Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

Transcriptie

1 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009 Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden Onderzoekcentrum Drechtsteden drs. I.A.C Soffers A. van der Linden augustus 2010

2 Colofon Opdrachtgever Tekst Drukwerk Informatie GR Drechtsteden Onderzoekcentrum Drechtsteden Impuls Publiciteit, Alblasserdam GR Drechtsteden Onderzoekcentrum Drechtsteden Postbus AP Dordrecht Overnemen van delen van de tekst is toegestaan onder voorwaarde van een duidelijke bronvermelding.

3 Inhoud Samenvatting Inleiding Aanleiding en doel Opzet Resultaat Leeswijzer Vestigingen en werkgelegenheid Algemeen beeld Bedrijfstakstructuur Naar vestigingsgrootte Op bedrijventerreinen Ontwikkelingen in detail Pendel Vestigingen en werkgelegenheid Ontwikkeling vestigingen en werkgelegenheid Vestigingen en werkgelegenheid op bedrijventerreinen Bijlagen Bijlage 1 Vragenlijst Bijlage 2 Kaart bedrijventerreinen... 57

4

5 Samenvatting Hoe hebben de bedrijvigheid en werkgelegenheid zich in de Drechtsteden ontwikkeld en wat is de stand van zaken per ? Het antwoord vindt u in dit rapport. In deze samenvatting geven we een beknopt overzicht van de belangrijkste punten vestigingen in de Drechtsteden Dankzij een groei van 1,9% in 2008 bedraagt het aantal vestigingen 1 per een kleine (9.995). Bijna de helft van deze vestigingen (4.570) bevindt zich in Dordrecht. In alle Drechtstedengemeenten is het aantal vestigingen in 2008 toegenomen. Procentueel gezien heeft de sterkste toename plaatsgevonden in Alblasserdam (+5,5%). De groei van het aantal vestigingen in de Drechtsteden (+3,7%) is iets minder sterk dan landelijk (+4,8%) 2. Lichte stijging van het aantal werkzame personen Het aantal werkzame personen ( 12 uur per week) is in 2008 met 0,9% toegenomen. Dit is een minder sterke stijging dan het jaar ervoor (+2,2%). Wel is de stijging groter dan landelijk gemiddeld (+0,1%). Procentueel gezien zien we de grootste stijging in Papendrecht (+4,2%). In de zakelijke dienstverlening (+839) is het aantal werkzame personen het meest toegenomen. Op de tweede plaats staat de bedrijfstak vervoer/opslag (+456). De twee bedrijfstakken waar de werkgelegenheid juist het meeste is afgenomen zijn industrie/delfstoffen/energie (-311) en gezondheid en welzijn (-211). Een samenvattend overzicht van de ontwikkelingen vindt u in figuur 1 en tabel 1. Figuur 1 Ontwikkeling vestigingen en werkzame personen, % 5,5% 4% 4,2% 2% 2,4% 2,9% 2,7% 2,6% 2,0% 1,9% 1,9% 0% 0,7% 0,2% -0,7% -0,2% 0,9% -2% Alblasserdam Dordrecht HI-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht totaal vestigingen werkzame personen Toelichting: werkzame personen 12 uur per week 1 2 Dit betreft het aantal vestigingen waar minstens één werkzame persoon van 12 uur per week werkzaam is. Dit betreft alle vestigingen, dus inclusief vestigingen met enkel werkzame personen van 1-11 uur per week. Landelijke cijfers van het LISA zijn er alleen volgens deze definitie. Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 5

6 Tabel 1 Bedrijfstakontwikkeling in werkzame personen, gemeente bedrijfstak werkzame personen Alblasserdam handel/reparatie +65 bouwnijverheid +54 zakelijke dienstverlening -21 informatie/communicatie -15 Dordrecht vervoer/opslag +409 bouwnijverheid +177 industrie/delfstoffen/energie -364 zakelijke dienstverlening -149 HI-Ambacht zakelijke dienstverlening +25 informatie/communicatie +23 handel/reparatie -78 industrie/delfstoffen/energie -36 Papendrecht zakelijke dienstverlening +375 landbouw en visserij +77 overheid -92 financiële instellingen -15 Sliedrecht zakelijke dienstverlening +259 vervoer/opslag +26 handel/reparatie -125 gezondheid en welzijn -91 Zwijndrecht zakelijke dienstverlening +314 bouwnijverheid +82 totaal zakelijke dienstverlening +839 vervoer/opslag +456 industrie/delfstoffen/energie -311 gezondheid en welzijn -211 Toelichting: werkzame personen 12 uur per week Crisis In de stand van zaken per en de ontwikkeling tussen en zien we nog weinig tekenen van de economische crisis, die vooral vanaf begin 2009 grote effecten heeft gehad op de economie. Er is nog steeds sprake van een groei van het aantal vestigingen en werkzame personen, zij het minder sterk dan het jaar ervoor. Naar verwachting zal de uitwerking van de crisis in het bedrijvenregister van volgend jaar wel duidelijk zichtbaar zijn. Meer (recente) informatie over de arbeidsmarkt is te vinden in onze Crisismonitor Drechtsteden, die eens in de twee maanden verschijnt. 3 3 De Crisismonitor Drechtsteden is te downloaden op onze internetsite 6 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

7 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009 Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden Deel 1: Rapportage Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 7

8 8 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

9 1 Inleiding Hoe hebben de bedrijvigheid en de werkgelegenheid in de Drechtsteden zich ontwikkeld? Hoe is de situatie in 2009, in de hele Drechtsteden en in de afzonderlijke gemeenten? Dit leest u in het Bedrijvenregister Drechtsteden, de jaarlijkse rapportage van het Onderzoekcentrum Drechtsteden. In dit rapport gaan we in op de stand per 1 januari 2009 en de ontwikkelingen in de periode In dit inleidende hoofdstuk geven we inzicht in de achtergronden, het doel en de opzet van het Bedrijvenregister Drechtsteden. Aan het eind van het hoofdstuk staat een leeswijzer voor de rest van het rapport. 1.1 Aanleiding en doel Het Bedrijvenregister Drechtsteden 2009 maakt deel uit van de Monitor Economie Drechtsteden. Deze monitor presenteert actuele kenmerken en ontwikkelingen van de economie en de arbeidsmarkt in de Drechtsteden. Afgesproken is dat wij het Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD) vanaf het jaar 2008 jaarlijks de rapportage Bedrijvenregister Drechtsteden uitbrengen. Regionale informatie over bedrijvigheid en werkgelegenheid is van wezenlijk belang om regionaal economisch beleid te kunnen voeren. Het doel van het Bedrijvenregister Drechtsteden is dan ook: het bieden van een overzicht van de feitelijke ontwikkelingen in aantal vestigingen en in werkgelegenheid in de Drechtsteden. 1.2 Opzet De informatie in het Bedrijvenregister Drechtsteden is gebaseerd op de uitkomsten van de zogenaamde werkgelegenheidsenquête. Wij besteden de uitvoering van de enquête uit aan het Bedrijvenregister Zuid-Holland (BRZ) dat deel uitmaakt van de Berckenrode Groep Schiedam (BGS). Wij ontvangen jaarlijks een bestand met de enquêtegegevens op bedrijfsniveau voor de Drechtstedengemeenten. De werkgelegenheidsenquête geeft inzicht in het aantal arbeidsplaatsen in de bedrijven en instellingen in de Drechtsteden. De precieze inhoud van de enquête wordt jaarlijks in het najaar in het gebruikersoverleg BZR vastgesteld. Het OCD neemt deel aan dit overleg. De informatie in het bedrijvenregister is gebaseerd op informatie van alle inschrijfplichtige bedrijven met één of meer werkzame personen uit het Handelsregister van de Kamer van Koophandel. Voorheen werden de gegevens van de niet-inschrijfplichtige bedrijven en ondernemingen (quartaire sector, zoals overheid, zorg en onderwijs) aangevuld door BRZ. Op 1 juli 2008 werd de nieuwe Handelsregister Wet van kracht. Vanaf dat moment moeten alle ondernemingen en rechtspersonen in het Handelsregister worden ingeschreven, ook degenen die daarvan eerder waren vrijgesteld. Om een constante kwaliteit van het register zo goed mogelijk te garanderen, actualiseert BRZ het bestand jaarlijks door verwerking van mutaties van de Kamer van Koophandel, door periodiek bezoek van bedrijventerreinen en aan de hand van andere bronnen zoals de CD-foongids en de Gouden Gids. Al deze informatie geeft een dekkend register van economische activiteiten en de daarmee samenhangende werkgelegenheid per gemeente. Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 9

10 Overigens is een bijeffect van de nieuwe Handelsregister Wet, een administratieve groei van het aantal vestigingen en de werkgelegenheid. Daardoor dienen we ons te realiseren dat een klein deel van de werkgelegenheidsgroei en groei in aantal vestigingen in dit rapport, hier mee te maken heeft. Bij de registratie van de werkgelegenheid worden de definities van het LISA (het werkgelegenheidsregister van Nederland) aangehouden. De peildatum voor de actualisering van de werkgelegenheidsgegevens is 1 januari van elk kalenderjaar. De werkgelegenheidsenquête wordt uitgezet onder alle bedrijven en instellingen in de Drechtsteden. De bedrijven die de enquête niet invullen, worden nagebeld om de enquête telefonisch af te nemen. Bij bedrijven met tien of minder arbeidsplaatsen wordt hiertoe één poging gedaan, bij grotere bedrijven twee pogingen. Van bedrijven waarvan geen enquête wordt terugontvangen, wordt na controle of de vestiging nog bestaat het aantal arbeidsplaatsen van het voorgaande jaar opgenomen; dit was dit jaar het geval bij 4% van de vestigingen. 1.3 Resultaat Het bedrijvenregister als onderdeel van de Monitor Economie bestaat uit de volgende producten: Rapport Als onderdeel van de Monitor Economie maken wij jaarlijks een rapportage voor de Drechtsteden. Dit rapport bevat gedetailleerde informatie over de economische- en werkgelegenheidsstructuur in de regio, de regiogemeenten en bedrijventerreinen. Verder biedt het rapport informatie over het aantal vestigingen per bedrijfstak en bedrijfsklasse en het aantal werkzame personen naar geslacht en arbeidsduur per bedrijfstak. Bestand De gemeenten ontvangen een bestand met NAW-gegevens van bedrijven en gegevens van de werkgelegenheidsenquête (activiteit van het bedrijf, aantal werkzame personen naar geslacht en het aantal arbeidsuren). Maandelijks mutatiebestand Elke gemeente ontvangt maandelijks een mutatiebestand waarin de vestiging van nieuwe bedrijven, het opheffen van bestaande bedrijven en verhuisde bedrijven staat vermeld. 1.4 Leeswijzer In hoofdstuk 2 geven we een overzicht van de belangrijkste trends en ontwikkelingen op het gebied van vestigingen en werkgelegenheid. Dit wordt uitgesplitst naar gemeente, bedrijfstak, vestigingsgrootte en bedrijventerreinen. Ook bevat dit hoofdstuk informatie over de pendel tussen gemeenten. De hoofdstukken 3 tot en met 5 bevatten tabellen met meer gedetailleerde cijfermatige informatie. In het rapport maken we een onderscheid tussen kleine banen (1 tot en met 11 uur per week werkzaam) en werkzame personen (12 uur en meer per week werkzaam). Wanneer we spreken over het totaal aantal banen, dan is dit een optelsom van kleine banen en werkzame personen. 10 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

