Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012

Transcriptie

1 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012

2 Inhoud Bericht van de directeur-bestuurder 6 Jaarverslag Kerncijfers 8 2 Resultaten in het kort 8 3 Bericht van de raad van toezicht 10 4 Governance 15 5 Informatie voor deelnemers en beleggers 19 Volkshuisvestingsverslag De woningmarkt 26 2 Portefeuilleontwikkeling 27 3 Aankoop en verkoop 30 4 Ontwikkeling aedex benchmark 33 5 Huurbeleid en huurprijsontwikkeling 33 6 Beheer en onderhoud 35 7 Vereniging van Eigenaren 36 Jaarrekening 2012 Geconsolideerde balans (na winstbestemming) 40 Geconsolideerde resultatenrekening 42 Geconsolideerde kasstroomoverzicht 43 Toelichting op de geconsolideerde 44 Toelichting op de geconsolideerde balans 55 Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening 68 Enkelvoudige balans (na winstbestemming) 72 Enkelvoudige resultatenrekening 74 Toelichting op de enkelvoudige 75 Toelichting op de enkelvoudige balans 76 Overige informatie 90 Overige gegevens en controleverklaring 90 Bijlagen Bijlage 1 Leden Wooninvesteringsfonds 96 Bijlage 2 Overzicht portefeuille 98 4 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

3 1 Bericht van de directeur-bestuurder Het verslagjaar 2012 heeft niet de economische stabiliteit gebracht die de woningmarkt zo hard nodig heeft. Na jaren van groei vanaf de jaren negentig van de vorige eeuw verkeren we nu al weer een aantal jaren in een periode van laagconjunctuur. Vanuit de gedachte dat de economie en de concurrentiepositie van Nederland in de kern sterk is, maar de noodzakelijk geachte hervormingsmaatregelen langdurig pijnlijk zullen zijn, zal het herstel van de woningmarkt nog de nodige tijd vergen. De dynamiek op de woningmarkt is stilgevallen ondanks de lage koopprijzen en de lage rentestand, waardoor de betaalbaarheid van woningen sterk is verbeterd. Op termijn zal de toenemende schaarste in delen van de woningmarkt door de ontbrekende nieuwbouwproductie en de versterkte marktwerking bij huurprijzen in combinatie met inkomensafhankelijke huurverhogingen mogelijk effect hebben. Nu is meer bepalend de onzekerheid over werk, inkomen, bezuinigingsmaatregelen en hypotheekvoorwaarden waarmee het dalende consumentenvertrouwen wordt gevoed. Met een afwachtende houding op de woningmarkt tot gevolg. In het verslagjaar houdt niet alleen de daling van de woningprijzen aan, ook de transactieaantallen zijn in 2012 verder teruggevallen waarbij concurrentie dwingt tot het accepteren van lagere marges. Sinds 2008 zijn de reële huizenprijzen met ongeveer 20 % gedaald. In deze moeilijke woningmarktomstandigheden heeft het Wooninvesteringsfonds het jaar 2012 met een negatief jaarresultaat afgesloten. Dit resultaat is bereikt door met name afgenomen verkoopopbrengsten, hoge financieringslasten en een negatieve herwaardering van de woningportefeuille. Tegelijkertijd zijn de operationele resultaten bevredigend rekening houdend met de situatie, waarmee onze voortdurende anticiperende aandacht voor kostenbesparingen en risicomanagement worden getoond. Het behaalde directe rendement op de portefeuille bedraagt 4,2% positief bij een indirect rendement van 4,7% negatief. getransformeerd van matchingsinstrument naar een sectorinstituut met door de markt gefinancierde fondsen in plaats van financiering door de sector zelf. In 2013 zal een herpositionering op dit punt worden gerealiseerd om zowel de corporaties als beleggers te informeren over de nieuwe mogelijkheden en de toegevoegde waarde van het Wooninvesteringsfonds. Met funding van beleggers van buiten de corporatiesector kan het Wooninvesteringsfonds onverminderd blijven inspelen op de liquiditeitsvraag en verruiming van de investeringscapaciteit van corporaties waarop door de verhuurdersheffing een enorme rem is gezet. Gezien de grote vraag van corporaties naar de mogelijkheden van verkopen van woningcomplexen aan het Wooninvesteringsfonds en de aanhoudende financiële druk op corporaties voorzien we de komende jaren een toenemend aanbod. Met vernieuwende financieringsstructuren en maatwerk voor corporaties en vermogensverstrekkers heeft het Wooninvesteringsfonds de ambitie hierin een actieve en innovatieve rol te spelen ten behoeve van de sector. In het verslagjaar heeft het Wooninvesteringsfonds zijn positie, de (markt)ontwikkelingen, het perspectief voor de certificaathouders en de toegevoegde waarde voor corporaties intensief besproken met de vele stakeholders. De uitgesproken steun biedt ons het fundament voor het realiseren van de strategie die het Wooninvesteringsfonds in het verslagjaar heeft vastgesteld voor de periode Onze inspanningen zijn gericht op uitbreiding van nieuwe fondsen, de voorbereiding van de herfinanciering in 2015, het goed in de markt zetten van koop- en huurwoningen in combinatie met een solide en scherpe bedrijfsvoering en een degelijke financiële strategie. Zo werken wij aan de positionering van het Wooninvesteringsfonds, goed voorbereid op onze ambities en een financieel gezonde groei. Het bestuur maakt graag van de mogelijkheid gebruik om zijn erkentelijkheid en dank uit te spreken aan de raad van toezicht, de leden, de medewerkers en de vele partners en stakeholders voor hun vertrouwen en inspanningen gedurende het afgelopen jaar. De inzet en betrokkenheid van velen hebben bijgedragen aan de verdere ontwikkeling van het Wooninvesteringsfonds. Graag werkt het bestuur ook in de komende jaren met u samen aan onze missie en ambities. 27 mei 2013 Jaarverslag Kerncijfers 8 2 Resultaten in het kort 8 3 Bericht van de raad van toezicht 10 4 Governance 15 5 Informatie voor deelnemers en beleggers 19 Met de start van aankopen in fondsen (eerste realisatie in 2011, geen realisatie in 2012) is het Wooninvesteringsfonds Karin E. de Graaf Directeur-bestuurder 6 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

4 1 Kerncijfers Resultaten in het kort JAARVERSLAG t/m 2008 Aantal gekochte complexen Aantal corporaties waarvan is gekocht Aantal aangekochte woningen Aantal aangekocht overig vastgoed De rentabiliteit op het garantievermogen en totale vermogen is in 2012 ten opzichte van 2011 verslechterd. De mindere verkopen en de negatieve niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille hebben daaraan bijgedragen. Het rendement op de vastgoedbeleggingen is in 2012 ge- toenemende kosten van heffingen (saneringssteun CFV en verhuurdersheffing). In 2013 zal het Wooninvesteringsfonds de verkopen naar verwachting kunnen stabiliseren op het niveau van 2012 (circa 140 woningen). De liquiditeit is toegenomen, de rente 2011 op de certificaten is deels en de rente 2012 op de certificaten is vol- JAARVERSLAG 2012 Aantal verkochte woningen Aantal verkocht overig vastgoed Aantal woningen verkocht aan zittende huurders daald naar 0,5% negatief (2011: 2,0%). De afname is met name toe te schrijven aan het verslechterde indirecte rendement van 2,4% negatief in 2011 naar 4,7% negatief in Het sentiment op de woningmarkt en bij beleggers ledig bijgeschreven bij de uitstaande verplichtingen aan certificaathouders. De operationele kasstromen zijn ook in 2012 positief, maar minder als gevolg van het lagere aantal verkopen van woningen. is negatief. Van de liquiditeiten ultimo 2012 is circa 3 miljoen ge- Gemiddeld bouwjaar van de complexen Gemiddelde huurprijs in Verhouding t.o.v. maximaal redelijke huurprijs 78% 78% 77% 77% 77% Gemiddelde leegwaarde woningen in Hier tegenover staat een stabiel direct rendement, op de vastgoedportefeuille in 2012 van 4,2% in vergelijking met vorig jaar ondanks de afgenomen resultaten uit verkopen. Voor 2013 is een negatief resultaat uit gewone bedrijfsuit- reserveerd voor vervroegde aflossing aan de banken enerzijds als uitvloeisel van het (tijdelijk) breken van het bankconvenant op de DSCR anderszijds voor herstel van de loan-to-value. De geconsolideerde resultaten over 2012 en de stelselwij- Huur/leegwaarde verhouding 4,0% 4,0% 4,0% 3,9% 3,6% oefening voor belastingen begroot voornamelijk als gevolg zigingen leiden tot een geconsolideerd balanstotaal van Verkoopmutatiegraad 3,0% 4,8% 5,6% 5,3% 7,7% van de verdere verslechteringen van de woningmarkt en 477 miljoen (vgl. 2011: 502 miljoen). Gemiddelde kosten klachtenonderhoud per woning in Gemiddelde kosten planmatig onderhoud per woning in Beheerskosten per woning in Leegstandperiode bij mutatie voor verkoop in maanden 9,4 9,1 8,2 6,9 4,0 Maatschappelijke investering (jaarlijks beschikbaar gemaakt voor corporaties) in de vorm van liquiditeit in miljoen - 33,0 59,8 75,6 289,2 Geconsolideerde resultatenrekening In e BEDRIJFSOPBRENGSTEN Huuropbrengsten Netto verkoopresultaat vastgoedportefeuille Overige opbrengsten Som der bedrijfsopbrengsten Resultaten in het kort In 2012 heeft het Wooninvesteringsfonds, naar aanleiding van de nieuwe verslaggevingsrichtlijnen, de typologie van het vastgoed beoordeeld. Gezien het feit dat het beleid van het Wooninvesteringsfonds voor de gehele vastgoedportefeuille gericht is op het realiseren van een zo optimaal mogelijk rendement heeft de directie met goedkeuring van de toezichthouder ervoor gekozen het sociaal vastgoed te kwalificeren als vastgoedbelegging. De voorliggende jaarrekening hanteert daarom het actuele waardemodel. In de jaarrekening 2011 is nog het bedrijfswaardemodel toegepast. Dit betekent dat in de een stelselwijziging heeft plaatsgevonden. Het verslagjaar 2012 heeft het Wooninvesteringsfonds met een negatief financieel resultaat afgesloten, van 17,8 miljoen zowel enkelvoudig als geconsolideerd. De effecten van de herwaardering van de vastgoedbeleggingen heeft op deze resultaten een grote impact gehad. De afwaardering enkelvoudig en geconsolideerd bedragen respectievelijk 21,4 miljoen en 20,7 miljoen. Het geconsolideerde resultaat voor niet-gerealiseerde waardeveranderingen, financiële resultaten en belastingen is in 2012 met 18,0 miljoen slechter dan in De verklaring hiervoor is te vinden in een afname van de resultaten uit verkoop. Het netto verkoopresultaat vastgoedportefeuille is met 3,4 miljoen 3,9 miljoen lager, met name als gevolg van lagere verkoopaantallen (136; 2011: 225). De netto huuropbrengsten (bruto huur minus exploitatielasten) zijn gestegen door uitbreiding van de woningportefeuille in juni 2011 en besparingen op beheer. BEDRIJFSLASTEN Afschrijvingen Salarissen Sociale lasten en pensioenen Onderhoud Overige bedrijfskosten Som der bedrijfslasten Niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille Rentebaten en soortgelijke opbrengsten Rentelasten en soortgelijke kosten Totale financiële baten en lasten Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening voor belastingen Belastingen Resultaat na belastingen Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

