VERKORT DUURZAAMHEIDSVERSLAG
|
|
|
- Melissa Maes
- 10 jaren geleden
- Aantal bezoeken:
Transcriptie
1 VERKORT DUURZAAMHEIDSVERSLAG Royal Dutch Shell plc Verkort duurzaamheidsverslag 2014
2 02 INLEIDING INLEIDING DOOR DE CEO De internationale dialoog over de aanpak van klimaatverandering is het afgelopen jaar in een stroomversnelling geraakt, met name door de gezamenlijke bekendmaking van de VS en China om emissiedoelstellingen vast te stellen. Klimaatverandering blijft een van de grootste uitdagingen waar de wereld voor staat. De energietransitie Op dit moment voltrekt zich een energietransitie: een langzame, maar gestage verschuiving van een systeem dat voornamelijk op koolstof is gebaseerd naar een systeem netto-nul koolstofemissie. Tegelijkertijd zijn er wereldwijd 1,2 miljard mensen die nog altijd geen toegang hebben tot moderne energie. Voor deze mensen is de beschikbaarheid van betaalbare energie een basisbehoefte. Energie kan mensen uit de armoede helpen, bedrijven ondersteunen en lokale economieën laten groeien. Voor beleidsmakers en anderen, waaronder de olie- en gassector, vormt dit een uitdaging: hoe kunnen we mensen betaalbare energie leveren en tegelijkertijd de uitstoot van koolstofdioxide verminderen? De wereld moet voorzien in de energiebehoefte van een wereldbevolking die in 2050 naar schatting uit negen miljard mensen zal bestaan. Dit vereist voortdurende groei van duurzame energie en verbeteringen in de energie-efficiëntie. Nu we toewerken naar een koolstofarme toekomst, moeten we ook Nu we toewerken naar een koolstofarme toekomst, moeten we gebruikmaken van uiteenlopende energiebronnen. Welkom bij het verkorte duurzaamheidsverslag van Shell voor Het is een jaar van onzekerheid geweest, met een dalende olieprijs tegen het einde van 2014 en geopolitieke instabiliteit in regio s als het Midden-Oosten. Wij blijven een langetermijnvisie voor ons bedrijf hanteren en commercieel gezien een sterke positie innemen. gebruikmaken van uiteenlopende energiebronnen. Ook bronnen als fossiele brandstoffen met technologieën die de uitstoot verminderen, zoals CO 2 -afvang en -opslag (CCS). Voor deze energietransitie is er geen eenvoudig antwoord of één benadering. De wereld heeft maatwerkoplossingen nodig die geschikt zijn voor landen in verschillende fasen van ontwikkeling. Geavanceerde economieën moeten hun energiemix opnieuw bekijken om ervoor te zorgen dat ze optimaal gebruikmaken van alle opties, waaronder duurzame energie en koolstofarme energieoplossingen. Opkomende economieën daarentegen moeten wellicht hun eigen hulpbronnen, indien beschikbaar, benutten. Om aan deze uiteenlopende behoeften tegemoet te komen en over te schakelen naar een koolstofarme toekomst, hebben we een beleidskader nodig dat meer energie-efficiënte systemen ondersteunt: koolstofarme opties zoals gas, CCS om de CO 2 -uitstoot te verminderen en vormen van duurzame energie gebieden waarop Shell al actief is. Om dit te realiseren zal innovatie een sleutelrol vervullen. Wij ontwikkelen geavanceerde biobrandstoffen en onderzoeken toekomstige technologieën, zoals brandstoffen op basis van waterstof. Overheden kunnen de vooruitgang ook ondersteunen door effectieve emissiehandelssystemen en -prijsmechanismen in te voeren om investeringen in koolstofarme technologieën te stimuleren.
3 INLEIDING 03 Verantwoord opereren Bij Shell staan wij al lang bekend om onze sterke focus op veiligheid met als doel onze bedrijfsprocessen zonder ongevallen en lekkages te laten verlopen. Respect voor mensen, hun veiligheid, hun gemeenschappen en het milieu blijven topprioriteiten. Duurzaamheid bij Shell betekent ook een gerespecteerd en gewaardeerd lid van de samenleving zijn, wat essentieel is voor de continuïteit van ons bedrijf. Duurzaamheid staat aan de basis van onze besluitvorming en is in onze bedrijfscultuur verankerd. Het maakt deel uit van onze beleidsuitgangspunten en onze dagelijkse bedrijfsuitoefening. In elke fase van onze bedrijfsprocessen streven wij ernaar onze invloed op het milieu te verminderen en te luisteren naar de gemeenschappen waarmee wij werken. Dit helpt ons in het verkrijgen van inzicht in de indirecte effecten van onze bedrijfsprocessen, zowel positieve als negatieve, en kunnen wij waar mogelijk tegemoet komen aan de behoeften van deze gemeenschappen. Een voorbeeld hiervan is het noordpoolgebied. Wij zullen alleen overgaan tot exploratie in dit gebied wanneer wij volledig zijn voorbereid om dit op een verantwoorde wijze te kunnen realiseren. Binnen Shell moeten we meer doen om onze uitstoot en het energieverbruik in onze processen te verminderen. We nemen maatregelen om affakkelen te beperken en onze uitstoot van vluchtig methaan terug te dringen. We hebben een initiatief van de Wereldbank ondertekend om continu affakkelen in 2030 te beëindigen, en we werken met partners in de olie- en gasindustrie samen aan het opstellen en invoeren van gemeenschappelijke normen voor de uitstoot van methaan. Deze maatregelen zijn cruciaal om schonere energie uit olie en gas deel te laten uitmaken van een koolstofarmere toekomst. Meer samenwerking Als wereldwijd energiebedrijf hebben wij een belangrijke rol te vervullen in de energietransitie. Het vermogen van Shell om te innoveren in combinatie met onze ervaring op het gebied van samenwerking met anderen betekent dat onze deelname aan het nieuwe energiesysteem van wezenlijk belang kan zijn. In onder andere China en Nederland werken wij al samen met overheden om beleidskaders op te zetten voor het ontwikkelen van hun energiesystemen. Deze benadering zou ook in andere landen kunnen worden toegepast. We moeten met elkaar samenwerken om effectieve beleidslijnen en oplossingen te creëren die voorzien in de energiebehoefte van de samenleving. Ons Duurzaamheidsverslag geeft een uitgebreid overzicht van onze activiteiten in Het verslag bouwt voort op onze commitment aan duurzaamheid en transparantie in de loop van jaren wij waren medeoprichter van de Global Compact van de Verenigde Naties en blijven de uitgangspunten onderschrijven inzake mensenrechten, arbeid, het milieu en de strijd tegen corruptie. Uw opmerkingen over het verslag zijn van harte welkom. U kunt ze sturen naar [email protected]. Ben van Beurden Chief Executive Officer
4 04 ONZE BENADERING ONZE BENADERING WAAROM DUURZAAMHEID VAN BELANG IS In de wereld van vandaag is energie essentieel voor groei. Energie voorziet in de behoeften van een groeiende bevolking en is een middel om mensen uit de armoede te helpen. Door de noodzaak klimaatverandering aan te pakken, staat het huidige wereldwijde energiesysteem onder druk. Er is dringend behoefte aan een reductie van de wereldwijde uitstoot van koolstofdioxide (CO 2 ). Nu de wereld zich bezint op de productie en het verbruik van energie, is de uitdaging gelegen in het leveren van meer energie met minder CO 2 en over te schakelen van een energiesysteem dat voornamelijk is gebaseerd op koolstof op een systeem zonder koolstofemissie. De rol van duurzame energie Duurzame energiebronnen waaronder wind, zon, biomassa en waterkracht zullen een belangrijke rol spelen in de overgang naar een koolstofarmere toekomst. Uiteindelijk zal duurzame energie uitgroeien tot de grootste component van het wereldwijde energiesysteem. De rol van koolwaterstoffen Ondanks deze sterke stijging van duurzame energie, zal er een mix van energiebronnen nodig zijn om te voldoen aan de groeiende wereldvraag. In de overgang naar een koolstofarmere toekomst is het mogelijk een energiemix te hebben die naast olie en gas, ook biobrandstoffen, zonne- en windenergie omvat. Daarbij is het van groot belang de bijbehorende uitstoot te verminderen door middel van CO 2 -afvang en -opslag (CCS), energieefficiëntie en een verschuiving van steenkool naar gas. Wat doet Shell? Gas is de schoonst brandende fossiele brandstof en kan worden gebruikt als betrouwbare reserve-energiebron voor zonne- en windenergie. Op dit moment levert Shell gas aan meer landen in de wereld dan welke andere energiemaatschappij dan ook. Ook technologische innovaties, zoals CCS, kunnen een cruciale rol spelen in het bestrijden van klimaatverandering. CCS is een belangrijke technologie omdat het de cumulatieve CO 2 -uitstoot van energieopwekking kan helpen verminderen. Door de joint venture Raízen in Brazilië is Shell een van de grootste producenten van biobrandstoffen ter wereld. Ook ontwikkelen wij geavanceerde biobrandstoffen die plantenafval omzetten in brandstoffen met een laag kooldioxidegehalte. Samenwerken voor een koolstofarmere toekomst Wij werken ook met overheden en het maatschappelijk middenveld samen aan het ontwikkelen en implementeren van schonere energie-oplossingen. Shell stimuleert een inhoudelijk debat naar het boeken van daadwerkelijke vooruitgang om de CO 2 -uitstoot te verminderen. De stedelijke bevolking zal vooral toenemen in China, India en Nigeria. Hieronder een beeld van Chongqing, China.
