Actieve informatievoorzieningc

Transcriptie

1 Actieve informatievoorzieningc INT aan : de gemeenteraad kopie aan : van : college van burgemeester en wethouders beh. ambtenaar : F.J. Mol portefeuillehouder : P.L.P.S. Hofman datum : 25 september 2018 kenmerk : Z107695/INT onderwerp : Actieve informatievoorziening Startnotitie "Op weg naar een Energieneutraal Bronckhorst 2030" Ja donderdag 25 oktober 2018 In het coalitieakkoord is duurzaamheid vanuit realisme opgenomen als een van de vier belangrijke opgaven. Van beleid naar actie staat centraal bij de doelstelling om reeds in 2030 energieneutraal te zijn. Deze ambitie is groot en moet in nauwe samenwerking met inwoners en ondernemers gerealiseerd worden. Op 12 september jl. is er een themabijeenkomst gehouden met u over de energietransitie en het proces om te komen tot een routekaart en een Bronckhorster energiemix. Tijdens de bijeenkomst hebben enkele partners middels een korte pitch hun kansen en belemmeringen gegeven en welke rol zijn kunnen spelen bij de energietransitie voor Bronckhorst. In bijgaande startnotitie is de aanzet voor de denkrichting en het proces om daadwerkelijk aan de slag te gaan om in 2030 energieneutraal te zijn. De energietransitie zit nog vol met onzekerheden en uitdagingen (en daarmee ook kansen); Technisch en financieel maar zeker ook sociaal maatschappelijk. Tegelijkertijd hebben de afgelopen jaren laten zien dat steeds meer inwoners en bedrijven doordrongen zijn van de noodzaak en daaraan ook een bijdrage willen leveren. Diverse veelal kleine projecten zijn daarvan het levend bewijs. Duidelijk is echter wel dat de gemeente niet in haar eentje successen kan boeken en dat een verbreding van de samenwerking met andere inwoners en ondernemers tijd en inspanning vragen. Voor het maken van een routekaart met uitvoeringsplan willen we met inwoners en betrokken partijen ronde tafel bijeenkomsten gaan organiseren. Samen met de samenleving denken we na over de invulling van een routekaart. De data voor de ronde tafel bijeenkomen in vijf kernen zijn al vastgelegd. De eerste is op 29 oktober 2018 en de anderen zijn in november Op basis van deze bijeenkomsten wordt een concept routekaart opgesteld en in de periode december 2018 januari 2019 besproken met de stakeholders en inwoners. De besluitvorming van de routekaart met de Bronckhorster energiemix is dan gepland in de periode februari 2019 maart Na vaststelling in uw gemeenteraad kan het uitvoeringsprogramma vanaf maart 2019 starten. Pagina 1 van 1

2 Startnotitie Sept 2018

3 Inleiding/samenvatting Energiemix Toekomstbeelden Strategie Proces Inleiding/samenvatting In de afgelopen jaren is de gemeente volop betrokken geweest bij de totstandkoming van de lokale en regionale agenda voor uitvoering van het Energieakkoord en de onderliggende klimaatdoelstellingen. In het coalitieakkoord is duurzaamheid vanuit realisme opgenomen als een van de vier belangrijke opgaven. Van beleid naar actie staat centraal bij de doelstelling om reeds in 2030 energieneutraal te zijn. Deze ambitie is groot en moet in nauwe samenwerking met inwoners, ondernemers, (maatschappelijke) organisaties en partners gerealiseerd worden. De energietransitie zit nog vol met onzekerheden en uitdagingen (en daarmee ook kansen); Technisch en financieel maar zeker ook sociaal maatschappelijk. Tegelijkertijd hebben de afgelopen jaren laten zien dat steeds meer inwoners en bedrijven doordrongen zijn van de noodzaak en daaraan ook een bijdrage willen leveren. Diverse veelal kleine projecten zijn daarvan het levend bewijs. Duidelijk is echter wel dat de gemeente niet in haar eentje successen kan boeken en dat een verbreding van de samenwerking met andere inwoners en ondernemers tijd en inspanning vragen. Van alle partijen wordt immers grote investeringen en veranderingen verwacht. Het in goede banen leiden van onrust en weerstand zijn onderdeel van het transitieproces. Waarbij niet langer de vraag of maar de vraag hoe centraal staat. Voor veel aspecten van de energietransitie speelt de gemeente een bescheiden rol. Waar de gemeente wel een grote rol speelt is om bij haar inwoners, bedrijven en organisaties het bewustzijn te vergroten, het faciliteren en stimuleren van het treffen van energiemaatregelen en voor te bereiden op een andere (energie)toekomst. Ook kan de gemeente ervoor zorgen dat binnen haar invloedssfeer de goede voorbeelden en innovaties ontstaan. Vanuit deze gedachte lijkt het voor de hand om in te zetten op een programmatische en integrale aanpak met concrete doelen en keuzes. Keuzes gemaakt in samenwerking met inwoners en bedrijven waarin de gemeente zich een betrouwbare partner toont. Eind 2018/begin 2019 komen we met een aanpak en routekaart. Deze startnotitie is de aanzet voor de denkrichting en proces om daadkrachtig aan de slag te gaan om in 2030 energieneutraal te zijn.