5 Resultaten in het kort Bericht van de raad van toezicht JAARVERSLAG 2012 De balanspresentatie 2012 leidt tot de volgende kengetallen: Boekjaar Liquiditeit 2,7 1,1 Solvabiliteit (garantievermogen in % totaal vermogen) 25,7% 27,0% Rentabiliteit garantievermogen (jaarresultaat in % garantievermogen) -14,5% -3,7% De taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de raad van toezicht staan omschreven in de artikelen 12 tot en met 14 van de statuten van het Wooninvesteringsfonds. Een nadere uitwerking daarvan is opgenomen in een Reglement voor de raad van toezicht. In dit jaarbericht legt de raad van toezicht, als onderdeel Jaarbericht 2011 (inclusief volkshuisvestingsverslag, jaarrekening en managementletter PWC); Accountantsverslag 2011; Strategisch Plan ; Meerjarenbegroting ; Begroting 2013 Wooninvesteringsfonds T.I.; Begroting 2013 WIF Lent B.V.; JAARVERSLAG 2012 Rentabiliteit totale vermogen (jaarresultaat in % totaal vermogen) -3,7% -1,0% Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening als % garantievermogen -18,7% -8,3% Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening als % totaal vermogen -4,8% -2,2% Interest coverage ratio 0,9 1,0 van een maatschappelijke onderneming, verantwoording af over de wijze waarop taken en bevoegdheden in het verslagjaar zijn uitgevoerd. Toezichtskader Als toezichtkader voor de uitoefening van zijn taken in het Jaarplannen 2013; Scenario s heffingen ; Treasurystatuut; Kwartaalrapportages 2012; Woningmarkt: koopmarkt, prijs- en waardeontwikkelingen; Direct rendement vastgoedbeleggingen 4,2% 4,4% Indirect rendement vastgoedbeleggingen -4,7% -2,4% Totaal rendement vastgoedbeleggingen -0,5% 2,0% verslagjaar 2012 hanteert de raad van toezicht: Strategisch Plan ; Jaarplan 2012; Managementletter 2012 PWC; Uitbetaling rente 2011 certificaathouders; Bijschrijving rente 2012 certificaathouders; Reglement aflossen certificaten; Begroting 2012; Business model Wooninvesteringsfonds en verkennende Loan- to- value (kredietlening in % roerende en onroerende zaken in exploitatie) 79,8% 76,1% Debt service coverage 1,02 1,04 Meerjarenbegroting ; Jaartargets op het gebied van aankoop, verkoop en beheer, bedrijfskosten; scenario s; Verlenging pilot Wooninvesteringsfonds door ministerie; Actieplan 2013; Statuten; CFV continuïteitsoordeel 2012; 3 Bericht van de raad van toezicht Treasurystatuut; Governance documenten; CFV solvabiliteitsoordeel 2012; AeDex benchmark; Vergaderingen en bijeenkomsten In het verslagjaar is de voltallige raad van toezicht zes keer Toezicht en Advies De raad van toezicht heeft tot taak toezicht te houden Bbsh; Afspraken met stakeholders (leden, ministerie BZK/ WWI, CFV en banken). Aanvraag faciliteringsvolume WSW; Aankopen complexen vastgoed; Profielschets raad van toezicht; bijeengekomen alsook heeft hij voorgezeten en deelgenomen aan twee algemene ledenvergaderingen. De vraagstukken voor de sector (kredietcrises, ingestorte woningmarkt etc.) zijn ook bij het Wooninvesteringsfonds brandpunt van de aandacht. Er zijn door het bestuur in sa- op het bestuur en op de algemene gang van zaken van het Wooninvesteringsfonds en de daarmee verbonden ondernemingen. Daarnaast heeft de raad een klankbordfunctie en staat het bestuur met raad en daad terzijde. Het toezicht geschiedt vanuit een onafhankelijke Werkwijze Als belangrijkste onderwerpen tijdens de vergaderingen van de raad van toezicht en de algemene ledenvergaderingen zijn te onderkennen de vernieuwing van het business Benoeming lid de heer Linders; Evaluatie raad van toezicht. Onafhankelijkheid en integriteit De raad van toezicht bewaakt het uitgangspunt dat zijn le- menspraak met de raad van toezicht en de algemene le- opstelling en vindt niet alleen achteraf plaats maar heeft model in het kader van de continuïteit van het Wooninves- den onafhankelijk zijn in de zin van bepaling III 2.2. van denvergadering nieuwe wegen gezocht om de doelstelling ook een anticiperend karakter. De raad en zijn leden be- teringsfonds, het risicoprofiel en de aflossingsmogelijkhe- de governance code woningcorporaties. De raad heeft een van het Wooninvesteringsfonds om leden te helpen aan trachten transparantie in denken en doen. De raad van den van de certificaathouders en de woningmarktontwik- onafhankelijke voorzitter. Binnen de raad vindt discussie liquiditeiten te kunnen continueren. toezicht houdt voornamelijk toezicht op: kelingen. plaats over de onafhankelijkheid van raadsleden, indien en De elders in dit verslag beschreven koers om fondsen op voor zover daar reden toe is. te richten die onder de TI worden bestuurd is daarvan het Realisatie van de doelstellingen van het Wooninveste- De door het bestuur voorgestelde maatregelen gericht op In 2012 is geen sprake geweest van belangenverstrenge- resultaat. De raad van toezicht heeft daarbij steeds in hoge ringsfonds; aanpassing van het business model van het Wooninveste- ling waarbij leden van de raad van toezicht en/of het be- mate voor ogen dat de belangen van de certificaathouders Strategie en de risico s verbonden aan de activiteiten; ringsfonds met onder meer structurele vermeerdering van stuur betrokken waren. In 2012 is binnen de organisatie voorop staan. Opzet en werking van de interne risicobeheersing- en de inkomsten op korte en lange termijn door de vorming van het Wooninvesteringsfonds geen gebruik gemaakt De raad van toezicht vindt het van groot belang dat de soci- controlesystemen; van nieuwe fondsen worden door de raad van toezicht on- van de regeling melding onregelmatigheden. Binnen het ale huisvesting in ons land mede door de inspanningen van Kwaliteitsbeleid; derschreven. De voortzetting van de pilot en de uitwerking reglement raad van toezicht wordt expliciet aandacht ge- het Wooninvesteringsfonds wordt bevorderd en heeft zulks Kwaliteit van de maatschappelijke verantwoording; van de verkennende scenario s op het business model zijn geven aan het takenpakket, de samenstelling en de werk- ook in het verslagjaar via vele inspanningen nagestreefd. Financieel verslagleggingsproces; door de raad van toezicht nauwlettend gevolgd. wijzen. Binnen het Wooninvesteringsfonds is een integri- De vernieuwing van het business model van het Woonin- Governance structuur; teitcode van kracht die ook van toepassing is op leden van vesteringsfonds heeft daarbij de bijzondere aandacht van Naleving van de toepasselijke wet- en regelgeving. Daarnaast zijn onder meer de volgende onderwerpen aan de raad van toezicht. de raad van toezicht. de orde geweest: 10 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

6 Bericht van de raad van toezicht Bericht van de raad van toezicht JAARVERSLAG 2012 Deskundigheid De raad van toezicht heeft bij de invulling van de vacature in het verslagjaar een profielschets gehanteerd. Deze profielschets is gerelateerd aan de omvang, de taken, de besturing- en toezichtfilosofie, de algemene en specifieke eisen en de gewenste deskundigheid en achtergrond van de leden van de raad van toezicht. Daarbij speelt de herkenbaarheid in de ogen van de belangrijkste stakeholders Teamvorming; Formele inrichting governance en toezicht; Governance en inhoud van beleid. Uit de zelfevaluatie is onder meer de aansluiting van de benodigde expertise in de raad van toezicht in de gewijzigde situatie van het Wooninvesteringsfonds naar voren gekomen. De raad van toezicht is zich daarbij bewust van De beloning in 2012 (1 januari 31 december) van de bestuurder, mevrouw K.E. de Graaf, is als volgt opgebouwd: K.E. de Graaf K.E. de Graaf Beloning Variabele beloning 0 evaluatie van het gevoerde beleid en het functioneren van het bestuur voldoende waarborg geeft voor een verantwoorde besturing van het Wooninvesteringsfonds. Het totale inkomen van de bestuurder blijft binnen de beloningsbandbreedte die onder de Sectorbrede beloningscode Bestuurders van Woningcorporaties geldt. Tevens blijft het totale inkomen binnen het voor 2012 vastgestelde JAARVERSLAG 2012 en het complementair zijn qua kennis, ervaring en netwerken een belangrijke rol. Om de toezichthoudende taak goed te kunnen vervullen, versterking van de huidige financiële focus. De realisatie van de strategie hangt sterk af van externe factoren en van interne factoren als draagvlak bij de vele interne en exter- Pensioenkosten Overige beloningen grensbedrag in het kader van de Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens (Wopt). heeft de raad van toezicht zich regelmatig mondeling dan ne stakeholders. Daarbij is een actieve betrokkenheid van Door het Wooninvesteringsfonds zijn in 2012 geen per- wel schriftelijk door het bestuur laten informeren over de de raad, binding met stakeholders en extern relatiebeheer Aan de bestuurder is een auto ter beschikking gesteld, soonlijke leningen, voorschotten of garanties aan leden financiële en kwalitatieve resultaten in relatie tot de doel- van toenemend belang. geen vertrekregeling is overeengekomen en het pensioen van de raad van toezicht en/of de bestuurder verstrekt. stellingen, risicobeheersing, marktontwikkelingen en wensen en behoeften van belanghebbenden. Evaluatie doelstelling De raad van toezicht is van mening dat het Wooninveste- is ondergebracht bij SPW. In afwijking van de Izeboud-systematiek ontvangt de be- Honorering raad van toezicht De honorering van de raad van toezicht is gekoppeld aan De raad van toezicht heeft in het afgelopen boekjaar de ringsfonds onverkort kan voldoen aan zijn missie als liqui- stuurder geen variabele beloning en is het arbeidscontract de zwaarte van de functie. Bij de vaststelling hiervan is re- volgende acties ondernomen om zich op de hoogte te hou- diteitsverschaffer voor de sector. Uiteraard is en blijft een met de bestuurder voor onbepaalde tijd gesloten. De reden kening gehouden met maatschappelijke normen. De hono- den van actualiteiten en ontwikkelingen in de volkshuis- gezonde financieringsbasis daarbij van essentieel belang. van deze afwijking is dat een variabele beloning in de hui- rering is niet afhankelijk van de prestaties van het Woonin- vesting en wat er speelt in het speelveld van het Woonin- Met de koers, zoals uitgezet in het strategisch plan en de dige context niet past bij een maatschappelijke organisa- vesteringsfonds. In 2012 bedroeg de totale honorering van vesteringsfonds: meerjarenbegroting is de genoemde doelstelling, naar de tie en voorkomt dat een te grote focus op de korte termijn de raad van toezicht (2011: ). De ver- mening van de raad van toezicht, voor de komende jaren doelstellingen ontstaat. Tevens wil de raad van toezicht goeding voor de individuele leden heeft in het verslagjaar Regelmatig overleg met bestuur en management; gewaarborgd. met het arbeidscontract voor onbepaalde tijd de continu- geen wijzigingen ondergaan. De vergoeding van de voorzit- Overleg met de externe accountant PWC; De komende herfinanciering in 2015 is reeds in het verslag- ïteit van de organisatie waarborgen waarbij de jaarlijkse ter bedroeg en van de leden Volgen van seminars en congressen; jaar onderwerp van intensieve discussies geweest en zal Volgen van de vakliteratuur en media; de komende jaren de basis moeten vormen voor de ver- Voorzitten en aanwezigheid bij vergaderingen algemene dere succesvolle invulling van de vernieuwing van de busi- ledenvergadering; nessstrategie van het Wooninvesteringsfonds. Aanwezig bij vergaderingen klankbordgroep. Zelfevaluatie De raad van toezicht heeft in het verslagjaar zijn functio- Relatie met belanghebbenden Het Wooninvesteringsfonds heeft geen ondernemingsraad en kent geen (landelijke) huurdersorganisatie. Twee leden neren en toezichthoudende rol geëvalueerd en beoordeeld van de raad van toezicht komen uit de kring van huurders- om te reflecteren op de eigen werkwijze nu en in de toe- organisaties. Zij voeren op gezette tijden overleg met be- komst. De directeur-bestuurder heeft aan deze zelfevalu- stuur en directie van de Woonbond. atie deelgenomen. Bij de zelfevaluatie zijn de volgende punten in overweging genomen: Eveneens twee leden worden benoemd uit een bindende voordracht, opgemaakt door Aedes vereniging van woning- Reglement raad van toezicht; corporaties. Governance code van VTW; Aedescode voor woningcorporaties; Governance code woningcorporaties; Werkgeversrol en honorering bestuur Ten aanzien van het bezoldigingsbeleid van de bestuurder Rooster van aftreden; conformeert de raad van toezicht zich aan de sector brede Omvang en deskundigheid van de raad van toezicht; beloningscode voor bestuurders van woningcorporaties. Omgang met de bestuurder; Specifieke aspecten verbonden aan het Wooninvesteringsfonds; 12 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