11 De indeling van bedrijven in bedrijfsklassen en bedrijfstakken gebeurt aan de hand van de landelijk geldende SBIcodes van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In december 2008 heeft het CBS een nieuwe SBI-indeling gemaakt. In het rapport Bedrijvenregister 2009 presenteren we de informatie dan ook voor het eerst volgens de nieuwe SBI2008-indeling. De informatie in dit rapport presenteren we in tekst, tabellen, figuren en kaartjes. In onderstaand kaartje staan de namen van de gemeenten in het kaartje vermeld. Figuur 1.1 Drechtstedengemeenten Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 11

12 12 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

13 2 Vestigingen en werkgelegenheid Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen in het aantal vestigingen en in de werkgelegenheid in de Drechtstedengemeenten? En wat is de stand per 1 januari 2009? U leest het in dit hoofdstuk. Voor meer gedetailleerde cijfermatige informatie verwijzen we u naar de hoofdstukken 3, 4 en 5. We beginnen dit hoofdstuk met een algemeen beeld van het aantal vestigingen en de werkgelegenheid per gemeente. Vervolgens splitsen we uit naar bedrijfstak en vestigingsgrootte. Dan zoomen we in op de werkgelegenheid specifiek op bedrijventerreinen. Vervolgens bespreken we de ontwikkelingen op detailniveau per gemeente. We eindigen dit hoofdstuk met informatie over de pendel in en naar de Drechtsteden. 2.1 Algemeen beeld Het aantal vestigingen en de werkgelegenheid kan volgens verschillende definities bekeken worden. Wij kijken in dit rapport vooral naar de werkgelegenheid aan de hand van het aantal werkzame personen. Dit is het aantal personen dat 12 uur per week werkt. Bij het totaal aantal vestigingen tellen we die vestigingen mee met minstens één persoon die 12 uur per week werkt. Vestigingen met enkel parttimers (1-11 uur per week) (vaak ZZP-ers, Zelfstandigen Zonder Personeel) blijven hierbij buiten beschouwing. Voor de volledigheid en vergelijkbaarheid met landelijke registraties, geven we aan het eind van deze paragraaf ook een overzicht van het totaal aantal vestigingen en banen inclusief de vestigingen met enkel parttimers. Vestigingen en werkzame personen 12 uur per week Op tellen de Drechtsteden zo n vestigingen en zo n werkzame personen (tabel 2.1). Zowel het aantal vestigingen als het aantal werkzame personen ( 12 uur per week) is het afgelopen jaar (licht) toegenomen. De toename is wel wat minder sterk dan het jaar ervoor. Het aantal vestigingen is met 1,9% gestegen (183) en het aantal werkzame personen met 0,9% (950). Tabel 2.1 Aantal vestigingen en werkzame personen ( 12 uur per week) gemeente vestigingen werkzame personen Alblasserdam Dordrecht Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht totaal Drechtsteden Toelichting: op 1 januari van het jaar Het aantal werkzame personen per inwoners van jaar is het hoogst in Sliedrecht (722) gevolgd door Dordrecht (634). In Hendrik-Ido-Ambacht is dit het laagst (358) (figuur 2.1). Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 13

14 Figuur 2.1 Aantal werkzame personen per inwoners jaar, < 500 De werkgelegenheid is procentueel gezien in 2008 het meest gegroeid in Papendrecht (+4,2%) (tabel 2.2 en figuur 2.2). In Hendrik-Ido-Ambacht (-0,7%) en Sliedrecht (-0,2%) zien we een (zeer) lichte afname. In Hendrik- Ido-Ambacht was er in 2007 ook al sprake van een daling van de werkgelegenheid. Tabel 2.2 Groeipercentage vestigingen en werkzame personen (%) gemeente vestigingen werkzame personen Alblasserdam +4,7 +5,5 +6,6 +2,4 Dordrecht +2,4 +0,7 +1,2 +0,2 Hendrik-Ido-Ambacht -0,1 +2,9-1,6-0,7 Papendrecht +6,0 +2,7 +3,6 +4,2 Sliedrecht +0,2 +2,6 +2,5-0,2 Zwijndrecht +4,3 +2,0 +4,2 +1,9 totaal Drechtsteden +2,8 +1,9 +2,2 +0,9 Toelichting: werkzame personen 12 uur per week Figuur 2.2 Groeipercentage werkzame personen, kleiner of gelijk aan -4% -1% t/m -3,9% -0,1% t/m -0,9% 0 +0,1% t/m +0,9% +1% t/m +3,9% groter of gelijk aan +4% Vestigingen en alle banen (1-11 uur en 12 uur per week) Om de ontwikkeling van het aantal vestigingen in de Drechtsteden te kunnen vergelijken met de landelijke ontwikkeling, presenteren we hier het aantal vestigingen volgens een andere definitie dan verder in dit rapport. Deze definitie 14 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

15 telt ook de vestigingen mee waar enkel parttimers (1-11 uur per week) werken. Dan ligt het aantal vestigingen in de Drechtsteden zo n 500 hoger en bedraagt per Dit is een toename van 3,7% in Dit is een minder grote toename dan de landelijke toename van 4,8%. Het totaal aantal banen is in 2008 in de Drechtsteden juist sterker gestegen (+1,3%) dan landelijk (+0,3%). Tabel 2.3 Aantal vestigingen en alle banen gemeente vestigingen a alle banen b Alblasserdam Dordrecht Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht totaal Drechtsteden a % groei t.o.v. vorig jaar Drechtsteden. +3,0 +3,7. +2,5 +1,3 landelijk. +5,0 +4,8. +2,5 +0,3 Ten behoeve van vergelijkbaarheid met landelijke cijfers, is het aantal vestigingen in deze tabel volgens een andere definitie bepaald dan in de rest van het rapport. In deze tabel worden ook de vestigingen meegeteld waar enkel parttimers (1-11 uur per week) werken. b (1-11 uur en 12 uur per week) Toelichting: op 1 januari van het jaar 2.2 Bedrijfstakstructuur Drechtsteden versus Nederland Per is nu net als voorgaande jaren de meeste werkgelegenheid te vinden in de handel/reparatie (19%) (figuur 2.3). Andere bedrijfstakken met veel werkgelegenheid zijn gezondheid en welzijn (16%), industrie/delfstoffen/ energie (14%), zakelijke dienstverlening (13%) en bouwnijverheid (12%). De bouwnijverheid is in de Drechtsteden duidelijk sterker vertegenwoordigd dan in Nederland. De werkgelegenheid (>12 uur per week) in deze bedrijfstak ligt hier 4 procentpunten hoger dan in Nederland. Ook de handel/reparatie (+3 procentpunten) en vervoer/opslag (+2 procentpunten) scoren hoger in de Drechtsteden. De bedrijfstakken met minder werkgelegenheid zijn vooral: landbouw en visserij (-3 procentpunten), financiële instellingen en cultuur/recreatie/overige dienstverlening (-2 procentpunten). Voor de overige bedrijfstakken geldt dat de werkgelegenheid redelijk overeenkomt met die in Nederland Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 15

16 Figuur 2.3 Aantal werkzame personen per bedrijfstak in de Drechtsteden ( ) en Nederland ( ) landbouw en visserij 0% 3% industrie/delfstoffen/energie bouwnijverheid handel/reparatie 7% 14% 13% 11% 19% 16% vervoer/opslag 5% 7% horeca informatie/communicatie financiële instellingen 2% 3% 2% 4% 1% 4% Drechtsteden Nederland zakelijke dienstverlening 13% 14% overheid onderwijs 5% 6% 6% 7% gezondheid en welzijn 16% 15% cultuur/recreatie/overige dienstverlening 2% 4% Toelichting: werkzame personen 12 uur per week Bron: LISA voor cijfers Nederland 0% 5% 10% 15% 20% 25% Gemeenten in de Drechtsteden Binnen de Drechtsteden als geheel hebben de gemeenten elk hun eigen werkgelegenheidskarakter. Bepaalde bedrijfstakken zijn in bepaalde gemeenten (aanzienlijk) sterker vertegenwoordigd dan in de andere gemeenten (tabel 2.4). Vooral in Alblasserdam, Hendrik-Ido-Ambacht en Papendrecht is dit duidelijk te zien. In Alblasserdam vormen vervoer/opslag (16,4% versus 7,4% Drechtsteden), en handel/reparatie (27,1% versus 19,0% gemiddeld in de Drechtsteden) een relatief groot deel van de werkgelegenheid. In Hendrik-Ido- Ambacht springt handel/reparatie duidelijk naar voren (35,0 versus 19,0 Drechtsteden). In Papendrecht is de bouwnijverheid sterk vertegenwoordigd (27,2% versus 11,5% Drechtsteden). In de andere Drechtsteden is de afwijking van de werkgelegenheid minder groot, maar ook hier zien we bepaalde accenten. Zo is er in Dordrecht relatief veel werkgelegenheid in de bedrijfstakken gezondheid en welzijn (20,1% versus 16,4% Drechtsteden) en overheid (7,8% versus 4,7% Drechtsteden). In Sliedrecht is dit het geval voor 16 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