5 ONZE BENADERING 05 DUURZAAMHEID EN ONZE BEDRIJFSSTRATEGIE Onze rol in duurzaamheid is te helpen ervoor te zorgen dat op verantwoorde wijze wordt voorzien in de huidige energiebehoefte. Daarbij opereren wij volgens internationale normen, binnen onze eigen strenge kaders en overeenkomstig de beste werkwijzen. Wanneer wij investeren in energieprojecten, proberen we een goede balans te vinden tussen onze bedrijfsbelangen zowel op korte als op lange termijn de energiesector vereist langetermijninvesteringen en er zijn veel landen waarin we al decennia opereren. Bij onze portfoliokeuzes laten we een brede reeks risico s meewegen, niet alleen economische, maatschappelijke en milieurisico s, maar ook politieke en technische. DUURZAAMHEID INTEGREREN Onze benadering van duurzaamheid werkt op drie niveaus door in onze activiteiten: Het voeren van een veilig, efficiënt, verantwoord en winstgevend bedrijf Dit is het uitgangspunt van onze benadering. Het stelt ons in staat energiebronnen te leveren aan onze klanten en om het vertrouwen te winnen van de mensen die door ons bedrijf worden beïnvloed. Wij hebben normen, processen en middelen om veiligheid te beheren, onze invloed op het milieu te verminderen en gemeenschappen bij onze activiteiten te betrekken. Het respecteren en beschermen van mensen onder wie onze medewerkers, aannemers en buren is fundamenteel voor onze bedrijfsvoering. Voordelen in bredere zin delen met gemeenschappen waar wij opereren Ons doel is gemeenschappen en lokale economieën mee te laten profiteren door banen te scheppen, lokaal goederen en diensten in te kopen, bedrijfsontwikkeling te ondersteunen en belasting en royalty s af te dragen. Onze maatschappelijke investeringsprogramma s richten zich op de verkeersveiligheid, toegang tot energie en de ontwikkeling van vaardigheden in de gemeenschappen waar wij opereren. Wij gaan de dialoog aan met gemeenschappen en bespreken de zorgen die zij hebben over onze operaties, zodat we negatieve effecten kunnen verminderen. Vorm geven aan een toekomst met meer duurzame energie Ons doel bij Shell is een essentiële rol te spelen in de energietransitie. Dit omvat het bevorderen van visie, inhoudelijke kennis en samenwerking op verschillende terreinen, zoals veerkracht en onze inspanningen in steden. Ook pleiten wij voor koolstofheffingen en investeren wij in koolstofarme portfoliokeuzes, bijvoorbeeld CO 2 -afvang en -opslag, geavanceerde biobrandstoffen en alternatieve technologieën, zoals brandstoffen op basis van waterstof. Daarnaast leveren wij een bijdrage aan openbare debatten en discussies over klimaat- en energiebeleid. Zo bepleiten we strengere normen op het gebied van veiligheid en milieubeheer. BESTUUR EN NORMEN Onze bestuursprocedures worden toegepast op alle terreinen van besluitvorming binnen Shell. Dit betreft de raad van bestuur van Royal Dutch Shell plc, vier bestuurscommissies, de Executive Committee en de teams en personen die in onze operaties werken. Wij zien er nauwlettend op toe dat besluiten binnen het bedrijf worden doorgevoerd. De Corporate & Social Responsibility Committee is een van de vier bestuurscommissies. De opvattingen en bevindingen van deze commissie over duurzaamheid worden in de bedrijfsactiviteiten van Shell opgenomen om onze procedures en operaties binnen landen te versterken. In 2014 bracht de commissie een bezoek aan Shells operaties in Canada, waaronder de oliezanden in Alberta, het schaliegas- en schalie-olieveld Groundbirch en de locatie van de voorgenomen terminal voor vloeibaar gemaakt aardgas in Kitimat.
6 06 HOE WIJ OPEREREN HOE WIJ OPEREREN VEILIGHEID Veiligheid is cruciaal voor een verantwoorde energievoorziening. Wij ontwikkelen en runnen onze installaties met het oogmerk incidenten te voorkomen die letsel kunnen toebrengen aan onze medewerkers, aannemers of naburige gemeenschappen of die invloed kunnen hebben op het milieu. Ons veiligheidsdoel bij Shell is al onze operaties zonder letsel en zonder lekkages uit te voeren. Dit noemen wij onze Goal Zero -ambitie. Bij veiligheid kijken we naar de veiligheid op het vlak van personen, processen en transport. In 2014 behaalden we onze beste veiligheidsprestaties ooit. Om ons veiligheidsdoel te bereiken, is het essentieel dat wij een cultuur in stand houden waarin onze medewerkers en aannemers inzicht hebben in hun eigen rol om van Shell een veilige werkplek te maken. In 2014 hebben we het belang versterkt van de rol die leiders spelen bij het inbedden van een veiligheidscultuur binnen Shell. Bij procesveiligheid gaat het erom te zorgen dat de juiste voorzorgsmaatregelen zijn genomen om het onbedoeld vrijkomen van koolwaterstoffen en chemicaliën te voorkomen. Wij proberen ervoor te zorgen dat al onze installaties op een goede manier ontworpen, geïnspecteerd, onderhouden en gerund worden. Voor alle projecten en installaties heeft Shell wereldwijde technische veiligheidsnormen vastgesteld. Deze normen zijn gebaseerd op industriestandaarden en beste werkwijzen. Als zich een incident voordoet, trekken wij hier lessen uit en nemen we nieuwe kennis op in onze technische veiligheidsnormen en werkwijzen. Onze reactieplannen voor mogelijke incidenten oefenen en toetsen we regelmatig in oefeningen met de betreffende lokale hulpdiensten en toezichthoudende instanties. Shell werkt voortdurend aan het verbeteren van de veiligheid op de weg met doorlopende training, het uitwisselen van beste werkwijzen en door het ontwikkelen van programma s in landen zonder adequate wetgeving, handhaving of infrastructuur. MILIEU Voordat projecten starten en tijdens operaties overwegen wij nauwkeurig de potentiële invloed van onze activiteiten op het milieu en hoe lokale gemeenschappen worden beïnvloed. Wij werken eraan onze operaties zo weinig mogelijk invloed op het milieu te laten hebben. Onze benadering is te voldoen aan de milieuwetgeving, onze prestaties continu te verbeteren in lijn met de beste werkwijzen en ons voor te bereiden op toekomstige risico s en mogelijkheden. Bij het plannen van nieuwe projecten voeren we gedetailleerde analyses uit van de potentiële milieu-, maatschappelijke en gezondheidseffecten. Luchtkwaliteit Bij de productie en verwerking van fossiele brandstoffen kan de uitstoot van stikstofoxiden, zwaveldioxide en vluchtige organische stoffen van invloed zijn op de luchtkwaliteit. Wij werken eraan de luchtverontreiniging als gevolg van onze operaties te verminderen. GEVOELIGE OMGEVINGEN Onze projecten kunnen de lokale biodiversiteit en gemeenschappen die van deze diversiteit afhankelijk zijn, beïnvloeden. Wanneer we in cruciale habitatten opereren leefgebieden die rijk zijn aan biodiversiteit en belangrijk voor het behoud van bedreigde soorten passen we strenge normen toe. Dit omvat een beoordeling van hoe lokale bewoners voor hun bestaansmiddelen afhankelijk zijn van biodiversiteit en ecosystemen voor essentiële zaken als zoet water en voedsel. AFVALBEHEER Wij beogen de hoeveelheid afval die we voortbrengen te verminderen en waar mogelijk te hergebruiken of te recyclen. Ook de ontmanteling van oude platforms en infrastructuur is mogelijk een grote bron van afval. Zo heeft Shell zich bij het Brent-veld ten doel gesteld 97% van de bovenbouw van de platforms te recyclen. Water Onze benadering van waterbeheer is gebaseerd op naleving van lokale en internationale regelgeving, op het verbeteren van onze prestaties en op de voorbereiding voor de toekomst. In de hele wereld zijn de randvoorwaarden voor water vaak op lokaal of regionaal niveau van invloed op mensen. Daarom is de wijze waarop Shell het gebruik van zoet water beheert meestal toegesneden op de lokale situatie.