7 Bericht van de raad van toezicht 4 Governance JAARVERSLAG 2012 Samenstelling In 2012 was de raad van toezicht van het Wooninvesteringsfonds als volgt samengesteld: Naam Functie Lid sedert Herbenoemd Aftredend Hoofdfuncties Relevante nevenfunctie(s): Prof. ir. drs. W.J. Vrakking (man, 1943) Ir. M.T. Kooistra (man, 1943) J.G.T. Bouwman (man, 1951) voorzitter Honorair vennoot Holland Consulting Group te Amsterdam.Hoogleraar Management Consulting, Erasmus Universiteit Rotterdam vicevoorzitter Bestuurslid stichting RBOI te Rotterdam; Bestuurslid stichting Administratiekantoor Renpart Vastgoed te Den Haag; Voorzitter raad van commissarissen Rabobank Rijnstreek lid Directeur-bestuurder Ons Huis, Woningstichting te Apeldoorn en Zutphen (tot 1 juni 2011); Voorzitter raad van toezicht van de Bibliotheken Veluwezoom in de gemeenten Rheden, Renkum en Rozendaal Lid raad van toezicht Wellant College te Houten; Bestuurslid Center for People and Buildings te Delft; Lid adviesraad Custom Management te Leusden Governance Code Woningcorporaties Het Wooninvesteringsfonds acht het van groot belang om als maatschappelijke onderneming in het jaarverslag op een transparante en professionele manier verantwoording af te leggen. Alleen dan zijn beleid en bedrijfsvoering goed te beoordelen. Een goede en heldere verantwoording door het bestuur hoort daarbij. Naleving van de governance code In dit jaarverslag geven wij aan hoe de Aedescode en de governance code woningcorporaties zijn nageleefd in De raad van toezicht en de bestuurder onderschrijven de governance code. Uit een inventarisatie door de bestuurder blijkt dat het Wooninvesteringsfonds op de meeste punten voldoet aan de governance code. De belangrijkste punten van (voorlopige) afwijking zijn: Ook de externe auditor toetst opzet, bestaan en werking van het systeem van beheersingmaatregelen, zover dat binnen de jaarrekeningcontrole past. Interne beheersing Per beleidsterrein van het Wooninvesteringsfonds worden de specifieke risico s in kaart gebracht. Het gaat hierbij om de identificatie, analyse, respons op en de beheersing van de risico s. Bij risico identificatie en analyse wordt vooral beoordeeld op welke wijze de risico s zijn benoemd en gekwantificeerd in relatie tot de bedrijfsdoelstellingen. Risicorespons en risicobeheersing zien vooral toe op de aanwezige processen gericht op het beperken van de gevolgen van de risico s, rekening houdend met de mogelijkheden binnen de kleine organisatie die het Wooninvesteringsfonds is. JAARVERSLAG 2012 W. van de Rotte (vrouw, 1951) Prof. dr. P. Hooimeijer (man, 1955) lid Vennoot bureau Senia en directeurbestuurder Stichting Senia lid Hoogleraar Sociale Geografie en Demografie; Wetenschappelijke directeur van de Netherlands Graduate School of Urban and Regional Research, Universiteit Utrecht Voorzitter Wetenschappelijke Commissie Wijkaanpak Ministerie BZK, directoraat WWI; Visitator Raeflex Benoeming van de bestuurder voor een (her)benoemingsperiode van maximaal vier jaar. De raad van toezicht heeft de bestuurder voor onbepaalde tijd aangesteld; Het bestuur en de raad van toezicht zijn bij de overleg- Risk management Doelstelling van Risk Management Interne beheersing dient als hulpmiddel bij het waarborgen dat operationele en financiële doelstellingen, ook op Drs. J.A.M. Linders (man, 1969) lid Managing Director Elephant Parade International te Amsterdam Voorzitter Commissie van Toezicht Hilversumse School Vereniging gen met de stakeholders van het Wooninvesteringsfonds nagenoeg voltallig aanwezig geweest. Op zijn website heeft het Wooninvesteringsfonds diverse langere termijn, worden bereikt en bij het voorkomen van verlies van (waarde) van bedrijfsmiddelen. Ook dienen activiteiten op het terrein van interne beheersing een be- van belang geachte documenten opgenomen met betrek- langrijke bijdrage te leveren aan de betrouwbaarheid van In de bezetting van de raad van toezicht is in het verslag- In 2012 heeft de auditcommissie zes keer vergaderd. De king tot de governance code. De belangrijkste documenten de financiële verslaggeving en de voorspelbaarheid van jaar verandering opgetreden. commissie heeft onder meer gesproken over: zijn: prognoses in de tussentijdse managementrapportages. Statuten Wooninvesteringsfonds; Tenslotte dienen de activiteiten op het terrein van interne De heer J.A.M. Linders is door Aedes, de branchevereniging Interne beheersing; Bestuursreglement; beheersing mede te waarborgen dat de relevante regels en van woningcorporaties, voorgedragen voor benoeming Jaarrekening 2011; Klokkenluidersregeling; wettelijke voorschriften worden nageleefd. door de algemene ledenvergadering. Op 27 januari 2012 Accountantsverslag 2011; Reglement raad van toezicht; heeft de algemene ledenvergadering de heer Linders voor Financiering; Integriteitsbeleid. Risk management een periode van 4 jaar benoemd. Eind 2012 heeft de raad van toezicht één vacature. Financieringsstructuren dochtervennootschappen; Begroting 2013 en meerjarenbegroting ; Tussentijdse resultaten; Risicoprofiel Wanneer een organisatie wil voldoen aan de in de code Activiteiten op het terrein van risk management omvatten werkzaamheden gericht op het bepalen van bedrijfsrisico s die een bedreiging kunnen vormen, dan wel een gebeurte- Commissies De raad heeft in 2007 een auditcommissie en een remuneratiecommissie ingesteld. De taak van beide commissies is om Treasurybeleid. Remuneratiecommissie geformuleerde verplichtingen, kan een beroep worden gedaan op de interne beheersingsmaatregelen/interne controlemaatregelen binnen de organisatie. De basis van het systeem van interne controle wordt gevormd door het nis of een actie die een nadelig effect kan hebben op de realisatie van de doelstellingen en de strategie van het Wooninvesteringsfonds. Het perspectief van bedreiging is een traditioneel gebied de raad van toezicht te assisteren bij zijn werkzaamheden. De samenstelling van de commissies was in 2012 als volgt: J.G.T. Bouwman (voorzitter) Prof. ir. drs. W. J. Vrakking zogenaamde vier-ogen principe. Het bestuur en het management zijn hierbij primair zelf verantwoordelijk voor opzet, bestaan en werking van de interne beheersings- van risicobeheersing en is te onderkennen wanneer maatregelen worden getroffen om bijvoorbeeld toekomstige verkoopuitval van het bezit in exploitatie te voorkomen. Auditcommissie De remuneratiecommissie vergaderde één maal en heeft maatregelen en de hierin verankerde interne controlemaatregelen. De adequate werking van het interne risico- Bedrijfsrisico s zijn afhankelijk van de omgeving waarin het Wooninvesteringsfonds opereert, de doelstellingen, de Prof. dr. P. Hooimeijer (voorzitter) gesproken over het gevoerde beleid en het functioneren beheersing- en controlesysteem wordt bewaakt door de strategie en de interne organisatie. Om inzicht te krijgen Drs. J.A.M. Linders van de directeur-bestuurder alsmede de hiermee samenhangende beloning. directeur financiën. in het risicoprofiel van het Wooninvesteringsfonds is niet alleen inzicht nodig in de bedrijfsrisico s en in het systeem 14 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