4 Inleiding/samenvatting Energiemix Toekomstbeelden Strategie Proces Energiemix Het energieverbruik in Bronckhorst is de optelling van wat er lokaal duurzaam wordt opgewekt, wat er binnenkomt vanuit hernieuwbare bronnen en wat er binnenkomt vanuit niet duurzame bronnen. Doelstelling is om 2030 zowel de vraag naar energie te hebben verminderd (met ongeveer 45%) alsmede de gehele resterende vraag naar energie uit de 27 duurzame (lokale) bronnen te halen. Hiervoor zijn diverse scenario s mogelijk waarbij er ruimte is voor keuzes. Het gaat echter wel om heldere en grootschalige beslissingen over onder andere de inzet van windturbines, zonnevelden en collectieve warmtevoorzieningen. De provincie Gelderland heeft voor alle Gelderse gemeenten een energiemix laten maken. De bureau s Overmorgen en Quintel hebben dit gemaakt middels het Energie Transitie Model. Deze eerste versies van de energiemix dienen als startpunt voor de dialoog met de samenleving. De afbeelding hiernaast geeft een van de scenario s weer uitgaande van een mix van diverse energiebronnen. De andere twee scenario s, waarbij de eerste zonder windturbines en de tweede met 22 windturbines, staan in de bijlage van deze notitie. Uiteraard zijn andere variaties (zoals het ha. beslag zonnevelde) ook mogelijk. Elke mix heeft echter weer zijn eigen effect op besparing, capaciteit in de winter en zomer, onbalans, opslag enz. In de uitwerking van de aanpak en de routekaart zal uiteindelijk een definitieve Bronckhorster energiemix worden bepaald. Dit met alle betrokkenen, Er is bij de drie scenario s geen rekening gehouden met de technische, financiële landschappelijke en maatschappelijke aspecten. Ook niet of geothermie en waterstof ingezet kan worden en biomassa voldoende beschikbaar is. Voorbeeld scenario Energiemix Bronckhorst 1. Energievraag eindgebruik Energiebronnen Totaal Besparing -45% TJ Benzine / diesel / LPG Gas overige (o.a. industrie) Gas gebouwde omgeving Biomassa en -brandstof Collectieve warmte Individuele zonthermie Elektriciteit TJ TJ Fossiel (overig) 0 Biobrandstof 36 Aardgas 0 Biogas 304 Waterstof import 0 Individuele zonthermie 111 Houtsoortige biomassa 197 Omgevingswarmte 565 Restwarmte en diepe geothermie 348 Zonnepanelen Windturbines TJ Inwoners: Woningen: Energiegebruik gebouwde omgeving: 36% 3. Opgave per thema 2030 Wind 249 TJ 12 windturbines op land (3 MW) 0 windturbines op zee (10 MW) Collectieve Warmte 528 TJ Vermogen bronnen: 34 MW woningequivalenten Geothermie (66%) Restwarmte (0%) Warmtepompen (34%) Overig (0%) (Hernieuwbaar) Gas 567 TJ Aardgas (0%) Biogas (54%) Waterstof (46%) Deze factsheet is gegenereerd door het Energietransitiemodel voor het volgende scenario: pro.energytransitionmodel.com/scenarios/ Zon TJ PV-panelen op daken 809 TJ 206 ha zonneveld 552 TJ 436 MW vermogen PV panelen zonnecollectoren 111 TJ 39 MW Individuele Warmte TJ Warmtepompen 39% Overig 41% Biomassa 233 TJ Bijstook biomassa Transport Overig 36 TJ 197 TJ 8% 12%

