Transcriptie

1 Inspectieverslag algemene werking Inspectiepunt Naam Zevenbergen Adres Boerenkrijglaan 25, 2520 Ranst Telefoon Inrichtende macht Naam Juridische vorm Adres EMMAÜS VZW Edgard Tinellaan 1C, 2800 Mechelen Uitbatingsplaats Adres, Opdracht Nummer O-2015-NAPA-0076 Datum 6/01/2015 Inspecteur(s) Bernard Lebon Verslag Nummer V-2015-BELE-0002 Datum 13/01/2015 Inspectiebezoek Soort Onaangekondigd bezoek op 12/01/2015 (10:00-16:00) Gesprekspartners Marc Pattyn, algemeen directeur Walter Bosman, directeur zorg Valerie, sociale dienst adres Koning Albert II-laan 35 bus Brussel telefoon fax mail web 1

2 Leeswijzer Toegepaste wetgeving en administratieve bepalingen Besluit van de Vlaamse Regering van 4 februari 2011 betreffende de algemene erkenningsvoorwaarden en kwaliteitszorg van voorzieningen voor opvang, behandeling en begeleiding van personen met een handicap Koninklijk Besluit van 23 december 1970 tot vaststelling van de erkenningsvoorwaarden van de residentiële en semi-residentiële voorzieningen voor personen met een handicap Onze opdracht De opdracht van Zorginspectie bestaat erin om ten behoeve van het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) een objectief beeld te geven over de mate waarin de werking van de erkende en gesubsidieerde voorzieningen beantwoordt aan de regelgeving en bepalingen zoals hierboven aangegeven. Het VAPH is bevoegd voor de erkenning en subsidiëring van deze voorzieningen. De finale beoordeling van het dossier komt dit agentschap toe. Zo kan het bijvoorbeeld over bijkomende stukken/gegevens uit het dossier beschikken die mogelijk een ander licht werpen op de vaststellingen van de inspecteur. Het VAPH kan aan de voorziening vragen binnen een te bepalen termijn de nodige maatregelen te nemen om aan de verplichtingen te voldoen zoals die decretaal en reglementair bepaald zijn (BVR van 4 februari 2011, artikel 55 en volgende). Een uitgebreide toelichting over de aanpak van Zorginspectie kunt u nalezen op Alle verslagen van Zorginspectie worden overgemaakt aan het VAPH. Wat komt u te weten in dit verslag? Per bevraagd item wordt beschreven hoe de praktijk in elkaar zit zoals dit kan worden vastgesteld tijdens het inspectiebezoek. Niet alle elementen uit de regelgeving komen aan bod tijdens deze inspectie. Dit betekent niet dat aan deze elementen niet moet worden voldaan: ze komen ofwel aan bod bij een volgend inspectiebezoek of behoren tot de opdracht van het VAPH. Doorheen het verslag worden eventuele vastgestelde tekorten op regelgeving en aandachtspunten geformuleerd: Er wordt een tekort genoteerd indien de praktijk niet strookt met de regelgeving. Door middel van een aandachtspunt wordt uw aandacht gevraagd voor bijsturing van bepaalde elementen uit de werking van de voorziening, zonder dat er sprake is van een inbreuk op regelgeving. Zorginspectie vraag hiervoor aandacht in functie van een verbetering van de kwaliteit van zorg aan de gebruiker en de optimale werking van de voorziening. Indien het gaat om specifieke gevallen waarover geen uitspraak kan worden gedaan op het moment van het inspectiebezoek zelf, wordt de kwalificatie niet toetsbaar gehanteerd. Indien een voorziening niet voldoet aan de vereisten voor een verantwoorde ondersteuning, kunnen deze tekorten aanleiding geven tot een opvolgingsbezoek. Een opsomming van dergelijke tekorten wordt gegeven in het besluit bij dit verslag. adres Koning Albert II-laan 35 bus Brussel telefoon fax mail [email protected] web 2

