Gesprekken zonder einde

Transcriptie

1 Gesprekken zonder einde sociale media vanuit interactieperspectief Nijmegen, 2 oktober 2010 Noelle Aarts, Universiteit van Amsterdam Wageningen Universiteit

2 Enkele cijfers 82 % van alle dertigers in Amerika is lid van een sociaal netwerk. Dagelijks worden miljoenen filmpjes op You Tube ge-upload. You Tube toont 2 miljard filmpjes per dag. Facebook, met 400 miljoen actieve gebruikers zou op dit moment het op twee na grootste land ter wereld zijn. 9% van de Nederlanders heeft de laatste maand Twitter gebruikt Van de communicatieprofessionals is dat 65%. 60% van de Twitteraars twitteren zelf een paar keer per week.

3 Zelfreferentialiteit Het is onmogelijk om alle signalen uit de omgeving op te pikken en te verwerken. Selectie en ook reconstructie van informatie is nodig om een identiteit te ontwikkelen waarmee men zich in de wijdere omgeving kan handhaven. Elke organisatie ontwikkelt zo onvermijdelijk een eigen cultuur, met eigen waarden, gedragscodes en visies op wat van belang is en wat niet. Daarmee wordt gemakkelijk aansluiting gevonden met bepaalde onderdelen in de omgeving, en helemaal niet met andere.

4 Zelfreferentialiteit verwijst naar de neiging van mensen en organisaties om: de omgeving te bezien vanuit een volstrekt eigen idee over wat belangrijk is en wat niet zonder dat men in de gaten heeft dat dat zo is.

5 Framing

6 Framing

7 Autopoiese (Maturana & Varela): Autopoiese verwijst naar het vermogen van zelfvoortbrenging door een gesloten systeem van relaties

8

9 Autopoiese (Luhmann) De samenleving bestaat uit in principe gesloten systemen die zichzelf overeind proberen te houden en elkaar daarin verstoren.

10 De neiging tot autopoiese maakt dat: Mensen zich prettig voelen bij wat ze al kennen Mensen zich prettig voelen bij mensen die het met ze eens zijn (ons soort mensen / soort zoekt soort) Mensen er toe neigen vooral te praten met gelijkgestemden

11 Met als gevolg: Gebrek aan kritische reflectie op bestaande opinies Gebrek aan afstemming met de wijdere omgeving Gebrek aan veranderingsgezindheid (vergelijk weerstandscommunicatie) Gebrek aan innovatief vermogen

12 Teneinde de neiging tot autopoiese te doorbreken: waarderen en organiseren van verschil ontmoetingen organiseren tussen verschillende systemen organiseren van kritische reflectie op bestaande opvattingen (de advocaat van de duivel en de hofnar) organiseren van veilige discussieruimte en experimenteerruimte luisteren naar de behoeften van mensen

13 Vier vormen van luisteren volgens Scharmer (Theorie U) verzamelen van informatie ( downloaden ) - luisteren ter bevestiging van wat we al weten of wat we denken (te weten) gericht luisteren (object focused listening) - luisteren naar informatie die afwijkt van wat we al weten. empatisch luisteren - verplaatsen in het perspectief van een ander zonder oordeel generatief luisteren - luisteren om te creëren waarbij een verandering van jezelf noodzakelijk is

14 De meeste organisaties zijn vooral bezig met: het zenden van informatie bewuste, geplande processen formele communicatie het zichtbare, het kenbare, het meetbare

15 Het belang van gesprekken in gesprekken proberen mensen inhoudelijk dingen voor elkaar te krijgen in gesprekken reguleren mensen hun voorkomen in gesprekken worden veranderingen zichtbaar in gesprekken komen veranderingen tot stand In gesprekken wordt collectieve weerstand georganiseerd

16 Functies van verhalen Informeren / geïnformeerd worden Overtuigen / overtuigd worden Mening vormen Enthousiasmeren / geënthousiasmeerd worden Het onbespreekbare bespreken Onzekerheden hanteren Structureren

17 Informatie overdragen Vast Objectief Direct Abstract Analytisch Resultaat: een kritische toeschouwer

18 Verhalen vertellen Vaag Subjectief Indirect Levend Verbeeldend Resultaat: betrokken deelnemer

19 Verandering is het resultaat van: Een geplande, centraal aangestuurde strategie Ongeplande samenlopen van omstandigheden Het samenspel tussen ambitie, omstandigheden en zelforganisatie van mensen, georganiseerd in interactie

20 Een model voor communicatie Zender Boodschap Signaal Ontvanger Medium Feedback

21 Een model voor communicatie: de interactie centraal Zender en Ontvanger Interactie Ontvanger en Zender Context Context Constructie van betekenissen

22 Communicatie en verandering

23 Zelforganisatie Orde ontstaat uit chaos zonder dat sprake is van centrale aansturing Orde ontstaat in de interactie doordat mensen conformeren en imiteren

24

25 Sociale behoeften kunnen we enkel bevredigen via anderen De behoefte om ergens bij te horen en De behoefte om zich te onderscheiden van anderen, om uniek te zijn, er toe te doen

26 Dat zien we terug in wat mensen doen met social media via sociale media worden doorlopend gesprekken gevoerd over de actualiteit en andere kwesties waar iedereen aan mee kan doen

27 Effectief gebruik van social media betekent: De neiging tot controle en beheersing laten varen Herwaardering van het gesprek

28 Gesprekken voor interne en externe communicatie Gesprekken maken realiteit en context zichtbaar Gesprekken maken realiteit en context

29 Planning en communicatie: het sturingsmodel

30 Planning en communicatie: het sturingsmodel

31 Planning en communicatie: het participatiemodel

32 Planning en communicatie: het participatiemodel

33 Planning en communicatie: het netwerkmodel

34 Planning en communicatie: het netwerkmodel

35 Zelforganisatie in netwerken Mensen leven in sociale netwerken die voortdurend in beweging zijn en waarlangs gedrag en ideeën zich verspreiden via ketens van interactie

36 Nieuwe organisaties als open netwerken niet statisch maar flexibel niet strak aangestuurd maar spontaan niet gebaseerd op wantrouwen maar op vertrouwen controle niet op basis van status of positie, maar georganiseerd in de interactie

37 Flagpan Fluid Afhankelijk van de omgeving past de vorm van het netwerk zich aan. De dynamiek in het netwerk wordt bepaald door de leden en de verbindingen met andere netwerken Agile Dankzij de nieuwe technologieën kunnen de netwerken snel reageren en nieuwe verbindingen maken. De netwerken kunnen spontaan ontstaan en ook weer verdwijnen Participative Door te participeren ontstaat het netwerk. Iedereen voegt waarde toe of neemt waarde af van het netwerk. Iedereen is participant, geen onderscheid meer in klant, leverancier, medewerker Networked Geen grenzen, maar open netwerk met vele relaties tussen de verschillende participanten en vage overgang naar andere netwerken. (Bron: Wim Veen, Homo Zappiens, 2009)

38 De homo zappiens gaat er van uit dat samenwerking loont iedereen gelijk is iedereen van elkaar kan leren spelenderwijs leren sneller gaat

39 Conclusie Het gebruik van social media hernieuwt de aandacht voor de veelomvattende betekenis van het oudste communicatiemedium: het gesprek

40 Dank u wel!