8 Governance Governance JAARVERSLAG 2012 van interne beheersing, maar ook in het managementproces. Strategie is steeds het beginpunt voor de inrichting van een organisatie en het opzetten van de interne beheersing. In de adviezen van de commissie Tabaksblat is opgenomen Met een solvabiliteit van minimaal 25% verwacht het Wooninvesteringsfonds voldoende vermogen te hebben om aan al zijn verplichtingen te kunnen voldoen. Financieringsrisico s Het Wooninvesteringsfonds is zwaar gefinancierd en de gegevensverwerking en databeheer. De general IT controls en het beheer van autorisaties zijn afgestemd op het risicoprofiel van het Wooninvesteringsfonds. Ten aanzien van de general IT controls zijn maatregelen getroffen om een testomgeving te creëren los van de gebruikersomgeving. Het primaire informatiesysteem is specifiek voor lijks de lokale makelaars de leegwaarden van alle woningen per 1 januari. Daarnaast taxeren onafhankelijke landelijke taxateurs jaarlijks de waarde in verhuurde staat van de complexen en de leegwaarden van de woningen. Het Wooninvesteringsfonds maakt gebruik van drie landelijke taxateurs die per toerbeurt in overeenstemming met de JAARVERSLAG 2012 dat de bestuurder minimaal eenmaal per jaar aan de inter- financieringslasten hebben een significant aandeel in de het Wooninvesteringsfonds ingericht en ondersteunt de RICS standaarden delen van de portefeuille taxeren. Jaar- ne toezichthouder rapporteert over de strategie, het risico- resultaten van het Wooninvesteringsfonds. Verdere ver- primaire bedrijfsprocessen zoals verkoop en beheer van lijks wordt het gehele bezit getaxeerd. profiel en de beheersingsmaatregelen van de organisatie. In het strategisch plan is het risicoprofiel van het Wooninvesteringsfonds opgenomen. Dit document is in het ver- zwaring van de financieringspositie en/of toename van de financieringslasten vormen een risico voor de financiële gezondheid van het Wooninvesteringsfonds. In 2012 is ge- woningen. Voor de beheersing van het beschikbaarheidsrisico zijn contracten gesloten met diverse providers, die een bijna Fiscale risico s Door de afschaffing van de vrijstelling voor de vennoot- slagjaar herzien, besproken met en vervolgens vastgesteld start met het bepalen van de strategie voor de herfinancie- 100% beschikbaarheid garanderen. schapsbelasting in 2008 zijn de inherente risico s vanaf door de raad van toezicht. Door het structureel, uniform en op verschillende niveaus in kaart brengen van de risico s en bijbehorende beheer- ring in De risico s ten aanzien van de financiering van het woningbezit en de voortgang op de herfinanciering worden perio- Frauderisico s Vastgoedbeleggingen zijn kapitaalintensief en van vast significant toegenomen. Buiten de reguliere- en al bestaande beheersingsmaatregelen heeft het Wooninvesteringsfonds geen aanvullende maatregelen getroffen tot singsmaatregelen, is inzichtelijk of het Wooninvesterings- diek door de auditcommissie beoordeeld. Het Wooninves- goedbeleggingen in het algemeen en van sociaal vastgoed beperking van de toegenomen inherente risico s. fonds in control is. teringsfonds beschikt over een vernieuwd treasurystatuut, in het bijzonder ontbreken marktnoteringen als indicatie Financiële risico s Het beleid van het Wooninvesteringsfonds is gericht op het waarin de kaders voor het treasurybeleid zijn vastgelegd zover wet- en regelgeving hieraan geen invulling geven. Het vernieuwde treasury is in december 2012 door de Raad voor de marktwaarden. Het risico op fraude, met als gevolg financiële schade of reputatieschade, is hierdoor aanwezig. Een specifiek fiscaal risico heeft het Wooninvesteringsfonds op de in de aankoopprijs begrepen overdrachtsbelasting, die uitbetaald wordt aan de verkopende corpo- beheersen en beperken van financiële risico s door middel van Toezicht vastgesteld. Het Wooninvesteringsfonds heeft de volgende maatrege- ratie. Het Wooninvesteringsfonds heeft vrijstelling voor van onder meer: len getroffen ter voorkoming van fraude: afdracht van de overdrachtsbelasting verkregen onder de Doel van het rente- en looptijdenbeleid is binnen de wet- voorwaarde dat de verkopende corporaties alle uit de ver- Een eenduidige strategische visie, vastgelegd in het telijke kaders en richtlijnen van het treasurystatuut de Vanuit het strategisch beleid is geformuleerd in welk koop verkregen middelen binnen zeven jaar worden aan- strategisch plan; financieringslasten te beheersen, te minimaliseren en de vastgoed geïnvesteerd wordt; gewend voor uitgaven aan herstructureringsprojecten. Het Gericht risicomanagement; vervalkalender van de leningen- en derivatenportefeuille Een standaard waarderingsmodel met gedefinieerde fi- Wooninvesteringsfonds heeft zich hiermee verplicht vast Adequate rapportagestructuren; te optimaliseren. nanciële criteria wordt voor investeringen gehanteerd; te stellen of de beschikbare middelen door de verkopen- Transparante procedures; Het treasurybeleid wordt ten uitvoer gebracht in nauw De raad van toezicht, auditcommissie en directeur finan- de corporaties conform de fiscale regels worden besteed. Een evenwichtig beleid ten aanzien van strategisch voor- overleg met de auditcommissie. ciën houden toezicht op het verwervingstraject in de ver- Het risico op vordering van de overdrachtsbelasting heeft raadbeheer en (des)investeren, vastgelegd in het jaar- schillende fases (indicatieve, voorlopige en definitieve het Wooninvesteringsfonds gereduceerd door bepalingen plan; Binnen het kader van het (verder) beperken van de finan- bieding). Biedingen kunnen alleen met toestemming van hierover in de koopovereenkomsten op te nemen. Jaarlijks Stresstesten op met name verkoop- en rentescenario s. ciële risico s zal het Wooninvesteringsfonds bij het WSW, de raad van toezicht worden uitgebracht; leggen de verkopende corporaties, conform de bepalingen het onafhankelijke instituut dat optimale financiering van Een te verwerven object wordt altijd getaxeerd door een in de koopovereenkomst, verantwoording af aan het Woon- Om een gezonde financiële positie te realiseren, streeft vastgoed mogelijk maakt voor aangesloten corporaties, onafhankelijke taxateur; investeringsfonds over de besteding van deze middelen. het Wooninvesteringsfonds naar een debt service coverage een verzoek tot realisatie van borging indienen. Gezien het Te verkopen objecten worden getaxeerd door een onaf- Het niet nakomen van deze verplichting geeft het Woonin- van minimaal 1,10, een liquiditeitsbuffer van 5 miljoen en afwijkende bedrijfsmodel van het Wooninvesteringsfonds hankelijke taxateur en de lokale verkopende makelaar; vesteringsfonds het recht een eventuele vordering van de solvabiliteit van 25%. zal WSW aangesproken worden op het solidariteitsprincipe Beheer en toezicht planmatig onderhoud zijn uitbesteed belastingdienst te verhalen bij de betreffende corporatie. binnen de sector. binnen standaardcontracten; Een debt service coverage van minimaal 1,10 betekent dat Begin 2011 is het Wooninvesteringsfonds als WSW-deelne- In de offerteprocedure voor planmatig onderhoud wor- de jaarlijkse financieringskasstromen (financieringslasten mer geaccepteerd. Met een borging op de kredietfaciliteit den, naar verhouding van de uit te voeren werkzaamhe- en aflossingen) gedekt moeten worden door de kasstro- verwacht het Wooninvesteringsfonds bij de herfinanciering den, bij meerdere (minimaal drie) partijen offertes op- men uit de operationele activiteiten, het saldo van inkom- in 2015 substantiële besparingen te kunnen realiseren op gevraagd. Voor de acceptatie van een offerte geldt het sten (huren en verkopen) en lasten (exploitatielasten zoals de financieringslasten bij een gelijkblijvende ontwikkeling vier-ogen-principe. beheer en onderhoud en concernkosten). De liquiditeitsbuffer van 5 miljoen stelt het Wooninvesteringsfonds in staat om ten tijde van verkoopuitval een van de faciliteiten. Informatievoorzieningrisico s Het Wooninvesteringsfonds is in belangrijke mate afhan- Waarderingsrisico s Het Wooninvesteringsfonds heeft als belangrijk risico het waarderingsrisico van het vastgoed geïdentificeerd. jaar lang aan al zijn verplichtingen te kunnen voldoen. kelijk van de betrouwbaarheid en beschikbaarheid van de Ter bewaking van de waarde van het vastgoed taxeren jaar- 16 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

9 Governance 5 Informatie voor deelnemers en beleggers JAARVERSLAG 2012 Organogram Wooninvesteringsfonds ALGEMENE LEDENVERGADERING Financiële positie De vereniging en haar leden Het Wooninvesteringsfonds is een vereniging met leden. Aan het einde van het verslagjaar 2012 zijn 77 leden als lid bij het Wooninvesteringsfonds aangesloten. De leden zijn te onderscheiden in twee categorieën, namelijk: 19% van de geplaatste certificaten zijn niet geconverteerd. Over dit deel is conform het Investeringsmemorandum 2005 een rente van 4,5% verschuldigd en geen variabel rendement. Het doel van de renteconversie was een reductie van de JAARVERSLAG 2012 jaarlijkse financieringslasten ten tijde van mindere econo- A-leden zijn corporaties die aansprakelijk vermogen be- mische tijden. Het Wooninvesteringsfonds zou daarmee in RAAD VAN TOEZICHT schikbaar hebben gesteld in de vorm van obligatielenin- staat worden gesteld om zonder aantasting van de financi- gen (certificaten). Ieder A-lid heeft één stem, vermeer- ële positie zijn activiteiten voort te zetten. derd met één stem voor elk vol bedrag van 1 miljoen met een maximum van 20% van de uitgebrachte stem- Niettemin zijn door de aanhoudende zwakke woningmarkt, BESTUUR - Directeur bestuurder men in de ledenvergadering B-leden zijn corporaties die tot en met 2004 via het maar ook door het niet realiseren van een 100% conversie, de totale financieringslasten nog steeds te hoog bij Wooninvesteringsfonds collegiale financieringen aan de huidige bedrijfsresultaten. Voor de rente 2011 (rente collega-corporaties hebben verstrekt en/of voor min- Investeringsmemorandum 2005) en 2012 heeft het Woon- der dan 1 miljoen aan certificaten in het Wooninves- investeringsfonds daarom gebruik gemaakt van de achter- OFFICE MANAGEMENT - Office manager FINANCIËN - Directeur financiën - Manager Funding & Capital Markets - Financieël administratief medewerker teringsfonds hebben geïnvesteerd. Ieder B-lid heeft één stem in de ledenvergadering. stellingsvoorwaarden en moeten besluiten tot niet uitkeren. Gezien de operationele kasstromen en contractueel vastgelegde extra aflossingen aan de banken (in verband In de jaarvergadering, die uiterlijk zes maanden na afloop met breken convenant op de DSCR) achtte het Wooninves- van het boekjaar wordt gehouden, hebben de leden de ge- teringsfonds uitkering niet opportuun. VERKOOP - Manager Verkoop AANKOOP BEHEER EN ONDERHOUD - Manager Beheer en Onderhoud - Manager Verhuur legenheid de betrokkenheid bij het functioneren van het Wooninvesteringsfonds te tonen. In de jaarvergadering komen onder meer aan de orde; De rente op de certificaten over 2012 (in totaal 4,7 miljoen) is bijgeschreven op de vordering die de certificaathouders op het Wooninvesteringsfonds hebben. Dat geldt De jaarrekening en het jaarverslag; ook voor de rente, die over het jaar 2011 ( 1,4 miljoen) Vaststelling van de jaarrekening en het jaarverslag van niet is uitgekeerd aan de certificaathouders die vallen on- het afgelopen boekjaar; der de werking van het Investeringsmemorandum Decharge van directie en raad van toezicht; Over 2012 zal geen variabele rente op de geconverteerde Voorziening in eventuele vacatures; certificaten worden uitgekeerd. Voorstellen van directie, de raad van toezicht of leden, aangekondigd bij oproeping voor de vergadering. Vastgoedbeleggingen Het Wooninvesteringsfonds belegt direct en indirect (via Garantievermogen WIF Lent B.V.) in overwegend sociaal vastgoed. De vast- Het bedrag aan geplaatste certificaten bedraagt eind 2012 goedportefeuille kenmerkt zich als vastgoedbelegging. circa 175 miljoen (ongewijzigd ten opzichte van ultimo Wooninvesteringsfonds probeert door asset management 2011). Het totale bedrag aan geplaatste certificaten kwa- en verkoop de waarde van het bezit te optimaliseren. Dit lificeert zich door de achterstelling als garantievermogen. betekent onder de van toepassing zijnde richtlijnen voor de jaarverslaggeving dat het vastgoed van Wooninveste- In 2011 heeft een renteconversie plaatsgevonden, waarbij ringsfonds op marktwaarde gewaardeerd dient te worden. 81% van het in certificaten begrepen achtergestelde vermo- In de is voor het eerst de marktwaarde gen per 1 januari 2011 is geconverteerd. Op de geconverteer- gehanteerd waardoor het rendement op het vastgoed be- de certificaten (Investeringsmemorandum 2011) is een vaste ter inzichtelijk is. rente van 2,25% verschuldigd en afhankelijk van de resultaten (debt service coverage groter dan 1,10, saldo liquide Het totaal rendement op de vastgoedportefeuille is 0,5% middelen groter dan 5 miljoen en solvabiliteit groter dan negatief (2011: 2,0%), met name door het negatieve in- 25%) een variabel rendement tot maximaal 3,25%. directe rendement. Het indirecte rendement op de vast- 18 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