3 Uitbatingsplaats en doelgroep Uitbatingsplaats De uitbatingsplaats wordt binnen de organisatie 'Zevenbergen' genoemd. Soort uitbatingsplaats De voorziening is erkend als: - Dagcentrum - Tehuis niet-werkenden - FAM - Semi-internaat - Internaat - MFC - logeerfunctie De werking uitgebouwd op de uitbatingsplaats is erkend als: - Dagcentrum - Tehuis niet-werkenden - Semi-internaat - Internaat - MFC Op de uitbatingsplaats wordt zowel woon- als dagondersteuning aangeboden. Grootte uitbatingsplaats Er wordt woonondersteuning geboden aan 257 personen Er wordt dagondersteuning geboden aan 257 personen Bezochte entiteiten Tijdens het inspectiebezoek lag de focus op volgende zorgvorm: - Tehuis niet-werkenden Zowel de infrastructuur voor wonen als voor dagondersteuning werd bezocht. Deze infrastructuur wordt binnen de organisatie 'Anker 1' genoemd. Er wordt niet met leefgroepen gewerkt. Doelgroep Op de uitbatingsplaats worden gebruikers opgevangen met als hoofdhandicap: - zwaar mentale handicap Naast de hoofdhandicap is er sprake van volgende bijkomende problemen: - autisme - gedrags- of emotionele stoornis Op de uitbatingsplaats worden ook diensten verleend aan personen met motorische -, sensoriële -, ouderdoms-, en psychiatrische problemen. Maar Anker 1 richt zich in het bijzonder op personen met autisme en GES. adres Koning Albert II-laan 35 bus Brussel telefoon fax mail [email protected] web 3

4 Infrastructuur Algemene vaststellingen Beschrijving van de bezochte infrastructuur (algemeen): De infrastructuur van de entiteit Anker 1 is een deel van een unit (Anker 1 en 2). Deze unit bevindt zich op de campus van Zevenbergen, 13 ha groot, vlot bereikbaar, toegankelijk en omheind. In tal van aparte gebouwen krijgen personen met een beperking in leefgroepen van 6 tot 10 woon-, zorg- en dagbestedingsactiviteiten op maat aangeboden. Anker 1 werd speciaal op maat van de doelgroep gebouwd en bestaat uit één bouwlaag. Rondom is een tuin die met een omheining volledig is afgesloten. Het aanbod aan de personen van Anker 1 is puur individueel. De verhouding inzet personeel/deelnemer is 1,2 op 1. Elkeen heeft een volledig op maat afgestemde dienstverlening en dit is zichtbaar op het vlak van de infrastructuur en de inrichting die hoofdzakelijk door een eigen technische dienst op maat wordt afgestemd. Elke deel nemer heeft een aparte kamer met natte cel. Elke deelnemer heeft beschikking over een eigen stukje tuin, volledig omheind. Daarnaast is er collectief sanitair. Er is een time out ruimte voorzien voor isolatie. Personeel beschikt over een apart lokaal voor documenten, medicatie, registratie, De living is zo ingericht dat er aangepaste compartimenten zijn die bewegingsvrijheid van de deelnemer die er gebruik van maakt proportioneel beperken om een niveau van samen -leven te handhaven. Het is een verschijning van boxen met een wand tot borsthoogte, het is een compartiment met versterkt glas tot tegen het plafond, het is een aangepaste verzwaarde en verhoogde zetel met fixatiemogelijkheid. Breekbaar materiaal zoals bijvoorbeeld een televisiescherm zijn beveiligend in een kast met deuren in versterkt glas. De inrichting en de versiering zijn minimaal. Zo staat er bijvoorbeeld een aquarium. De individuele kamers zijn ingericht op maat. Gebeurlijk is er geen kast, stoel of tafel geplaatst. Gebeurlijk is de toegang gecompartimenteerd met een tweede deur. Gebeurlijk is het bed aan de grond gefixeerd. Gebeurlijk is het bed uitgerust met fixatiemateriaal. Gebeurlijk wordt persoonlijk fixatiemateriaal gebruikt zodat de persoon nog kan bewegen in de kamer, in de tuin, maar waardoor de vrijheid van de handen of de armen wordt beperkt. Wanden, matrassen en vloerbedekking zijn zo gekozen dat deze vlot en proper gereinigd kunnen worden en een minimum aan geurhinder opwekken. Voor wie dit een eerste keer aanschouwt is dit in het minst een bijzondere aanblik, maar deze inrichting is tot stand gekomen op basis van decennialange ervaring met personen van deze doelgroep. In een verleden werden zulke personen levenslang gekluisterd. Kennis en ervaring met deze personen, observaties, geïndividualiseerde inrichting en intensieve geïndividualiseerde dienstverlening, gesteund door gedrag regulerende medicatie zorgen ervoor dat leven in maximale vrijheid mogelijk is. De bezochte infrastructuur voldoet aan volgende punten: Ja Voor verbetering vatbaar De infrastructuur is voldoende ruim De infrastructuur is voldoende aangepast aan de bewoners De infrastructuur kan voldoende geventileerd worden De temperatuur is aangepast De infrastructuur is voldoende onderhouden Nee Voor sommige deelnemers is een kamer van 16m² te ruim, anderen zijn beter gediend met meer oppervlakte. Voor deze doelgroep is enkel een volledig individueel afgestemde infrastructuur op maat gepast. Dit vormt een grote uitdaging en vergt veel middelen. Individuele ruimtes Het kameraanbod adres Koning Albert II-laan 35 bus Brussel telefoon fax mail [email protected] web 4