7 HOE WIJ OPEREREN 07 OMWONENDEN Betrokkenheid van gemeenschappen is fundamenteel voor onze benadering van duurzaamheid. Het helpt ons om betere oplossingen te vinden, om het vertrouwen van mensen op te bouwen, en vormt de basis voor verantwoord opereren. Veel van onze operaties vinden plaats in de buurt van gemeenschappen. Het is van essentieel belang dat wij de mogelijke effecten van bedrijfsactiviteiten analyseren en gemeenschappen hierbij betrekken. Wij werken nauw met gemeenschappen samen om inzicht te krijgen in hun zorgen en om de beste aanpak te bespreken. Dit omvat kwesties met betrekking tot het effect van onze projecten op hun leven, zoals meer verkeersdrukte of een hoger waterverbruik. Wij werken eraan de negatieve effecten op de mensen die rondom onze installaties wonen te verminderen en om de effecten die onvermijdelijk zijn te beheersen. Voor al onze grote projecten en locaties stellen wij een maatschappelijk prestatieplan op. Investeren in gemeenschappen Maatschappelijk investeren is een belangrijk onderdeel van goed nabuurschap in de landen waar wij opereren. Elk land ontwikkelt zijn eigen maatschappelijke investeringsstrategie, binnen een gemeenschappelijk wereldwijd kader en in dezelfde richting. dragen we ook in de charitatieve sfeer bij aan gemeenschappen. In 2014 hebben we ongeveer $ 160 miljoen besteed aan vrijwillige maatschappelijke investeringsprojecten over de hele wereld. Maatschappelijk investeren draait bij Shell om drie kernthema s die relevant zijn voor ons bedrijf en waar we bedrijfsexpertise kunnen bieden: toegang tot energie als aanjager van maatschappelijke ontwikkeling; het verbeteren van de verkeersveiligheid; en het ondersteunen van lokaal ondernemerschap en duurzame werkgelegenheid binnen gemeenschappen. Shell-teams in verschillende landen kiezen in overleg met de gemeenschappen de thema s die voor hen het meest relevant zijn om in te investeren. Zo helpt ons LiveWIRE-programma ondernemers met het starten van een eigen bedrijf, het opbouwen van vaardigheden en het omzetten van hun ideeën in een inkomstenbron op lange termijn. Dit programma is actief in vijftien landen waar wij opereren. Onze benadering van maatschappelijk investeren is inzicht krijgen in de lokale context en vervolgens investeren in gebieden die de activiteiten van Shell en de behoeften van die gemeenschap aanvullen. In sommige gevallen Energie die is opgewekt door de bewegingen van voetballers wordt gebruikt voor de verlichting van dit voetbalveld, ondersteund door Shell LiveWIRE. Rio de Janeiro, Brazilië.
8 08 HOE WIJ OPEREREN ENERGIE EN KLIMAATVERANDERING Volgens internationale klimaatdeskundigen neemt de uitstoot van broeikasgassen sneller toe dan ooit tevoren. Shells benadering van klimaatverandering is gebaseerd op inzicht en het aangaan van deze uitdaging. Bij Shell pleiten we voor beleidsveranderingen die kunnen leiden tot een vermindering van kooldioxide (CO 2 ) in de atmosfeer. Dit spitst zich toe op drie belangrijke punten: landen aanmoedigen over te stappen van steenkool naar gas, wat de ophoping van CO 2 in de atmosfeer kan vertragen; beleidsmakers aanmoedigen effectieve en zinvolle heffingen op de CO 2 -uitstoot vast te stellen; en overheden aanmoedigen alle koolstofarmere technologieën, waaronder CO 2 -afvang en -opslag (CCS) en duurzame energie, gedurende een beperkte tijd te ondersteunen. Shell werkt aan het verminderen van de uitstoot van onze bestaande olie- en gasprojecten, raffinaderijen en chemische fabrieken. Wij hebben emissiebeheerplannen, maar erkennen dat we meer moeten doen om zowel ons energieverbruik als onze uitstoot te verminderen. GAS ALS ENERGIEBRON Shell is van mening dat aardgas een veelzijdige, overvloedig aanwezige en schoner brandende brandstof is. In 2014 nam aardgas, de fossiele brandstof met het laagste koolstofgehalte, meer dan de helft van onze energieproductie voor zijn rekening. Een aardgasgestookte elektriciteitscentrale produceert ongeveer de helft minder CO 2 -uitstoot dan een kolengestookte centrale.ook kan aardgas als back-up dienen op momenten dat duurzame energiebronnen, zoals zon en wind, stilliggen. Gascentrales kunnen namelijk snel opstarten en stoppen, en zodoende zorgen voor een continue energievoorziening. Effectieve koolstofheffing Shell ondersteunt de invoering van een effectieve koolstofheffing om de wereldwijde CO 2 -uitstoot te verlagen. Een effectieve koolstofheffing betekent dat alle bedrijven die CO 2 in de atmosfeer uitstoten, zoals de zware industrie en de energiesector, voor elke uitgestoten ton betalen. Systemen voor koolstofheffing stimuleren mogelijk energie-efficiëntie en het inzetten van een reeks koolstofarme technologieën, waaronder duurzame vormen van energie. Samenwerking en promotie Shell werkt met een aantal organisaties en bedrijfsverenigingen samen om de energie- en klimaatdiscussie vooruit te helpen. Ook werken wij met organisaties als de International Emissions Trading Association samen om koolstofheffing op te nemen in een toekomstig internationaal akkoord over klimaatverandering. In 2014 hebben we het Trillion Tonne Communiqué ondertekend dat een sterke koolstofheffing bepleit. Deze voortgaande werkzaamheden ondersteunen onze voorbereidingen voor de 21e sessie van de Conference of the Parties to the UNFCCC (COP 21) in Parijs eind CO 2 afvangen en opslaan (CCS) De CCS-projecten van Shell worden ontwikkeld om het toepassen van CCS in verschillende omstandigheden te testen, met inbreng van lokale gemeenschappen en milieugroepen. Quest in het Athabasca-oliezandenproject in Alberta, Canada, zal de eerste CCS-installatie op industriële schaal in een oliezandenoperatie zijn. Wanneer het project begin 2015 operationeel wordt, zal Quest naar verwachting meer dan 1 miljoen ton CO 2 per jaar afvangen. De voorbereidingen gaan verder voor ons definitieve besluit om te investeren in het Peterhead CCS-project in het VK.
9 ONZE ACTIVITEITEN 09 ONZE ACTIVITEITEN Gas Aardgas produceert aanzienlijk minder uitstoot van koolstofdioxide (CO 2 ) dan steenkool voor energieopwekking en is de schoonst brandende fossiele brandstof. In de transitie naar een koolstofarmer energiesysteem is aardgas een essentiële energiebron. De komende tien jaar kan aardgas een belangrijke rol spelen in het verminderen van de CO 2 -uitstoot. Gedurende de levenscyclus van productie tot het gebruik als brandstof voor elektriciteitsopwekking produceert aardgas ongeveer de helft van de uitstoot van broeikasgassen van steenkool. De CO 2 -uitstoot van gas kan verder worden verlaagd met het afvangen en opslaan van koolstofdioxide (CCS). CCS kan ongeveer 90% van de CO 2 -uitstoot van energieopwekking wegnemen en speelt een sleutelrol in de overgang naar een koolstofarme toekomst. Gas is goed voor bijna de helft van Shells totale productie en wordt door onze klanten gebruikt om elektriciteit op te wekken, de industriële productie van energie te voorzien, huizen te verwarmen en schepen en vrachtwagens van brandstof te voorzien. Vloeibaar gemaakt aardgas (LNG) Het LNG-proces maakt het mogelijk dat aardgas makkelijk van afgelegen gebieden naar markten over de hele wereld kan worden getransporteerd. Wij zijn een van de grootste LNG-leveranciers ter wereld. Onze eerste installatie voor drijvend LNG is in aanbouw in Zuid-Korea. Drijvend LNG Installaties voor drijvend LNG (Floating LNG, FLNG) zorgen ervoor dat wij LNG kunnen produceren, vloeibaar maken, opslaan en transporteren op zee zonder dat hiervoor pijpleidingen, onshore-fabrieken en infrastructuur nodig zijn. Op dit moment bouwen wij onze eerste FLNG-installatie, Prelude FLNG (Shell-belang 67,5%), die zal worden ingezet voor de kust van West-Australië. LNG voor transport LNG kan worden gebruikt als alternatieve transportbrandstof voor diesel en zware stookolie. Vrachtwagens en schepen op LNG zijn stiller en produceren minder CO 2 -uitstoot. In 2014 maakte Shell bekend de eerste klant te zijn die gebruik zal maken van de nieuwe LNG-transportinfrastructuur in de Gas Access to Europe (Gate) terminal in de haven van Rotterdam. Gas to liquids Onze GTL-technologie (gas to liquids, gas naar vloeistoffen) zorgt ervoor dat wij aardgas, in plaats van ruwe olie, kunnen gebruiken om een reeks vloeibare producten te maken. Deze omvatten schonere brandstoffen voor auto s en vliegtuigen, en materialen die worden gebruikt om chemicaliën en smeermiddelen te maken. Schaliegas en -olie Momenteel heeft Shell een aantal projecten die schaliegas en -olie produceren in de VS, Canada en China. Ook zijn er exploratieprojecten opgestart in landen als Colombia, Argentinië, Turkije en Zuid-Afrika. Shell is toonaangevend in het promoten van veilige en verantwoordelijke schaliegasen schalie-olie-operaties. Wij hebben vijf operationele principes ontwikkeld die gelden voor al onze activiteiten op het gebied van schaliegas en schalieolie op het vasteland.