17 gezondheid en welzijn (21,3% versus 16,4%) en in Zwijndrecht voor zakelijke dienstverlening (17,7% versus 13,4%). Tabel 2.4 Werkzame personen per bedrijfstak, (%) Alb Dordt HIA Pap Slie Zwijn Drechtsteden landbouw en visserij 0,3 0,1 0,7 0,1 0,1 0,3 0,2 industrie/delfstoffen/energie 18,8 14,1 10,3 16,1 15,4 13,2 14,4 bouwnijverheid 7,3 8,6 9,6 27,2 10,4 12,7 11,5 handel/reparatie 27,1 16,0 35,0 17,7 19,9 19,6 19,0 vervoer/opslag 15,6 6,7 5,5 6,3 4,8 8,0 7,2 horeca 2,1 1,9 2,0 1,4 1,0 2,0 1,8 informatie/communicatie 1,5 1,7 2,7 0,7 2,7 1,4 1,7 financiële instellingen 0,6 1,1 2,1 1,2 3,0 1,5 1,4 zakelijke dienstverlening 13,3 12,1 13,8 12,1 13,9 17,7 13,4 overheid 1,5 7,8 2,7 1,3 2,0 1,7 4,7 onderwijs 2,4 7,1 4,1 6,9 3,2 5,5 5,9 gezondheid en welzijn 7,6 20,1 9,2 6,5 21,3 14,3 16,4 cultuur/recreatie/overige dienstverlening 1,8 2,6 2,3 2,6 2,2 2,3 2,4 totaal Toelichting: werkzame personen 12 uur per week. Voor uitzendkrachten geldt dat zij niet worden geregistreerd bij de vestiging waar zij werkzaam zijn, maar bij de uitzendorganisatie waar zij ingeschreven staan (= zakelijke dienstverlening). In figuur 2.4 zien we het aandeel werkzame personen ( 12 uur per week) voor de bedrijfstakken industrie/delfstoffen/energie, bouwnijverheid, handel/reparatie en vervoer/opslag samen. In Alblasserdam (69%) en Papendrecht (67%) vormt dit tweederde deel van de werkgelegenheid. In Dordrecht is dit minder dan de helft (45%). Kijken we naar de bedrijfstakken overheid, onderwijs, gezondheid en welzijn en cultuur/recreatie/overige dienstverlening samen (figuur 2.5), dan scoort Dordrecht juist het hoogst (38%), op enige afstand gevolgd door Sliedrecht (29%) en Zwijndrecht (24%). Figuur 2.4 Aandeel werkzame personen in de industrie, bouw, handel, vervoer, Toelichting: werkzame personen 12 uur per week Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 17

18 Figuur 2.5 Aandeel werkzame personen overheid, onderwijs, gezondheid en welzijn, cultuur/recreatie/overige dienstverlening, Toelichting: werkzame personen 12 uur per week 2.3 Naar vestigingsgrootte De werkgelegenheid in de Drechtsteden komt voor een groot deel voor rekening van de middelgrote vestigingen (10 t/m 99 werkzame personen) (figuur 2.6). Zij zorgen voor 42% van de werkgelegenheid en 15% van de vestigingen. Daarnaast bieden de grote vestigingen (vanaf 100 werkzame personen) ook een aanzienlijke werkgelegenheid. Ondanks het geringe aantal grote vestigingen (1%), zorgen deze voor 37% van de werkgelegenheid. De kleine vestigingen (1 tot 10 werknemers) zijn in aantal veruit het ruimst vertegenwoordigd. Qua werkgelegenheid zijn zij goed voor 20% van het aantal werkzame personen. Figuur 2.6 Aantal vestigingen en werkzame personen per naar grootteklasse vestigingen 84% 15% werkzame personen 20% 42% 38% 0% 20% 40% 60% 80% 100% 1-9 vestigingen vestigingen 100+ vestigingen Toelichting: werkzame personen 12 uur per week Informatie over het aantal vestigingen en werkzame personen binnen het bedrijfsleven vindt u in de tabellen in hoofdstuk 3. Dit betreft het zogenaamde klein-, midden- en grootbedrijf. Hiertoe behoren alle vestigingen behalve vestigingen in de overheid, onderwijs, gezondheid en welzijn en cultuur/recreatie/overige dienstverlening. 18 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

19 2.4 Op bedrijventerreinen De helft van de werkzame personen in de Drechtsteden (49,5%) werkt op een bedrijventerrein (tabel 2.5). Dit is een groter deel dan in het voorgaande jaar. Deze toename doet zich in alle afzonderlijke Drechtstedengemeenten voor, in de ene gemeente wat sterker dan in de andere. De grootste toename van het aandeel op bedrijventerreinen werkzame personen zien we in Sliedrecht (+5,3 procentpunten) en in Papendrecht (+3,2 procentpunten). Per is het aandeel werkzame personen op bedrijventerreinen het grootst in Alblasserdam (68,2%) en het kleinst in Dordrecht (42,7%). Tabel 2.5 Ontwikkeling aandeel werkzame personen op bedrijventerreinen aantal w.p. aantal w.p. bedrijventerrein aandeel w.p. bedrijventerrein aandeel w.p. bedrijventerrein Alblasserdam ,2% 66,7% Dordrecht ,7% 42,3% Hendrik-Ido-Ambacht ,8% 52,8% Papendrecht ,5% 56,3% Sliedrecht ,8% 54,5% Zwijndrecht ,4% 44,6% totaal Drechtsteden ,2% 47,7% Toelichting: werkzame personen (w.p.) 12 uur per week 2.5 Ontwikkelingen in detail In deze paragraaf gaan we in op de ontwikkeling van de werkgelegenheid in de Drechtsteden als totaal en per individuele gemeente. Drechtsteden totaal De werkgelegenheid (>12 uur per week) in de Drechtsteden is de afgelopen twee jaar in ongeveer de helft van de bedrijfstakken in meer of mindere mate gestegen (figuur 2.7). De grootste toename in het afgelopen jaar vond plaats in de zakelijke dienstverlening (+839 werkzame personen), vervoer/opslag (+456) en in de bouwnijverheid (+ 348). De grootste daling vond plaats in de industrie/delfstoffen/energie (-311) en in gezondheid en welzijn (-211). Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 19

20 Figuur 2.7 Aantal werkzame personen per bedrijfstak in de Drechtsteden landbouw en visserij 186 industrie/delfstoffen/energie bouwnijverheid handel/reparatie vervoer/opslag horeca informatie/communicatie financiële instellingen zakelijke dienstverlening overheid onderwijs gezondheid en welzijn cultuur/recreatie/overige dienstverlening Toelichting: werkzame personen 12 uur per week Tabel 2.6 Aantal vestigingen en werkzame personen ( 12 uur per week) gemeente vestigingen werkzame personen totaal Drechtsteden Toelichting: op 1 januari van het jaar 20 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

21 In de Drechtsteden zijn de belangrijkste ontwikkelingen: Toename van het aantal vestigingen. In 2008 zijn er 183 vestigingen bijgekomen in de Drechtsteden. Deze toename van 1,9% is kleiner dan de toename in het jaar ervoor (+2,8%). Lichte toename van het aantal werkzame personen. Het aantal werkzame personen is met 950 gestegen (+0,9%). Ook dit is een minder grote stijging dan het jaar ervoor (+2,2%). De grootste toename van het aantal werkzame personen deed zich in 2008 voor in de bedrijfstak zakelijke dienstverlening (+839) en vervoer/opslag (+456). In de industrie/delfstoffen/energie zien we in 2008 een aanzienlijke daling van het aantal werkzame personen (-311). Daarnaast treft vooral de bedrijfstak gezondheid en welzijn (-211) en overheid (-123) een daling. Net als in 2007 steeg het aantal kleine banen (1 t/m 11 uur per week) ook in 2008 procentueel gezien sterker dan het aantal grote banen ( 12 uur per week) (+4,8% versus +0,9%). In absolute aantallen gaat het bij de grote banen wel om meer banen. Vergeleken met Nederland (+4,5%) groeit het aantal vestigingen (inclusief vestigingen met alleen parttimers) iets minder hard (+3,7%). Ook het aantal banen (1-11 uur en 12 uur) (+0,3%) groeit minder dan landelijk (+1,3%). Het aantal vestigingen groeit zowel in de Drechtsteden als landelijk net als vorig jaar nog steeds sterker dan het aantal banen (1-11 uur en 12 uur). Deze trend is sterker voor Nederland dan voor de Drechtsteden. Alblasserdam Tabel 2.7 Aantal vestigingen en werkzame personen ( 12 uur per week) gemeente vestigingen werkzame personen Alblasserdam Toelichting: op 1 januari van het jaar In Alblasserdam zien we de volgende ontwikkelingen: Toename aantal vestigingen. Zowel in 2007 (+33) als in 2008 (+40) is het aantal vestigingen in Alblasserdam toegenomen. Toename aantal werkzame personen. Het aantal werkzame personen is in 2007 sterk toegenomen (+404). Ook in 2008 is er sprake van een toename, zij het lichter (+154) dan het jaar ervoor. In de bedrijfstak handel/reparatie (+65), bouwnijverheid (+54) en vervoer/opslag (+48) is het aantal werkzame personen het meest toegenomen in In de zakelijke dienstverlening (-21) en informatie/communicatie (-15) is het aantal werkzame personen gedaald in Het aantal kleine banen (1 t/m 11 uur per week) laat zowel in 2007 als in 2008 een aanzienlijke stijging zien (+5,3% en +7,7%). Dordrecht Tabel 2.8 Aantal vestigingen en werkzame personen ( 12 uur per week) gemeente vestigingen werkzame personen Dordrecht Toelichting: op 1 januari van het jaar Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 21

22 In Dordrecht zien we de volgende ontwikkelingen: Lichte toename aantal vestigingen. In Dordrecht zien we een toename van 32 vestigingen in In 2007 waren er 105 vestigingen bijgekomen. Zeer lichte toename aantal werkzame personen. In 2008 is het aantal werkzame personen gestegen met 99 (+0,2%). Het jaar daarvoor was er nog sprake van een sterkere toename (+584 werkzame personen (+1,2%). De grootste toename van het aantal werkzame personen betreft de bedrijfstakken vervoer/opslag (+409), bouwnijverheid (+177) en handel/reparatie (+108) in De grootste afname van het aantal werkzame personen in 2008 betreft de bedrijfstakken industrie/delfstoffen/energie (-364), zakelijke dienstverlening (-149) en gezondheid en welzijn (-117). Het aantal kleine banen (1 t/m 11 uur per week) steeg in 2008 duidelijk minder dan in 2007 (+0,7% versus +6,5%). Hendrik-Ido-Ambacht Tabel 2.9 Aantal vestigingen en werkzame personen ( 12 uur per week) gemeente vestigingen werkzame personen Hendrik-Ido-Ambacht Toelichting: op 1 januari van het jaar De belangrijkste ontwikkelingen in Hendrik-Ido-Ambacht zijn: Toename aantal vestigingen. Er zijn 26 vestigingen bijgekomen in Het jaar daarvoor was er nog sprake van een zeer lichte afname (-1). Lichte afname aantal werkzame personen. Ondanks de toename van het aantal vestigingen, is het aantal werkzame personen in 2008 wat gedaald (-42). Ook in het jaar daarvoor was al sprake van een daling (-100). Het aantal kleine banen (1 t/m 11 uur) is in beide jaren wel toegenomen (+42 en +34). De grootste toename van het aantal werkzame personen zien we in de bedrijfstakken zakelijke dienstverlening (+25) en informatie/communicatie (+23). Bedrijfstak met de grootste afname is handel/reparatie (-78). Op de tweede plaats staat industrie/delfstoffen/energie (-36) en onderwijs (-31). Papendrecht Tabel 2.10 Aantal vestigingen en werkzame personen ( 12 uur per week) gemeente vestigingen werkzame personen Papendrecht Toelichting: op 1 januari van het jaar In Papendrecht constateren we het volgende: Toename aantal vestigingen. In 2008 zijn er 26 vestigingen bij gekomen in Papendrecht (+2,7%). Het jaar ervoor was de toename aanzienlijk groter (54 vestigingen erbij, +6,0%). Toename aantal werkzame personen. Het aantal werkzame personen is in 2008 aanzienlijk gestegen (+441, +4,2%). Dit is de sterkste stijging van alle Drechtsteden. Deze stijging is ongeveer even groot als de stijging in Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