10 Informatie voor deelnemers en beleggers Informatie voor deelnemers en beleggers JAARVERSLAG 2012 goedportefeuille is 4,7% negatief (2011: 2,4% negatief). De waardedalingen zijn het gevolg van toenemende onzekerheden op de woningmarkt. De koopkracht van starters en andere potentiële kopers staan als gevolg van de overheidsbezuinigingen onder druk. Daarnaast hebben investeringen in sociaal vastgoed te maken met forse stijgingen van de kosten van respectievelijk de verhuurdersheffing (overheid) en saneringsheffing (CFV). Tegenover het indirecte rendement staat een stabiel direc- De hoofdsom van de opgenomen bancaire financiering bedraagt per einde van het verslagjaar 329 miljoen (geconsolideerd 347 miljoen). Voor debt service coverage ratio (DSCR) en loan-to-value (LTV) hebben de externe financiers specifieke normen gesteld. De aan de banken te rapporteren DSCR kent een tweetal niveaus. Indien de DSCR onder de 1,20 komt, treedt een zogeheten cash sweep in werking. Er dient dan uit overtollige liquide middelen extra te worden afgelost op de bankfinanciering. Indien de DSCR onder een niveau van 1,10 zakt, pakket van de interne toezichthouder. Dit vloeit voort uit richtlijn van het Bbsh artikelen 21 en 22 en MG betreffende goed rentmeesterschap. Over de financieringsstrategie, de hedging, het treasurybeleid en AO/IC is ook in het afgelopen verslagjaar regelmatig met de auditcommissie en de raad van toezicht van gedachten gewisseld. Het treasurystatuut is aan de actualiteit aangepast en in december 2012 door de raad van toezicht goedgekeurd. moment waarop het Wooninvesteringsfonds staat voor een volledige herfinanciering van de vastgoedportefeuille in de toegelaten instelling. Inmiddels zijn twee trajecten gestart om uiteindelijk in 2015 een herfinanciering te realiseren en het Wooninvesteringsfonds financieel gezond te maken. Het eerste traject richt zich op de route naar de herfinanciering en herstructurering, het tweede traject op het realiseren van nieuwe aankopen in fondsen (behoud missie) en verbetering/ uit- JAARVERSLAG 2012 te rendement op de vastgoedportefeuille in 2012 van 4,2% (2011: 4,4%). Ondanks significant slechtere verkoopresultaten (in aantallen en prijzen) is het directe rendement slechts licht lager dan in De slechte verkoopresultaten zijn gecompenseerd door besparingen op beheer en onderhoud. Toezicht Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting Eind 2012 heeft het Wooninvesteringsfonds intensief overlegd met het Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting (CFV). Enerzijds was overleg nodig om het CFV de gelegenheid te bieden de financiële weerbaarheid van het Woon- treedt een default-situatie op. De bankfinanciering is dan direct opeisbaar. Vanwege teruggelopen verkopen is over de eerste drie kwartalen van 2012 de DSCR onder de 1,2 gekomen. Per einde 2012 is de DSCR hersteld tot 1,21. Op grond van het breken van de norm op de DSCR in de eerste drie kwartalen van 2012 is in het eerste kwartaal van 2013 een verplichte extra aflossing op de bankfinanciering verschuldigd ter grootte van circa 3 miljoen. De maximale waarde van de LTV (80%) is eind jaar 2012 Het Wooninvesteringsfonds heeft de renterisico s die verbonden zijn aan de variabel rentende financiering (roll over lening) afgedekt door middel van rente-instrumenten. Ten aanzien van de bij ABN AMRO Bank afgesloten renteswaps geldt geen verplichting tot depotstorting (margin calls) bij optredende negatieve marktwaarden. Het eerste moment waarop door beide contractspartijen een break-clause kan worden ingeroepen is 31 maart Een liquiditeitsbuffer, zoals bedoeld in artikel 8 van de Beleidsregels financiële derivaten d.d. 5 september 2012, behoeft derhalve niet te worden aangehouden. breiding van het verdienmodel van het Wooninvesteringsfonds. De realisatie in het tweede traject draagt bij aan de mogelijkheden van het eerste traject. Herfinanciering herstructurering In 2012 is met de leden onder andere gesproken over de houdbaarheid van het business model. Aan de hand van de verkenning van een aantal mogelijke scenario s zullen in 2013 plannen worden voorgelegd in het kader van de thematiek op weg naar een gezond WIF. De aankopen in fondsen spelen hierbij een belangrijke rol. investeringsfonds op de juiste gronden te beoordelen, anderzijds om het CFV te overtuigen dat de meerjarenbegroting voldoende perspectief biedt c.q. geen discontinuïteit ontstaat. De ratio s op de kasstromen en vastgoedrendementen (en hiermee de waarde) staan onder druk als gevolg van doorbroken. In een dergelijke situatie heeft de geldnemer één kwartaal de tijd om het niveau van de LTV te herstellen tot onder de 80%. Met de genoemde en aan de DSCR gekoppelde extra aflossing van circa 3 miljoen is de LTV binnen de gestelde termijn hersteld tot onder het vereiste niveau. Aan het begin van het verslagjaar zijn drie lopende swaps afgekocht en omgezet in langer lopende swaps onder gelijktijdige verlaging van de hoofdsom. Hierdoor kon in 2012 een reductie van de financieringskasstromen van 1,4 miljoen worden gerealiseerd. Financiering aankopen in fondsen Bij financiering van nieuw aan te kopen woningportefeuilles zullen fondsen ingezet worden. Daarbij wordt aansprakelijk vermogen door externe marktpartijen ingebracht (instituties, beleggers). In 2013 zal het Wooninvesteringsfonds zich herpositioneren zodat de behoeften van corpo- de afnemende verkoopaantallen van woningen, dalende koopsommen en toenemende kosten (toename heffingen). Financiering WIF Lent B.V. Het CFV heeft in het kader van de genoemde nieuwe Beleidsregels financiële derivaten een stresstest voorge- raties beter afgestemd kunnen worden op de behoeften van externe marktpartijen. Gezien de ontwikkeling van de ratio s kan de continuïteit van het Wooninvesteringsfonds in 2015 onder druk komen te staan. CFV deelt deze mening en heeft het Wooninvesteringsfonds daarom onder verscherpt toezicht gesteld. Begin 2013 is binnen het kader van het verscherpte toezicht de afspraak gemaakt dat het Wooninvesteringsfonds WIF Lent B.V. is gefinancierd met eigen vermogen, een achtergestelde obligatielening door een particuliere investeerder en bankfinanciering, verstrekt door ING Real Estate Finance. De uitgifte van achtergestelde leningen geschiedt in de vorm van certificaten of in de vorm van specifiek aan de dochter B.V. verbonden obligatieleningen. schreven, peildatum 31 december Deze stresstest maakt onderdeel uit van de beoordeling van de financiële continuïteit van iedere individuele corporatie. Het Wooninvesteringsfonds scoort in de stresstest op de vaste onderdelen liquiditeitsbuffer en buffer andere zekerheden voldoende. In 2012 heeft het ministerie de pilot verlengd, waarbij het ministerie het Wooninvesteringsfonds toestemming verleent om woningcomplexen van corporaties aan te kopen in fondsen met financiering van (externe) marktpartijen. De pilot is verlengd tot april Binnen de kaders van de gemaakte afspraken met het mi- een verdiept herstelplan zal overleggen in het voorjaar van Tot die tijd wordt het verscherpt toezicht gehandhaafd. Financiering - Wooninvesteringsfonds Het Wooninvesteringsfonds (enkelvoudig) is gefinancierd met een combinatie van vreemd vermogen (door ABN AMRO Bank en BNG verstrekt) en achtergestelde obligatieleningen (door collega-corporaties toevertrouwd). De kre- Het Wooninvesteringsfonds heeft drie 100% deelnemingen en heeft geen beleggingen in derden. Er is door het Wooninvesteringsfonds geen garantie, sterkmakingsverklaring of borgstelling anderszins voor de deelnemingen afgegeven. In de derivatencontracten van het Wooninvesteringsfonds zijn geen toezichtsbelemmerende bepalingen opgenomen, zoals bedoeld in de Beleidsregels financiële derivaten. Van een verplichte afbouw van lopende rente-instrumenten is dan ook geen sprake. Financiële toekomst Werken aan de toekomst nisterie, is het daarbij ook mogelijk dat de verkopende corporaties zelf of eventueel overheden met risicodragend vermogen in de totaalfinanciering participeren. In 2012 zijn geen nieuwe fondsen in de markt gezet. De in 2011 met woningcorporatie Vivare gerealiseerde aankoop in Lent met behulp van de fondsenstructuur, kon in het verslagjaar derhalve nog geen vervolg krijgen. Gezien de dietfaciliteit, in een herfinancieringsoperatie gerealiseerd in 2008, is zonder borging door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) afgesloten. Treasury Toezicht op de financiële continuïteit van de bedrijfsvoering is een belangrijk onderdeel van het jaarlijkse taken- Het rendement op de vastgoedportefeuille, indirect en direct, leveren onvoldoende toekomstige kasstromen op om zonder zorgen uit te kijken naar eind maart 2015, het bestaande pijplijn en de toenemende behoefte van corporaties aan liquiditeit en investeringsruimte wordt in de (nabije) toekomst een verdere toename van transacties via 20 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

