phovoir Chocoladerichtlijn Docentenhandleiding rollenspel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "phovoir Chocoladerichtlijn Docentenhandleiding rollenspel"

Transcriptie

1 phovoir Chocoladerichtlijn Docentenhandleiding rollenspel

2 2 CHOCOLADERICHTLIJN BEGELEIDERSHANDLEIDING ROLLENSPEL Docentenhandleiding rollenspel Chocoladerichtlijn Korte omschrijving rollenspel De leerlingen spelen een vergadering van de Raad van de Europese Unie na. Het doel van de vergadering is om een besluit te nemen over het wetsvoorstel over de bestanddelen van chocolade. Dit voorstel kan pas een wet worden als de Raad van de Europese Unie én het Europees Parlement het eens worden over de definitieve wettekst. Gedurende de vergadering stelt het Europees Parlement de Raad van de Europese Unie op de hoogte van zijn standpunt over de Chocoladerichtlijn. De leerlingen spelen de rol van minister uit een EU-lidstaat. Aan de ene kant moeten zij rekening houden met de nationale belangen. Aan de andere kant moeten ze het Europese wetgevingsproces soepel laten verlopen. Er zijn ook vertegenwoordigers van de Europese Commissie en van het Europees Parlement. In sommige lidstaten mag alles wat op chocolade lijkt ook onder die naam verkocht worden. In andere lidstaten mag een product pas chocolade genoemd worden als er cacaoboter in zit. Dit is onhandig, omdat chocoladefabrikanten hierdoor niet in alle landen hun producten mogen verkopen. Dit belemmert de handel binnen de EU. De Europese Commissie wil de interne markt, waarin sprake is van vrij verkeer van goederen, bevorderen. Daarom komt de Commissie met een richtlijn die moet gelden voor alle lidstaten van b. Alle lidstaten worden verplicht om verkoop van deze chocolade toe te staan. Leerdoel Leerlingen ervaren hoe de Europese besluitvorming werkt en dat nationale belangen een rol kunnen spelen. Duur Het rollenspel duurt, inclusief de introductie, 75 minuten. Afhankelijk van de tijd die u heeft, kunt u de leerlingen meer of minder tijd geven voor de voorbereiding in groepjes. Ook kunt u de nabespreking inkorten als dat nodig is. Het is mogelijk om het rollenspel in twee lesuren te doen. U doet deel A en B dan in één lesuur. Daarna besteedt u één lesuur aan het rollenspel (C) en de nabespreking (D). Benodigdheden Introductiefilm. Optioneel: PowerPoint met extra uitleg over de Europese Unie. Voor iedere leerling een uitleg van de casus en een rolomschrijving. Papier voor aantekeningen van leerlingen. Excelsheet om de stemmen in te vullen (u kunt dit met de beamer op het scherm laten zien). a. Bedrijven mogen cacaoboter vervangen door andere plantaardige vetten en toch hun producten

3 CHOCOLADERICHTLIJN BEGELEIDERSHANDLEIDING ROLLENSPEL 3 Voorbereiding Zet van tevoren de stoelen in vergaderopstelling (een vierkant). Zorg voor voldoende zitplaatsen voor alle deelnemers. Frankrijk Voorzitter Verloop van het rollenspel Deel A. Introductiefilm en uitleg (10 15 minuten) Tsjechië Polen Portugal Duitsland Bekijk klassikaal de introductiefilm. Geef een korte uitleg over de Europese Unie. U kunt hierbij de PowerPoint gebruiken. Schrijf op het bord hoe het rollenspel verloopt: ronde 1, voorlopige stemming, standpunt Europees Parlement, schorsing, ronde 2, definitieve stemming, standpunt Europees Parlement. Leg uit dat de ministers tijdens de schorsing andere lidstaten en het Europees Parlement moeten overtuigen van hun standpunt. Het is ook mogelijk om tijdens de schorsing te vragen of de Europese Commissie het voorstel wil wijzigen. Verdeel de klas in veertien groepen. Groep 1 Europees Parlement (1 2 leerlingen) Groep 2 Voorzitter van de Raad van de Europese Unie (1 2 leerlingen Groep 3 Europese Commissie (1 2 leerlingen) Groep 4 t/m 14 Ministers van de EU-lidstaten (1 2 leerlingen per minister) Is de klas groter dan 28 leerlingen? Laat leerlingen dan in drietallen een rol spelen. Deel de rolomschrijvingen uit. NB. Als er te weinig leerlingen zijn, dan kunt u resp. Portugal, Ierland en Tsjechië uit het rollenspel halen. Het is belangrijk dat de stemmen van deze landen wel meetellen! U kunt zelf deze standpunten inbrengen tijdens de vergadering. Deel B: Voorbereiding in groepjes (5 10 minuten) Leerlingen werken hun rol uit met behulp van de rolomschrijving. Stemmen ze voor of tegen het voorstel van de Europese Commissie? En waarom? België Spanje Europees Parlement Europese Commissie Ronde 1: 10 minuten De voorzitter opent de vergadering en geeft het woord aan de Europese Commissie. De Europese Commissie leest het voorstel voor de richtlijn voor. De voorzitter vraagt ieder land om zijn standpunt over de richtlijn te verwoorden. Voorlopige stemming: de voorzitter vraagt welke landen in willen stemmen met de richtlijn, zoals verwoord door de Europese Commissie. Per land mag één hand opgestoken worden. Aan het einde van de stemming blijkt dat er geen meerderheid bestaat De voorzitter geeft het woord aan het Europees Parlement (EP). In het Europees Parlement stuitte het voorstel op grote weerstand. Het stemde met grote meerderheid tegen. De voorzitter schorst de vergadering 15 minuten. Tijdens de schorsing zoeken landen steun voor hun standpunten. Het is mogelijk om tijdens de schorsing wijzigingsvoorstellen (amendementen) in te dienen bij de Europese Commissie. Nederland Ierland Italië Deel C: Rollenspel Raad van de Europese Unie (45 minuten) : 15 minuten Onderhandeling: de ministers van de

4 4 CHOCOLADERICHTLIJN BEGELEIDERSHANDLEIDING ROLLENSPEL verschillende lidstaten zoeken steun voor hun standpunten of sluiten compromissen. Het is mogelijk de Europese Commissie te vragen om het voorstel te wijzigen. Ronde 2: 20 minuten De voorzitter opent de vergadering en benadrukt het gezamenlijke belang: interne handel in de EU. De voorzitter vraagt de Europese Commissie (EC) of zij het voorstel van de Chocoladerichtlijn heeft gewijzigd. Zo ja, dan krijgt de EC het woord om het gewijzigde voorstel voor te leggen aan de vergadering en toe te lichten waarom het voorstel is gewijzigd. Zo nee, dan herhaalt de EC het eerder verwoorde voorstel. De voorzitter vraagt de minister van iedere lidstaat toe te lichten wat hij vindt van het (gewijzigde) voorstel van de Europese Commissie. Is er niet voldoende tijd, geeft de voorzitter alleen enkele landen het woord. Officiële stemming: de voorzitter vraagt wie vóór het (gewijzigde) voorstel van de Europese Commissie stemt en wie tegen stemt. De voorzitter of u houdt de stemming bij in de excelsheet op de computer. Na de stemming verwoordt het Europees Parlement zijn positie mbt het (nieuwe) voorstel. Deel D: Nabespreking (10 minuten) Na afloop bespreekt u het proces en de ingebrachte argumenten. Reflecteer op de uitslag. Ligt het voor de hand dat het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie elkaar vinden in de besluit - vorming over de Chocoladerichtlijn? Dat is nodig om tot definitieve besluitvorming te komen. Nationale belangen kunnen Europese besluitvorming dwarsbomen. Ideologische verschillen kunnen overeenstemming in de weg staan. NB. Op de volgende pagina s vindt u de rolomschrijvingen voor de leerlingen. Tips: Help uw leerlingen op weg tijdens de schorsing. Welk land is te overtuigen? Laat uw leerlingen weten dat ze alles uit de kast mogen trekken om een mooi pleidooi te houden tijdens de tweede ronde. Dat maakt het debat levendig!