23 De bedrijfstak zakelijke dienstverlening is de grootste verantwoordelijke voor de stijging van het aantal werkzame personen in 2008 (+375). Daarnaast zit de toename met name in de landbouw/visserij/indstrie/delfstoffen/energie (+77), bouwnijverheid (+51) en onderwijs (+39). Een noemenswaardige daling van het aantal werkzame personen deed zich alleen voor in de bedrijfstakken overheid (-92), financiële instellingen (-15) en informatie/communicatie (-12). In contrast met de sterke stijging van het aantal werkzame personen, staat een aanzienlijke daling van het aantal kleine banen (-53 banen, -6,2%). Sliedrecht Tabel 2.11 Aantal vestigingen en werkzame personen ( 12 uur per week) gemeente vestigingen werkzame personen Sliedrecht Toelichting: op 1 januari van het jaar In Sliedrecht zien we het volgende: Toename aantal vestigingen. In 2008 zijn er 25 vestigen bij gekomen in Sliedrecht (+2,6%). Dit is een grotere stijging dan het jaar ervoor (+0,2%). Zeer lichte afname aantal werkzame personen. Dit aantal daalde met 17 personen (-0,2%). Ook het aantal kleine banen daalde licht (-0,3%). De toename van het aantal werkzame personen doet zich vooral voor in de zakelijke dienstverlening (+259). Verder zien we nog een lichte stijging bij de overheid (+17) en industrie/delfstoffen/energie (+14). Bedrijfstakken die te maken hadden met een daling van het aantal werkzame personen, zijn met name handel/reparatie (-125), gezondheid en welzijn (-91), onderwijs (-51) en bouwnijverheid (-36). Zwijndrecht Tabel 2.12 Aantal vestigingen en werkzame personen ( 12 uur per week) gemeente vestigingen werkzame personen Zwijndrecht Toelichting: op 1 januari van het jaar De belangrijkste ontwikkelingen in Zwijndrecht zijn: Toename aantal vestigingen. In 2008 zijn er 34 vestigingen bij gekomen (+2,0%). Deze toename is kleiner dan die in 2007 toen de toename 71 vestigingen betrof (+4,3%). Toename aantal werkzame personen. Dit aantal steeg met 315 in 2008 (+1,9%). Dit is een minder sterke stijging dan in 2007 (+4,2). In de zakelijke dienstverlening zien we de grootste toename van het aantal werkzame personen (+314). Op afstand volgen de bouwnijverheid (+82), cultuur/recreatie/overige dienstverlening (+31) en informatie/communicatie (+21). De bedrijfstakken met een daling van het aantal werkzame personen, liggen dicht bij elkaar qua sterkte van de daling: gezondheid en welzijn (-40), overheid (-34), vervoer/opslag (-25) zijn de drie sterkste dalers. Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 23

24 Het aantal kleine banen (1 t/m 11 uur per week) is aanzienlijk meer toegenomen dan in de overige Drechtsteden. De toename betreft 375 kleine banen in 2008 (+17,2%). 2.6 Pendel Door wie worden de banen in de Drechtsteden bezet? En welke pendel is er naar de Drechtsteden door mensen die buiten de Drechtsteden wonen en in de Drechtsteden werken? Van alle banen in de Drechtsteden wordt tweederde deel bezet door inwoners van de Drechsteden zelf (tabel 2.13). De gebieden die voor de meeste pendel naar de Drechtsteden zorgen, zijn Rijnmond (12%), Alblasserwaard/Vijfheerenlanden (6%), Noord-Brabant (6%) en overig Nederland (gebied 6%). Daarnaast is er sprake van een kleine pendel vanuit de Hoeksche Waard en overig Zuid-Holland. Goeree/Overflakkee en het buitenland spelen geen rol van betekenis in pendel naar de Drechtsteden. Op gemeenteniveau zien we dat Dordrecht de meeste inwoners heeft die in de eigen gemeente wonen en werken. De helft van de banen in Dordrecht wordt door Dordtenaren ingevuld. In de overige Drechtsteden ligt dit aandeel lager. Hier werken wat meer inwoners uit de overige Drechtstedengemeenten. In totaal betreft het totaal aantal banen dat door Drechtstedelingen bezet wordt, voor bijna alle Drechtstedengemeenten ongeveer tweederde. Alleen in Sliedrecht, met veruit de hoogste werkgelegenheid per inwoners van jaar, is dit aandeel met 54% beduidend lager. Voor deze gemeente is de pendel uit de Alblasserwaard/Vijfheerenlanden relatief groot; een op de vijf banen in Sliedrecht wordt bezet door een inwoner uit de Alblasserwaard/Vijfheerenlanden. Ook in Alblasserdam is de pendel vanuit dit gebied vrij groot (15%). Tabel 2.13 Totaal aantal banen per gemeente bezet door inwoners van verschillende woongemeenten, (%) bezet door inwoners van Alb Dordt HIA Pap Slie Zwijn Drechtsteden eigen gemeente (overige) Drechtsteden Rijnmond Hoeksche Waard Alblasserwaard/Vijfheerenlanden Goeree Overflakkee overig Zuid-Holland Noord-Brabant elders Nederland buitenland totaal totaal aantal banen (absoluut) Toelichting: totaal aantal banen van 1 t/m 11 uur + 12 uur per week 24 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

25 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009 Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden Deel 2: Tabellenboek Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 25

26 26 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

27 3 Vestigingen en werkgelegenheid Per bedrijfstak Tabel 3.1 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfstak in de Drechtsteden, bedrijfstak vestigingen werkzame personen mannen vrouwen totaal % bedrijfstak landbouw en visserij ,2 industrie/delfstoffen/energie ,4 bouwnijverheid ,5 handel/reparatie ,0 vervoer/opslag ,2 horeca ,8 informatie/communicatie ,7 financiële instellingen ,4 zakelijke dienstverlening ,4 overheid ,7 onderwijs ,9 gezondheid en welzijn ,4 cultuur/recreatie/overige dienstverlening ,4 totaal Drechtsteden Toelichting: werkzame personen 12 uur per week. Voor uitzendkrachten geldt dat zij niet worden geregistreerd bij de vestiging waar zij werkzaam zijn, maar bij de uitzendorganisatie waar zij ingeschreven staan (= zakelijke dienstverlening). Tabel 3.2 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfstak in Alblasserdam, bedrijfstak vestigingen werkzame personen mannen vrouwen totaal % bedrijfstak landbouw en visserij ,3 industrie/delfstoffen/energie ,8 bouwnijverheid ,3 handel/reparatie ,1 vervoer/opslag ,6 horeca ,1 informatie/communicatie ,5 financiële instellingen ,6 zakelijke dienstverlening ,3 overheid ,5 onderwijs ,4 gezondheid en welzijn ,6 cultuur/recreatie/overige dienstverlening ,8 totaal Alblasserdam Toelichting: werkzame personen 12 uur per week. Voor uitzendkrachten geldt dat zij niet worden geregistreerd bij de vestiging waar zij werkzaam zijn, maar bij de uitzendorganisatie waar zij ingeschreven staan (= zakelijke dienstverlening). Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 27

28 Tabel 3.3 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfstak in Dordrecht, bedrijfstak vestigingen werkzame personen mannen vrouwen totaal % bedrijfstak landbouw en visserij ,1 industrie/delfstoffen/energie ,1 bouwnijverheid ,6 handel/reparatie ,0 vervoer/opslag ,7 horeca ,9 informatie/communicatie ,7 financiële instellingen ,1 zakelijke dienstverlening ,1 overheid ,8 onderwijs ,1 gezondheid en welzijn ,1 cultuur/recreatie/overige dienstverlening ,6 totaal Dordrecht Toelichting: werkzame personen 12 uur per week. Voor uitzendkrachten geldt dat zij niet worden geregistreerd bij de vestiging waar zij werkzaam zijn, maar bij de uitzendorganisatie waar zij ingeschreven staan (= zakelijke dienstverlening). Tabel 3.4 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfstak in Hendrik-Ido-Ambacht, bedrijfstak vestigingen werkzame personen mannen vrouwen totaal % bedrijfstak landbouw en visserij ,7 industrie/delfstoffen/energie ,3 bouwnijverheid ,6 handel/reparatie ,0 vervoer/opslag ,5 horeca ,0 informatie/communicatie ,7 financiële instellingen ,1 zakelijke dienstverlening ,8 overheid ,7 onderwijs ,1 gezondheid en welzijn ,2 cultuur/recreatie/overige dienstverlening ,3 totaal Hendrik-Ido-Ambacht Toelichting: werkzame personen 12 uur per week. Voor uitzendkrachten geldt dat zij niet worden geregistreerd bij de vestiging waar zij werkzaam zijn, maar bij de uitzendorganisatie waar zij ingeschreven staan (= zakelijke dienstverlening). Tabel 3.5 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfstak in Papendrecht, bedrijfstak vestigingen werkzame personen mannen vrouwen totaal % bedrijfstak landbouw en visserij ,1 industrie/delfstoffen/energie ,1 bouwnijverheid ,2 handel/reparatie ,7 vervoer/opslag ,3 horeca ,4 informatie/communicatie ,7 financiële instellingen ,2 zakelijke dienstverlening ,1 overheid ,3 onderwijs ,9 gezondheid en welzijn ,5 cultuur/recreatie/overige dienstverlening ,6 totaal Papendrecht Toelichting: werkzame personen 12 uur per week. Voor uitzendkrachten geldt dat zij niet worden geregistreerd bij de vestiging waar zij werkzaam zijn, maar bij de uitzendorganisatie waar zij ingeschreven staan (= zakelijke dienstverlening). 28 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