5 Inleiding/samenvatting Energiemix Toekomstbeelden Strategie Proces Toekomstbeelden Om te komen tot een energieneutrale gemeente Bronckhorst in 2030 willen we de komende jaren maximale stappen zetten. In deze collegeperiode willen we minimaal een verdubbeling van de in Bronckhorst opgewekte energie. En na de verdubbeling er sprake is van tempoversnelling in de jaren De versnelling zal mede samenhangen met de duidelijkheid en besluitvorming van de warmtransitie. De huidige landelijke ontwikkelingen zoals de aankomende klimaatwet en de opdracht van het Rijk om regionale energiestrategieën (RES) op te stellen zullen een belangrijke pijler vormen voor de strategische keuzes in de komende jaren. In de routekaart zal aandacht worden besteed aan participatie, eigenaarschap en bewustwording voor alle betrokkenen. Daarbij zal ook gekeken worden naar oplossingen voor de ouderen, huurders en inwoners met beperkte mogelijkheden om te investeren. Het zorgen dat projecten of initiatieven gestart kunnen worden zal een aanjagerfonds en een duurzaamheidslening noodzakelijk zijn. Bronckhorst geeft hierin zelf het goede voorbeeld door in de eigen organisatie de keuzes zelf ook toe te passen (denk aan eigen energie inkoop, tegengaan verspilling, openbare verlichting, duurzaam vervoer, enz.). Elektriciteit - Energie Besparen - Hoeveel opwekking op land in Bronckhorst - Keuze voor de 27 bronnen, zoals wind, zon of biomassa - Gebruik van de beschikbare ruimte/ gronden - Structurering regionale samenwerking (RES) - Flexibilisering van het energiesysteem - Opslagcapaciteit Industrie en Landbouw (en landgebruik) - Proces efficiency en verdere elektrificatie - Veranderen en hergebruik van grondstoffen - Wel of geen opslag CO2 - Ketenaanpak veehouderij, reductie methaanemissie Mobiliteit - Maatregelen om vervoersbewegingen te verminderen, fiestgebruik stimuleren - Overheidsaanbestedingen vervoer, emissie loze openbaar vervoer - Elektrificatie transport - Inzet waterstof verkennen - Inzet Bio Brandstoffen Gebouwde omgeving besparing - Toename aanbod isolatie en verlaging van de kosten - Verduurzaming woningvoorraad - Aardgasvrije nieuwbouw (bestaande bouw zie de volgende pagina) - Onderzoek naar kansen voor waterstof - Vervangende nieuwbouw In 2030 is Bronckhorst energieneutraal!