5 Het kameraanbod bestaat uit: Grootte van de kamers Alle kamers voldoen aan de wettelijk bepaalde minimale oppervlakte. Alle kamers voldoen aan de wenselijke oppervlakte van 16m². Sanitair Algemeen Er is voldoende sanitair. Het sanitair is aangepast aan de gebruikers. Beschikbaarheid van individueel sanitair Vastgestelde tekorten Er werden geen tekorten vastgesteld. Aandachtspunten Er werden geen aandachtspunten geformuleerd. Medicatie Individuele kamers 6 Meerpersoonskamers 0 Kamers voor tijdelijk verblijf 0 Kamers zonder sanitair 0 Kamers met enkel wastafel 0 Kamers met eigen natte cel 6 - ingekeken documenten: dossiers, luik medisch dossier, medicatiefiche, procedures medicatie Algemeen beleid Het medicatiebeleid voorziet een rol voor de voorziening bij toediening van medicatie aan haar gebruikers, zowel voor de tijdelijke als de structurele medicatie. Er zijn geen gebruikers die geheel/gedeeltelijk verantwoordelijk zijn voor de eigen medicatie. Het medicatiebeleid (medicatiebeheer, medicatietoediening,...) is uitgeschreven in een procedure, visietekst,... De aanpak van medicatiefouten is uitgeschreven in een procedure, visietekst,... Het beleid werkt aan de implementatie van een systeem 'total care' of een volledig geïndividualiseerde geportioneerde medicatie (pillen, zalven, puffers, siroop, ) levering door een externe apotheek per huis op basis van een volledig geïnformatiseerd systeem die de hele ketting vanaf voorschrift tot registratie van de inname. Deze info moet gelinkt worden met het e-dossier en het Regas-systeem. Vanaf april 2015 moet dit een feit zijn. Op het ogenblik van het bezoek is de link met het e-dossier er nog niet. Afspraken over organisatie daarvan (frequente van de levering, hoe, waar, ) zijn in uitwerking. Beleid in de praktijk Het medisch dossier Er is een medisch dossier. Persoonsgegevens over gezondheid worden apart bijgehouden. adres Koning Albert II-laan 35 bus Brussel telefoon fax mail [email protected] web 5

