertuigen (BEV : Battery Electric Vehicle) ten opzichte van Het aantal plug-in hybride wagens (PHEV : Plug-in Hybrid Electric Vehicle) is in 2016 meer dan verdrievoudigd ten opzichte van 2015 (+240%).

6 6 Grafieken en tabellen van de evolutie van hernieuwbare energie in Vlaanderen Tabel 2 : de productie van hernieuwbare energie uit de verschillende energiebronnen in 2016 HE 2016 Aandeel in GWh in % Groene stroom waterkracht* 9 0,01 windenergie* ,8 zon (PV) ,8 groen deel afval 538 0,9 vaste biomassa ,5 vloeibare biomassa 28 0,05 biogas 777 1,3 totaal ,3 Groene warmte vaste biomassa ,8 groen deel afval 413 0,27 vloeibare biomassa 47 0,03 biogas ,66 bodem- en buitenlucht 308 0,20 zonnewarmte 167 0,11 totaal ,1 Hernieuwbare energie in transport groene stroom** 499 0,9 biodiesel ,5 bio-ethanol 254 0,5 totaal ,9 totaal HE ,4 * : genormaliseerd ** : wordt niet meegeteld in de totale productie van hernieuwbare energie Tabel 3 : evolutie van het aandeel hernieuwbare energie in Vlaanderen ten opzichte van het finaal energieverbruik tussen 2005 en in % Groene stroom 1,8 2,6 2,9 3,6 5,4 5,8 7,5 10,1 10,5 10,5 12,7 12,3 Groene warmte 2,7 2,9 3,3 3,5 3,9 4,4 4,0 4,7 4,9 4,7 5,0 5,1 Biobrandstoffen transport 0,5 0,5 0,5 0,5 2,1 4,7 4,7 4,9 5,0 5,8 3,8 5,9 Totaal hernieuwbare energie 1,9 2,2 2,4 2,7 3,6 4,5 4,6 5,5 5,7 5,8 6,0 6,4

7 7 Figuur 7 productie hernieuwbare energie in miljoen kwh (GWh) groene stroom groene warmte biobrandstoffen transport Evolutie van de productie van hernieuwbare energie in Vlaanderen tussen 2005 en 2016 Tabel 4 : evolutie van de bruto-productie van groene stroom in Vlaanderen tussen 2005 en 2016 Waterkracht* Windenergie op land* Zon (PV) Groen deel afval Vaste biomassa Vloeibare biomassa Biogas Totaal Aandeel in miljoen kwh (GWh) in % , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,3 * : genormaliseerd

8 8 Tabel 5 : evolutie van het opgestelde vermogen van groenestroominstallaties in Vlaanderen tussen 2005 en 2016 Waterkracht Windenergie op land Zon (PV) Biomassa Biogas Groen deel afval Totaal geïnstalleerd vermogen in MWe , , , , , , , , , , , , , Tabel 6 : evolutie van het opgestelde vermogen en het aantal windturbines in Vlaanderen tussen 2005 en 2016 Wind op land Vermogen Aantal turbines Cumulatief vermogen Jaarlijkse groei Totaal Jaarlijkse groei in MWe in MWe Tabel 7 : evolutie van de productie van groene warmte in Vlaanderen tussen 2005 en 2016 Bio-energie Warmtepompen Zonneboilers Totaal Aandeel in miljoen kwh (GWh) in % , , , , , , , , , , , ,1

9 9 Tabel 8 : evolutie en onderverdeling van de productie van groene warmte uit bio-energie in Vlaanderen tussen 2005 en 2016 Vaste biomassa huishoudens Bio-energie niet-huishoudens Totaal bio-energie in miljoen kwh (GWh) Vaste biomassa huishoudens Vaste biomassa niet-huishoudens Vloeibare biomassa Biogas Groen deel afval Totaal bio-energie Tabel 9 : evolutie van de geïnstalleerde warmtepompen en zonneboilers in Vlaanderen tussen 2005 en 2016 Warmtepompen Zonneboiler aantal thermisch vermogen aantal oppervlakte cumulatief jaarlijkse groei cumulatief cumulatief jaarlijkse groei cumulatief jaarlijkse groei in kw in m² in m²

10 10 Tabel 10 : evolutie van het verbruik van hernieuwbare energie in de transportsector in Vlaanderen tussen 2005 en 2016 (voorlopige inschatting) Elektriciteit (groen) Biodiesel Bio-ethanol Totaal Aandeel in miljoen kwh (GWh) in % , , , , , , , , , , , ,9 Tabel 11 : evolutie van het cumulatief aantal ingeschreven elektrische voertuigen tussen 2005 en 2016 Elektrische personenwagens Elektrische lichte bestelwagens Totaal elektrische voertuigen Hybride PHEV Diesel Hybride PHEV Benzine Totaal hybride aantal NB NB NB NB NB NB NB NB NB NB NB NB NB NB