5 ROLLENSPEL CHOCOLADERICHTLIJN CHOCOLADERICHTLIJN BEGELEIDERSHANDLEIDING ROLLENSPEL 5 Europees Parlement Het Europees Parlement is de stem van het volk en vertegenwoordigt de burgers uit alle lidstaten van de EU. Het Europees Parlement speelt een beslissende rol in het wetgevende proces omdat het samen met de lidstaten zijn goedkeuring moet geven aan de wetsvoorstellen die de Europese Commissie initieert. Er zijn in totaal 751 parlementsleden en die zijn opgedeeld in politieke fracties. Hoewel de Europese Unie al sinds 1993 een interne markt kent, weigeren Frankrijk en België chocolade van andere Europese landen toe te laten. In sommige lidstaten mag alles wat op chocolade lijkt ook onder die naam verkocht worden. In andere lidstaten mag een product pas chocolade genoemd worden als er cacaoboter in zit. Dit is onhandig, omdat chocoladefabrikanten hierdoor niet in alle landen hun producten mogen verkopen. Dit belemmert de handel binnen de EU. Wat vindt het Europees Parlement van het voorstel over chocolade? Het voorstel dat de Europese Commissie heeft ingediend, stuitte op grote weerstand in het Europees Parlement. Het stemde met grote meerderheid tegen. Het voerde aan dat chocolade iets anders is dan wat bedrijven in het, Denemarken en vijf andere EU-lidstaten decennia lang hebben geproduceerd. Als gekozen vertegenwoordiging van de burgers uit de 28 lidstaten is het Parlement zeer begaan met de belangen van de consument die gebaat is bij begrijpelijke en juiste informatie over de levensmiddelen die hij koopt. In het huidige voorstel is het echter voor de consument niet duidelijk welke chocolade er nu in het schap ligt. Bovendien zijn een aanzienlijk aantal Europarlementariers bang dat de unieke smaak van de regionale specialiteit uit hun kieskring in gevaar komt als chocolade zomaar van andere ingredienten gemaakt mag worden. Jouw rol Het Europees Parlement heeft jou als rapporteur aangesteld om hun standpunt over het voorstel van de Europese Commissie voor een Chocoladerichtlijn te vertegenwoordigen. Jouw instructies zijn helder: het Europees Parlement verlangt van je dat jij je tegen het voorstel uit zult spreken. Wat moet je doen? 1. Nadat de lidstaten een eerste keer over het voorstel hebben gestemd, krijgt jij het woord van de voorzitter om het standpunt van het Europees Parlement te verkondigen. Je hebt anderhalve minuut spreektijd. 2. Indien het commissievoorstel geen meerderheid krijgt, zal er een lobbysessie plaatsvinden. Jij zult aan deze lobbysessie deelnemen omdat lidstaten zullen proberen om jouw steun te winnen. Lobby daarom actief met de andere partijen mee! 3. Na de lobbysessie volgt er een tweede stemronde voor de lidstaten. Daarna zal de voorzitter je vragen om te zeggen welk standpunt het Europees Parlement nu inneemt. : Houding t.a.v. Chocoladerichtlijn: België Voor / Tegen / Twijfel 11 Tsjechië Voor / Tegen / Twijfel 11 Duitsland Voor / Tegen / Twijfel 81 Ierland Voor / Tegen / Twijfel 5 Spanje Voor / Tegen / Twijfel 47 Frankrijk Voor / Tegen / Twijfel 66 Italië Voor / Tegen / Twijfel 60 Nederland Voor / Tegen / Twijfel 17 Polen Voor / Tegen / Twijfel 39 Portugal Voor / Tegen / Twijfel 10 Totaal Voor / Tegen / Twijfel

6 6 CHOCOLADERICHTLIJN BEGELEIDERSHANDLEIDING ROLLENSPEL ROLLENSPEL CHOCOLADERICHTLIJN Raad van de Europese Unie: voorzitterjullie leiden Bepaal onderling hoe je de taken verdeelt. als voorzitter de vergadering. De Raad van de Europese Unie is het forum van nationale ministers van elk EU-land, dat wetten vaststelt en beleid coördineert. Wat moet je doen als voorzitter? 0 10 minuten Ronde 1 Opening en vergadering leiden: 1. Open de vergadering en heet iedereen welkom. Vertel dat de Chocoladerichtlijn vandaag op de agenda staat. 2. Leg uit dat je in deze eerste ronde de standpunten peilt in een voorlopige stemming. Daarna volgt een schorsing van een kwartier en in ronde 2 hoop je tot een besluit te komen. 3. Geef het woord aan de Europese Commissie (EC). De Europese Commissie presenteert haar voorstel. 4. Vraag elke lidstaat om hun standpunt over het voorstel te verwoorden. Voorlopige stemming: Je vraagt de landen die in willen stemmen met het voorstel van de EC hun hand op te steken (één hand per land). Je noteert in de excelsheet of een land tegen (t) of voor (v) het voorstel stemt. Op deze sheet kun je makkelijk zien of de richtlijn is aangenomen. Om het voorstel aan te nemen is er een gekwalificeerde meerderheid nodig: 55 van de landen moeten vóór zijn en die landen moeten 65 van de bevolking in de EU vertegenwoordigen. In de tabel op de achterkant kun je de posities van de landen bijhouden.. Geef het Europees Parlement het woord om zijn positie uit te leggen. aankondigen: 1. Je concludeert dat er geen meerderheid is voor het voorstel van de EC. 2. Je vertelt wat de bedoeling is van de schorsing: a. en proberen tijdens de schorsing compromissen te sluiten die een meerderheid kunnen behalen. b. en proberen de EC over te halen het voorstel aan te passen, zodat ze toch met het voorstel in kunnen stemmen. Dit overleg tussen de lidstaten en de EC wordt onderhandelen of lobbyen genoemd. 3. Je schorst de vergadering een kwartier minuten Je hebt als voorzitter tijdens de schorsing geen specifieke taak. Let wel op de tijd. Jij moet aankondigen wanneer de vergadering weer begint minuten Ronde 2 Opening: Benadruk het belang van de gezamenlijke besluitvorming. Ondanks onderlinge verschillen, zijn we op zoek naar afspraken om makkelijk handel te kunnen drijven binnen de EU. Vergadering leiden:. 1. Vraag de EC of zij hun voorstel hebben gewijzigd naar aanleiding van de schorsing (de lobby) en na het horen van het standpunt van het Europees Parlement. 2. Geef de EC het woord om het (gewijzigde) voorstel te presenteren. 3. Vraag of er nog mensen zijn die willen reageren op het (gewijzigde) voorstel van de Europese Commissie of op één van de amendementen. Moedig het debat aan door vragen te stellen. Houd de tijd in de gaten. Vijf minuten voor het einde van de vergadering moet je overgaan tot de stemming. Definitieve stemming: Vraag ieder land één hand op te steken als ze voor een genoemd voorstel zijn.