10 10 ONZE ACTIVITEITEN vraaggesprek NOORDPOOLGEBIED: VRAGEN BEANTWOORD Waarom eigenlijk nog zoeken naar olie en gas in het noordpoolgebied? Exploratie van het noordpoolgebied is belangrijk omdat toekomstige generaties mogelijk voor een groot deel van hun energie van dit gebied afhankelijk zijn. De wereldbevolking zal namelijk groeien van de huidige zeven miljard naar negen miljard in Tegenwoordig komt ongeveer 10% van de olie in de wereld en 25% van ons aardgas uit het noordpoolgebied. Wat willen de landen van het noordpoolgebied? Deze natuurlijke hulpbronnen zijn eigendom van de inwoners van de landen in het noordpoolgebied en alleen zij beslissen of deze energiebronnen tot ontwikkeling worden gebracht. Deze landen hebben Shell en andere maatschappijen gevraagd deze cruciale bron van economische zekerheid op lange termijn te helpen exploreren. Bij de exploratie van het noordpoolgebied is het dus belangrijk dat dit gebeurt op een wijze die essentiële ecosystemen beschermt, het leven van de inheemse bevolking respecteert, de veiligheid van mensen waarborgt en hoge prestatienormen stimuleert voor iedere operator in onze industrie. Hoe kunt u mensen ervan verzekeren dat zich bij Shell geen olielekkages op of onder het ijs zullen voordoen? Wij kunnen alleen in de zomermaanden, vanaf juli wanneer het water open ligt, exploratieputten boren. Ann Pickard Executive Vice President, noordpoolgebied en Alaska Natuurlijk kunnen we er niet vanuit gaan dat een lekkage nooit zal voorkomen. In Alaska hebben wij de capaciteit om olielekkages effectief te bestrijden: we testen onze reactieplannen regelmatig en nemen deel aan grootschalige gezamenlijke oefeningen met andere industriepartners, overheidsinstanties, wetenschappers en deskundigen op dit gebied. Ook heeft de industrie technieken ontwikkeld om gelekte olie op te sporen en te verwijderen van vast ijs en ijsgang in het onwaarschijnlijke geval van een worst-case scenario. Het exploratieprogramma van Shell in Alaska voor 2012 is niet goed verlopen. Wat heeft Shell hiervan geleerd? Als organisatie hebben wij hier veel van geleerd. Onze booroperaties verliepen uitstekend, maar dat succes werd overschaduwd. Er waren vertragingen bij de levering van een nieuw ontworpen oliebestrijdingssysteem, maritieme problemen met het booreiland Noble Discoverer, die inmiddels zijn opgelost, en het stranden van het boorplatform Kulluk, dat in 2014 buiten bedrijf is gesteld en gerecycled. Door deze ervaringen, hebben wij onze planning en processen verbeterd, en onze organisatie in het noordpoolgebied binnen Shell en tussen onze aannemers versterkt. Het volledige vraaggesprek is te lezen in het duurzaamheidsverslag van Shell voor 2014.
11 ONZE ACTIVITEITEN 11 brief NIGERIA: brief van Mutiu Sunmonu Mutiu Sunmonu Voorzitter van Shellmaatschappijen in Nigeria (2010 to 2015) Toen ik eind jaren 70 in dienst trad bij Shell, kwam ik in een Nigeriaanse olie- en gasindustrie terecht die sterk werd gedomineerd door de internationale oliemaatschappijen. Als ik na bijna 40 jaar terugkijk, is de meest opvallende ontwikkeling de opkomst van onafhankelijke Nigeriaanse maatschappijen op alle niveaus van de industrie. Een groeiend aantal van deze bedrijven profiteert nu van de verkoop van activa van de internationale oliemaatschappijen om in olie- en gasvelden te investeren, deze te ontwikkelen, en in sommige gevallen op te treden als operator. Dit is een spannende ontwikkeling die veel goeds belooft voor de levensvatbaarheid van de olie- en gasindustrie in Nigeria op lange termijn. Dit is niet toevallig gebeurd. De internationale oliemaatschappen, en Shell in het bijzonder, investeren al vele jaren in technisch geschoolde medewerkers en aannemers binnen Nigeria. Ik ben er trots op dat de algemeen directeuren van alle Shell-maatschappijen in Nigeria tegenwoordig allemaal Nigeriaan zijn. Ik ben van mening dat onze belangrijkste bijdrage de ontwikkeling is geweest van onze mensen, onder wie ingenieurs, projectmanagers, leidinggevenden en ondernemers: 95% van de medewerkers van de Shell Petroleum Development Company of Nigeria en de Shell Nigeria Exploration and Production Company is Nigeriaan, terwijl 90% van de contracten van Shellmaatschappijen in Nigeria in 2014 is gegund aan Nigeriaanse bedrijven. Toch blijven er uitdagingen voor de Shell-maatschappijen in Nigeria en de Nigeriaanse olie- en gasindustrie in ruimere zin. Bijvoorbeeld een ondernemingsklimaat dat tot het grilligste in de wereldwijde olie- en gasindustrie behoort. Ten eerste is tijdens mijn periode als voorzitter de diefstal van ruwe olie de belangrijkste uitdaging voor duurzaamheid geweest. Ten tweede hangt de geloofwaardigheid van Shell-maatschappijen in Nigeria als partner van de regering en gastgemeenschappen af van hoe wij verantwoord en transparant omgaan met onze milieuafspraken. Ondanks de escalatie van diefstal van ruwe olie en moeilijkheden bij het verkrijgen van toestemming van gemeenschappen voor toegang tot bepaalde gebieden zijn onze prestaties om lekkages te voorkomen, aan te pakken en op te ruimen de afgelopen jaren verbeterd. Hiertoe hebben we lokaal vaardigheden bij mensen opgebouwd om te reageren op lekkages en locaties te helpen saneren. Onze toonaangevende positie op het gebied van local content (lokale betrokkenheid) in Nigeria, de belangrijke stap voorwaarts bij het verantwoord samenwerken met gemeenschappen en de erkenning die wij van lokale non-gouvernementele organisaties hebben gekregen door voorop te lopen bij transparantie en het rapporteren van lekkages, behoren tot prestaties waar ik tijdens mijn termijn als voorzitter het meest trots op ben. De volledige brief is te lezen in het duurzaamheidsverslag van Shell voor 2014.