6 Inleiding/samenvatting Energiemix Toekomstbeelden Strategie Proces Toekomstbeelden Gebouwde omgeving warmtetransitie De warmtetransitie vraagt in deze startnotitie om specifieke aandacht. Alhoewel grote besluiten moeten worden genomen als het gaat om de opwekking van elektriciteit is al wel duidelijk wat de mogelijkheden zijn met wind en zon. Voor de warmtetransitie is er echter nog veel onduidelijk en gelijktijdig sprake van zeer ingrijpende maatregelen. Vragen over de toepassing van biogas, waterstof, stikstof en dergelijke vragen om landelijke uitwerking en zitten nog veelal in de experimentele fase. In het klimaatakkoord is opgenomen dat binnen enkele jaren duidelijk is wat de gemeente per gebied, dorp, kern gaat doen om de transitie naar volledig aardgasvrij in te zetten. Het verschaffen van de duidelijkheid aan inwoners en bedrijven over de aanpak van het desbetreffende gebied zal in deze collegeperiode de voorwaarden moeten scheppen de juiste keuzes te maken. Deze duidelijkheid draagt ook bij aan het vertrouwen van de inwoners en bedrijven en aan de bereidheid partner te zijn in de transitie. Het gaat daarbij om partnerschap door het bieden van ruimte en het zoeken naar gedeelde verantwoordelijkheid. Bronckhorst gaat daarom zo snel mogelijk van start met een traject om deze duidelijkheid te verschaffen en daarmee een voortrekkersrol te nemen in Nederland. Belangrijk element daarvan is ook de deelname aan de proeftuin aardgasvrije wijken bij het ministerie van BZK. Het gaat daarbij om een experiment met waterstof. De eerste fase is duidelijk te maken waar de gemeente geen collectieve warmtevoorzienig zal aanleggen en daarvoor wel kansen liggen De tweede fase om van de kansrijke gebieden definitief te bepalen waar een collectieve voorziening zal komen. De derde fase om te beslissen wat de collectieve voorziening zal worden

7 Inleiding/samenvatting Energiemix Toekomstbeelden Strategie Proces Strategie Betrokkenheid Voor het maken van een aanpak en routekaart willen we met inwoners en betrokken partijen ronde tafel bijeenkomsten gaan organiseren. Samen met de samenleving denken we na over de invulling van een routekaart. De rol en betrokkenheid van de samenleving is de kritische succesfactor van deze transitie. We maken een routekaart die niet slechts een beleidstreven is maar juist concrete stappen definieert op weg naar een energieneutraal Bronckhorst in Waarbij inwoners, bedrijven en betrokken partijen volwaardig participeren, initiatieven nemen en uitvoeren. Soms in co-creatie met de gemeente. De routekaart De routekaart zal dienen als breed fundament en tevens als stip op de horizon waar we voor diverse thema s naar toe werken. Waar we in deze startnotitie ons echt beperken tot de energietransitie zal in de routekaart de duurzame ontwikkeling worden benaderd vanuit de Triple-P filosofie: waar people (sociaal-cultureel kapitaal) en profit (economisch kapitaal) en planet (ecologisch kapitaal) in harmonieuze wijze gecombineerd moeten worden. Bouwstenen De routekaart geeft naast de stip in 2030 een tussenhalte in 2022, om inzicht en focus te krijgen in de te volgen route. In de routekaart zal de beleidsuitgangspunten uit het Koersdocument Duurzame Energie Achterhoek: zichtbaar, merkbaar, onmisbaar verwerkt worden. Tevens een kansen- en belemmeringenkaart voor duurzame energieopwekkingsprojecten bevatten. Ook zal het financiële instrumenten bevatten en inzicht geven welke inzet noodzakelijk is. De routekaart zal bestaan uit vier bouwstenen:

8 Inleiding/samenvatting Energiemix Toekomstbeelden Strategie Proces Proces STAP 1: Themabijeenkomst STAP 2: Analyse & Scenario STAP 3: Ronde Tafel STAP 4: Concept routekaart STAP 5: Vaststelling raad 12 September 2018 Oktober 2018 November 2018 Dec 2018 Jan 2019 Feb Mrt 2019 Themabijeenkomst met de gemeenteraad. Samen kansen en belemmeringen in beeld brengen. Vaststellen van denkrichting voor het proces met inwoners en betrokken partijen in de samenleving Het starten van een analyse en een mogelijke scenario s die in de volle breedte in beeld brengt waar de noodzakelijke maatregelen mogelijk zijn om de doelen te realiseren. Hiervoor zal tevens een enquête worden ingezet onder het inwonerspanel. Ronde tafelbijeenkomst in vijf kernen en inwoners over: A Urgentie, de opgave en kansen thema energie B Leefbaarheid, economie, klimaat en ruimte/landschap. Concept routekaart met stakeholders en inwoners bespreken. Vaststelling definitieve routekaart met de Bronckhorster energiemix door de gemeenteraad. Start uitvoeringsprogramma.