29 Tabel 3.6 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfstak in Sliedrecht, bedrijfstak vestigingen werkzame personen mannen vrouwen totaal % bedrijfstak landbouw en visserij ,1 industrie/delfstoffen/energie ,4 bouwnijverheid ,4 handel/reparatie ,9 vervoer/opslag ,8 horeca ,0 informatie/communicatie ,7 financiële instellingen ,0 zakelijke dienstverlening ,9 overheid ,0 onderwijs ,2 gezondheid en welzijn ,3 cultuur/recreatie/overige dienstverlening ,2 totaal Sliedrecht Toelichting: werkzame personen 12 uur per week. Voor uitzendkrachten geldt dat zij niet worden geregistreerd bij de vestiging waar zij werkzaam zijn, maar bij de uitzendorganisatie waar zij ingeschreven staan (= zakelijke dienstverlening). Tabel 3.7 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfstak in Zwijndrecht, bedrijfstak vestigingen werkzame personen mannen vrouwen totaal % bedrijfstak landbouw en visserij ,3 industrie/delfstoffen/energie ,2 bouwnijverheid ,7 handel/reparatie ,6 vervoer/opslag ,0 horeca ,0 informatie/communicatie ,4 financiële instellingen ,5 zakelijke dienstverlening ,7 overheid ,7 onderwijs ,5 gezondheid en welzijn ,3 cultuur/recreatie/overige dienstverlening ,3 totaal Zwijndrecht Toelichting: werkzame personen 12 uur per week. Voor uitzendkrachten geldt dat zij niet worden geregistreerd bij de vestiging waar zij werkzaam zijn, maar bij de uitzendorganisatie waar zij ingeschreven staan (= zakelijke dienstverlening). Grootteklasse Tabel 3.8 Aantal vestigingen naar grootteklasse, gemeente 1 p 2-4 p 5-9 p p p p p p 500p totaal vest. Alblasserdam Dordrecht HI-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht totaal Drechtsteden Toelichting: werkzame personen 12 uur per week Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 29

30 Tabel 3.9 Aantal werkzame personen naar grootteklasse, gemeente 1 p 2-4 p 5-9 p p p p p p 500p totaal w.p. a Alblasserdam Dordrecht HI-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht totaal Drechtsteden Toelichting: werkzame personen 12 uur per week a w.p.= werkzame personen Midden-, klein- en grootbedrijf Tot de categorie midden-, klein- en grootbedrijf behoren alle vestigingen behalve de vestigingen in de overige dienstverlening. Tabel 3.10 Aantal vestigingen MKB en grootbedrijf, gemeente 1 p 2-4 p 5-9 p p p p p p 500p totaal vest. Alblasserdam Dordrecht HI-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht totaal Drechtsteden Toelichting: werkzame personen 12 uur per week Tabel 3.11 Aantal werkzame personen MKB en grootbedrijf, gemeente 1 p 2-4 p 5-9 p p p p p p 500p totaal w.p. a Alblasserdam Dordrecht HI-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht totaal Drechtsteden Toelichting: werkzame personen 12 uur per week a w.p.= werkzame personen 30 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

31 Bedrijfsklasse Tabel 3.12 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfsklasse in de Drechtsteden, bedrijfsklasse vestigingen werkzame personen landbouw en visserij (A) landbouw en visserij industrie/delfstoffen/energie (B/C/D/E) zand, grind en kleiwinning 6 65 voedingsmiddelen industrie + vervaardiging van dranken vervaardiging van textiel vervaardiging van kleding primaire houtbewerking en vervaardiging van artikelen van hout, kurk en riet (excl.meubels) + vervaardiging van papier, karton en papier- en kartonwaren drukkerijen, reproductie van opgenomen media vervaardiging van cokesproducten en aardolieverwerking, van chemische producten en van farmaceutische grondstoffen en producten vervaardiging van producten van rubber en kunststof vervaardiging van overige niet-metaalhoudende minerale producten vervaardiging van metalen in primaire vorm vervaardiging van metaalproducten (excl. machines en apparaten) vervaardiging van computers en van elektronische en optische apparatuur vervaardiging van elektrische apparatuur vervaardiging van overige machines en apparaten vervaardiging van auto s, aanhangwagens en opleggers 6 96 vervaardiging van overige transportmiddelen vervaardiging van meubels vervaardiging van overige goederen reparatie en installatie van machines en apparaten afvalinzameling en behandeling; recycling (incl.afvalwater) + winning en distributie van water + produktie, distributie, handel in elektriciteit en aardgas sanering en overige afvalbeheer 6 57 bouwnijverheid (F) algemene burgerlijke en utiliteitsbouw en projectontwikkeling grond- water- en wegenbouw (excl. grondverzet) gespecialiseerde werkzaamheden in de bouw handel/reparatie (G) handel in en reparatie van auto s, motorfietsen en aanhangers groothandel en handelbemiddeling (excl.auto s en motorfietsen) detailhandel (excl. auto s) vervoer/opslag (H) vervoer over land vervoer over water + luchtvaart opslag en dienstverlening voor vervoer post en koeriers horeca (I) logiesverstrekking eet- en drinkgelegenheden informatie/communicatie (J) uitgeverijen productie en distributie van films en tv-programma s; maken en uitgeven van geluidopnamen + verzorgen en uitzenden van radio en tv-programma s telecommunicatie dienstverlenende activiteiten op het gebied van informatietechnologie dienstverlenende activiteiten op het gebied van informatie Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 31

32 Tabel 3.12 Vervolg bedrijfsklasse vestigingen werkzame personen financiële instellingen (K) financiële instellingen, verzekeringen en pensioenfondsen overige financiële dienstverlening zakelijke dienstverlening (L/M/N) verhuur van en handel in onroerend goed rechtskundige dienstverlening, accountancy, belastingadvisering en administratie holdings, concerndiensten binnen eigen concern en managementadvisering architecten, ingenieurs en technisch ontwerp en advies; keuring en controle speur en ontwikkelingswerk 7 14 reclame en marktonderzoek industrieel ontwerp en vormgeving, fotografie, vertaling en overige consultancy veterinaire dienstverlening verhuur en lease van auto s en overige roerende goederen arbeidsbemiddeling, uitzendbureaus en personeelbeheer reisbemiddeling, reisorganisaties, toeristische informatie en reserveringsbureaus beveiliging en opsporing facility management, reiniging en landschapverzorging overige zakelijke dienstverlening overheid (O) openbaar bestuur; overheidsdiensten en verplichte sociale verzekeringen onderwijs (P) onderwijs gezondheid en welzijn (Q) gezondheidszorg verpleging, verzorging en begeleiding met overnachting maatschappelijke dienstverlening zonder overnachting cultuur/recreatie/overige dienstverlening (R/S/T/U) kunst culturele uitleencentra, openbare archieven, musea, dieren- en plantentuinen, natuurbehoud loterijen en kansspelen 9 56 sport & recreatie levensbeschouwelijke en politieke organisaties, belangen- en ideële organisaties, hobbyclubs reparatie van computers en consumentenartikelen wellness en overige dienstverlening; uitvaartbranche totaal Drechtsteden Toelichting: werkzame personen 12 uur per week 32 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

33 Tabel 3.13 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfsklasse in Alblasserdam, bedrijfsklasse vestigingen werkzame personen landbouw en visserij (A) landbouw en visserij 7 17 industrie/delfstoffen/energie (B/C/D/E) vervaardiging van overige machines en apparaten + reparatie en installaties voor machines en apparaten 7 76 vervaardiging van metalen in primaire vorm + vervaardiging van metaalproducten (excl. machines en apparaten) vervaardiging van meubels 5 42 vervaardiging van overige transportmiddelen 5 65 overig: voedingsmiddelenindustrie + vervaardiging van textiel + drukkerijen, reproductie van opgenomen media + vervaardiging van farmaceutische grondstoffen en producten + vervaardiging van producten van rubber en kunststof + vervaardiging van computers en van elektronische en optische apparatuur + vervaardiging van elektrische apparatuur + vervaardiging van overige goederen bouwnijverheid (F) algemene burgerlijke utiliteitsbouw en projectontwikkeling grond-, water- en wegenbouw (geen grondverzet) 5 41 gespecialiseerde werkzaamheden in de bouw handel/reparatie (G) handel en reparatie van auto s, motorfietsen en aanhangers groothandel en handelbemiddeling (excl. auto s en motorfietsen) detailhandel vervoer/opslag (H) vervoer over land vervoer over water opslag en dienstverlening voor vervoer post en koeriers 5 48 horeca (I) logiesverstrekking + eet- en drinkgelegenheden informatie/communicatie (J) uitgeverijen 5 32 dienstverlenende activiteiten op het gebied van informatie en informatietechnologie financiële instellingen (K) financiële instellingen en overige financiële dienstverlening 9 38 zakelijke dienstverlening (L/M/N) verhuur van en handel in onroerend goed 8 31 rechtskundige dienstverlening, accountancy, belastingadvisering en administratie holdings, concerndiensten binnen eigen concern en managementadvisering architecten, ingenieurs en technisch ontwerp en advies; keuring en controle reclame en marktonderzoek 5 31 industrieel ontwerp en vormgeving, fotografie, vertaling en overige consultancy arbeidsbemiddeling, uitzendbureaus en personeelbeheer reisbemiddeling, reisorganisaties, toeristische informatie en reserveringsbureaus 7 25 facilitymanagement, reiniging en landschapsverzorging overig: speur en ontwikkelingswerk + veterinaire dienstverlening + verhuur en lease van auto s en overige roerende goederen + beveiliging en opsporing + overige zakelijke dienstverlening 8 14 overheid (O) openbaar bestuur; overheidsdiensten en verplichte sociale verzekeringen 4 99 Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 33

34 Tabel 3.13 Vervolg bedrijfsklasse vestigingen werkzame personen onderwijs (P) onderwijs gezondheid en welzijn (Q) gezondheidszorg verpleging, verzorging en begeleiding met overnachting + maatschappelijke dienstverlening zonder overnachting cultuur/recreatie/overige dienstverlening (R/S/T/U) kunst + culturele uitleencentra, openbare archieven, musea, dieren- en plantentuinen, natuurbehoud 6 12 sport en recreatie 7 27 wellness en overige dienstverlening; uitvaartbranche overig: levensbeschouwelijke en politieke organisaties, belangen- en ideële organisaties, hobbyclubs + reparatie van computers en consumentenartikelen 7 9 totaal Alblasserdam Toelichting: werkzame personen 12 uur per week 34 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