12 12 ONZE ACTIVITEITEN IRAK OLIEZANDEN Shell en de energiesector kunnen een belangrijke rol spelen bij het stimuleren van de werkgelegenheid, het ontwikkelen van vaardigheden en het helpen van gemeenschappen. In Irak werken wij aan het verminderen van onze invloed op het milieu, zoals affakkelen, en proberen wij de omgeving rond onze operaties te verbeteren. Het Majnoon-project (Shell-belang 45%) in Zuid-Irak, met Shell als operator, produceert olie uit een van de grootste velden ter wereld. Op dit moment wordt het gas dat tijdens de olieproductie in Irak wordt meegeproduceerd meestal afgefakkeld. Samen met onze partners werken wij aan het afvangen van gas om dit in Irak te gebruiken voor energieopwekking. In het zuiden van Irak vangt de Basrah Gas Company (BGC, Shell-belang 44%) gas af van olievelden die door andere maatschappijen worden geëxploiteerd. Dit gas zou anders zijn afgefakkeld. BGC is het grootste project in de geschiedenis van Irak om affakkelen te verminderen. In Majnoon is in 2014 de hoeveelheid meegeproduceerd gas dat is afgefakkeld toegenomen overeenkomstig de productie. Wij hebben projecten gepland om dit affakkelen de komende drie jaar te verminderen. Het eerste commerciële productiegasproject zal naar verwachting eind 2015 elektriciteit leveren aan de binnenlandse markt. De werkloosheid in Irak is, met name onder jongeren, hoog. Wij hebben Irakezen in dienst en maken waar mogelijk gebruik van lokale aannemers. De oliezanden in Canada zijn een van de belangrijkste energiebronnen ter wereld en vormen een belangrijke energiebron voor Noord-Amerika. De ontwikkeling van oliezanden is energie- en waterintensief en moet op een verantwoordelijke manier worden beheerd. Wij streven ernaar onze installaties voor oliezanden verantwoord en efficiënt te exploiteren en om onze invloed op het milieu te minimaliseren door een beter beheer van kooldioxide-uitstoot, water, afval en land. Wij worden geleid door een aantal voorschriften, waaronder normen voor afvalbeheer en het verminderen van bijproducten van de mijnbouw (tailings). Tailings worden opgeslagen in afvalbassins waardoor het zand kan bezinken op de bodem en het water kan worden gerecycled. Onze tailings worden zorgvuldig beheerd om verontreiniging van lokale waterlopen te voorkomen en het risico voor de natuur en de omgeving tot een minimum te beperken Ook ontwerpen wij onze projecten zodanig dat ze minder invloed op het milieu hebben. Carmon Creek, ons project in Alberta waaraan momenteel wordt gewerkt, omvat een systeem voor hergebruik van water, de inzet van afvalgas om de installatie van elektriciteit te voorzien, een strategie voor het herwinnen van land en stappen om lokale soorten te beschermen. Wij gaan de dialoog aan met allerlei mensen, ook de inheemse bevolking, die invloed ondervinden van onze oliezandeninstallaties of die zich daar zorgen over maken. Een cursus volgen in ons opleidingscentrum in Majnoon, Irak. Een inspecteur test apparatuur bij de Shell Albian Sands in Canada.
13 ONZE ACTIVITEITEN 13 DIEP WATER BRANDSTOFFEN EN PRODUCTEN In 1978 was Shell een pionier met diepwaterexploratie en -productie in het Cognac-veld dat op een diepte van 300 meter in de Golf van Mexico ligt. Dankzij technologische ontwikkelingen kunnen wij inmiddels in water werken dat tien keer zo diep is. Al onze projecten in diep water hebben strenge veiligheidsprocedures en voldoen aan strikte ontwerp-, bouw- en onderhoudsnormen. Op dit moment zijn we als operator in diep water met projecten op vijf continenten actief. In 2014 zijn we bij vier nieuwe projecten gestart met de productie. Nu wij in diepere wateren en onder meer uitdagende bedrijfsomstandigheden opereren, zijn we constant bezig onze procedures te herzien, onze apparatuur te verbeteren en de vaardigheden van onze medewerkers te ontwikkelen. Hierdoor blijft de veiligheid van onze medewerkers en aannemers gewaarborgd en worden lekkages van onze boorputten voorkomen. Volgens onze normen voor het ontwerpen, boren en exploiteren van boorputten in diepe wateren moeten wij ten minste twee barrières hebben ter bescherming tegen plotselinge ongecontroleerde stromen olie of gas uit een boorput. Wij werken met de olie- en gasindustrie samen om verdere mogelijkheden te ontwikkelen voor het effectief reageren op olielekkages. Bij het begin van elk project in diep water beoordelen wij de mogelijke invloed op het milieu en het leven in zee. Daarbij nemen wij stappen om een eventuele invloed te beheersen en te minimaliseren. Bij Shell ontwikkelen en leveren we transportbrandstoffen, -smeermiddelen en diensten waarmee automobilisten, vervoerders en luchtvaartmaatschappijen de energie-efficiëntie van hun voertuigen en wagenparken kunnen vergroten Onze transportbrandstoffen en producten kunnen helpen bij het verminderen van de invloed van transport op het milieu. Dit is belangrijk omdat transport overal ter wereld toeneemt en de regelgeving voor het verminderen van de uitstoot wordt aangescherpt. Shells GTL-technologie (gas to liquids, gas naar vloeistoffen) zorgt ervoor dat wij aardgas, in plaats van ruwe olie, kunnen gebruiken om een reeks vloeibare producten te maken, waaronder smeermiddelen en chemicaliën. In 2014 was Shell de eerste maatschappij die wereldwijd vloeistoffen en oplosmiddelen op basis van aardgas aanbood voor de chemische industrie. Deze producten zijn biologisch afbreekbaar en minder schadelijk voor het milieu. Ze kunnen worden gebruikt in verfstoffen en coatings, inkt, waterzuivering en consumentengoederen. Ook proberen wij klanten te helpen energie-efficiënter te worden door hun rijgedrag te veranderen. De campagne van Shell FuelSave Target One Million richt zich op het helpen van 1 miljoen automobilisten om brandstof en geld te besparen. Online games brengen gebruikers rijvaardigheden bij en geven tips om de kosten van het autorijden terug te dringen en minder brandstof te verbruiken. Tot nu toe hebben ongeveer automobilisten hieraan deelgenomen. Bonga North West voor de kust van Nigeria.
14 14 ONZE ACTIVITEITEN BIOBRANDSTOFFEN TOEKOMSTIGE TECHNOLOGIE Biobrandstoffen zijn duurzame brandstoffen die gemaakt kunnen worden uit allerlei planten en voedselafval. Ze kunnen worden bijgemengd met bestaande brandstoffen, zoals benzine en diesel. De productie van biobrandstoffen moet op een verantwoorde wijze worden beheerd, rekening houdend met het landgebruik, het milieu en lokale gemeenschappen. Biobrandstoffen kunnen een waardevol onderdeel van de energiemix vormen en de uitstoot van koolstofdioxide (CO 2 ) in de transportsector tegen lagere kosten verminderen. Voor Shell zijn er drie hoofdgebieden binnen biobrandstoffen: door de Raízen joint venture zijn wij een van de grootste producenten van biobrandstoffen ter wereld; wij hebben een leveringsketen van biobrandstoffen die we kunnen kopen en bijmengen met onze eigen brandstoffen; en wij werken aan de ontwikkeling van geavanceerde biobrandstoffen. In 2014 mengden wij ongeveer 9 miljard liter biobrandstof bij in onze benzine en diesel wereldwijd dit maakt ons een van de grootste maatschappijen ter wereld die biobrandstoffen bijmengt. Wij blijven investeren in nieuwe manieren om biobrandstoffen te produceren van duurzame grondstoffen, zoals biobrandstoffen die gemaakt zijn van afvalproducten of cellulose houdende biomassa. In Brazilië heeft Raízen de bouw afgerond van een fabriek om geavanceerde biobrandstoffen te produceren uit suikerrietafval. De technologie hiervoor wordt geleverd door Iogen Energy. Biobrandstof van Raízen is verkrijgbaar bij dit Shell-benzinestation in Rio de Janeiro, Brazilië. Innovatie en de ontwikkeling van nieuwe, geavanceerde technologieën vormen de kern van ons bedrijf. Shell investeert meer in onderzoek en ontwikkeling dan andere internationale olie- en gasmaatschappijen. In 2014 hebben wij meer dan $ 1,2 miljard besteed aan research & development (R&D). Sinds 2009 heeft Shell ongeveer $ 1 miljard geïnvesteerd in R&D op het gebied van koolstofarme technologieën. Shell innoveert op een aantal manieren. Wij hebben verschillende instrumenten, programma s, partners en financieringsmethoden om nieuwe ideeën en betere technologieën sneller en rendabeler te ontwikkelen bijvoorbeeld via onze GameChanger-, Shell Technology Ventures- en Shell TechWorks-programma s. Twee van de belangrijkste uitdagingen waar de wereld voor staat, zijn de toenemende vraag naar energie en de noodzaak de CO 2 -uitstoot te verminderen. Wij willen vooroplopen met nieuwe energieoplossingen, zoals het ontwikkelen van bepaalde alternatieve en duurzame energieoplossingen, maar ook bestaande soorten energie schoner maken. Binnen Shell hebben wij speciale teams die deze terreinen onderzoeken. Dit omvat het werken aan duurzame energieproductie, windenergie, decentrale energie en energieopslag, waterstofvervoer en biobrandstoffen. Zonnetechnologie van GlassPoint maakt gebruik van spiegels in een broeikas om stoom te maken die gebruikt wordt voor verbeterde oliewinning. Amal, Oman.
