Brainstormen, het creatieve denken

Transcriptie

1 Brainstormen, het creatieve denken Dirk van Nimwegen Docent onderzoekstechnieken Consultant bvba van Nimwegen Drs. Gezondheidswetenschappen & linguistiek 1

2 Wetenschappelijke methode Focus Observatie Hypothese Experiment Evaluatie Wetenschappelijke methode Poogt bestaande dingen te begrijpen En in een doosje te leggen De creatieve aanpak probeert nieuwe dingen te maken en te vergeten dat er ooit een doos was 2

3 Wat is creativiteit? CREATIVITEIT is NIET COPIEREN CREATIVITEIT is Met iets Nieuws komen los van conventies 3

4 CREATIVITEIT is Begrip van een situatie herstructureren op een niet vanzelf sprekende manier Wat als ik geen idee heb? Out of the box 4

5 Outside the box Inside the box Wat was er vóór de CHAOS? 5

6 Toeval helpt iets in beweging zetten 6

7 Voorbereiding: Probleem definiëren Inzicht verwerven Richting bepalen Divergeren: Brainstormtechnieken Kwantiteit Nieuwe benadering Voorbereiding: Probleem definiëren Inzicht verwerven Richting bepalen 7

8 Divergeren: Brainstormtechnieken Kwantiteit Nieuwe benadering Voorbereiding: Probleem definiëren Inzicht verwerven Richting bepalen Analyse: Organiseer ideëen Leg verbanden Afwijken: Brainstormtechnieken Kwantiteit Nieuwe benadering Synthese: Unieke uitdrukking Wijk af van standaard Voorbereiding: Probleem definiëren Inzicht verwerven Richting bepalen Analyse: Organiseer ideëen Leg verbanden Divergeren: Brainstormtechnieken Kwantiteit Nieuwe benadering Voorbereiding: Probleem definiëren Inzicht verwerven Richting bepalen Analyse: Organiseer ideëen Leg verbanden Synthese: Unieke uitdrukking Wijk af van standaard Evaluatie: Beoordeling,meet af tegen doelstelling 8

9 Actie AFWIJKEN Combineren TECHNIEK! 1. Wat zei de turnleraar altijd? 2. Weten en geloven zijn twee verschillende dingen, gelijk en ongelijk ook 3. Elk probleem kan in een vraag worden vertaald 4. Onze creativiteit wordt gestuurd door vermogens die we allemaal hebben 5. Een nieuw idee hoeft niet splinternieuw te zijn 9

10 6. Onze geest is trager dan wijzelf 7. Twee weten niet noodzakelijk méér dan één, maar komen samen gemakkelijker tot ideeën. 8. Dwarsliggers houden de sporen bij mekaar 9. Zot zijn doet echt geen zeer 10. Door het je moeilijker te maken, komt de oplossing gemakkelijker Wat zei de turnleraar altijd? 10

11 Weten en geloven zijn twee verschillende dingen, gelijk en ongelijk ook Hoe we kijken is belangrijk Oriëntatie Positie Identificatie Richting Niet weten kan ook Elk probleem kan in een vraag worden vertaald 11

12 Vaststelling vs Probleemstelling 34 Vaststelling vs Probleemstelling Ik wil buiten gaan en het regent Ik zal nat worden! Ik hou er niet van om door de regen te lopen ik moet nu dringend weg Vaststelling Vaststelling Vaststelling Vaststelling 35 Probleemstelling Hoe blijf ik droog? Hoe kan ik bereiken wat ik wil, zonder buiten te moeten gaan? Hoe zorg ik er voor dat iemand me brengt? 36 12

13 Probleemstelling Betrokkenheid Startpunt van actie Feiten zijn géén probleemstelling Tegenwoordig Probleem-eigenaar(s) Eerste stap op weg naar een oplossing Wat bereiken vs hoe oplossen Actief geformuleerd 37 Overweging: hoe sta je s morgens op? Beginnen we eraan, of niet? Een doel is belangrijk als idee (werk leidt tot het doel Een ideaal (algemeen) en een doel (specifiek) zijn niet hetzelfde 38 Het gewenste resultaat Wat wil je precies? Hoe weet je dat je het resultaat bereikt hebt? Waar, wanneer, wil je dat resultaat bereiken? Welke voordelen zal je dat geven? 39 13

14 Het gewenste resultaat Wat houdt je momenteel tegen? Welke hulpbronnen of vaardigheden kunnen je behulpzaam zijn? Welke andere hulpbronnen of vaardigheden heb je nog nodig? 40 DE VRAAGSTELLING STUURT HET RESULTAAT 14

15 Startformulering Formuleer doel in één zin (35 wrdn) Concrete focus Hoe abstracter hoe algemener Probleemeigenaar Hoe-vraag manier waarop Bedenk-vraag eindresultaat Aantrekkelijk/uitdagend doel 43 Pas het toe! Probleemformulering genereren Hoe Kunnen We? Op Welke Manier? Zou Het Niet Fantastisch Zijn Als? Zou Het Niet Verschrikkelijk Zijn Als? Selectie Probleemformuleringen 44 Selectie Clusteren Selectie 45 15

16 46 Onze creativiteit wordt gestuurd door vermogens die we allemaal hebben Drie belangrijke vermogens ASSOCIATIE VERBEELDING VERSPRINGEN VAN PERCEPTIE 48 16

17 Associatie Analogieën Geheugen Aandacht Wet van de Tegenstelling Nabijheid Waarneming Voorstelling Herkenning Begripsvorming Zinsvorming Redenering 51 17