7 CHOCOLADERICHTLIJN BEGELEIDERSHANDLEIDING ROLLENSPEL 7 Concludeer of het (gewijzigde) voorstel een meerderheid heeft gehaald. Dit kan met behulp van de excelsheet. 4. Na de stemming vraag je het Europees Parlement om zijn standpunt mbt het (nieuwe) voorstel in te brengen. Stemprocedure Belangrijk Een voorstel wordt aangenomen als er een meerderheid is van ten minste 55 van de landen en die landen ten minste 65 van de bevolking in de EU vertegenwoordigen. Ministers in Raad België Tsjechië Duitsland Ierland Spanje Frankrijk Italië Nederland Polen Portugal Voor / tegen / twijfel? 11 miljoen 11 miljoen 81 miljoen 5 miljoen 47 miljoen 66 miljoen 60 miljoen 17 miljoen 39 miljoen 10 miljoen 64 miljoen Totaal miljoen Aantal landen voor? Aantal inwoners voor? landen voor? inwoners voor? 55 gehaald? Ja / Nee 65 gehaald? Ja / Nee NB. De stemmingsprocedure is simpeler gemaakt dan deze in het echt is.

8 8 CHOCOLADERICHTLIJN BEGELEIDERSHANDLEIDING ROLLENSPEL ROLLENSPEL CHOCOLADERICHTLIJN Europese Commissie Jullie vertegenwoordigen het dagelijks bestuur van de Europese Unie. Net als de ministers in Nederland nemen jullie het initiatief voor wetgeving en houden jullie in de gaten of de wetten en richtlijnen worden uitgevoerd. Hoewel de Europese Unie al sinds 1993 een interne markt kent, weigeren Frankrijk en België chocolade van andere Europese landen toe te laten. Dit vinden jullie geen goede zaak. De EU moet een vrijhandelszone zijn. In sommige lidstaten mag alles wat op chocolade lijkt ook onder die naam verkocht worden. In andere lidstaten mag een product pas chocolade genoemd worden als er cacaoboter in zit. Dit is onhandig, omdat chocoladefabrikanten hierdoor niet in alle landen hun producten mogen verkopen. Dit belemmert de handel binnen de EU. Jullie voorstel: de Chocoladerichtlijn De Europese Commissie wil de interne markt, waarin sprake is van vrij verkeer van goederen, bevorderen. Daarom komt de Commissie met een richtlijn die moet gelden voor alle lidstaten van a. Bedrijven mogen cacaoboter vervangen door andere plantaardige vetten en toch hun producten b. Alle lidstaten worden verplicht om verkoop van deze chocolade toe te staan. Wat moeten jullie doen? 1. Presenteer jullie voorstel voor een Chocoladerichtlijn. 2. Zoek tijdens de schorsing een meerderheid voor het voorstel. Probeer ministers die tegen stemden over te halen om toch voor de richtlijn te stemmen. Jullie mogen het voorstel ook wijzigen, zodat er meer landen voor stemmen. 3. Houd rekening met de wensen van het Europees Parlement. Vlak voor de schorsing krijgen jullie het standpunt van het Europees Parlement. 4. Na de schorsing presenteren jullie het (gewijzigde) voorstel. Maak aantekeningen van wat ieder land zegt en houd goed bij wie jullie voorstel steunt en wie mogelijk over te halen is. Zie ook de tabel hieronder. Op de achterkant van dit blad kun je tijdens de vergadering aantekeningen maken. : Houding t.a.v. Chocoladerichtlijn: België Voor / Tegen / Twijfel 11 Tsjechië Voor / Tegen / Twijfel 11 Duitsland Voor / Tegen / Twijfel 81 Ierland Voor / Tegen / Twijfel 5 Spanje Voor / Tegen / Twijfel 47 Frankrijk Voor / Tegen / Twijfel 66 Italië Voor / Tegen / Twijfel 60 Nederland Voor / Tegen / Twijfel 17 Polen Voor / Tegen / Twijfel 39 Portugal Voor / Tegen / Twijfel 10 Totaal Voor / Tegen / Twijfel

9 ROLLENSPEL CHOCOLADERICHTLIJN België CHOCOLADERICHTLIJN BEGELEIDERSHANDLEIDING ROLLENSPEL 9 Photodisc/Getty Images worden. In andere lidstaten mag een product pas chocolade genoemd worden als er cacaoboter in zit. Dit is onhandig, omdat chocoladefabrikanten hierdoor niet in alle landen hun producten mogen verkopen. Dit belemmert de handel binnen de EU. Wat vindt België van het voorstel over chocolade? Je bent het niet eens met dit voorstel van de Europese Commissie. Alleen met cacaoboter mag je een product chocolade noemen! De Belgische chocolade is één van jullie belangrijkste exportproducten. De Belgen zijn erg trots op hun praline. België stemt tegen het voorstel van de Europese Commissie. Je wilt wel naar een oplossing zoeken. Misschien is het een idee om producten met andere plantaardige vetten bv. vegacacao te noemen? Dan kunnen alle producten toch in alle landen verkocht worden, maar is het voor de consument wel duidelijk wat echte chocolade is en wat niet. (miln) ROLLENSPEL CHOCO

10 10 CHOCOLADERICHTLIJN BEGELEIDERSHANDLEIDING ROLLENSPEL ROLLENSPEL CHOCOLADERICHTLIJN Duitsland Sigbert Georgi/Panther Media/GraphicObsession Wat vindt Duitsland van het voorstel over chocolade? Duitsland maakt en verkoopt veel nep chocolade. Hoewel je deze chocolade niet overal mag verkopen, gaat het goed met de Duitse verkoopcijfers. De verkoopcijfers kunnen nóg beter als overal chocolade met plantaardige vetten verkocht mag worden. Zwitserland zet je onder druk om tegen het voorstel te stemmen. Als je vóór stemt, dan moet Duitsland tol gaan betalen bij de Zwitserse grens voor de doorvoer van producten. De helft van de Duitse export gaat via Zwitserland. Vind je het belangrijker dat Duitsland geen tol betaalt bij de Zwitserse grens? Dan stem je tegen het voorstel. Vind je het belangrijker dat er een Europese afspraak komt, die bovendien voor Duitsland gunstig uitpakt? Dan stem je voor het voorstel. Jullie luisteren goed naar de voorstellen van de andere ministers. Is er een voorstel waar Duitsland zich in kan vinden?