15 ONZE PRESTATIES 15 ONZE PRESTATIES Wij blijven werken aan het verminderen van onze invloed op het milieu, de samenwerking met onze buren in de gemeenschappen waar wij opereren en het genereren van banen en marktkansen voor lokale economieën. Shell verstrekt gegevens over de veiligheids-, economische, milieu- en maatschappelijke prestaties in DIRECTE BROEIKASGASEMISSIES miljoen ton CO 2 -equivalent 120 AANTAL ONGELUKKEN PER MILJOEN GEWERKTE UREN letselgevallen per miljoen gewerkte uren AFFAKKELEN UPSTREAM LEKKAGES OPERATIONEEL [A] miljoen ton CO 2 -equivalent Volume, duizend ton Aantal lekkages [A] Meer dan 100 kilo. Cautionary note The companies in which Royal Dutch Shell plc directly and indirectly owns investments are separate entities. In this publication Shell, Shell group and Royal Dutch Shell are sometimes used for convenience where references are made to Royal Dutch Shell plc and its subsidiaries in general. Likewise, the words we, us and our are also used to refer to subsidiaries in general or to those who work for them. These expressions are also used where no useful purpose is served by identifying the particular company or companies. Subsidiaries, Shell subsidiaries and Shell companies as used in this publication refer to companies over which Royal Dutch Shell plc either directly or indirectly has control. Companies over which Shell has joint control are generally referred to joint ventures and companies over which Shell has significant influence but neither control nor joint control are referred to as associates. In this publication, joint ventures and associates may also be referred to as equity-accounted investments. The term Shell interest is used for convenience to indicate the direct and/or indirect ownership interest held by Shell in a venture, partnership or company, after exclusion of all third-party interest. This publication contains forward-looking statements concerning the financial condition, results of operations and businesses of Royal Dutch Shell. All statements other than statements of historical fact are, or may be deemed to be, forward-looking statements. Forward-looking statements are statements of future expectations that are based on management s current expectations and assumptions and involve known and unknown risks and uncertainties that could cause actual results, performance or events to differ materially from those expressed or implied in these statements. Forward-looking statements include, among other things, statements concerning the potential exposure of Royal Dutch Shell to market risks and statements expressing management s expectations, beliefs, estimates, forecasts, projections and assumptions. These forward-looking statements are identified by their use of terms and phrases such as anticipate, believe, could, estimate, expect, goals, intend, may, objectives, outlook, plan, probably, project, risks, schedule, seek, should, target, will and similar terms and phrases. There are a number of factors that could affect the future operations of Royal Dutch Shell and could cause those results to differ materially from those expressed in the forward-looking statements included in this publication, including (without limitation): (a) price fluctuations in crude oil and natural gas; (b) changes in demand for Shell s products; (c) currency fluctuations; (d) drilling and production results; (e) reserves estimates; (f) loss of market share and industry competition; (g) environmental and physical risks; (h) risks associated with the identification of suitable potential acquisition properties and targets, and successful negotiation and completion of such transactions; (i) the risk of doing business in developing countries and countries subject to international sanctions; (j) legislative, fiscal and regulatory developments including regulatory measures addressing climate change; (k) economic and financial market conditions in various countries and regions; (l) political risks, including the risks of expropriation and renegotiation of the terms of contracts with governmental entities, delays or advancements in the approval of projects and delays in the reimbursement for shared costs; and (m) changes in trading conditions. All forward-looking statements contained in this publication are expressly qualified in their entirety by the cautionary statements contained or referred to in this section. Readers should not place undue reliance on forward-looking statements. Additional risk factors that may affect future results are contained in Royal Dutch Shell s 20-F for the year ended December 31, 2014 (available at and These risk factors also expressly qualify all forward looking statements contained in this publication and should be considered by the reader. Each forward-looking statement speaks only as of the date of this publication, April 10, Neither Royal Dutch Shell plc nor any of its subsidiaries undertake any obligation to publicly update or revise any forward-looking statement as a result of new information, future events or other information. In light of these risks, results could differ materially from those stated, implied or inferred from the forward-looking statements contained in this publication. We may have used certain terms, such as resources, in this publication that United States Securities and Exchange Commission (SEC) strictly prohibits us from including in our filings with the SEC. US investors are urged to consider closely the disclosure in our Form 20-F, File No , available on the SEC website
16 Key facts 2% Ons aandeel in de wereldolieproductie 3% Ons aandeel in de wereldgasproductie 51.8% Van onze productie in 2014 was aardgas 10% Ons aandeel in de wereld-lng-omzet in 2014 $13.7miljard Besteed in lagere-inkomenslanden $1.2 miljard Bij benadering besteed aan R&D in 2014 $14.7 miljard Resultaat in 2014 $150 miljoen Brandstofbesparing door onze LNG-vloot in 2013 en 2014 $342 miljoen Besteed aan training en ontwikkeling van medewerkers 1,074 Aantal beoordelingen van leveranciers aan de hand van uitgangspunten van Shell $45 miljard Kasstroom uit bedrijfsactiviteiten $14.3 miljard Inkomstenbelasting wereldwijd betaald 25 miljoen Particuliere klanten per dag wereldwijd 2014 Onze beste veiligheidsprestatie ooit OVER DIT VERSLAG Dit verkort duurzaamheidsverslag is een verkorte versie van het Shellduurzaamheidsverslag voor Nadere gegevens staan in het Shell-duurzaamheidsverslag Bij strijdigheid prevaleert het Shellduurzaamheidsverslag Het volledige verslag staat op: Designed by Conran Design Group
Copyright of Royal Dutch Shell plc. Schonere lucht voor iedereen! Marcel van den Berg
Copyright of Schonere lucht voor iedereen! Marcel van den Berg DEFINITIES EN WAARSCHUWING Reserves: Our use of the term reserves in this presentation means SEC proved oil and gas reserves. Resources: Our
Shell GTL (Gas-to-Liquids) Fuel
Shell GTL (Gas-to-Liquids) Fuel Sander van de Laar Business Development Manager GTL 1 Agenda 1. Wat is Shell GTL Fuel 2. Shell GTL Fuel en emissies 3. Wat zijn de voordelen van Shell GTL Fuel 4. Waar is
SHELL GTL FUEL MARINE PRESENTATIE VOOR DE LEDENGROEP DROGE LADING < 86 METER
SHELL GTL FUEL MARINE PRESENTATIE VOOR DE LEDENGROEP DROGE LADING < 86 METER MARCEL VAN DEN BERG NEDERLAND BRIAN VAN WIJK MARINE Copyright of Shell International Petroleum Co. Ltd. SHELL VIDOL 1 Disclaimer
De deeleconomie in België
De deeleconomie in België Definitie omvang potentieel Anthony Baert Conseil Fédéral du Développement Durable 31 mai 2016 De ING International Survey 2 Sharing back to the roots 3 Sharing back to the roots
Op weg naar de. Digitale Fabriek 2016 EXACT
Op weg naar de Digitale Fabriek Op weg naar de Digitale Fabriek Auke Hylarides, Exact Software Bart Nijhof, A.B. Software en Consultancy MENU Op weg naar de Digitale Fabriek DIGITALE INNOVATIE ONZE VISIE
Resultaten Derde Kwartaal 2015. 27 oktober 2015
Resultaten Derde Kwartaal 2015 27 oktober 2015 Kernpunten derde kwartaal 2015 2 Groeiend aantal klanten 3 Stijgende klanttevredenheid Bron: TNS NIPO. Consumenten Thuis (alle merken), Consumenten Mobiel
WERKKOSTENREGELING. Exact Online Salaris ICT Accountancy praktijkdag: Salaris en HR innovaties
WERKKOSTENREGELING Exact Online Salaris ICT Accountancy praktijkdag: Salaris en HR innovaties 2 2014 EXACT - WERKKOSTENREGELING Agenda Exact Online Exact Online Salaris De huidige Werkkostenregeling Demo
Resultaatsturing Mark Smit Teamleider Informatie-,Proces-,Projectmanagement Gemeente Zaanstad
Resultaatsturing Mark Smit Teamleider Informatie-,Proces-,Projectmanagement Gemeente Zaanstad Legal Disclaimer This Presentation contains forward-looking statements, including, but not limited to, statements
Biomassa. Pilaar in de energietransitie. Uitgangspunt voor de biobased economie
Biomassa Pilaar in de energietransitie en Uitgangspunt voor de biobased economie Klimaatverandering: onze uitdaging Onze opdracht om er snel en écht iets aan te gaan doen Overeenstemming: er moet wat gebeuren!