11 Informatie voor deelnemers en beleggers JAARVERSLAG 2012 deze financieringsvariant verwacht, waarbij de aan te kopen woningportefeuilles in fondsen zullen worden ondergebracht. Verwacht wordt dat goede proposities nog steeds financierbaar zullen zijn. Wel moet nog steeds met relatief hoge Effecten voorgenomen regeringsbeleid Het Wooninvesteringsfonds wordt in zijn bedrijfsvoering geconfronteerd met diverse (voorgenomen) regeringsmaatregelen voor de gereguleerde huursector. Deze maatregelen betreffen onder meer de Wet verhuurderheffing en een verruiming van het huurbeleid. Daarnaast wordt de JAARVERSLAG 2012 liquiditeitsopslagen rekening gehouden worden naast sector geconfronteerd met een door het CFV opgelegde strikte aanvullende voorwaarden, ook met betrekking tot extra heffing voor saneringssteun. het vastgoed. Begin 2013 is een voorzichtig herstel van het De voorgenomen verhuurdersheffing naar de kennis van vertrouwen op de financiële markten waar te nemen. Het is heden loopt voor het Wooninvesteringsfonds op naar op dit moment te vroeg om te kunnen beoordelen of deze 3,1 miljoen in Met een totale verhuurdersheffing van positieve tendens structureel is en resulteert in verruiming 11,2 miljoen wordt rekening gehouden. van de financieringsmogelijkheden. Het aandeel in de saneringssteun bedraagt voor ,8 miljoen. Voor de jaren 2014 tot en met 2017 houdt Continuïteit Per 31 december 2012 heeft het Wooninvesteringsfonds het Wooninvesteringsfonds rekening met een totale saneringssteun heffing van 3,1 miljoen (gemiddeld 0,8 mil- een negatief eigen vermogen van 71,0 miljoen en is er joen per jaar). sprake een negatief resultaat over 2012 van 17,8 miljoen, Om te blijven voldoen aan kengetallen zoals die door ex- maar een positieve netto kasstroom van 4,0 miljoen. In terne partijen gehanteerd worden en relevant zijn voor 2012 zijn de door de bank gestelde convenanten (debt ser- het behouden van toegang tot de kapitaalmarkt heeft het vice coverage ratio en loan-to-value) gebroken. Daarnaast Wooninvesteringsfonds een beleid ingezet van kostenbe- verwacht het management dat de door de bank gestelde sparing en uitbreiding van het verdienmodel. De kosten- convenanten (debt service coverage ratio en loan-to-value) besparingen voor de jaren tot en met 2017 bedragen 4,6 ook in 2013 zullen worden gebroken. miljoen en zien toe op organisatie en onderhoud. Dit zal een positief effect hebben op onze exploitatiekasstroom. De DSCR kent een tweetal niveaus, namelijk 1,20 en 1,10. Indien de DSCR onder de 1,20 komt treedt een cash-sweep Het Wooninvesteringsfonds heeft in zijn projecties zover in werking hetgeen inhoudt dat de bank overtollige liquide mogelijk rekening gehouden met huurstijgingen boven middelen van het Wooninvesteringsfonds gebruikt voor inflatie, namelijk 2,07 tot 2,68% in de periode tot en met additionele aflossing op de lening. Zakt de DSCR onder de ,10 dan is het Wooninvesteringsfonds in default en is de lening direct opeisbaar door de bank. Over 2012 is de DSCR Het Wooninvesteringsfonds heeft in zijn projecties reke- 1,21. Over de periode 1 april 2011 tot en met 31 maart 2012 ning gehouden met aanvullende inkomsten uit fondsen is de DSCR 1,16, over de periode 1 juli 2011 tot en met 30 onder beheer van het Wooninvesteringsfonds. Voor de juni ,17 en over de periode 1 oktober 2011 tot en met periode 2013 tot en met 2017 is rekening gehouden met 30 september ,17. investeringen van bijna 500 miljoen (gemiddeld 100 miljoen per jaar) en daaraan gerelateerde aanvullende De LTV (verhouding tussen uitstaande leningen aan kre- inkomsten van 7,2 miljoen ( gemiddeld 1,4 miljoen per dietinstellingen en de marktwaarde van de vastgoedporte- jaar). feuille) is 80,7% per 31 december In de voorafgaande perioden is de LTV altijd onder het maximum van 80% ge- Met deze maatregelen kan het Wooninvesteringsfonds in weest. financieel opzicht de gevolgen van de genoemde heffingen Per 31 december 2012 is daarmee sprake van een door- opvangen en verwacht hij blijvend te kunnen voldoen aan breking van het convenant op de LTV en sprake van een de kengetallen DSCR en loan-to-value en verwacht zij toe- default event met de mogelijkheid tot herstel binnen drie gang te blijven houden tot de kapitaalmarkt. Het bestuur maanden. In 2013 zal voor het herstel van de LTV additio- zal de voorgenomen maatregelen in de komende jaren con- neel 3,2 miljoen afgelost worden door het Wooninveste- form de projecties moeten realiseren. ringsfonds uit de overtollige liquide middelen. 22 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

12 Volkshuisvestingsverslag 2012 Volkshuisvestingsverslag De woningmarkt 26 2 Portefeuilleontwikkeling 27 3 Aankoop en verkoop 30 4 Ontwikkeling aedex benchmark 33 5 Huurbeleid en huurprijsontwikkeling 33 6 Beheer en onderhoud 35 7 Vereniging van Eigenaren Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

13 1 De woningmarkt 2 Portefeuilleontwikkeling De vastgelopen woningmarkt is in het verslagjaar niet in van koopwoningen steeds gunstiger. Maar voor de poten- In het verslagjaar is wederom, met een aantal corporaties, Sinds de oprichting in 2005 heeft het Wooninvesterings- beweging gekomen en vertoont amper signalen van her- tiële kopers weegt de verbeterde betaalbaarheid niet op intensief gewerkt aan diverse biedingstrajecten. In 2012, fonds woningen en overig vastgoed (commer- stel. Hervormingen bieden kansen op een stabielere wo- tegen het gebrek aan vertrouwen en de onzekere vooruit- een jaar dat gekenmerkt wordt door toenemende druk cieel vastgoed, parkeerplaatsen e.d.) aangekocht van 27 ningmarkt maar de stagnerende economie en de oplopende zichten. De vraaguitval lijkt niet zo zeer een kwestie van op de financiële positie van corporaties en aanhoudende corporaties. Het betreft in totaal 125 complexen door heel werkloosheid leiden nog tot aanhoudende aarzeling om de niet kunnen kopen, maar vooral van (nog) niet willen ko- stagnatie op de woningmarkt, en daardoor van de toene- Nederland. koopmarkt te betreden. Het is in de huidige situatie lastig pen. mende onzekerheid en aarzeling bij corporaties, zijn geen in te schatten of de bodem van de woningmarkt (aantallen aankopen gerealiseerd. Voor heeft het Woon- De woningportefeuille van het Wooninvesteringsfonds ligt verkopen en koopsommen) bereikt is. Herstel zal naar ver- Starters zijn belangrijk om de woningmarkt vlot te trekken investeringsfonds zich tot doel gesteld de vastgoedporte- verspreid door heel Nederland met een accent op de Rand- wachting nog niet zo zeer optreden in 2013 maar op mid- en vormen de sleutel voor doorstroming. De verscherpte feuille substantieel te doen groeien in fondsen. stad/zuidvleugel Rotterdam en Groningen. Deze spreiding dellange termijn wordt stabilisatie voorzien en kan weer hypotheekregels, strenge kredietvoorwaarden en het krij- in bezit wordt ingegeven door de verkopende corporaties opwaartse druk op de prijzen ontstaan. De belangrijkste gen van een lagere hypotheek maken het starters niet mak- Ten dienste van de corporatiesector heeft het Wooninves- met liquiditeitsbehoefte die complexen aan het Woon- volkshuisvestingsverslag 2012 redenen hiervoor zijn gelegen in de aanzienlijk verbeterde betaalbaarheid door de aanhoudende prijsdalingen en het oplopende tekort aan woningen door de lage nieuwbouwactiviteiten in combinatie met een toename van het aantal huishoudens. Verder zal het uitgestelde verhuisgedrag van kopers de vraag doen toenemen. Daarbij zal de komende inflatie overstijgende jaarlijkse huurverhoging in de sociale huursector ertoe leiden dat koopwoningen relatief aantrekkelijker worden. kelijk om de woningmarkt te betreden. Bij starters is de prikkel om een woningaankoop uit te stellen vanwege de verwachting van voortdurende dalende prijzen groter dan bij doorstromers. Doorstromers krijgen immers zowel bij de huidige als de toekomstige woning te maken met de verwachte prijsdaling. Sinds 2006 neemt het aantal nieuwbouwwoningen af waarbij de daling van koopwoningen nog sterker is dan die van huurwoningen. Ook de komende jaren zal de productie teringsfonds alternatieve financieringsconstructies met marktkapitaal van beleggers buiten de sector ontwikkeld en in ontwikkeling. Hierdoor kan het Wooninvesteringsfonds zijn rol spelen in het voorzien van liquiditeiten van corporaties die deze vanwege hun maatschappelijke opdracht nodig hebben. Diverse corporaties hebben interesse getoond in de (maatwerk)mogelijkheden die deze innovatieve structuur hen biedt. Daarbij is de invloed van de Europese wetgeving, het woonbeleid, herfinancierings(on) mogelijkheden en de stagnatie in de nieuwbouw koop- investeringsfonds aanbieden. De samenstelling van de portefeuille wordt enerzijds bepaald door de liquiditeitsbehoefte en het daarmee samenhangende aanbod van verkopende corporaties en anderzijds moet de opbouw passen in het portefeuillebeleid van het Wooninvesteringsfonds gericht op rendement en toekomstwaarde van de woningen in de koopmarkt. Het Wooninvesteringsfonds kent de portefeuillesamenstelling (regio, woonmilieus, woningtypen, woninggroottes, huurprijsniveau en bouwjaren) alsmede de mogelijkheden de risico-/rendement- volkshuisvestingsverslag 2012 In 2012 zijn de prijzen van bestaande koopwoningen ver- achterblijven aangezien de pijplijn nagenoeg leeg is en het markt merkbaar in het aanbod van woningportefeuilles van verhoudingen in de portefeuille te verbeteren. Binnen de der gedaald en lagen gemiddeld 6% lager dan in aantal afgegeven bouwvergunningen blijft dalen. De ver- corporaties aan het Wooninvesteringsfonds. De nieuwe grenzen van de missie van het Wooninvesteringsfonds zal Daarmee komen de huizenprijzen overeen met die van be- huurdersheffing voor corporaties gaat ten koste van hun situatie en onzekerheden dwingen het Wooninvesterings- bij toekomstige aankopen ook de risico-/rendementver- gin Ten opzichte van medio 2008, toen de prijzen investeringskracht terwijl zij met name de nieuwbouwpro- fonds zich te herpositioneren. De behoeften van verko- houding worden gewogen alsmede de voorwaarden van de een piek bereikten, bedraagt de prijsdaling in totaal 17%. ductie voor hun rekening nemen en daarmee een belang- pende corporaties en beleggers moeten op elkaar worden beleggers. Ondanks de prijsdaling en het hoge aanbod koopwoningen rijke motor zijn van economisch herstel. Het uitblijven van afgestemd en daarna vormgegeven. in de bestaande markt weten kopers en verkopers elkaar nieuwbouwproductie leidt tot woningtekort waardoor de slechts beperkt te vinden en is het aantal transacties ver- krapte op de woningmarkt verder zal toenemen. der teruggelopen in Het aantal verkochte woningen is gezakt naar het laagste niveau in 20 jaar. Tegelijkertijd Voor het weer in beweging krijgen van de woningmarkt staan woningen langer te koop voordat ze worden ver- blijft rust, herstel van vertrouwen en economische stabi- kocht en is het verschil tussen de laatste vraagrijs en de liteit doorslaggevend. De huidige forse marktcorrectie zal uiteindelijke transactieprijs toegenomen. Het verslagjaar naar verwachting op de middellange termijn er voor zorgen eindigde in een opvallende eindsprint veroorzaakt doordat dat het evenwicht zich herstelt met als effect een gema- kopers tot 1 januari 2013 nog gebruik konden maken van tigde prijstoename. Het lijkt erop dat woningen eerst te de oude fiscale regelgeving met betrekking tot de hypo- goedkoop moeten worden voordat de markt weer aantrekt. theekrenteaftrek. Voor het herstel van de vraag naar koopwoningen is het consumentenvertrouwen van doorslaggevende betekenis. De afwachtende houding van consumenten wordt voornamelijk veroorzaakt door de aanhoudende economische crisis met onzekerheid op de arbeidsmarkt en dalende koopkracht door bezuinigingen en lastenverzwaringen. De leencapaciteit is afgenomen door de strengere financieringseisen van de banken en de nieuwe regels voor hypotheekrenteaftrek. Desondanks wordt de betaalbaarheid 26 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