6 e-dossier Regas, medische luik enkel toegankelijk voor bevoegd personeel. Gebruik van een medicatiefiche Er wordt met een medicatiefiche gewerkt. De medicatiefiche biedt een volledig overzicht van alle medicatie. De medicatiefiches zijn geactualiseerd. Communicatie over doe te dienen medicatie Er zijn afspraken gemaakt die de communicatie over de toe te dienen medicatie borgen: - er is een verantwoordelijke aangeduid voor de actualisatie van de medicatiefiches Klaarzetten van medicatie De medicatie wordt klaargezet door: - handmatig klaargezet door de begeleiding Toedienen van medicatie De medicatie wordt toegediend door: - begeleider De toediening van medicatie wordt afgetekend. Bewaren van medicatie Er zijn afspraken om medicatie op een voor de gebruiker onbereikbare plaats te bewaren en dit voor alle medicatie. Ze worden bewaard in: - een afgesloten kast - het begeleiderslokaal De medicatie is veilig bewaard. Kennis van de afspraken Deze afspraken zijn gekend door de medewerkers die de medicatie toedienen. Vastgestelde tekorten Er werden geen tekorten vastgesteld. Aandachtspunten Er werden geen aandachtspunten geformuleerd. adres Koning Albert II-laan 35 bus Brussel telefoon fax mail [email protected] web 6

7 Toezicht 's nachts - ingekeken documenten: registraties van de nachtploeg Organisatie van de nachtdienst Er is s nachts op de uitbatingsplaats personeel aanwezig. De voorziening werkt met wakende nacht. Een equipe van vaste nachtwakers verleent dienstverlening tijdens de nacht. 4 personen zijn inzetbaar tussen 20 uur 's avonds en 8 uur 's morgens op de campus die steeds onderling met elkaar in contact kunnen komen. De taken zijn systematisch uit te voeren en worden geregistreerd. Beschikbaarheid van een oproepsysteem Er zijn bewoners die nood hebben aan oproepmogelijkheid vanuit de kamer. Er is een oproepsysteem. De werkwijze is voldoende aangepast aan de gebruikers. Akoustisch systeem op elke kamer verbonden met de centrale die de locatie onmiddellijk kent. Inzetten van extra toezicht Er zijn bewoners waarvoor s nachts extra toezicht nodig is. Het extra toezicht wordt als volgt georganiseerd: - er zijn vaste afspraken over periodieke controle Er zijn afspraken inzake de bescherming van de privacy van de gebruiker bij gebruik van een toezichtssysteem. De fysiek aanwezige gebruiker realiseert zich allicht deze vorm van toezicht niet, maar het netwerk is van al deze maatregelen geïnformeerd. Ter gelegenheid van de evaluatie van het dienstverleningsplan komt dit aan de orde. Flexibiliteit Deze werkwijze(s) kan (kunnen) gericht ingezet worden naargelang de nood van de gebruiker. Afsluiten van de kamer Er zijn gebruikers waarvan de kamer s nachts wordt afgesloten. De kamer wordt om volgende reden(en) afgesloten: - gedrag van de bewoner - gedrag van andere bewoner(s) Volgende afspraken over toezicht zijn gemaakt: Voor elke bewoner zijn de maatregelen omtrent de toegepaste vrijheid beperkende maatregelen uitgebreid gemotiveerd in het dossier vastgelegd. Het gaat hier over structurele maatregelen van vrijheidsbeperking. Vastgestelde tekorten Er werden geen tekorten vastgesteld. Aandachtspunten Er werden geen aandachtspunten geformuleerd. adres Koning Albert II-laan 35 bus Brussel telefoon fax mail [email protected] web 7