Schonere lucht voor onze steden! Copyright of Royal Dutch Shell plc
Schonere lucht voor onze steden! Copyright of Royal Dutch Shell plc Disclaimer statement The companies in which Royal Dutch Shell plc directly and indirectly owns investments are separate entities. In
Beleggen met Impact. Didier Devreese, Head of Sales NN IP Belgium Didier Devreese NN Investment Partners Belgium.
Beleggen met Impact Didier Devreese, Head of Sales NN IP Belgium 20 June 2017 Didier Devreese NN Investment Partners Belgium www.nnip.com 1 Wat is impact beleggen? 2 Wat is impact beleggen? Financieel
ALGEMENE BELEIDSUITGANGSPUNTEN VAN SHELL
ALGEMENE BELEIDSUITGANGSPUNTEN VAN SHELL De Algemene Beleidsuitgangspunten van Shell bepalen de wijze waarop de afzonderlijke tot de Shell Groep* behorende Maatschappijen hun bedrijf uitoefenen. * Royal
Algemene Beleidsuitgangspunten
Shell International B.V. 2010 Deze publicatie, of onderdelen daarvan, mogen niet worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt zonder toestemming van Shell International B.V. Deze toestemming zal onder normale
Code VINCI Leveranciers Global Performance Commitment
Code VINCI Leveranciers Global Performance Commitment Contents P. 2 Introductie P. 2 VINCI s commitments P. 4 Leveranciers commitments P. 6 Implementatie 1 15 april 2012 Introductie Deze Code «Global Performance
Ontmanteling & Hergebruik in NL: Een gezamenlijke inspanning
Ontmanteling & Hergebruik in NL: Een gezamenlijke inspanning New emmergy 17 mei 2017 Berend Scheffers Ons energiesysteem 2 Energiesysteem Nederland 2015. Bron: NEV 2016, ECN, PBL, CBS, RVO Rol van gas
VERKLARING OMTRENT MENSENRECHTENBELEID VAN UNILEVER
VERKLARING OMTRENT MENSENRECHTENBELEID VAN UNILEVER Wij zijn ervan overtuigd dat bedrijven alleen succesvol kunnen zijn in maatschappijen waarin mensenrechten beschermd en gerespecteerd worden. Wij erkennen
In de vaart nemen van de Greenstream 10 april 2013. Dick Benschop
In de vaart nemen van de Greenstream 10 april 2013 Dick Benschop President-Directeur Shell Nederland 10 april, 2013 Dick Benschop is sinds 1 mei 2011 President-Directeur van Shell Nederland en Vice-President
Biomassa: brood of brandstof?
RUG3 Biomassa: brood of brandstof? Centrum voor Energie en Milieukunde dr ir Sanderine Nonhebel Dia 1 RUG3 To set the date: * >Insert >Date and Time * At Fixed: fill the date in format mm-dd-yy * >Apply
Swiss Life verkoopt zijn Nederlandse en Belgische onderdelen aan SNS REAAL voor EUR 1535 miljoen (CHF 2510 miljoen)
Zürich, 19 november 2007 Swiss Life verkoopt zijn Nederlandse en Belgische onderdelen aan SNS REAAL voor EUR 1535 miljoen (CHF 2510 miljoen) Swiss Life Holding en SNS REAAL N.V. hebben overeenstemming
De toekomst van energie
De toekomst van energie Duurzame Energie door Redactie ElectricityMatters 15-08-2017 Dat ons wereldwijde energiesysteem niet duurzaam is, blijkt duidelijk uit onze steeds schaarsere hulpbronnen, de regelmatig
Welkom bij de toolbox: T043 Duurzaam Ondernemen
Welkom bij de toolbox: T043 Duurzaam Ondernemen Na deze toolbox begrijp je: Wat Duurzaam Ondernemen betekent Waarom het Belangrijk is om CO2 uitstoot te verminderen Welke Richtlijn SPIE hanteert om duurzaam
ENERGIE-INFRASTRUCTUUR IN HET ROTTERDAMSE HAVENGEBIED. Maart 2019
ENERGIE-INFRASTRUCTUUR IN HET ROTTERDAMSE HAVENGEBIED Maart 2019 Inleiding De concentratie van industrie in de Rotterdamse haven is een goede uitgangspositie voor het doen slagen van de energietransitie:
Vloeibaar aardgas - Liquid Natural Gas (LNG) Voordelen en uitdagingen. Jan Van Houwenhove 3 December 2015
Vloeibaar aardgas - Liquid Natural Gas (LNG) Voordelen en uitdagingen Jan Van Houwenhove 3 December 2015 Agenda Cryo Advise Aardgas - eigenschappen Voordelen Uitdagingen Cryo Advise advies voor LNG systemen
Persinformatie. Uitdagende marktomgeving biedt ook kansen. Nieuwe directievoorzitter wil groei voortzetten
Persinformatie Uitdagende marktomgeving biedt ook kansen Nieuwe directievoorzitter wil groei voortzetten Mario Mehren: strategie Wintershall blijkt succesvol 2 juni 2015 Michael Sasse Tel. +49 561 301-3301
Veranderingen in de petrochemische industrie VS-Lezing. Theo Olijve 27 maart 2014
Veranderingen in de petrochemische industrie VS-Lezing Theo Olijve 27 maart 2014 Wake-up call! De Europese chemie staat voor een enorme uitdaging De chemie is een motor van de economie; die positie mogen
ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA
ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom
Afnemend aardolieaanbod voor 2020? De Rode Hoed, 20 januari 2007, Amsterdam
Afnemend aardolieaanbod voor 2020? De Rode Hoed, 20 januari 2007, Amsterdam Het aardolietijdperk 1 vat = 159 liter Peak oil drijvende kracht in energiebeleid? Verwachtingen productie goedkope aardolie
PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST
NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin
NEW BUSINESS. Guy Konings
2015 Guy Konings Stedin is verantwoordelijk voor transport van gas en elektriciteit in West Nederland Onze missie: Altijd energie voor onze klanten, vandaag en morgen. Simpel, betaalbaar en duurzaam KERNGETALLEN
Halfjaarcijfers 2015. Amsterdam, 24 juli 2015. René J. Takens, CEO Hielke H. Sybesma, CFO
Halfjaarcijfers 2015 Amsterdam, 24 juli 2015 René J. Takens, CEO Hielke H. Sybesma, CFO Agenda 1. Accell Group in H1 2015 2. Het aandeel Accell Group 3. Financieel 4. Vooruitzichten 24 juli 2015 Accell
Opdracht Beroepsoriëntatie
Opdracht Beroepsoriëntatie Sector: Offshore Auteur: Henk Yip Groep: WP11a2 Periode: Blok 1.1 Datum: Woensdag 16 oktober 2013 De Haagse Hogeschool Werktuigbouwkunde Voorwoord Ik ben Henk Yip, ik ben een
het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water
het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & north river écht duurzaam produceren 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op
Duurzaamheid en Responsible Care
Duurzaamheid en Responsible Care Verbond van Handelaren in Chemische producten Maart 2017 Samenvatting ESG Om te komen tot een meer duurzame wereld, vraagt het VHCP aandacht voor ESGfactoren Hoofdthema
Cleantech Markt Nederland 2008
Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft
EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, Korte uitleg over de bijeenkomsten. KIVI-E/USI energynl2050 UvU 13 /10/16
EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, 2016-2017 Korte uitleg over de bijeenkomsten KIVI-E/USI energynl2050 UvU 13 /10/16 EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, 2016-2017 (1) Organisatie: KIVI
Duurzame energie in balans
Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag
Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting
Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno
Visie op Windenergie en solar Update 2014
Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren
Startnotitie Energietransitie. November 2018
Startnotitie Energietransitie November 2018 Startnotitie Energietransitie Een klimaatneutrale stad. Dat is wat Rotterdam wil zijn. Een groene en gezonde stad met schone lucht voor iedereen. Met een economie
ONZE PARTNERS GROEIEN.