35 Tabel 3.14 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfsklasse in Dordrecht, bedrijfsklasse vestigingen werkzame personen landbouw en visserij (A) landbouw en visserij industrie/delfstoffen/energie (B/C/D/E) voedingsmiddelen industrie + vervaardiging van dranken vervaardiging van textiel en van kleding 9 22 drukkerijen, reproductie van opgenomen media vervaardiging van cokesproducten en aardolieverwerking + vervaardiging van chemische producten vervaardiging van overige niet-metaalhoudende minerale producten 8 75 vervaardiging van metalen in primaire vorm en van metaalproducten (excl. machines en apparaten) vervaardiging van computers en van elektronische en optische apparatuur vervaardiging van elektrische apparatuur 8 76 vervaardiging van overige machines en apparaten + reparatie en installatie van machines en apparaten vervaardiging van auto s, aanhangwagens opleggers en overige transportmiddelen vervaardiging van meubels vervaardiging van overige goederen afvalinzameling en behandeling; recycling (incl.afvalwater) + winning en distributie van water + sanering en overig afvalbeheer overig: zand, grind en kleiwinning + primaire houtbewerking en vervaardiging van artikelen van hout, kurk en riet (excl. meubels) + vervaardiging van papier, karton en papier- en kartonwaren + vervaardiging van producten van rubber en kunststof bouwnijverheid (F) algemene burgerlijke en utiliteitsbouw en projectontwikkeling grond- water- en wegenbouw (excl. grondverzet) gespecialiseerde werkzaamheden in de bouw handel/reparatie (G) handel in en reparatie van auto s, motorfietsen en aanhangers groothandel en handelbemiddeling (excl.auto s en motorfietsen) detailhandel (excl. auto s) vervoer/opslag (H) vervoer over land vervoer over water + luchtvaart opslag en dienstverlening voor vervoer post en koeriers horeca (I) logiesverstrekking eet- en drinkgelegenheden informatie/communicatie (J) uitgeverijen productie en distributie van films en tv-programma s; maken en uitgeven van geluidopnamen + verzorgen en uitzenden van radio en tvprogramma s telecommunicatie 8 33 dienstverlenende activiteiten op het gebied van informatietechnologie dienstverlenende activiteiten op het gebied van informatie financiële instellingen (K) financiële instellingen overige financiële dienstverlening Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 35

36 Tabel 3.14 Vervolg bedrijfsklasse vestigingen werkzame personen zakelijke dienstverlening (L/M/N) verhuur van en handel in onroerend goed rechtskundige dienstverlening, accountancy, belastingadvisering en administratie holdings, concerndiensten binnen eigen concern en managementadvisering architecten, ingenieurs en technisch ontwerp en advies; keuring en controle reclame en marktonderzoek industrieel ontwerp en vormgeving, fotografie, vertaling en overige consultancy veterinaire dienstverlening 5 32 verhuur en lease van auto s en overige roerende goederen arbeidsbemiddeling, uitzendbureaus en personeelbeheer reisbemiddeling, reisorganisaties, toeristische informatie en reservering beveiliging en opsporing facility management, reiniging en landschapverzorging overig: overige zakelijke dienstverlening + speur en ontwikkelingswerk overheid (O) openbaar bestuur; overheidsdiensten en verplichte sociale verzekeringen onderwijs (P) onderwijs gezondheid en welzijn (Q) gezondheidszorg verpleging, verzorging en begeleiding met overnachting maatschappelijke dienstverlening zonder overnachting cultuur/recreatie/overige dienstverlening (R/S/T/U) kunst culturele uitleencentra, openbare archieven, musea, dieren- en plantentuinen, natuurbehoud loterijen en kansspelen 9 56 sport & recreatie levensbeschouwelijke en politieke organisaties, belangen- en ideële organisaties, hobbyclubs reparatie van computers en consumentenartikelen wellness en overige dienstverlening; uitvaartbranche totaal Dordrecht Toelichting: Werkzame personen 12 uur per week. 36 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

37 Tabel 3.15 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfsklasse in Hendrik-Ido-Ambacht, bedrijfsklasse vestigingen werkzame personen landbouw en visserij (A) landbouw en visserij industrie/delfstoffen/energie (B/C/D/E) drukkerijen, reproductie van opgenomen media 5 95 vervaardiging van metaalproducten (excl. Machines en apparaten) 7 89 vervaardiging van overige machines en apparaten vervaardiging van overige transportmiddelen 8 55 vervaardiging van meubels 5 18 overig: voedingsmiddelenindustrie + primaire houtbewerking en vervaardiging van artikelen van hout, kurk en riet (excl. Meubels) + vervaardiging van chemische producten + vervaardiging van producten van rubber en kunststof + vervaardiging van elektrische apparatuur + vervaardiging van overige goederen + afvalinzameling en behandeling; recycling + sanering en overig afvalbeheer bouwnijverheid (F) algemene burgerlijke en utiliteitsbouw en projectontwikkeling grond- water- en wegenbouw (excl. Grondverzet) 6 13 gespecialiseerde werkzaamheden in de bouw handel/reparatie (G) handel in en reparatie van auto s, motorfietsen en aanhangers groothandel en handelbemiddeling (excl.auto s en motorfietsen) detailhandel (excl. Auto s) vervoer/opslag (H) vervoer over land vervoer over water opslag en dienstverlening voor vervoer post en koeriers 5 22 horeca (I) eet- en drinkgelegenheden informatie/communicatie (J) dienstverlenende activiteiten op het gebied van informatie en informatietechnologie overig: uitgeverijen + productie en distributie van films en tvprogramma s; maken en uitgeven van geluidopnamen + telecommunicatie 5 13 financiële instellingen (K) financiële instellingen en overige financiële dienstverlening zakelijke dienstverlening (L/M/N) verhuur van en handel in onroerend goed rechtskundige dienstverlening, accountancy, belastingadvisering en administratie holdings, concerndiensten binnen eigen concern en managementadvisering architecten, ingenieurs en technisch ontwerp en advies; keuring en controle reclame en marktonderzoek industrieel ontwerp en vormgeving, fotografie, vertaling en overige consultancy arbeidsbemiddeling, uitzendbureaus en personeelbeheer reisbemiddeling, reisorganisaties, toeristische informatie en reserveringsbureaus 5 40 facility management, reiniging en landschapverzorging overig: speur en ontwikkelingswerk + veterinaire dienstverlening + verhuur en lease van auto s en overige roerende goederen + beveiliging en opsporing + overige zakelijke dienstverlening overheid (O) openbaar bestuur; overheidsdiensten en verplichte sociale verzekeringen Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 37

38 Tabel 3.15 Vervolg bedrijfsklasse vestigingen werkzame personen onderwijs (P) onderwijs gezondheid en welzijn (Q) gezondheidszorg verpleging, verzorging en begeleiding met overnachting + maatschappelijke dienstverlening zonder overnachting cultuur/recreatie/overige dienstverlening (R/S/T/U) sport & recreatie 6 19 wellness en overige dienstverlening; uitvaartbranche overig: kunst + culturele uitleencentra, openbare archieven, musea, dieren- en plantentuinen en natuurbehoud + levensbeschouwelijke en politieke organisaties, belangen- en ideële organisaties, hobbyclubs + reparatie van computers en consumentenartikelen totaal Hendrik-Ido-Ambacht Toelichting: Werkzame personen 12 uur per week. 38 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

39 Tabel 3.16 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfsklasse in Papendrecht, bedrijfsklasse vestigingen werkzame personen landbouw en visserij/industrie/delfstoffen/energie (A/B/C/D/E) landbouw + zand, grind en kleiwinning 6 66 drukkerijen, reproductie van opgenomen media 5 76 vervaardiging van metalen in primaire vorm + vervaardiging van metaalproducten (excl. machines en apparaten) vervaardiging van overige machines en apparaten + reparatie en installatie van machines en apparaten vervaardiging van overige transportmiddelen overig: voedingsmiddelenindustrie + vervaardiging van textiel + vervaardiging van kleding + vervaardiging van chemische producten + vervaardiging van producten van rubber en kunststof + vervaardiging van overige niet-metaalhoudende minerale producten + vervaardiging van computers en van elektronische en optische apparatuur + vervaardiging van elektrische apparatuur + vervaardiging van meubels + vervaardiging van overige goederen + produktie, distributie, handel in elektriciteit en aardgas + afvalwaterinzameling en behandeling + sanering en overig afvalbeheer bouwnijverheid (F) algemene burgerlijke en utiliteitsbouw en projectontwikkeling grond- water- en wegenbouw (excl. grondverzet) gespecialiseerde werkzaamheden in de bouw handel/reparatie (G) handel in en reparatie van auto s, motorfietsen en aanhangers groothandel en handelbemiddeling (excl.auto s en motorfietsen) detailhandel (excl. auto s) vervoer/opslag (H) vervoer over land vervoer over water opslag en dienstverlening voor vervoer + post en koeriers horeca (I) eet- en drinkgelegenheden + logiesverstrekking informatie/communicatie (J) overig: dienstverlenende activiteiten op het gebied van informatie en informatietechnologie + telecommunicatie financiële instellingen (K) financiële instellingen 9 67 overige financiële dienstverlening zakelijke dienstverlening (L/M/N) verhuur van en handel in onroerend goed rechtskundige dienstverlening, accountancy, belastingadvisering en administratie holdings, concerndiensten binnen eigen concern en managementadvisering architecten, ingenieurs en technisch ontwerp en advies; keuring en controle reclame en marktonderzoek industrieel ontwerp en vormgeving, fotografie, vertaling en overige consultancy verhuur en lease van auto s en overige roerende goederen 5 79 arbeidsbemiddeling, uitzendbureaus en personeelbeheer reisbemiddeling, reisorganisaties, toeristische informatie en reservering 7 19 facility management, reiniging en landschapverzorging overig: veterinaire dienstverlening + beveiliging en opsporing + overige zakelijke dienstverlening overheid (O) openbaar bestuur; overheidsdiensten en verplichte sociale verzekeringen Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 39

40 Tabel 3.16 Vervolg bedrijfsklasse vestigingen werkzame personen onderwijs (P) onderwijs gezondheid en welzijn (Q) gezondheidszorg verpleging, verzorging en begeleiding met overnachting maatschappelijke dienstverlening zonder overnachting cultuur/recreatie/overige dienstverlening (R/S/T/U) kunst + culturele uitleencentra, openbare archieven, musea, dieren- en plantentuinen, natuurbehoud 6 24 sport & recreatie 6 37 reparatie van computers en consumentenartikelen 7 12 overig: wellness en overige dienstverlening; uitvaartbranche + levensbeschouwelijke en politieke organisaties, belangen- en ideële organisaties, hobbyclubs totaal Papendrecht Toelichting: Werkzame personen 12 uur per week. 40 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