14 Portefeuilleontwikkeling Portefeuilleontwikkeling Aankopen woningen Stand per 1 januari Aankoop Stand per 31 december ultimo 2012 ultimo 2011 ultimo 2010 Woningen aantallen % aantallen % aantallen % < , , , < = , , , < = , , , < = , , ,5 Verkopen woningen <= , , ,6 Stand per 1 januari < = , , ,8 volkshuisvestingsverslag 2012 Verkopen Stand per 31 december Bezit woningen per 31 december Bezit COG per 31 december Totaal portefeuille per 31 december < = ,5 67 1,4 71 1, Het bouwjaar ligt over de gehele woningportefeuille genomen rondom Woningen GBO in m2 ultimo 2012 ultimo 2011 ultimo 2010 < volkshuisvestingsverslag 2012 Bezit gesplitst naar type ROZ IPD ultimo 2012 ultimo 2011 ultimo < Woningen aantallen % aantallen % aantallen % 60 - < Galerijwoning (voordeur buiten) , , , < Portiekwoning (voordeur binnen) , , , < Maisonnette woning 106 2, , , < Rijtjeswoning , , ,1 > = /1 kapwoning 71 1,6 79 1,7 71 1, Vrijstaande woning 3 0,1 4 0,1 0 0,0 Het gebruiksoppervlak ligt over de gehele woningportefeuille genomen met name tussen de 60 en 100 m2. Totaal woningen Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

15 3 Aankoop en verkoop Aankoop en verkoop Aankoop Het Wooninvesteringsfonds heeft als missie de liquidi- natieve structuren van fondsen met externe financiering. De informatievoorziening over de rol en de nieuwe moge- zou worden teruggebracht van 2% naar 6%. December kende, ook voor het Wooninvesteringsfonds, een ouderwets In 2012 is de samenwerking met de externe verkoopcoördinator, na een geleidelijke afbouw, beëindigd. Naast teit binnen de corporatiesector te vergroten. Dit doet het lijkheden met financiering via de fondsenstructuur van het hoog aantal verkopen omdat veel kopers nog wilden pro- een forse kostenbesparing biedt dit het voordeel van een door complexgewijs woningen van woningcorporaties aan Wooninvesteringsfonds heeft veel aandacht gekregen. fiteren van fiscaal aantrekkelijke hypotheekvoorwaarden. scherper te monitoren en strakker te regisseren verkoop- te kopen. Vervolgens worden de woningen bij leegkomst Deze stijging in verkoopaantallen zal voor het Wooninves- proces. Er kan efficiënter worden samengewerkt met diver- door het Wooninvesteringsfonds individueel verkocht of In 2013 zal een herpositionering op dit punt worden gere- teringsfonds echter pas in 2013 zichtbaar worden omdat se partijen als notarissen, makelaars en aannemers. verkocht aan een zittende huurder. Bij overaanbod in de koopmarkt en in geval van exploitatieportefeuilles worden woningen bij mutatie opnieuw verhuurd. aliseerd om zowel de corporaties als beleggers te informeren over de nieuwe mogelijkheden en toegevoegde waarde van het Wooninvesteringsfonds. dan de notariële overdracht plaatsvindt. Het totaal aantal transporten in 2012 is met bijna 40% gedaald ten opzichte van Hoewel de betaalbaarheid van een koopwoning Verkoopprijzen De gemiddeld gerealiseerde koopsom van een woning in in het algemeen is toegenomen door met name de prijsda bedraagt en ligt daarmee 7,5% onder het Met de opbrengst van de complexverkoop kunnen corpo- In 2011 is de fondsenstructuur voor nieuwe aankopen met ling, is het moeilijker geworden een passende financiering niveau van volkshuisvestingsverslag 2012 raties meteen beschikken over de financiële middelen die zij voor de uitvoering van hun maatschappelijke taken nodig hebben. Door de aanhoudende crisis en stagnatie in de woningmarkt met teruglopende woningverkopen, de maatschappelijke investeringsopgave en tegelijkertijd de forse verhuurdersheffing van rijkswege komen de financiële positie en de liquiditeitspositie van steeds meer woningcorporaties onder druk te staan. Het Wooninvesteringsfonds koopt zowel woningcomplexen succes van start gegaan en zal ook de komende jaren worden ingezet. Met de vernieuwende financieringsstructuren en maatwerk voor corporaties en vermogensverstrekkers heeft het Wooninvesteringsfonds bij een te verwachten groeiend aanbod van woningcomplexen de ambitie hierin een actieve en innovatieve rol te spelen ten behoeve van de sector. Gedurende het verslagjaar hebben verschillende woningcorporaties DAEB en niet DAEB woningcomplexen aan het te krijgen. In 2012 kan nog slechts 106% van de waarde van de woning (eventueel na verbouwing) worden gefinancierd. In 2013 is dit nog maar 105% en dit percentage zal langzaam worden afgebouwd naar 100% van de waarde van de woning in Dit betekent dat indien een koper aanpassingen wil doen aan de woning, deze eigen middelen zal moeten aanwenden en dat is in het starterssegment vaak een probleem. Er zal daarom door het Wooninvesteringsfonds steeds meer geïnvesteerd moeten worden in het opknappen en aankleden van zijn voormalige huurwo- Leegstand Het gemiddeld aantal dagen dat een verkochte woning te koop stond, bleef met 292 dagen ongeveer gelijk aan Met het oog op het terugdringen van de duur van de leegstand, het aantal leegstaande woningen per complex en de specifieke regionale woningmarktomstandigheden wordt steeds vaker besloten om woningen na huuropzegging direct aansluitend opnieuw te verhuren. volkshuisvestingsverslag 2012 aan van corporaties met een acute liquiditeitsbehoefte als Wooninvesteringsfonds aangeboden. Per eind 2012 zijn er ningen. ook van corporaties, die omwille van benodigde kasstro- zes lopende biedingstrajecten in de pijplijn. Naast deze men voor investeringen en/of om strategische overwegin- lopende trajecten hebben nog diverse corporaties aange- gen (terug naar kerntaak / kerngebied) tot verkoop willen overgaan. Hierdoor zijn de contacten tussen corporaties en kondigd woningen te willen aanbieden aan het Wooninvesteringsfonds. Portefeuille per einde jaar ultimo 2012 ultimo 2011 ultimo 2010 het Wooninvesteringsfonds gericht op informatie over de mogelijkheden tot verkooptransacties ter verbetering van hun financiële positie toegenomen. Als de sector het accent nadrukkelijker gaat leggen op het segment van de betaalbare huurwoningen, waarvoor Woningen Commercieel onroerend goed (COG) Ondanks de financiële behoefte en toenemende vraag tot staatsteun mogelijk is en blijft, kan juist het Wooninvesteringsfonds het aangewezen instrument zijn om wonin- Totaal portefeuille per einde jaar complexgewijze aankopen blijven de transacties achter gen in het geliberaliseerde segment over te nemen, zowel bij de verwachtingen. Verkopende corporaties aarzelen de complexgewijze verkopen daadwerkelijk in te zetten om te voorzien in de liquiditeitsbehoeften. In de huidige op verkoopbasis als op (tijdelijke) exploitatiebasis. Voor corporaties met een liquiditeitsbehoefte snijdt het mes bij verkoop van niet-daeb bezit aan twee kanten. Leegstand Woningen marktomstandigheden zijn in 2012 door corporaties nauwelijks bestaande woningcomplexen verkocht. Naast de afwachtende houding van corporaties heeft ook de toe- Verkoop Uit de portefeuille van het Wooninvesteringsfonds is in Commercieel onroerend goed (COG) Bezettingsgraad woningen 94% 94% 95% zichthouder een vrijwel afgeronde transactie tussen het 2012 een teleurstellend aantal van slechts 136 woningen Wooninvesteringsfonds en een saneringscorporatie aan- overgedragen aan een nieuwe eigenaar. Vanaf de start tot gehouden. en met 31 december 2012 zijn in totaal woningen verkocht. Het jaar 2012 was er één van veel onzekerheid op de Gezien het feit dat in deze tijd de vrijwillige financiering via woningmarkt. De Europese schuldencrisis, de parlements- certificaten door de sector van het sectorinstituut Woonin- verkiezingen en de daarmee samenhangende onduidelijk- vesteringsfonds op basis van het matchingsprincipe niet heid over de te verwachten overheidsbezuinigingen zaai- langer opportuun is, heeft het Wooninvesteringsfonds zijn den grote twijfel bij de potentiële huizenkoper. De maand financieringsmogelijkheden verbreed. In het verslagjaar juni kende een opleving in het aantal verkopen omdat het zijn veel toelichtende gesprekken gevoerd over de alter- toen nog onzeker was of de overdrachtsbelasting na 1 juli 30 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