WE WILLEN DE BESTE ZIJN. SAMEN MET ONZE PARTNERS EN KLANTEN NAAR EEN NEXT LEVEL GROEIEN. Paul Ramakers, Exact DRIVEN BY AMBITION WOENSDAG 11 MEI INN STYLE, MAARSSEN EXACT LIGHTWEIGHT INTEGRATION SERVER
HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water
HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & NORTH RIVER ÉCHT DUURZAAM PRODUCEREN 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op
100% groene energie. uit eigen land
100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse
Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together
Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen
OVERZICHT DEEL I ONDERZOEK: DE BELGISCHE ONDERNEMER EN CROWDFUNDING DEEL II HELLO CROWD!, TWEE JAAR LATER: DE RESULTATEN
OVERZICHT DEEL I ONDERZOEK: DE BELGISCHE ONDERNEMER EN CROWDFUNDING DEEL II HELLO CROWD!, TWEE JAAR LATER: DE RESULTATEN 13 oktober 2017 hellocrowd.be @hellocrowdnl @hellobankbelgie METHODOLOGIE - Een
Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN
Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN Referentiescenario De WETO-studie (World Energy, Technology and climate policy Outlook 2030) bevat een referentiescenario
De toekomst voorbereiden
Het milieu beschermen. Afdrukken dit document alleen indien nodig De toekomst voorbereiden Partner in duurzaam vertrouwen SPIE is Europees leider wat betreft diensten in de domeinen van elektriciteit,
Energievoorziening Rotterdam 2025
Energievoorziening Rotterdam 2025 Trends Issues Uitdagingen 9/14/2011 www.bollwerk.nl 1 Trends (1) Wereld energiemarkt: onzeker Toenemende druk op steeds schaarsere fossiele bronnen Energieprijzen onvoorspelbaar,
Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?
Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert [email protected] Werkt aan een Master
BioWanze De nieuwe generatie
BioWanze De nieuwe generatie BioWanze in het kort De grootste producent van bio-ethanol in België met een jaarlijkse capaciteit van maximum 300.000 m³ bio-ethanol. Het nieuwe generatie proces verzekert
ZUINIGE ENERGIE EN KPN
ZUINIGE ENERGIE EN KPN KPN start op 30 oktober 2012 met nieuwe corporate campagne Het netwerk dat geeft om Nederland. Hierbij worden relevante maatschappelijke thema s belicht. In de eerste uiting, We
Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu
Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem
I. Inleiding.. II. Opbouw van dit beleidsstuk.. 1. Motieven MVO.
MVO Beleid Inhoudsopgave I. Inleiding.. II. Opbouw van dit beleidsstuk.. 1. Motieven MVO.. People.1. Goed werkgeverschap... Maatschappelijke betrokkenheid.... Eerlijk zakendoen.. Planet.1. Duurzame mobiliteit...
Waterstof. Hoe het kleinste element in het periodiek systeem een grote drijvende kracht vormt voor de energie- en chemische industrie transitie
Waterstof Hoe het kleinste element in het periodiek systeem een grote drijvende kracht vormt voor de energie- en chemische industrie transitie Jörg Gigler & Marcel Weeda TKI Nieuw Gas Waterstofbijeenkomst
verantwoord beleggen
verantwoord beleggen Verantwoord beleggen bij Delta Lloyd Delta Lloyd Groep ziet beleggen als een effectieve manier om waarde te vermeerderen, zolang dat op een verantwoorde manier gebeurt. Maar wat is
Re-use & decommissioning rapport
Nederlandse versie Re-use & decommissioning rapport Begrippenlijst met iconen www.nexstep.nl 1 Inhoudsopgave 1 Putten op zee.... 3 1.1 Methoden voor ontmanteling putten op zee.... 4 2 Installaties op zee....
(Big) Data in het sociaal domein
(Big) Data in het sociaal domein Congres Sociaal: sturen op gemeentelijke ambities 03-11-2016 Even voorstellen Laudy Konings [email protected] 06 1100 3917 Romain Dohmen [email protected] 06 2078
Wat zijn voor Nederland de argumenten voor en tegen CO2-afvang en -opslag (CCS*)?
Nederland de argumenten en CO2-afvang Nederland de argumenten en CO2-afvang Nederland de argumenten en CO2-afvang Nederland de argumenten en CO2-afvang Nederland de argumenten en CO2-afvang Nederland de
Green Gas Technology. Duurzaam, betrouwbaar, betaalbaar. Shared Succes
Green Gas Technology Duurzaam, betrouwbaar, betaalbaar Shared Succes Imtech en Green Gas Technology Imtech is de technologie partner voor bedrijven die biogas willen opwaarderen naar aardgaskwaliteit.
Kaba TouchGo deuren openen door aanraken in verpleeg- en verzorgingstehuizen
Classification: Public Project information click to edit, 12pt / 14pt line pitch Given name Family name / Given name Family name Location, DD.MM.YYYY Kaba TouchGo deuren openen door aanraken in verpleeg-
Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL
Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL Doelstellingen - Mondiaal Parijs-akkoord: Well below 2 degrees. Mondiaal circa 50% emissiereductie nodig in
2 e webinar herziening ISO 14001
2 e webinar herziening ISO 14001 Webinar SCCM 25 september 2014 Frans Stuyt Doel 2 e webinar herziening ISO 14001 Planning vervolg herziening Overgangsperiode certificaten Korte samenvatting 1 e webinar
ALLIANDER. Neemt de wind in de zeilen en transformeert het inkoopproces
ALLIANDER Neemt de wind in de zeilen en transformeert het inkoopproces Alliander NV beheert energie netwerken die gas en elektriciteit distribueren naar grote delen van Nederland voor huizen, transport,
PK Benelux BV. Plan van aanpak maatschappelijk verantwoord ondernemen
PK Benelux BV Plan van aanpak maatschappelijk verantwoord ondernemen INLEIDING Dit Plan van aanpak gaat over maatschappelijk verantwoord onderrnemen en Maatschappelijk verantwoord inkopen (ook wel duurzaam
JOB OPENING OPS ENGINEER
2016 DatacenterNext All rights reserved Our Mission Wij zijn een On-Demand Technology Office die bedrijven helpt technologie te organiseren, zekeren en innoveren. Dit stelt onze klanten in staat, vertrouwende
Duurzame ontwikkeling met én binnen ABN AMRO IBM Future enterprise. Vincent G.P. van Assem ABN AMRO Amsterdam, 13 september 2006
Duurzame ontwikkeling met én binnen ABN AMRO IBM Future enterprise Vincent G.P. van Assem ABN AMRO Amsterdam, 13 september 2006 1 Planet The world is flat 2 People 3 Wereldbevolking: 6.541.920.085 (per
Strategische Marketing Planning. Shell. Ferenc Franke Rick Molenaar
Strategische Marketing Planning Shell Ferenc Franke Rick Molenaar Shell Missie, Visie, Waardestrategie Marktafbakening Interne analyse SWOT Externe analyse Impact Inhoudsopgave De Oorsprong van de schelp
Insights Energiebranche
Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is
Jan Schouten. Volvo Truck Nederland
Jan Schouten Quality Safety Environmental care A company driven by strong core values CO 2 -neutrale productie Eerste 100 % CO 2 -neutrale truckfabriek in Gent Windenergie, zonne-energie, biobrandstoffen
Seminar 360 on Renewable Energy
Seminar 360 on Renewable Energy Financieren van duurzame energie initiatieven ING Lease (Nederland) B.V. Roderik Wuite - Corporate Asset Specialist - Agenda I 1. Introductie 2. Financiering van duurzame
Investor presentation SNS Securities Small & Mid Cap Seminar 20 maart, 2014
Investor presentation SNS Securities Small & Mid Cap Seminar 20 maart, 2014 Inhoudsopgave I. SnowWorld, een leidende speler met internationale bekendheid II. (Inter)nationale groeimogelijkheden versterken
Activiteiten van leveranciers van biobrandstoffen, ontwikkelingen en toekomstverwachtingen
Activiteiten van leveranciers van biobrandstoffen, ontwikkelingen en toekomstverwachtingen Eric van den Heuvel 18 maart 2015 Presentatie tijdens het Truck van de Toekomst evenement - Hardenberg Inpakken
Staatsolie Visie 2020
Visie 2020 Staatsolie Visie 2020 Visie Leidend zijn in de duurzame ontwikkeling van de energie industrie in Suriname Een significante bijdrage leveren aan de vooruitgang van de samenleving Een regionale
Wij leggen rekenschap af over:
VRAGEN Het afleggen van rekenschap. ANTWOORDEN TOELICHTING / VOORBEELDEN VRAAG 1. Onze organisatie legt rekenschap af over onze effecten op de maatschappij, de economie en het milieu. Welke activiteiten
PEOPLE STAKEHOLDER(S) PEOPLE STAKEHOLDER(S)
Nr. ISO 26000 Indicator MVO Kernthema II: Arbeidsomstandigheden en volwaardig werk Stakeholder(s) Meten Uitvoering Voldoet Ja/Nee Doelstelling 2018 Paragraaf (Paragraaf 6.4) 1 6.4.1 Werkgelegenheid Safety
Caro De Brouwer 27/11/2013
Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 2e Master Irw Energie, KUL Erasmus Imperial College London Thesis: Solvent storage for postcombustion CCS in coal fired plants Voorzitter YERA Young Energy Reviewers