11 ROLLENSPEL CHOCOLADERICHTLIJN Frankrijk CHOCOLADERICHTLIJN BEGELEIDERSHANDLEIDING ROLLENSPEL 11 Neil Beer/Photodisc/Getty Images Wat vindt Frankrijk van het voorstel over chocolade? Je bent het absoluut niet eens met dit voorstel van de Europese Commissie. Alleen met cacaoboter mag je een product chocolade noemen! De Franse ambachtelijke chocoladeindustrie gaat failliet als er concurrerende nepchocola op de markt komt. Jouw antwoord is dus duidelijk: non. Je hebt ook nog een ander belang. Frankrijk heeft nauwe banden met de voormalige koloniën waar cacaoboter wordt geproduceerd. Het is goed voor de relatie met deze gebieden om echte chocolade te produceren. Frankrijk stemt tegen het voorstel van de Europese Commissie. Je bent niet bereid om je standpunt te veranderen. Het is belangrijk dat je genoeg bondgenoten vindt om het voorstel van de Europese Commissie tegen te houden.

12 12 CHOCOLADERICHTLIJN BEGELEIDERSHANDLEIDING ROLLENSPEL ROLLENSPEL CHOCOLADERICHTLIJN Ierland Neil Beer/Photodisc/Getty Images Wat vindt Ierland van het voorstel over chocolade? Volgens een recente enquête van een onafhankelijk onderzoeksbureau blijkt dat consumenten niet proeven of er wel of geen cacaoboter in de chocolade zit. Jullie zijn het dan ook helemaal eens met de richtlijn van de Europese Commissie. Het is belachelijk dat Ierse chocolade van andere plantaardige vetten niet verkocht mag worden in België en Frankrijk. Ierland stemt voor het voorstel van de Europese Commissie. Jij wilt iedereen overtuigen van het belang van eerlijke concurrentie en dus van het belang van deze nieuwe richtlijn.

13 ROLLENSPEL CHOCOLADERICHTLIJN Italië CHOCOLADERICHTLIJN BEGELEIDERSHANDLEIDING ROLLENSPEL 13 Photodisc/Getty Images Wat vindt Italië van het voorstel over chocolade? Jullie balen van de slechte oogst van cacaobonen. Het voorstel van de Europese Commissie komt op een goed moment. Het is nu interessant om over te stappen op andere plantaardige vetten dan cacaoboter. Dan kunnen de Italiaanse fabrikanten goedkoper produceren en concurreren met Frankrijk en België. Maar voor de Italiaanse specialiteit Gianduia moet een uitzondering worden gemaakt. In de richtlijn moet komen te staan dat Gianduia alleen zo mag heten als het gemaakt is met cacaoboter. Italië stemt tegen het voorstel van de Europese Commissie. Jullie maken duidelijk aan de Europese Commissie dat jullie een clausule willen: Gianduia mag alleen zo heten als er cacaoboter in zit.

14 14 CHOCOLADERICHTLIJN BEGELEIDERSHANDLEIDING ROLLENSPEL ROLLENSPEL CHOCOLADERICHTLIJN European Union Nederland Wat vindt Nederland van het voorstel over chocolade? In Nederland wordt geen chocolade gemaakt, maar Nederland is goed bevriend met België waar wel chocolade wordt gemaakt. Nederland verkoopt bovendien veel melk aan België. België maakt chocolade met echte cacaoboter en is tegen het voorstel van de Europese Commissie. Nederland stemt tegen het voorstel van de Europese Commissie. Jullie kunnen verleid worden om vóór de nieuwe richtlijn van de Europese Commissie te stemmen, maar dan willen jullie wel iets terug. De Europese Commissie moet van jullie in het voorstel opnemen dat verse volle melk noodzakelijk blijft om iets chocolade te noemen. Verse volle melk is een belangrijk exportproduct van Nederland.

15 ROLLENSPEL CHOCOLADERICHTLIJN Polen CHOCOLADERICHTLIJN BEGELEIDERSHANDLEIDING ROLLENSPEL 15 istockphoto.com/artzmey Wat vindt Polen van het voorstel over chocolade? Polen heeft geen chocolade-industrie, maar wel een tabaksindustrie. Jullie zijn daarom meer bezig met de richtlijn over tabak die volgende week wordt behandeld in de Raad. Als jullie moeten kiezen, dan stemmen jullie liever vóór de richtlijn. Polen stemt voor het voorstel van de Europese Commissie. Je kunt wel verleid worden om tegen de nieuwe richtlijn van de Europese Commissie te stemmen, maar dan willen jullie er ook iets voor terug. Jullie lobbyen vooral bij de landen die tegen de richtlijn zijn. Je stemt alleen tegen de richtlijn, als Polen volgende week gesteund wordt in de strijd tegen de waarschuwende foto s op sigarettenpakjes. Portugal.

16 16 CHOCOLADERICHTLIJN BEGELEIDERSHANDLEIDING ROLLENSPEL ROLLENSPEL CHOCOLADERICHTLIJN Portugal Luis Santos/Panther Media/GraphicObsession Wat vindt Portugal van het voorstel over chocolade? Jullie vinden net als de Europese Commissie dat de regels soepeler moeten worden. We hebben niet voor niets een Europese Unie met een gemeenschappelijke markt. Portugal maakt al heel lang chocolade van andere plantaardige vetten dan cacaoboter. Deze vetten zijn goedkoper. Met de nieuwe richtlijn kan Portugal straks veel meer chocolade verkopen in de rest van Europa. Portugal stemt voor het voorstel van de Europese Commissie. Jullie proberen landen die twijfelen over te halen om voor de richtlijn te stemmen.

17 ROLLENSPEL CHOCOLADERICHTLIJN Spanje CHOCOLADERICHTLIJN BEGELEIDERSHANDLEIDING ROLLENSPEL 17 Jeremy Woodhouse/Digital Vision/Getty Images Wat vindt Spanje van het voorstel over chocolade? Hoewel Spanje niet zo veel chocolade produceert, vind je het wel belangrijk dat chocolade wordt gemaakt van cacaoboter. Spanjaarden hechten aan traditie. De Spaanse churros moeten toch in echte chocolade gedoopt worden! Spanje stemt tegen het voorstel van de Europese Commissie. Je kunt verleid worden om vóór de nieuwe richtlijn van de Europese Commissie te stemmen. Je vindt het namelijk belangrijk dat er goede Europese afspraken gemaakt worden, zodat overal dezelfde regels gelden. In de richtlijn moet natuurlijk wel staan dat de churros met echte chocolade (met cacaoboter) geserveerd worden. Je denkt actief mee over een oplossing. Is het een idee om twee verschillende etiketten te maken? Eén voor chocolade met cacaoboter en één voor chocolade van andere plantaardige vetten?

