Antwerpen Centraal Station

Transcriptie

1 Prof.dr. Johan Polder Maatschappelijk perspectief op de gezondheidseconomie van preventie VGE-NVTAG congres Gezondheidseconomie van preventie - Antwerpen, 21 mei 2010 Antwerpen Centraal Station 1

2 Utrecht Centraal Station Maatschappelijk perspectief Farmaco-economische richtlijn (CVZ) (1) De farmaco-economische evaluatie dient uitgevoerd en gerapporteerd te worden vanuit het maatschappelijk perspectief, waarbij alle kosten en baten, ongeacht wie de kosten draagt of aan wie de baten toevallen, meegenomen worden in de evaluatie en de rapportage. 2

3 Standaard gaat het om Selectie van kosten / baten Out-of-pocket payments Indirecte kosten (productiviteitskosten) Zorguitgaven in gewonnen levensjaren Waardering van gezondheid / kosten Waardering QALY s door algemeen publiek Kostprijzen in plaats van tarieven Nieuwe inzichten. 3

4 Preventie is in haar aard meer maatschappelijk 4

5 Inhoud Maatschappelijke perspectief 1. Ziekte en gezondheid 2. Determinanten 3. Preventie Betekenis voor 4. Onderzoek 5. Beleid 6. Praktijk 1. Ziekte en gezondheid 5

6 Ziektebegrip breidt uit Kennis over risicofactoren Bloeddruk, cholesterol Is overgewicht een ziekte? Acceptatiebereidheid Orthodontie Nieuwe heupen Overactieve blaas Maatschappelijke druk ADHD, Stress Gezondheidsbegrip breidt uit WHO: optimaal fysiek, mentaal en sociaal welbevinden Wellness Van Dale: gezondheid Eisen van de samenleving Menselijk kapitaal Mentaal kapitaal Maatschappelijke participatie 6

7 Vraag het de mensen zelf. Sjoerd Kooiker (2010): Nederlanders aan het woord over gezondheid en gezond leven Gezondheid is iets anders dan niet ziek zijn lekker in je vel zitten dingen doen die je leuk vindt Batterij versus accu Meer ziekte, meer gezondheid 7

8 Inhoud Maatschappelijke perspectief 1. Ziekte en gezondheid 2. Determinanten 3. Preventie Betekenis voor 4. Onderzoek 5. Beleid 6. Praktijk Chronische ziekten epidemiologie Klassieke risicofactoren Roken Alcohol Overgewicht Eetgewoonten lichaamsbeweging Cholesterol Bloeddruk 8

9 Roken prevalentie Overgewicht & obesitas prevalentie

10 Johan Mackenbach Zorgvisie, 9 maart 2010 Helft van Nederlandse ziektes is te voorkomen Hoogleraar Johan Mackenbach beweert dit in zijn boek Ziekte in Nederland dat morgen uitkomt. Ziektes als kanker, beroerte en suikerziekte zijn het gevolg van verkeerde keuzes die we maken, Mackenbach stelt dat een heel groot deel van onze welvaartziekten is uit te bannen door andere keuzes te maken als individu en als samenleving. De gemiddelde Nederlander zou daardoor tien jaar langer in goede gezondheid kunnen leven. De Nederlander aan het woord 10

11 De Nederlander aan het woord Kiezen en kiezen is twee Geen homo economicus meer Gedragseconomie Nudge (Sunstein & Thaler) Rol van de omgeving Fysiek sociaal Industriële belangen reclamebudgetten (epidemiologische) verwarring 11

12 Maatschappelijke determinanten Welvaartsverdeling Opleiding Sociale stratificatie Sociaal-culturele factoren Maatschappelijke dimensie in de VTV

13 Inhoud Maatschappelijke perspectief 1. Ziekte en gezondheid 2. Determinanten 3. Preventie Betekenis voor 4. Onderzoek 5. Beleid 6. Praktijk HPV vaccinatie 13

14 Q-koorts Maatschappij en preventie Andere sectoren Gezondheidsbescherming Onderwijs bedrijfsleven Andere waarden Gezondheid versus het goede leven Keuzevrijheid Andere opvattingen Cyber polarization Andere belangen Industrie Lokale politici 14

15 Volksgezondheid OF gezondheidszorg? Inhoud Maatschappelijke perspectief 1. Ziekte en gezondheid 2. Determinanten 3. Preventie Betekenis voor 4. Onderzoek 5. Beleid 6. Praktijk 15

16 Maatschappelijke perspectief en onderzoek Algemeen Rol en betekenis van gezondheid en ziekte in de samenleving Zowel sociologisch als economisch Epidemiologie Invloed en interacties maatschappelijke determinanten Consumenten Incentives Nudge Onderzoek / 2 Juridisch Interveniëren in bedrijfsbelangen En in autonomie en keuzevrijheid KEA s Bevat een QALY alle relevante aspecten? (PALY s: pleasure / participation) Verdelingsaspecten (Uitkomsten of capabilities?) Kosten (Gederfde industriële baten) Effectiviteit nu eens echt onderzoeken 16

17 Inhoud Maatschappelijke perspectief 1. Ziekte en gezondheid 2. Determinanten 3. Preventie Betekenis voor 4. Onderzoek 5. Beleid 6. Praktijk Gezondheidsbeleid Tot waar kan de staat ingrijpen? Verbreden volksgezondheidsbeleid Parallelle belangen Participatie Sociaal economische gezondheidsverschillen Pensioengerechtigde leeftijd 17

18 Gezondheid verplicht. Speerpunten of maatschappelijke determinanten? 18

19 Speerpunten of maatschappelijke determinanten? Speerpunten of maatschappelijke determinanten? 19

20 Speerpunten of maatschappelijke determinanten? VTV-2010 over beleid Bewust van gecompliceerde governance Regie nemen: maatschappelijk actieprogramma Doelformulering: w at w il de overheid bereiken? Hoe? Door w ie en past dat bij verantw oordelijkheden? Afwegingskader Assessment en appraisal doorontw ikkelen NICE? Plaats van maatschappelijke baten 20

21 Janus de Koekoekskip Inhoud Maatschappelijke perspectief 1. Ziekte en gezondheid 2. Determinanten 3. Preventie Betekenis voor 4. Onderzoek 5. Beleid 6. Praktijk 21

22 Gezondheidsbevorderaars Switch in denkhouding Gezondheidsbevorderaars: af van interventiedenken en oog voor maatschappelijke determinanten en betekenis gezondheid Gedragsinterventies zijn heel lastig 22

23 Preventie en zorg Switch in denkhouding Zorgverleners: van curatie naar preventie Continuüm tussen collectieve en zorggerelaterde preventie opvullen Verbinding zorg (eerstelijn) en openbare gezondheidszorg Oplossing voor selectieve preventie Nieuwe ordeningen Ten slotte, de zorgverzekeraar 23

24 Of zorgverbeteraar 24