8 adres Koning Albert II-laan 35 bus Brussel telefoon fax mail web 8

9 Informatieoverdracht - ingekeken documenten: dossiers systeem Regas Schriftelijke uitwisseling van informatie Er wordt met logboek, dagboek, agenda gewerkt. Het logboek, dagboek, agenda wordt binnen de verschillende groepen op analoge manier gebruikt. Er zijn afspraken over: - het invullen door de begeleiding - het nalezen door de begeleiding - het nalezen door andere medewerkers - het doorgeven van informatie - het verwerken van informatie ten behoeven van gebruikersbesprekingen Het systeem Regas is eigenlijk een database die toelaat op over al dan gekoppelde variabelen (de persoon, het huis, het thema, de datum, ) de relevante informatie te genereren volgens opgegeven zoekopdrachten. Intern overleg Er is intern overleg op niveau van de bezochte entiteit. Het intern overleg gaat over zowel praktische als gebruikersgerichte zaken. Periodiciteit van het intern overleg: Tweewekelijks Dit overleg is aantoonbaar via verslaggeving. Vastgestelde tekorten Er werden geen tekorten vastgesteld. Aandachtspunten Er werden geen aandachtspunten geformuleerd. adres Koning Albert II-laan 35 bus Brussel telefoon fax mail [email protected] web 9

10 Individuele dienstverleningsovereenkomst - ingekeken documenten: dossier, ondersteuningsplannen (BOP) Vaststellingen op basis van de geïnspecteerde dossiers: Er is een individuele dienstverleningsovereenkomst (IDO) 3 / 3 aantoonbaar 0 / 3 niet aantoonbaar 0 / 3 nee, maar de opname is minder dan 6 maanden geleden 0 / 3 niet toetsbaar op de uitbatingsplaats De IDO wordt op regelmatige tijdstippen geëvalueerd en zo nodig bijgestuurd 3 / 3 aantoonbaar 0 / 3 aantoonbaar, maar niet volgens de overeengekomen frequentie 0 / 3 niet aantoonbaar De IDO is opgemaakt in overleg met de gebruiker of zijn vertegenwoordiger 2 / 3 aantoonbaar 0 / 3 niet aantoonbaar 0 / 3 niet toetsbaar op de uitbatingsplaats Het overleg wordt georganiseerd met volgende betrokkenen 0 / 2 alleen de gebruiker zelf wordt betrokken 0 / 2 zowel de gebruiker zelf als de vertegenwoordiger worden betrokken 0 / 2 alleen de vertegenwoordiger wordt betrokken 2 / 2 het is niet mogelijk om de gebruiker zelf te betrekken; alleen de vertegenwoordiger wordt betrokken 0 / 2 het is niet mogelijk om de gebruiker zelf te betrekken; overleg met de vertegenwoordiger is onmogelijk geworden omwille van gebrek aan netwerk Het overleg over het IDO is aangepast aan de gebruiker 0 / 0 aantoonbaar 0 / 0 niet aantoonbaar 0 / 0 niet toetsbaar op de uitbatingsplaats De voorziening maakt gebruik van de ervaringen en inzichten van de gebruiker 0 / 0 aantoonbaar 0 / 0 niet aantoonbaar 0 / 0 niet toetsbaar op de uitbatingsplaats Gegevens worden zorgvuldig bijgehouden en veilig bewaard 3 / 3 aantoonbaar 0 / 3 niet aantoonbaar 0 / 3 niet toetsbaar op de uitbatingsplaats Vastgestelde tekorten Er werden geen tekorten vastgesteld. Aandachtspunten Er werden geen aandachtspunten geformuleerd. adres Koning Albert II-laan 35 bus Brussel telefoon fax mail [email protected] web 10