18 18 CHOCOLADERICHTLIJN BEGELEIDERSHANDLEIDING ROLLENSPEL ROLLENSPEL CHOCOLADERICHTLIJN Tsjechië Image Source/F1online Wat vindt Tsjechië van het voorstel over chocolade? Tsjechië heeft veel geïnvesteerd om chocolade met cacaoboter te kunnen produceren. Jullie hebben je helemaal aangepast aan de Franse, Belgische en Zwitserse eisen. Jullie zijn dus niet blij met het voorstel van de Europese Commissie. Tsjechië stemt tegen het voorstel van de Europese Commissie. Jullie proberen landen die twijfelen over te halen om tegen de richtlijn te stemmen.

19 ROLLENSPEL CHOCOLADERICHTLIJN CHOCOLADERICHTLIJN BEGELEIDERSHANDLEIDING ROLLENSPEL 19 Photodisc/Getty Images Wat vindt het van het voorstel over chocolade? De Britse chocoladefabrikanten zijn hard getroffen door de houding van Franse en Belgische douaneambtenaren. Zij stuurden de Britse chocolade weer terug, omdat het geen echte chocolade zou zijn. Frankrijk en België eisen een ander etiket op het product, zonder het woord chocolade. Dit soort protectionisme accepteren jullie niet. Het stemt voor het voorstel van de Europese Commissie. Jullie willen iedereen overtuigen van het belang van eerlijke concurrentie en dus van het belang van deze nieuwe richtlijn.

phovoir Rollenspel EU besluitvorming Docentenhandleiding

phovoir Rollenspel EU besluitvorming Docentenhandleiding phovoir Rollenspel EU besluitvorming Docentenhandleiding DOCENTENHANDLEIDING ROLLENSPEL EU BESLUITVORMING Docentenhandleiding rollenspel EU besluitvorming Korte omschrijving rollenspel De leerlingen spelen

Nadere informatie

Simulatiespel Chocoladerichtlijn

Simulatiespel Chocoladerichtlijn Train de trainer Simulatiespel Chocoladerichtlijn Trainer: Datum: Locatie: Programma 1. Introductie 2. ProDemos-Krachtenveld: Besluitvormingsproces E.U. 3. Simulatiespel Chocoladerichtlijn 4. Nabespreking:

Nadere informatie

Leerlingen ervaren de manier waarop in de Europese Unie vergaderd wordt en hoe de verschillende bestuurslagen zich tot elkaar verhouden.

Leerlingen ervaren de manier waarop in de Europese Unie vergaderd wordt en hoe de verschillende bestuurslagen zich tot elkaar verhouden. ROLLENSPEL: EUROPESE BESLUITVORMING KORTE OMSCHRIJVING WERKVORM De leerlingen gaan in verschillende groepjes de route van Europese besluitvorming naspelen. Ze gaan met elkaar in debat en moeten lobbyen.

Nadere informatie

Debat: Vergadering van de Raad van Ministers

Debat: Vergadering van de Raad van Ministers Debat: Vergadering van de Raad van Ministers Korte omschrijving werkvorm De leerlingen spelen een vergadering van de Raad van Ministers na. De Europese Commissie wil 120 duizend asielzoekers over de Europese

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Voorbereiding 1. Bepaal hoeveel tijd er is: kies voor 45, 60 of 90 uten versie 2. Deel tijdschema uit en bespreek dit met de leerlingen 3. Verdeel de rollen, zie

Nadere informatie

Studenten ervaren de manier waarop in de Europese Unie vergaderd wordt en hoe de verschillende bestuurslagen zich tot elkaar verhouden.

Studenten ervaren de manier waarop in de Europese Unie vergaderd wordt en hoe de verschillende bestuurslagen zich tot elkaar verhouden. ROLLENSPEL EUROPESE BESLUITVORMING KORTE OMSCHRIJVING De studenten gaan in verschillende groepjes de weg van Europese besluitvorming naspelen. Ze gaan met elkaar in debat en moeten lobbyen. Als(gast)docent

Nadere informatie

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Voorbereiding 1. Bepaal hoeveel tijd er is: kies voor 45, 60 of 90 uten versie 2. Deel tijdschema uit en bespreek dit met de leerlingen 3. Verdeel de rollen, zie

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

Instructie: Rollenspel EU

Instructie: Rollenspel EU Instructie: Rollenspel EU Korte omschrijving werkvorm In dit rollenspel bestaat het Europees Parlement uit vijf fracties die uit verschillende nationaliteiten bestaan. Van elk van de bijbehorende regeringen

Nadere informatie

AEG deel 3 Naam:. Klas:.

AEG deel 3 Naam:. Klas:. AEG deel 3 Naam:. Klas:. 1-Video Grensverleggend Europa; Het moet van Brussel. a-in welke Europese stad staat Jan Jaap v.d. Wal? b-beschrijf in het kort waarom een betere Europese samenwerking nodig was.

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie

Ik ben de Hamer. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. HET BESTUUR VAN DE EUROPESE UNIE GROEP 7 8

Ik ben de Hamer. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. HET BESTUUR VAN DE EUROPESE UNIE GROEP 7 8 Ik ben de Hamer Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Aangeboden door Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer. www.eu.nl -> onderwijs Goedendag! Als

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Korte omschrijving: Leerlingen gaan aan de slag met actuele Europese dilemma s. Er zijn vijf dilemma s. U kunt zelf kiezen welke dilemma s u aan de orde stelt.

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? 2 De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere

Nadere informatie

Debat: Maatschappelijke stage

Debat: Maatschappelijke stage Debat: Maatschappelijke stage Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen voeren een Tweede Kamerdebat over het afschaffen van de maatschappelijke stage. Leerdoel: Leerlingen krijgen inzicht in hoe een

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Stap 1: Verdeel de leerlingen in groepjes van 4 tot 6 leerlingen. Er zijn 5 casussen, dus maximaal 5 groepjes. Geef elk groepje een casus.

Stap 1: Verdeel de leerlingen in groepjes van 4 tot 6 leerlingen. Er zijn 5 casussen, dus maximaal 5 groepjes. Geef elk groepje een casus. Botsende Belangen Korte omschrijving: Dwars door politieke verbanden heen wordt soms verschillend gedacht over het nationale en het Europese belang. Voorstellen van de Europese Commissie kunnen door de

Nadere informatie

Instructie: Quiz EU - Test je kennis!

Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest

Nadere informatie

TOOLBOX FIRST TIME VOTERS

TOOLBOX FIRST TIME VOTERS TOOLBOX FIRST TIME VOTERS VERKIEZINGEN EUROPEES PARLEMENT 2019 HANDLEIDING VOOR MBO NIVEAU 3 EN 4 LESMATERIAAL VOOR DE EUROPESE PARLEMENTSVERKIEZINGEN 2019 Deze handleiding hoort bij de toolbox met lesmateriaal

Nadere informatie

DE WERKVORM IN HET KORT

DE WERKVORM IN HET KORT BESLISSINGEN NEMEN AUGUSTUS 2018 - POLITIEK IN PRAKTIJK #2 WAT HEB JE NODIG? Voor elke leerling beide werkbladen 3 briefjes met op elk één tvzender geschreven. DE WERKVORM IN HET KORT Leerlingen maken

Nadere informatie

DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE

DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE INSTELLINGEN: WIE DOET WAT? INTRO VOOR DE LEERKRACHT Op de volgende pagina s vindt u materiaal waarmee u de belangrijkste Europese instellingen op

Nadere informatie

Workshop Tweede Kamerverkiezingen

Workshop Tweede Kamerverkiezingen Workshop Tweede Kamerverkiezingen Korte omschrijving workshop In deze workshop leren de deelnemers wat de Tweede Kamer doet, hoe ze moeten stemmen en op welke partijen ze kunnen stemmen. De workshop bestaat

Nadere informatie

Europese Raad WERKBLAD

Europese Raad WERKBLAD Europese Raad Jullie vinden het belangrijk dat mensen sneller en goedkoper met de trein kunnen reizen tussen Europese hoofdsteden. Zo hoeft niet iedereen meer in het vliegtuig te stappen voor korte afstanden.