9 Inleiding/samenvatting Energiemix Toekomstbeelden Strategie Proces Proces voorwaarden Tijdspad Deze startnotitie gaat in eerste instantie om te komen tot de vaststelling van een definitieve routekaart in het eerste kwartaal van Alle inzet zal nodig zijn om deze planning te halen en gelijktijdige inwoners en bedrijven volwaardig en tevreden aangehaakt te hebben en te houden. In de routekaart zelf zal een uitgebreid tijdspad worden opgenomen die lopen tot 2030 met daarin tussenstappen in 2022 en Projectteam Voor het maken van de routekaart vormen we een tijdelijk interdisciplinair projectteam bestaande uit diverse beleidsvelden en clusters binnen de gemeentelijke organisatie. Na vaststelling van de routekaart zal een programmateam worden geformeerd. Inzet (middelen) De omvang van de transitie is dusdanig dat de huidige beleid- en uitvoeringscapaciteit onvoldoende is om hieraan inhoud te geven. Het organiseren van de samenwerking vraagt om de inzet van programma-management, stakeholder-management, projectcoördinatie, communicatie en datasturing. In de komende maanden (tot en met maart 2019) zal additionele inzet nodig zijn om de gesprekken te begeleiden en te adviezen en samenwerkingsmogelijkheden te analyseren. De schatting hiervan is ,- (out of pocket, tijdelijk inhuur enz.). De verwachte noodzakelijke inzet voor het programma zal worden opgenomen in de routekaart, maar zal substantieel en meerjarig van karakter zijn. Communicatie/marketing Communicatie speelt een cruciale rol bij het succes van het aankomende traject. Het cluster communicatie is volop betrokken bij het geformeerde projectteam. In oktober 2018 zal een uitgebreide gerichte communicatie actie worden uitgezet rondom de ronde tafel bijeenkomsten. Dit samen met betrokkken partijen in de samenleving. Dit om te zorgen dat het een gezamenlijke communicatietraject is. Er zal tevens een marketingstrategie worden ontwikkeld. Databehoefte en Monitoring De aanpak van de transitie is een uitgelezen kans (en een noodzakelijkheid) om op een nieuwe datagedreven wijze aan de slag te gaan. De kern van datagedreven werken is een opgavegerichte, kennisrijke en kort cyclische uitvoering. Het uitbuiten van alle databronnen en de inzet van data in het gehele proces resulteert in een andere manier van samenwerken en een grotere nadruk op kennisdeling binnen en buiten de organisatie. In de aanpak en de routekaart zal steeds een dataparagraaf worden opgenomen met aandacht voor resultaten, succesfactoren, (financiële) monitoring en de mogelijke inzet van data science/big data. Qua monitoring sluiten we waar mogelijk aan bij landelijke informatiebronnen (zie bijlage). De interactieve energiemix is een prachtig voorbeeld van de manier waarop data en handelingsperspectief samengaan. Onderzocht wordt in hoeverre deze tool ingezet kan worden als serious gaming instrument tijdens de ronde tafel gesprekken. Immers intenties en ideeën kunnen direct worden getoetst aan de daadwerkelijke gevolgen voor de opgave om in 2030 daadwerkelijke energie neutraal te zijn.

10 Bijlage Scenario 1: basis Energiemix Bronckhorst Inwoners: Woningen: Energiegebruik gebouwde omgeving: 36% Energievraag eindgebruik Besparing -45% TJ Benzine / diesel / LPG Gas overige (o.a. industrie) Gas gebouwde omgeving Biomassa en -brandstof Collectieve warmte Individuele zonthermie Opgave per thema 2030 Wind Zon 249 TJ TJ PV-panelen op daken 809 TJ 206 ha zonneveld 552 TJ 436 MW vermogen PV panelen zonnecollectoren 12 windturbines op land (3 MW) 111 TJ 0 windturbines op zee (10 MW) 39 MW Energiebronnen Elektriciteit TJ TJ Fossiel (overig) 0 Biobrandstof 36 Aardgas 0 Biogas 304 Waterstof import 0 Collectieve Warmte 528 TJ Vermogen bronnen: 34 MW woningequivalenten Geothermie (66%) Restwarmte (0%) Warmtepompen (34%) Overig (0%) Individuele Warmte TJ Warmtepompen 39% Overig 41% 8% 12% Individuele zonthermie 111 Houtsoortige biomassa 197 Omgevingswarmte 565 Restwarmte en diepe geothermie 348 Zonnepanelen Windturbines 249 Totaal TJ (Hernieuwbaar) Gas 567 TJ Aardgas (0%) Biogas (54%) Waterstof (46%) Biomassa 233 TJ Bijstook biomassa Transport 36 TJ Overig 197 TJ Deze factsheet is gegenereerd door het Energietransitiemodel voor het volgende scenario: pro.energytransitionmodel.com/scenarios/363674