11 Afzonderingsmaatregelen - ingekeken documenten: dossiers, registraties van time out, visieteksten, procedure vrijheid beperkende maatregelen in het kwaliteitshandboek Algemeen beleid Er wordt gebruik gemaakt van afzonderingsmaatregelen. Er is een procedure inzake tijdelijke afzondering. De procedure beschrijft de wijze waarop de tijdelijke afzondering wordt toegepast. De procedure beschrijft de wijze waarop de vertegenwoordiger van de gebruiker van die tijdelijke afzondering op de hoogte wordt gebracht. De procedure beschrijft de wijze waarop toezicht gehouden wordt op de gebruiker tijdens de afzondering. Beleid in de praktijk Beschikbaarheid van een time-out ruimte De bezochte entiteit beschikt over een time-out ruimte. De ruimte wordt gebruikt als time-out ruimte. De time-out ruimte is veilig ingericht. De ruimte is volledig gecapitoneerd (toegangsdeur, wanden, vloer en plafond) met zacht materiaal dat vlot afwasbaar is. De oppervlakte is 3 op 1,5m. Er is elektrische verlichting op het plafond en van buitenaf bedienbaar. De verluchting gebeurt via het conditioneren van de lucht in de unit. Er is een rookdetector geplaatst op het plafond. Alsook een camera, die verbonden is met een scherm zodat permanent toezicht mogelijk is. Auditief kan gecommuniceerd worden. Er is geen oogje in de deur omdat die te dik is. Het licht kan niet gedimd worden. Er is geen feedback over de tijd. Enerzijds is het tijdsbegrip van de personen niet voldoende ontwikkeld om dit te verstaan. De duur van de maatregel overtreft in regel niet de 15 minuten. Het begeleidend personeel is geschoold in technieken om desgevallend de persoon op een veilige wijze te transporteren naar de timeoutruimte. Naargelang het protocol op basis van een risicoschatting per persoon (fysieke kracht, slaan, bijten, schoppen, pitsen, kopstoten, )gebeurt dit met twee of drie personen. Dit gaat over de maatregel isolatie in de timeout. Binnen deze setting is de bewegingsvrijheid steeds beperkt en steeds onder toezicht. Binnen het conditioneren van het bieden van maximale proportionele vrijheid is de time out één van de vele maatregelen die toegepast kan worden. Gebruik van afzondering sinds 01/01/2014 Er is in meerdere dossiers tijdelijke afzondering gebruikt sinds 1 januari Het gebruik van afzondering wordt geregistreerd 3 / 3 Ja 0 / 3 Nee De toepassingsgronden van afzondering zijn correct nageleefd 3 / 3 Ja 0 / 3 Nee 0 / 3 Niet toetsbaar op de uitbatingsplaats De vertegenwoordiger van de gebruiker wordt op de hoogte gebracht 3 / 3 Ja 0 / 3 Nee 0 / 3 Niet toetsbaar op de uitbatingsplaats adres Koning Albert II-laan 35 bus Brussel telefoon fax mail [email protected] web 11

12 De afspraken inzake toezicht worden toegepast 3 / 3 Ja 0 / 3 Nee Het gebruik van afzondering komt aan bod bij intern overleg 3 / 3 Ja 0 / 3 Nee Vastgestelde tekorten Er werden geen tekorten vastgesteld. Aandachtspunten Er werden geen aandachtspunten geformuleerd. adres Koning Albert II-laan 35 bus Brussel telefoon fax mail [email protected] web 12

13 Besluit Het onaangekondigde bezoek verliep in een sfeer van openheid en volledige medewerking. De medewerkers van de bezochte entiteit gaven blijk van kennis en kunde. Gewenste toelichting en aantoonbare registraties van de geleverde diensten konden vlot getoond worden. De op het eerste zicht aanschouwelijke rust bij het binnenkomen van Anker 1, bleek slechts de top van een berg doordachte samenhang, planning, systematiek en know how die vervat zit in procedures en kwaliteitsdenken, toegepast op een uiterst bijzondere doelgroep. Positieve punten De beschrijving en de aantoonbare verantwoording voor weloverwogen en variërende maatregelen van vrijheidsbeperking, geval per geval, geven blijk van beheersing in de toepassing van principes zoals finaliteit, proportionaliteit en transparantie in relatie met de betekenis van kwaliteit van leven van personen men een dergelijke verschijningsvorm van beperking, en dit alles binnen het kader van een maximale afstemming van alle inzetbare middelen. Samenvatting van de vaststellingen Er werden geen aandachtspunten of tekorten geformuleerd. De inspecteur(s), Bernard Lebon adres Koning Albert II-laan 35 bus Brussel telefoon fax mail web 13