Nadere informatie

Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze?

Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Korte omschrijving workshop In deze workshop ontdekken de deelnemers

Nadere informatie

Verdieping: welke staat past bij jou?

Verdieping: welke staat past bij jou? Verdieping: welke staat past bij jou? Korte omschrijving werkvorm Op 6 april houdt Nederland een raadgevend niet-bindend referendum over het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne. Nederland

Nadere informatie

Instructie: Rollenspel EU

Instructie: Rollenspel EU Instructie: Rollenspel EU Korte omschrijving werkvorm De Europese Commissie stelt voor om het aantal minuten reclame op televisie terug te dringen en productplaatsing als vorm van reclame te beperken.

Nadere informatie

Stemmen Europese verkiezingen 2014

Stemmen Europese verkiezingen 2014 Stemmen Europese verkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten,

Nadere informatie

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE INSTELLINGEN: WIE DOET WAT? INTRO VOOR DE LEERKRACHT Op de volgende pagina s vindt u materiaal waarmee u de belangrijkste Europese instellingen op

Nadere informatie

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen met je

Nadere informatie

1. (DIA 2) Wie weet welke politieke partijen meedoen?

1. (DIA 2) Wie weet welke politieke partijen meedoen? HOE KIES JE OP WIE JE STEMT? (DIA 1) De deelnemers ontdekken waarom de Europese Parlementsverkiezingen voor hen belangrijk zijn. Aan de hand van actuele thema s die spelen in de EU geven deelnemers hun

Nadere informatie

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys INHOUD 1. Algemene kennis over de EU 2. Wat ging eraan vooraf 3. Structuur 4. Totstandkoming wetten De Europese Unie: 500 miljoen mensen 27 landen EU-landen Kandidaat-EU-landen

Nadere informatie

Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië?

Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië? Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië? Korte omschrijving werkvorm: Leerlingen moeten zich inleven in een permanent lid van de Veiligheidsraad van de VN. Ze gaan aan de slag met het vraagstuk of de

Nadere informatie

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas)

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Bij deze activiteit wordt een enquête gehouden bij mensen in de omgeving in verband met: het gaan stemmen bij verkiezingen, de deelname van burgers aan

Nadere informatie

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 DEEL 3.4 DE EURO Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 3.4. DE EURO DOEL - De leerlingen/cursisten ontdekken de voordelen van het gebruik van de eenheidsmunt: wisselen van geld is niet meer nodig, je spaart

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Plak hier je pasfoto Derde Kamerlid Dit Handboek Politiek is van: Naam Klas Leeftijd Fractie Fotografie & cartoons: - Hans Kouwenhoven - RVD: p. 17 -

Nadere informatie

Debat: afschaffing referendum

Debat: afschaffing referendum Debat: afschaffing Inleiding Sinds 2015 kan in Nederland een raadgevend georganiseerd worden. Dat gebeurt als mensen minstens 300.000 handtekeningen weten te verzamelen voor een over een wet die net is

Nadere informatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie Leerkrachtinformatie (dubbele les) Lesduur: 2 x 50 minuten (klassikaal) Introductie van de activiteit 1. Deze klassikale les bestaat uit twee delen: Voorbereiding Uitvoering voorbereiding Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie

Kijktip: Waar gáát dit over?

Kijktip: Waar gáát dit over? Kijktip: Waar gáát dit over? Korte omschrijving werkvorm Aan de hand van twee fragmenten beantwoorden leerlingen een aantal kijkvragen en krijgen ze inzicht in de inhoud van het referendum en de motieven

Nadere informatie

Publicatieblad van de Europese Unie L 165 I. Wetgeving. Niet-wetgevingshandelingen. 61e jaargang. Uitgave in de Nederlandse taal. 2 juli 2018.

Publicatieblad van de Europese Unie L 165 I. Wetgeving. Niet-wetgevingshandelingen. 61e jaargang. Uitgave in de Nederlandse taal. 2 juli 2018. Publicatieblad van de Europese Unie L 165 I Uitgave in de Nederlandse taal Wetgeving 61e jaargang 2 juli 2018 Inhoud II Niet-wetgevingshandelingen BESLUITEN Besluit (EU) 2018/937 van de Europese Raad van

Nadere informatie

Handboek Politiek deel 2

Handboek Politiek deel 2 Handboek Politiek deel 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren

Nadere informatie

Vragen en antwoorden over het burgerinitiatief

Vragen en antwoorden over het burgerinitiatief Vragen en antwoorden over het burgerinitiatief EU-burgers kunnen de EU binnenkort vragen nieuwe wetgeving in te voeren indien zij daarvoor een miljoen handtekeningen kunnen verzamelen. Dit nieuwe instrument

Nadere informatie

Gevolgen van Brexit voor de besluitvorming in de EU

Gevolgen van Brexit voor de besluitvorming in de EU VIVES BRIEFING 2016/06 Gevolgen van Brexit voor de besluitvorming in de EU Klaas Staal Karlstad Universitet 1 GEVOLGEN VAN BREXIT VOOR DE BESLUITVORMING IN DE EU Klaas Staal INLEIDING Op 23 juni 2016 stemmen

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 2

Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

Instructie: Wat weet je van de landen van de EU?

Instructie: Wat weet je van de landen van de EU? Instructie: Wat weet je van de landen van de EU? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen gaan in tweetallen aan de slag en krijgen een werkblad. Welk land hoort bij de omschrijving? Elke lidstaat van

Nadere informatie

Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel)

Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel) Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel) Als voorbereiding op de opdracht kunt u onderstaande tekst lezen. Wat heb jij aan Europa Europa een ver van je bed show? Nee hoor. Je eten, je kleding, de prijs

Nadere informatie

Workshop B Hoe kan ik stemmen?

Workshop B Hoe kan ik stemmen? Workshop B Hoe kan ik stemmen? Workshop B - Hoe kan ik stemmen? Korte omschrijving werkvorm In deze workshop doorlopen de deelnemers de stemprocedure van A tot Z in een zo reëel mogelijke setting. Dit

Nadere informatie

DE EUROPESE UNIE MAVO Naam: Klas:

DE EUROPESE UNIE MAVO Naam: Klas: DE EUROPESE UNIE MAVO 2 2016 Naam: Klas: INLEIDING De Eerste Wereldoorlog vernietigde grote delen van Europa en de wereld. Nog nooit had een strijd tussen landen voor zoveel doden, gewonden, materiële

Nadere informatie

Quiz: welke staat past bij jou?