18 Bloem-associatie 52 Ketting-associatie Gras Tuin Zwembad Band Auto Toeter Muts 53 Verbeelding Wat als Ombeelding 54 18

19 Verbeelding 55 Verbeelding 56 Verbeelding 57 19

20 Verbeelding 58 Verbeelding Tijgerspreeuw 59 Verbeelding 60 20

21 Verbeelding 61 Verspringen van perceptie 62 21

22 Wat? 64 Welk dier?

23 Hoe oud? 67 Hoeveel poten? 68 Wat? 69 23

24 Onze geest is trager dan wijzelf 71 Het Müller-Lyer effect 72 24

25 Selectieve waarneming Grondslag is steeds: Bepaald gezichtspunt Leidend beginsel Bepaalde belangstelling Daardoor ziet iedereen maar een stuk van dezelfde (sociale) werkelijkheid. Vanuit bepaalde (sociale) positie (materieel beperkt, belangen) Hoeveelheid en aard informatie waarover beschikt, bepalend voor wat waargenomen. (Sociaal bepaalde / gesocialiseerde) voorkeur voor-of afkeer van personen en toestanden. Gezichtspunt waarneming

26

27 Belemmeringen Wat staat er? 79 Belemmeringen Parijs in in de lente 80 Er stond Parijs in in de lente 81 27

28 Hoeveel vierkanten? 82 Vul aan U S U N U S S U N E S C N A T E T D V

29 85 Twee weten niet noodzakelijk méér dan één, maar komen samen gemakkelijker tot ideeën Spelregels Alle ideeën worden serieus genomen Iedereen doet mee Iedereen is gelijk Fantaseren mag Voorrang voor ideeën die inpikken op andere Geen oordelen Snelheid 87 29

30 Spelregels: groepstechniek Kwantiteit aan ideeën Meerijden inhaken op ideeën van anderen Free-wheelen: bloemassociatie rond vér afliggende term + terugkoppeling 88 Basisflow Probleemstelling, vragen, antwoorden Precieze probleemomschrijving Wat is er al uitgeprobeerd, en waarom is dit mislukt Probleemformulering en herformulering Invalshoeken verwerven 89 Basisflow Genereren van ideeën 1ste ronde Incubatie Tussen-brainstorm Creativiteitstechnieken Evaluatie-fase 90 30

31 Spelregels en lachen mag! 91 31

32 Dwarsliggers houden de sporen bij elkaar 95 Een nieuw idee hoeft niet splinternieuw te zijn 32

33 De creatieve aanpak probeert nieuwe dingen te maken Door te putten uit: Onze fantasie Wat vlak onder onze ogen is 33

34 Strategieën Klimtechnieken Associatie Bloem (K) Ketting (K) Matec (K) Brainwriting Klassiek (schriftelijk) Dynamisch + clusteren! Aannames zijn grondstof om verder te gaan

35 Mogelijke technieken Vóóronderstellingen Eigenschappen van onderwerp omdraaien Boektitel-analogie Paradox Zoek natuuranalogie Maak terugkoppeling 103 Mogelijke technieken Natuuranalogie is oplossing niet al bedacht in de natuur Vb. vergelijking tussen het landingsgestel van een vliegtuig en het gewricht in de poten van een sprinkhaan 104 Mogelijke technieken Kortom: VERVREEMD JE VAN HET ONDERWERP, en maak dan een GEFORCEERDE TERUGKOPPELING

36 Geforceerde terugkoppeling Gebruik beschikbare denkvermogens Koppel terug naar het probleem Maw elke aanleiding gebruiken om je te laten inspireren voor een oplossing Geforceerd-systematisch Vrijlaten VORMGEVEN 106 Zweeftechnieken Analogie Fantastische analogie Super hero (Z) Metafoor (K) Directe analogie (K + Z) Natuuranalogie (K) Persoonlijke analogie (Z) Boektitelanalogie 107 Door het je moeilijker te maken wordt de oplossing soms makkelijker 36

37 Deviator vs creativiteitstechniek Geforceerde omweg Verwijderen van de vraag Naar een andere context 110 Deviatoren Maak de opdracht moeilijker Ambitieuzer Erger dan in werkelijkheid Extra beperkingen

38 Deviatoren Maak de opdracht gemakkelijker Stel je tevreden met een klein(er) resultaat Gemakkelijker dan in werkelijkheid 112 Deviatoren Vertrek vanuit de ideale oplossing Idealiteits-checklist Gratis Geen inspanningen Nu! Simpel Zelf (Versterk) voordelen Multiplicator 113 Deviatoren Meer complexiteit Maak het systeem complexer Versterk het alledaagse

39 Deviatoren Benut de schadelijke effecten Schijnbaar schadelijke effecten omdraaien naar waardevolle extra s 115 Deviatoren De houding van de luiaard Meer bereiken met minder inspanningen Selfservice 116 Deviatoren De abstractieladder Waarom (x 5) Hoe? (afdalen op de abstractieladder)

40 Deviatoren Herschik de componenten van de probleemsituatie Wat zijn de basiscomponenten? Herschik ze Hernoem de zaken Anagrammen 118 Deviatoren Contradicties Zoek naar contradicties in de probleemsituatie en formuleer ze in een vraagstelling Bedenk oplossingen hiervoor 119 Deviatoren Perspectief Speel met perspectief Tijdsperspectief Speels perspectief

41 Deviatoren Omkering Zet de zaken op zijn kop Foute antwoorden Keer onderwerp en lijdend voorwerp om Vrije omkering 121 Veel succes!! 41