41 Tabel 3.17 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfsklasse in Sliedrecht, bedrijfsklasse vestigingen werkzame personen landbouw/industrie/delfstoffen/energie (A/B/C/D/E) drukkerijen, reproductie van opgenomen media 5 38 vervaardiging van metalen in primaire vorm + vervaardiging van metaalproducten (excl. machines en apparaten) vervaardiging van elektrische apparatuur vervaardiging van overige machines en apparaten vervaardiging van auto s, aanhangwagens, opleggers en overige transportmiddelen vervaardiging van meubels 5 28 overig: landbouw + voedingsmiddelenindustrie + vervaardiging van textiel + vervaardiging van kleding + primaire houtbewerking en vervaardiging van artikelen van hout, kurk en riet (excl. meubels) + vervaardiging van producten van rubber en kunststof + vervaardiging van overige nietmetaalhoudende minerale producten + vervaardiging van computers en van elektronische en optische apparatuur + vervaardiging van overige goederen + afvalinzameling en behandeling; recycling bouwnijverheid (F) algemene burgerlijke en utiliteitsbouw en projectontwikkeling grond- water- en wegenbouw (excl. grondverzet) gespecialiseerde werkzaamheden in de bouw handel/reparatie (G) handel in en reparatie van auto s, motorfietsen en aanhangers groothandel en handelbemiddeling (excl.auto s en motorfietsen) detailhandel (excl. auto s) vervoer/opslag (H) vervoer over land vervoer over water opslag en dienstverlening voor vervoer + post en koeriers horeca (I) eet- en drinkgelegenheden + logiesverstrekking informatie/communicatie (J) dienstverlenende activiteiten op het gebied van informatietechnologie + uitgeverijen financiële instellingen (K) financiële instellingen, verzekeringen en pensioenfondsen overige financiële dienstverlening zakelijke dienstverlening (L/M/N) verhuur van en handel in onroerend goed rechtskundige dienstverlening, accountancy, belastingadvisering en administratie holdings, concerndiensten binnen eigen concern en managementadvisering architecten, ingenieurs en technisch ontwerp en advies; keuring en controle reclame en marktonderzoek industrieel ontwerp en vormgeving, fotografie, vertaling en overige consultancy arbeidsbemiddeling, uitzendbureaus en personeelbeheer facility management, reiniging en landschapverzorging overig: speur en ontwikkelingswerk + veterinaire dienstverlening + verhuur en lease van auto s en overige roerende goederen + reisbemiddeling, reisorganisaties, toeristische informatie en reserveringsbureaus + beveiliging en opsporing + overige zakelijke dienstverlening overheid (O) openbaar bestuur; overheidsdiensten en verplichte sociale verzekeringen Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 41

42 Tabel 3.17 Vervolg bedrijfsklasse vestigingen werkzame personen onderwijs (P) onderwijs gezondheid en welzijn (Q) gezondheidszorg verpleging, verzorging en begeleiding met overnachting maatschappelijke dienstverlening zonder overnachting cultuur/recreatie/overige dienstverlening (R/S/T/U) kunst + culturele uitleencentra, openbare archieven, musea, dieren- en plantentuinen, natuurbehoud 6 15 sport & recreatie 6 41 wellness en overige dienstverlening; uitvaartbranche overig: levensbeschouwelijke en politieke organisaties, belangen- en ideële organisaties, hobbyclubs + reparaties van computers en consumentenartikelen 5 98 totaal Sliedrecht Toelichting: Werkzame personen 12 uur per week. 42 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

43 Tabel 3.18 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfsklasse in Zwijndrecht, bedrijfsklasse vestigingen werkzame personen landbouw en visserij (A) landbouw industrie/delfstoffen/energie (B/C/D/E) voedingsmiddelen industrie primaire houtbewerking en vervaardiging van artikelen van hout, kurk en riet (excl. meubels) + vervaardiging van papier, karton en papier- en kartonwaren drukkerijen, reproductie van opgenomen media vervaardiging van overige niet-metaalhoudende minerale producten vervaardiging van metalen in primaire vorm + vervaardiging van metaalproducten (excl. machines en apparaten) vervaardiging van overige machines en apparaten + reparatie en installatie van machines en apparaten vervaardiging van auto s, aanhangwagens, opleggers en overige transportmiddelen vervaardiging van meubels vervaardiging van overige goederen 7 59 overig: zand, grind en kleiwinning + vervaardiging van textiel + vervaardiging van kleding + vervaardiging van cokesproducten en aardolieverwerking + vervaardiging van chemische producten + vervaardiging van producten van rubber en kunststof + vervaardiging van computers en van elektronische en optische apparatuur + vervaardiging van elektrische apparatuur + afvalinzameling en behandeling; recycling bouwnijverheid (F) algemene burgerlijke en utiliteitsbouw en projectontwikkeling grond- water- en wegenbouw (excl. grondverzet) gespecialiseerde werkzaamheden in de bouw handel/reparatie (G) handel in en reparatie van auto s, motorfietsen en aanhangers groothandel en handelbemiddeling (excl.auto s en motorfietsen) detailhandel (excl. auto s) vervoer/opslag (H) vervoer over land vervoer over water opslag en dienstverlening voor vervoer post en koeriers horeca (I) eet- en drinkgelegenheden informatie/communicatie (J) uitgeverijen 5 39 dienstverlenende activiteiten op het gebied van informatie en informatietechnologie overig: productie en distributie van films en tv-programma s; maken en uitgeven van geluidopnamen + telecommunicatie 8 13 financiële instellingen (K) financiële instellingen, verzekeringen en pensioenfondsen overige financiële dienstverlening zakelijke dienstverlening (L/M/N) verhuur van en handel in onroerend goed rechtskundige dienstverlening, accountancy, belastingadvisering en administratie holdings, concerndiensten binnen eigen concern en managementadvisering architecten, ingenieurs en technisch ontwerp en advies; keuring en controle reclame en marktonderzoek Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 43

44 Tabel 3.18 Vervolg bedrijfsklasse vestigingen werkzame personen zakelijke dienstverlening (L/M/N) industrieel ontwerp en vormgeving, fotografie, vertaling en overige consultancy verhuur en lease van auto s en overige roerende goederen arbeidsbemiddeling, uitzendbureaus en personeelbeheer reisbemiddeling, reisorganisaties, toeristische informatie en reserveringsbureaus 8 24 facility management, reiniging en landschapverzorging overig: veterinaire dienstverlening + beveiliging en opsporing + overige zakelijke dienstverlening overheid (O) openbaar bestuur; overheidsdiensten en verplichte sociale verzekeringen onderwijs (P) onderwijs gezondheid en welzijn (Q) gezondheidszorg verpleging, verzorging en begeleiding met overnachting maatschappelijke dienstverlening zonder overnachting cultuur/recreatie/overige dienstverlening (R/S/T/U) kunst + culturele uitleencentra, openbare archieven, musea, dieren- en plantentuinen, natuurbehoud sport & recreatie levensbeschouwelijke en politieke organisaties, belangen- en ideële organisaties, hobbyclubs 5 22 reparatie van computers en consumentenartikelen wellness en overige dienstverlening; uitvaartbranche totaal Zwijndrecht Toelichting: werkzame personen 12 uur per week Arbeidsduur Tabel 3.19 Aantal banen naar geslacht en arbeidsduur, mannen vrouwen totaal gemeente 1-11 uur 12 uur totaal 1-11 uur 12 uur totaal 1-11 uur 12 uur totaal Alblasserdam Dordrecht HI-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht totaal Drechtsteden Toelichting: totaal aantal banen 1 t/m 11 uur en 12 uur per week 44 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

45 Tabel 3.20 Aantal en aandeel banen per bedrijfstak, (Drechtsteden) en (Nederland) bedrijfstak aantal Drechtsteden Nederland landbouw en visserij 206 0,2% 3,0% industrie/delfstoffen/energie ,4% 11,4% bouwnijverheid ,6% 6,4% handel/reparatie ,2% 17,6% vervoer/opslag ,3% 5,3% horeca ,1% 4,2% informatie/communicatie ,6% 3,2% financiële instellingen ,4% 3,1% zakelijke dienstverlening ,8% 14,2% overheid ,4% 5,6% onderwijs ,8% 6,6% gezondheid en welzijn ,7% 15,2% cultuur/recreatie/overige dienstverlening ,5% 4,0% totaal Drechtsteden % 100% Toelichting: totaal aantal banen 1 t/m 11 uur en 12 uur per week. De drie maanden verschil in peildata kan de vergelijking tussen Drechtsteden en Nederland in (zeer) geringe mate beïnvloeden. Bron: LISA voor cijfers Nederland Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 45

46 46 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

47 4 Ontwikkeling vestigingen en werkgelegenheid Tabel 4.1 Ontwikkeling aantal vestigingen aantal ontwikkeling gemeente Alblasserdam ,7% ,5% Dordrecht ,4% ,7% HI-Ambacht ,1% ,9% Papendrecht ,0% ,7% Sliedrecht ,2% ,6% Zwijndrecht ,3% ,0% totaal Drechtsteden ,8% ,9% Tabel 4.2 Ontwikkeling aantal werkzame personen 12 uur per week aantal ontwikkeling gemeente Alblasserdam ,6% ,4% Dordrecht ,2% ,2% HI-Ambacht ,6% -42-0,7% Papendrecht ,6% ,2% Sliedrecht ,5% -17-0,2% Zwijndrecht ,2% ,9% totaal Drechtsteden ,2% ,9% Tabel 4.3 Ontwikkeling aantal kleine banen 1-11 uur per week aantal ontwikkeling gemeente Alblasserdam ,3% ,7% Dordrecht ,5% ,7% HI-Ambacht ,4% ,6% Papendrecht ,3% -53-6,2% Sliedrecht ,7% -3 0,3% Zwijndrecht ,9% ,2% totaal Drechtsteden ,8% ,8% Tabel 4.4 Ontwikkeling totaal aantal banen (1-11 uur en 12 uur per week) aantal ontwikkeling gemeente Alblasserdam ,4% ,0% Dordrecht ,5% ,2% HI-Ambacht ,9% -8-0,1% Papendrecht ,7% ,4% Sliedrecht ,3% -20-0,2% Zwijndrecht ,5% ,6% totaal Drechtsteden ,5% ,3% Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 47

48 Tabel 4.5 Ontwikkeling aantal werkzame personen per bedrijfstak, Drechtsteden aantal ontwikkeling bedrijfstak landbouw en visserij ,0% ,1% industrie/delfstoffen/energie ,2% ,1% bouwnijverheid ,1% ,0% handel/reparatie ,2% -11-0,1% vervoer/opslag ,7% ,6% horeca ,3% ,8% informatie/communicatie ,3% ,1% financiële instellingen ,9% -55-3,6% zakelijke dienstverlening ,0% ,5% overheid ,2% ,5% onderwijs ,4% -31-0,5% gezondheid en welzijn ,7% ,2% cultuur/recreatie/overige dienstverlening ,0% +36 1,5% totaal Drechtsteden ,2% ,9% Toelichting: Werkzame personen 12 uur per week Tabel 4.6 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfstak, in Alblasserdam vestigingen werkzame personen bedrijfstak landbouw en visserij industrie/delfstoffen/energie bouwnijverheid handel/reparatie vervoer/opslag horeca informatie/communicatie financiële instellingen zakelijke dienstverlening overheid onderwijs gezondheid en welzijn cultuur/recreatie/overige dienstverlening totaal Alblasserdam Toelichting: Werkzame personen 12 uur per week Tabel 4.7 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfstak, in Dordrecht vestigingen werkzame personen bedrijfstak landbouw en visserij industrie/delfstoffen/energie bouwnijverheid handel/reparatie vervoer/opslag horeca informatie/communicatie financiële instellingen zakelijke dienstverlening overheid onderwijs gezondheid en welzijn cultuur/recreatie/overige dienstverlening totaal Dordrecht Toelichting: Werkzame personen 12 uur per week 48 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