Quiz: welke staat past bij jou? Quiz: welke staat past bij jou? Korte omschrijving werkvorm Op 21 maart 2018 houdt Nederland een raadgevend, niet-bindend referendum over de Wiv. Als het aan het kabinet ligt wordt dit het laatste nationale

Nadere informatie

Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 2

Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 2 Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 2 De Derde Kamer der Staten-Generaal is een interactief lesprogramma over politiek voor leerlingen van groep 7 en 8. Met behulp van het Handboek Politiek

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 2

Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 2 Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 2 De Derde Kamer der Staten-Generaal deel 2 is een interactief lesprogramma over politiek voor leerlingen van groep 7 en 8. Met behulp van het Handboek

Nadere informatie

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo werkvel - 1 De Europese Unie (EU). Je hebt er dagelijks mee te maken. Al is het alleen al omdat je niet alleen Nederlander bent, maar ook Europeaan. Of dat er bijvoorbeeld euro s in je portemonnee zitten.

Nadere informatie

MODULE II. Wat heb jij aan de Europese Unie?

MODULE II. Wat heb jij aan de Europese Unie? MODULE II Wat heb jij aan de Europese Unie? In de Europese Unie ben je als consument goed beschermd. Producten moeten aan allerlei veiligheidsvoorschriften voldoen, reclame mag niet misleidend zijn en

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 1. Boeven in beeld Les 1. Boeven in beeld Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 120 minuten Samenvatting van de les De les begint met een klassikaal

Nadere informatie

Stemmen Verkiezingen Europees Parlement 2019

Stemmen Verkiezingen Europees Parlement 2019 Stemmen Verkiezingen Europees Parlement 2019 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement op 23 mei 2019. Het boek is gemaakt door de medewerkers van Leren & Ontwikkelen Cliënten.

Nadere informatie

Beslissingen nemen (niveau 1 en 2)

Beslissingen nemen (niveau 1 en 2) Beslissingen nemen (niveau 1 en 2) Korte omschrijving In deze opdracht bespreekt u met studenten verschillende manieren om een beslissing te nemen. U doet dit aan de hand van een voorbeeld. De studenten

Nadere informatie

Onderhandelen en afspraken maken

Onderhandelen en afspraken maken OPDRACHTFORMULIER Onderhandelen en afspraken maken Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent.

Nadere informatie

Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub

Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub Leeftijd: 12-16 jaar Tijdsduur: 1 uur Doelen - De jongeren denken na over de betekenis van de muur tussen Israël en de Palestijnse gebieden in het dagelijks

Nadere informatie

Films kijken op internet: verboden of niet?

Films kijken op internet: verboden of niet? Les over auteursrecht tekst niveau A Films kijken op internet: verboden of niet? Veel mensen kijken graag naar films. Jij ook? Als je zin hebt om een film te zien, kun je natuurlijk naar de bioscoop gaan.

Nadere informatie

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal erde Kamer Derde Kamer e Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben

Nadere informatie

200 JAAR STATEN-GENERAAL

200 JAAR STATEN-GENERAAL 200 JAAR STATEN-GENERAAL NOVEMBER 2015 - POLITIEK IN PRAKTIJK #7 WAT HEB JE NODIG Knipblad met jaartallen (gekleurd papier) Knipblad met foto s/uitleg (wit papier) Magneetjes + magneetbord Uitgeknipte

Nadere informatie

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT DE EUROPESE UNIE JANUARI 2016 - POLITIEK IN PRAKTIJK #1 EERSTE EN WAT HEB JE NODIG Grote letters A, B en C Aftelklok (op digibord) 50 sterren, uitgeprint op geel papier Circa 4 grote enveloppen Een prijsje

Nadere informatie

Simulatiespel: Bron: The Economist. Crisisoverleg Rusland en de EU

Simulatiespel: Bron: The Economist. Crisisoverleg Rusland en de EU Simulatiespel: Bron: The Economist Crisisoverleg Rusland en de EU Inleiding: Simulatiespel: crisisoverleg EU en Rusland Dit simulatiespel is gebaseerd op realistische veronderstellingen. Rusland heeft

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2003-I

Eindexamen aardrijkskunde havo 2003-I Politiek en ruimte Opgave 6 bron 9 In de periode 2000-2006 zal de Europese Unie financiële steun voor sociaal-economische ontwikkeling toekennen aan twee soorten regio s: de regio s met een ontwikkelingsachterstand

Nadere informatie

40 jaar Vlaams parlement

40 jaar Vlaams parlement Hugo Vanderstraeten 40 kaarsjes eenheidsstaat of een unitaire staat: één land met één parlement en één regering. De wetten van dat parlement golden voor alle Belgen. In de loop van de 20ste eeuw hadden

Nadere informatie

VOOR OF TEGEN VUURWERK?

VOOR OF TEGEN VUURWERK? VOOR OF TEGEN VUURWERK? DECEMBER 2015 AAN DE SLAG MET #9 WAT HEB JE NODIG? - Werkblad per partij DE WERKVORM IN HET KORT Veel mensen genieten van vuurwerk tijdens de jaarwisseling, maar het zorgt ook voor

Nadere informatie

Krachtenveld Europese Unie

Krachtenveld Europese Unie Krachtenveld Europese Unie Korte omschrijving De leerlingen plaatsen de begrippen op de juiste plek in de puzzel, waardoor ze een overzicht krijgen van de belangrijkste instellingen binnen de Europese

Nadere informatie

PGI 2. Europese Raad Brussel, 19 juni 2018 (OR. en) EUCO 7/1/18 REV 1

PGI 2. Europese Raad Brussel, 19 juni 2018 (OR. en) EUCO 7/1/18 REV 1 Europese Raad Brussel, 19 juni 2018 (OR. en) Interinstitutionele dossiers: 2017/0900 (E) 2013/0900 (E) EUCO 7/1/18 REV 1 INST 92 POLGEN 23 CO EUR 8 RECHTSHANDELINGEN Betreft: BESLUIT VAN DE EUROPESE RAAD

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. ter bepaling van de samenstelling van het Comité van de Regio's

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. ter bepaling van de samenstelling van het Comité van de Regio's EUROPESE COMMISSIE Brussel, 11.6.2014 COM(2014) 226 final 2014/0128 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD ter bepaling van de samenstelling van het Comité van de Regio's NL NL TOELICHTING 1. ACHTERGROND

Nadere informatie

Draaiboek voor een gastles

Draaiboek voor een gastles Draaiboek voor een gastles Dit draaiboek geeft jou als voorlichter van UNICEF Nederland een handvat om gastlessen te geven op scholen. Kinderen, klassen, groepen en scholen - elke gastles is anders. Een

Nadere informatie

Onderzoek gunstige prijsligging.

Onderzoek gunstige prijsligging. Onderzoek gunstige prijsligging. BMW 3 Serie Model 320D. 22 Eu-Lidstaten. Jordy Reijers Marketing/Onderzoek P van. Prijs 1 Inhoud Opgave Onderzoek informatie over Eu landen Welke landen hanteren de euro?