11 Bijlage Scenario 2: geen wind Energiemix Bronckhorst Inwoners: Woningen: Energiegebruik gebouwde omgeving: 36% Energievraag eindgebruik Besparing -45% TJ Benzine / diesel / LPG Gas overige (o.a. industrie) Gas gebouwde omgeving Biomassa en -brandstof Collectieve warmte Individuele zonthermie Opgave per thema 2030 Wind Zon TJ PV-panelen op daken 809 TJ 280 ha zonneveld 749 TJ 499 MW vermogen PV panelen zonnecollectoren 0 windturbines op land (3 MW) 111 TJ 0 windturbines op zee (10 MW) 39 MW Elektriciteit TJ TJ 2. Energiebronnen Fossiel (overig) 0 Biobrandstof Aardgas 0 Biogas 304 Collectieve Warmte 528 TJ Vermogen bronnen: 34 MW woningequivalenten Geothermie (66%) Restwarmte (0%) Warmtepompen (34%) Overig (0%) Individuele Warmte TJ Warmtepompen 39% Overig 41% 8% 12% 1.50 Waterstof import 0 Individuele zonthermie 111 Houtsoortige biomassa 197 Omgevingswarmte 565 (Hernieuwbaar) Gas 567 TJ Biomassa 233 TJ 50 Restwarmte en diepe geothermie 348 Zonnepanelen Windturbines 0 Totaal 3.12 Aardgas (0%) Biogas (54%) Waterstof (46%) Bijstook biomassa Transport 36 TJ Overig 197 TJ Deze factsheet is gegenereerd door het Energietransitiemodel voor het volgende scenario: pro.energytransitionmodel.com/scenarios/374471

12 Bijlage Scenario 3: meer wind Energiemix Bronckhorst Inwoners: Woningen: Energiegebruik gebouwde omgeving: 36% Energievraag eindgebruik Besparing -48% TJ Benzine / diesel / LPG Gas overige (o.a. industrie) Gas gebouwde omgeving Biomassa en -brandstof Collectieve warmte Individuele zonthermie Opgave per thema 2030 Wind Zon 456 TJ TJ PV-panelen op daken 809 TJ 107 ha zonneveld 287 TJ 351 MW vermogen PV panelen zonnecollectoren 22 windturbines op land (3 MW) 111 TJ 0 windturbines op zee (10 MW) 39 MW Energiebronnen Elektriciteit TJ TJ Fossiel (overig) 0 Biobrandstof 36 Aardgas 0 Biogas 308 Collectieve Warmte 284 TJ Vermogen bronnen: 16 MW woningequivalenten Geothermie (36%) Restwarmte (0%) Warmtepompen (63%) Overig (1%) Individuele Warmte TJ Warmtepompen 35% Overig 47% 7% 11% 1.50 Waterstof import 0 Individuele zonthermie 111 Houtsoortige biomassa 197 Omgevingswarmte 568 (Hernieuwbaar) Gas 482 TJ Biomassa 233 TJ 50 Restwarmte en diepe geothermie 101 Zonnepanelen Windturbines 456 Totaal TJ Aardgas (0%) Biogas (64%) Waterstof (36%) Bijstook biomassa Transport 36 TJ Overig 197 TJ Deze factsheet is gegenereerd door het Energietransitiemodel voor het volgende scenario: pro.energytransitionmodel.com/scenarios/374481

13