49 Tabel 4.8 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfstak, in Hendrik-Ido-Ambacht vestigingen werkzame personen bedrijfstak landbouw en visserij industrie/delfstoffen/energie bouwnijverheid handel/reparatie vervoer/opslag horeca informatie/communicatie financiële instellingen zakelijke dienstverlening overheid onderwijs gezondheid en welzijn cultuur/recreatie/overige dienstverlening totaal Hendrik-Ido-Ambacht Toelichting: Werkzame personen 12 uur per week Tabel 4.9 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfstak, in Papendrecht vestigingen werkzame personen bedrijfstak landbouw en visserij + industrie/delfstoffen/energie bouwnijverheid handel/reparatie vervoer/opslag horeca informatie/communicatie financiële instellingen zakelijke dienstverlening overheid onderwijs gezondheid en welzijn cultuur/recreatie/overige dienstverlening totaal Papendrecht Toelichting: Werkzame personen 12 uur per week Tabel 4.10 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfstak, in Sliedrecht vestigingen werkzame personen bedrijfstak landbouw en visserij industrie/delfstoffen/energie bouwnijverheid handel/reparatie vervoer/opslag horeca informatie/communicatie financiële instellingen zakelijke dienstverlening overheid onderwijs gezondheid en welzijn cultuur/recreatie/overige dienstverlening totaal Sliedrecht Toelichting: Werkzame personen 12 uur per week Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 49

50 Tabel 4.11 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijfstak, in Zwijndrecht vestigingen werkzame personen bedrijfstak landbouw en visserij industrie/delfstoffen/energie bouwnijverheid handel/reparatie vervoer/opslag horeca informatie/communicatie financiële instellingen zakelijke dienstverlening overheid onderwijs gezondheid en welzijn cultuur/recreatie/overige dienstverlening totaal Zwijndrecht Toelichting: Werkzame personen 12 uur per week 50 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

51 5 Vestigingen en werkgelegenheid op bedrijventerreinen Tabel 5.1 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijventerrein in Alblasserdam vestigingen werkzame personen bedrijventerrein Haven Zuid Hoogendijk Nieuwland/Nedstaal Polder het Nieuwland Vinkenwaard Vinkenwaard-Zuid totaal Alblasserdam Toelichting: Werkzame personen 12 uur per week Tabel 5.2 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijventerrein in Dordrecht vestigingen werkzame personen bedrijventerrein Bedrijventerrein Groene Zoom Vissersdijk-West en 1402 Vissersdijk-Beneden Vissersdijk-Oost Egstraat e.o Bastion lokatie Maasstraat e.o e Merwedehaven e Merwedehaven e Merwedehaven Weeskinderendijk/Dokweg Handelskade/ s Gravendeelsedijk Voltastraat e.o. (De Put) Louterbloemen Wilhelminahaven Julianahaven Krabbegors Krabbepolder Wieldrecht Dordtse Kil I Amstelwijck-West Schotman terrein Amstelwijck Dordtse Kil II Dordtse Kil III/ 1918 Oostkil/ 1919 Dordtse Kil IV totaal Dordrecht Toelichting: Werkzame personen 12 uur per week Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 51

52 Tabel 5.3 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijventerrein in Hendrik-Ido-Ambacht vestigingen werkzame personen bedrijventerrein Antoniapolder Bedrijvenpark Langeweg De Sandeling Grotenoord Veersedijk totaal Hendrik-Ido-Ambacht Toelichting: Werkzame personen 12 uur per week Tabel 5.4 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijventerrein in Papendrecht vestigingen werkzame personen bedrijventerrein Molenvliet Noordhoek Oosteind/Ketelhaven Polder het Nieuwland totaal Papendrecht Toelichting: Werkzame personen 12 uur per week Tabel 5.5 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijventerrein in Sliedrecht vestigingen werkzame personen bedrijventerrein Baanhoek Kerkerak Molenplaat Noordoost Quadrant Nijverwaard Oostelijke Rivieroever Stationspark totaal Sliedrecht Toelichting: Werkzame personen 12 uur per week Tabel 5.6 Aantal vestigingen en werkzame personen per bedrijventerrein in Zwijndrecht vestigingen werkzame personen bedrijventerrein De Gors Bakestein De Geer Develpoort Grote Lindt Molenvliet Onderdijkserijweg Ringdijk Rivieroever Ter Steeghe totaal Zwijndrecht Toelichting: Werkzame personen 12 uur per week 52 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

53 Bijlagen Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 53

54 54 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

55 Bijlage 1 Vragenlijst Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 55

56 56 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

57 Bijlage 2 Kaart bedrijventerreinen Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 57

58 58 Bedrijvenregister Drechtsteden 2009

59 Publicaties van het Onderzoekcentrum Drechtsteden Algemeen Trends Toekomst van Dordrecht 2009 Kerncijfers Drechtsteden Staat van de Drechtsteden 2008 Prognose plechtigheden op de Essenhof in Dordrecht Bestuur en Imago Imago Oud Krispijn, Herhalingsmeting 2008 Vertrouwen in het bestuur en oordeel over de raadscommunicatie Imago onderzoek De Grote Rivieren 2007 Imago Oud-Krispijn 2006 Bekend maakt bemind Monitor Beeld van Dordt 2005 Wijkpanel Staart Imago 2005 Bevolking Bevolkingsprognose per wijk gemeente Dordrecht Integrale leerlingenprognose gemeente Dordrecht Dordt op z n droogst jaarlijks Dienstverlening Klanttevredenheidsonderzoek Sociale Dienst Drechtsteden 2009 Klanttevredenheidsonderzoek Wijklijn 2007 Klanttevredenheidsonderzoek Drechthopper 2006 Klanttevredenheidsonderzoek Monumenten 2006 Klanttevredenheidsonderzoek Parkeren Bekendheid, gebruik en tevredenheid website en E-loket 2006 Bekendheid en wensen Ondernemersloket 2005 Evaluatie waarderingsgesprekken 2005 Economie en Arbeidsmarkt Monitor Binnenstad Bedrijvenregister Drechtsteden Monitor Route 23 Dordrecht en Drechtsteden Situatie, toekomstperspectief en randvoorwaarden voor ontwikkeling bedrijven buitengebied Dordrecht 2007 Passantenenquête Kernwinkelgebied 2007 Jongerenonderzoek Route Evaluatie vrijdagmiddagmarkt 2005 Koopgedrag, koopstromen en het functioneren van het aanbod in de sector dagelijkse artikelen 2005 Inkomen en Armoede Inkomensmonitor Dordt-West Meting SMS-Kinderfonds 2006 Leefbaarheid en Veiligheid Veiligheidsbeleving op school Sturen aan de wal, Brede aanpak jeugdcriminaliteit uitgelicht 2008 Politiekeurmerk Veilig wonen 0- en 1- meting 2007 Leefbaarheid en veiligheid Dordrecht De burger over de buurtagent 2007 Evaluatie stadswachten in de wijken 2007 Leefbaarheid en veiligheid Zwijndrecht Leefbaarheid en veiligheid in de Drechtsteden Leefbaarheid en veiligheid Oud-Beijerland Wijkpanel Veilig opgroeien in de Staart 2006 Leefbaarheid en veiligheid in Sliedrecht Leefbaarheid en veiligheid in Alblasserdam Mobiliteit en Milieu Milieu in de Drechtsteden Gebruik bestrijdingsmiddelen en meststoffen onder hoveniers nulmeting 2007 Evaluatie Wijkverkeersplannen 2006 Milieumonitor Dordrecht Evaluatie Verkeersplan Binnenstad 2006 Belevingswaardeonderzoek oppervlaktewater Goeree-Overflakkee 2006 Evaluatie proef mini-container papier 2005 Onderwijs Onderwijsmonitor Dordrecht Overgang basisonderwijs - voortgezet onderwijs 2007 Huiswerkbegeleiding bij Dordtse zelforganisaties 2006 Laaggeletterdheid in Dordrecht 2006 Jongeren en huiswerk 2005 Kiezen voor beroepsonderwijs 2005 Vrije tijd Recreatie in Dordrecht 2009 Vrijetijdsmonitor Dordrecht Evaluatie festival- en evenementenbeleid Dordrecht 2007 Publieksprofiel en economische en toeristische betekenis Sinterklaashuis Bereik en waardering RTV Dordrecht herhalingsmeting 2006 Evaluatie Internationaal Poppentheater Festival 2005 Cultuurbereik Welzijn Bekendheid en gebruik Openbare Bibliotheek Dordrecht Inventarisatie behoefte dagarrangementen Hendrik-Ido-Ambacht 2008 Jongerenmonitor Mantelzorg Dordrecht Anatomische model van de civil society voor de WMO 2008 Factsheet Antilliaanse Dordtenaren Factsheet Jongerenparticipatie 2008 Ouderenmonitor Leefsituatie ouderen in Zwijndrecht Ban yuda otro Antilliaans moederschap in Dordt 2007 Sociale voorzieningen in Hendrik-Ido-Ambacht 2007 Factsheet Sociale Staat van Dordrecht Integratiemonitor Dordrecht Realisatie- en exploitatiemogelijkheden hostelvoorziening 2006 Evaluatie kwaliteitsimpuls Stadspolder 2006 Opinie buurtwerk 2005 Inventarisatie WMO Drechtsteden 2005 Wonen Woonmonitor Drechtsteden Woonwensen senioren en aanbod van complexen 2008 Opinieonderzoek structuurvisie Papendrecht Opinieonderzoek structuurvisie Dordrecht Verhuisonderzoek Drechtsteden 2005 en Bewonersoordeel openbaar groen 2007 Enquête onderzoek Woonkeus en woonruimteverdelingssysteem 2006 Behoefte aanleunwoningen Sterrenburg 2005 Bovenstaande lijst bevat een selectie van publicaties van het OCD Meer cijfers en trends kunt u vinden op onze website Informatie/bestellen: (078) Onderzoekcentrum Drechtsteden Postbus AP DORDRECHT [email protected] Bedrijvigheid en werkgelegenheid in de Drechtsteden 59