Nadere informatie

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank GROEP / KLAS.. Naam: Ga www.schooltv.ntr.nl Zoek op trefwoord: EU Bekijk de clip Het ontstaan van de EU en maak de volgende vragen. Gebruik de pauzeknop

Nadere informatie

BREXIT WAT HEB JE NODIG? LEERDOEL Leerlingen weten waar de Brexit over gaat. HOE LANG DUURT HET? 25 JANUARI 2019 AAN DE SLAG MET #1

BREXIT WAT HEB JE NODIG? LEERDOEL Leerlingen weten waar de Brexit over gaat. HOE LANG DUURT HET? 25 JANUARI 2019 AAN DE SLAG MET #1 BREXIT 25 JANUARI 2019 AAN DE SLAG MET #1 WAT HEB JE NODIG? Een PowerPoint https://prodemos.nl/powerpoint -bij-quiz-aan-de-slag-met-brexit/ Voor ieder team 3 A4 tjes Een stift DE WERKVORM IN HET KORT De

Nadere informatie

Wat is burgerschap? Een inleiding

Wat is burgerschap? Een inleiding Wat is burgerschap? Een inleiding Dhr. C.G.R. Ledes Wat gaan we doen? Introductie & kennismaken Absenties opnemen Afspraken maken Verwachtingen en planning van deze periode Wat is burgerschap? - opdracht

Nadere informatie

Een poster voor een goed doel maken

Een poster voor een goed doel maken Een poster voor een goed doel maken Taalhandeling: Betogen Betogen ervaarles Schrijftaak: Een reclameposter voor maken voor een zelfbedacht goed doel. instructieles oefenles Lesdoel: Leerlingen kunnen

Nadere informatie

LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT HOE-FILE: HOE MAAK IK HET UIT? VAN LIEF NAAR EX.

LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT HOE-FILE: HOE MAAK IK HET UIT? VAN LIEF NAAR EX. LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT HOE-FILE: HOE MAAK IK HET UIT? VAN LIEF NAAR EX. Omschrijving van de activiteit De leerlingen lezen tips over correct handelen als je het uitmaakt met je lief. Ze bespreken

Nadere informatie

ECONOMIE. Begrippenlijst H7 VMBO-T2. PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw. Bewerkt door D.R. Hendriks. Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn

ECONOMIE. Begrippenlijst H7 VMBO-T2. PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw. Bewerkt door D.R. Hendriks. Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn ECONOMIE VMBO-T2 Begrippenlijst H7 PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw Bewerkt door D.R. Hendriks Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn Versie 1 2013-2014 Hoofdstuk 7 Europese grenzen? Paragraaf 7.1 Wat

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. ter bepaling van de samenstelling van het Economisch en Sociaal Comité

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. ter bepaling van de samenstelling van het Economisch en Sociaal Comité EUROPESE COMMISSIE Brussel, 11.6.2014 COM(2014) 227 final 2014/0129 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD ter bepaling van de samenstelling van het Economisch en Sociaal Comité NL NL TOELICHTING

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

Verkiezingen. Mensen met dezelfde ideeën vormen gemeenten besturen.

Verkiezingen. Mensen met dezelfde ideeën vormen gemeenten besturen. Verkiezingen Op zondag 7 juni moeten alle inwoners tegelijk verkiezen we ook kandidaten van België die ouder zijn dan 18 jaar naar voor het Europees Parlement, waar men de stembus. Ze moeten mensen kiezen

Nadere informatie

Van-A-3 Verkiezingen

Van-A-3 Verkiezingen Van-A-3 Verkiezingen Didactische suggesties Doelen Dit Actua-magazine verschijnt naar aanleiding van de Europese en Vlaamse verkiezingen op 07 juni 2009. De leerlingen kunnen individueel de Van-A-3 krant

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN or** ir ir * ie *ür* COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 31.12.1998 COM( 1998) 732 def. 98/0353 (CNB) Voorstel voor een VERORDENING (EG) VAN DE RAAD over de omrekeningskoersen tussen de euro

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 21 501-08 Milieuraad Nr. 399 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Vroeger voerden Europese landen vaak oorlog met elkaar. De laatste keer was dat met de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Er zijn in die oorlog veel mensen gedood en er

Nadere informatie

KRACHTENVELD EUROPESE UNIE KORTE OMSCHRIJVING

KRACHTENVELD EUROPESE UNIE KORTE OMSCHRIJVING KRACHTENVELD EUROPESE UNIE KORTE OMSCHRIJVING De deelnemers plaatsen de begrippen op de juiste plek in de puzzel, waardoor ze een overzicht krijgen van de belangrijkste instellingen binnen de Europese

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Organiseer je eigen verkiezingen

Docentenhandleiding. Organiseer je eigen verkiezingen Docentenhandleiding Organiseer je eigen verkiezingen 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Overzicht van alle stappen en opdrachten 4 Stap 1: Introductie 5 Stap 2: Richt een partij op 6 Stap 3: Schrijf een verkiezingsprogramma

Nadere informatie

Belangen: Macht van de Eerste Kamer

Belangen: Macht van de Eerste Kamer Belangen: Macht van de Eerste Kamer Korte omschrijving werkvorm: Aan de hand van een werkblad ontdekken leerlingen dat de plannen van het kabinet waarschijnlijk wel door de Tweede Kamer komen, maar niet

Nadere informatie

Crisis in de EU docentenhandleiding

Crisis in de EU docentenhandleiding Crisis in de EU docentenhandleiding In deze les vergelijken leerlingen de economische situatie van verschillende EU-leden met elkaar. Daarbij maken zij gebruik van de interactieve kaart en grafiek Economische

Nadere informatie

Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 1

Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 1 Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 1 De Derde Kamer der Staten-Generaal is een interactief lesprogramma over politiek voor leerlingen van groep 7 en 8. Wij raden aan om het lesprogramma

Nadere informatie

En de boerin uit Namibië? (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig)

En de boerin uit Namibië? (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) En de boerin uit Namibië? (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) In een rollenspel ervaren de deelnemers de invloed van beleidsbeslissingen in het ene land op het leven van mensen in een ander land. De meerderheid

Nadere informatie

Onderzoek: Europese verkiezingen

Onderzoek: Europese verkiezingen Onderzoek: Europese verkiezingen Publicatiedatum: 5-5- 2014 Over dit onderzoek Het 1V Jongerenpanel, onderdeel van EenVandaag, bestaat uit 7000 jongeren van 12 t/m 24 jaar. Aan dit online onderzoek, gehouden

Nadere informatie

Krachtenveld Europese Unie

Krachtenveld Europese Unie Krachtenveld Europese Unie Korte omschrijving De leerlingen plaatsen de begrippen op de juiste plek in de puzzel, waardoor ze een overzicht krijgen van de belangrijkste instellingen binnen de Europese

Nadere informatie

Vergaderen vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74582

Vergaderen vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74582 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 03 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74582 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 1

Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 1 Docentenhandleiding Derde Kamer - Handboek Politiek 1 De Derde Kamer der Staten-Generaal is een interactief lesprogramma over politiek voor leerlingen van groep 7 en 8. Wij raden aan om het lesprogramma

Nadere informatie