16 Aankoop en verkoop 4 Ontwikkeling aedex benchmark Mutatie De mutatiegraad is van belang voor het aantal woningen dat verkocht kan worden. Hierbij wordt gerekend met het moment van beëindiging van het huurcontract. In 2012 zijn 315 woningen leeggekomen, 6,8% van het gemiddeld aan- tal woningen dat het Wooninvesteringsfonds in 2012 in bezit had. In totaal werden hiervan 136 woningen verkocht. In 2011 was er sprake van 367 huuropzeggingen. Woningen Portefeuille per ultimo Aantal verkopen Verkoop mutatiegraad 3,0% 4,8% 5,6% 5,3% Het Wooninvesteringsfonds doet sinds de start in 2006 mee aan de IPD/aeDex corporatie vastgoedindex. Deze index is een vanuit de commerciële vastgoedsector afgeleid meetinstrument dat voor corporaties een beoordeling mogelijk maakt van zowel financieel-economische als ook de maatschappelijke performance. Het instrument meet deze performance vanuit de optiek van rendement op investeringen waarbij de feitelijke geleverde rendementsprestaties worden afgezet tegen wat had kunnen worden bereikt in geval de corporatie volledig marktgedreven zou hebben geopereerd. De vastgoedportefeuille van het Wooninvesteringsfonds behaalde volgens de IPD/aeDex corporatie vastgoedindex in 2012 een totaal rendement van -1,9% waarvan 3,6% direct rendement en -5,3% indirect rendement. Daarmee is het rendement hoger dan de benchmark, die over 2012 een totaal rendement realiseerde van -3,0%, bestaande uit 3,1% direct en -6,0% indirect rendement. De totale exploitatiekosten als percentage van de bruto inkomsten liggen ook in 2012 bij het Wooninvesteringsfonds lager dan bij de collega-corporaties. Hieronder geven wij een beeld van de belangrijkste indices over de afgelopen jaren: volkshuisvestingsverslag 2012 Zittende huurders De woningportefeuille van het Wooninvesteringsfonds bestaat grotendeels uit aangebroken bezit. In deze zogenaamde gestippelde woningcomplexen verwacht het Wooninvesteringsfonds in de komende jaren vrijwel niet aan zittende huurders te kunnen verkopen. Mochten de geconfronteerd worden met forse huurverhogingen. Voor deze groep kan kopen binnenkort financieel aantrekkelijker zijn dan huren. Vooruitlopend hierop zijn er eind 2012 op diverse locaties informatieavonden voor de huurders georganiseerd in % 2011 in % 2010 in % Benchmark WIF Benchmark WIF Benchmark WIF Totaal rendement -3,0-1,9 0,5 5,5 1,8 5,5 Direct rendement 3,1 3,6 2,9 3,3 2,8 3,2 Indirect rendement -6,0-5,3-2,4 2,2-0,9 2,2 Totale exploitatiekosten (als % bruto inkomsten) 43,8 36,9 44,7 35,8 46,3 29,5 volkshuisvestingsverslag 2012 plannen van minister Blok doorgang vinden dan biedt dit Het Wooninvesteringsfonds zal hier in 2013, zodra er meer Bron: IPD/aeDex corporatie vastgoedindex het Wooninvesteringsfonds kansen op extra verkopen bij duidelijkheid is met betrekking tot de regels voor huurver- huishoudens met een inkomen hoger dan die hoging, verder invulling aan geven. Totaal t/m 2009 Aantal woningen verkocht Waarvan aan zittende huurders In % 5,9% 3,6% 4,8% 2,7% 7,8% 5 Huurbeleid en huurprijsontwikkeling De huren van de niet geliberaliseerde woningen van het Wooninvesteringsfonds zijn per 1 juli 2012 met gemiddeld 2,3% verhoogd. Daarmee is het huurstijgingspercentage gelijk aan de inflatie. In het verslagjaar is door de regering aanvullend huurbeleid aangekondigd dat de doorstroming moet bevorderen en het scheefwonen tegengaan. Het wetsvoorstel inkomensafhankelijke huurverhoging is recent goedgekeurd door de Eerste Kamer. De wet omvat jaarlijkse huurverhogingen van 1,5%, 2% en 4% boven inflatie voor huishoudens met een inkomen tot (1,5%), inkomens tussen de en (2%) en boven de (4%). Het Wooninvesteringsfonds zal de extra inkomensafhankelijke huurstijgingen doorvoeren in de complexen tenzij dit niet mogelijk en wenselijk is. De huurder wordt hiervan uiterlijk 1 mei 2013 schriftelijk op de hoogte gesteld in de jaarlijkse huurverhogingsbrief. Gemiddelde huurprijs De tot en met 2012 aangekochte woningen hebben een gemiddelde huurprijs per maand van 473. Deze bedraagt 78% van de maximaal redelijke huur volgens de puntentelling van het WoningWaarderingsStelsel (WWS) Gemiddelde huurprijs per woning op 1 januari in Gemiddelde huurprijs per woning op 31 december in Verhoging huursom 2,3% 1,3% 1,2% Gemiddelde huurprijs als % maximaal redelijk op 31 december 78,6% 77,5% 76,6% 32 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

17 Huurbeleid en huurprijsontwikkeling 6 Beheer en onderhoud Uit de opbouw van de portefeuille naar huurklasse blijkt dat in het verslagjaar het overgrote deel (66,3%) van de woningen Kenmerk van het Wooninvesteringsfonds blijft: een compacte In aanvulling op het klachtenbudget heeft het Wooninveste- tot de categorie betaalbaar behoort. managementorganisatie met uitbesteding van operationele ringsfonds een budget beschikbaar voor het op individuele werkzaamheden aan derden. Dit stelt het Wooninvesterings- basis vervangen/ renoveren van badkamers, keukens en cv % 2011 % 2010 % fonds in staat landelijk te opereren en biedt de flexibiliteit om ketels. De bestedingen in 2012 bedroegen ruim 0,8 miljoen, Goedkoop (< 366,37) , , ,4 Betaalbaar (> 366,37 < 561,98) , , ,8 Duur (> 561,98 < 664,66) , , ,7 te anticiperen op groei van de portefeuille. De huurder kan de beheerder direct benaderen en de beheerder reageert adequaat en snel. Na aankoop zet het Wooninvesteringsfonds het beheerbeleid van de verkopende corporatie voort. De huurder wordt in essentie niet geconfronteerd met wijzigin- een toename van circa 0,2 miljoen ten opzichte van Planmatig onderhoud Het Wooninvesteringsfonds heeft de planning en de uitvoering van het planmatig onderhoud in het verslagjaar Geliberaliseerd (> 664,66) 213 4, , ,1 gen in de uitvoering van het beheer wederom voor drie jaar uitbesteed aan Fortrus. volkshuisvestingsverslag 2012 Totaal Verhuur Het aantal leeggekomen woningen is in 2012 afgenomen naar 315 (2011: 367), waarvan 136 verkocht (2011: 225). Van het aantal leeggekomen woningen in 2012 zijn 117 woningen verhuurd (2011: 22). Het Wooninvesteringsfonds is genoodzaakt woningen te verhuren ter voorkoming van een oplopende leegstand. In het verleden kon het meerendeel van de leeggekomen woningen binnen afzienbare tijd verkocht worden. Bij verhuur streeft het Wooninvesteringsfonds de maximaal redelijke huur na tenzij de marktomstandigheden dat niet toelaten. Leefbaarheid en maatschappelijke huisvesting Het Wooninvesteringsfonds levert een bijdrage aan de leefbaarheid binnen de wijken waar de woningen zijn gelegen, door: het aankopen van woningcomplexen van corporaties, waarbij een vrijstelling geldt voor de overdrachtsbelasting indien de verkopende corporatie aantoonbaar investeert in herstructurering; het ter beschikking stellen van verschillende (al dan niet financiële) middelen voor verbetering van de leefbaar- Per 1 januari 2012 heeft het Wooninvesteringsfonds, middels een zorgvuldig uitgevoerde aanbesteding, het aantal beheerders teruggebracht naar tien externe beheerders. Dit heeft in 2012 bijgedragen tot verbetering van de beheersbaarheid en efficiëntie en tot kostenbesparingen. De wijziging van beheerder is voor de huurders bijna rimpelloos verlopen en zonder kwaliteitsvermindering. Onderhoudsbeleid Woningen die in exploitatie zijn, worden onderhouden volgens het instandhoudingsprincipe. Het uitgangspunt voor het Wooninvesteringsfonds is een gezonde woningportefeuille. Het beleid is dan ook gericht op het handhaven, en waar nodig, verbeteren van de huidige onderhoudstoestand. Wonin- In 2012 zijn delen van het planmatig meerjarenonderhoud uitgesteld naar 2013 in verband met de onder druk staande resultaten en kasstromen. De uitgestelde werkzaamheden krijgen prioriteit in 2013 en zullen alsnog worden uitgevoerd. De realisatie van het planmatig onderhoud in 2012 bedraagt 1,1 miljoen (2011: 1,1 miljoen). Planmatig onderhoud voor een bedrag van 0,3 miljoen is doorgeschoven naar De leefbaarheid van de complexen wordt voortdurend gemonitord. Grote projecten in 2012 waren: - Diverse schilderonderhoudsbeurten in de complexen in Delft (160 woningen), in de Klaverbuurt te Rotterdam (57 woningen) en in de complexen Maasdriel en Zaltbommel volkshuisvestingsverslag 2012 heid binnen de wijken waar de woningen zijn gelegen; gen moeten courant zijn voor kopers en nieuwe huurders. De (38 woningen). een uitgebreide screening van huurtoelating, voor huurders die de leefbaarheid van een wijk op peil houden of ten goede komen; investeringen die gedaan worden in onderhoud zorgen nooit voor een verkoop-/ verhuurprijs die boven het bereik van de bijbehorende doelgroepen gaat. Grote geplande projecten in 2013 zijn: - Diverse schilderonderhoudsbeurten in de Grasbuurt, Rot- samen te werken met de beheerders, die zorgen voor het op peil houden van diverse leefbaarheidsfactoren (de Klachtenonderhoud terdam (95 woningen), in de Pelikaansingel te Delft (51 woningen). kwaliteit van het gebouwde, de milieuhygiëne en sociale Het klachtenonderhoud van de aangekochte woningen wordt - Dakwerkzaamheden in Apeldoorn en Groningen. aspecten); per 31 december 2012 heeft het Wooninvesteringsfonds 9 mindervalide woningen en 32 seniorenwoningen in zijn verzorgd door de beheerder. Hiervoor wordt standaard een vast bedrag per woning afgesproken. De hoogte van dit bedrag wordt periodiek getoetst aan de praktijk. Jaarlijks wordt Energielabeling Het Wooninvesteringsfonds heeft in het verslagjaar de wo- portefeuille (gelijk aan 2011). geëvalueerd of de afkoop van het klachtenonderhoud over- ningen die niet gelabeld waren, bij verkoopmutatie alsnog eenstemt met de werkelijkheid en of de gewenste kwaliteit laten voorzien van een energielabel. De stand van het aan- wordt gewaarborgd. Hierbij stelt de beheerder per kwartaal tal energielabels van, zijnde niet verkochte woningen, is een klachtenoverzicht ter beschikking. per 1 januari 2013 als volgt; Energielabels woningen Wooninvesteringsfonds per A B C D E F G 34 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

18 7 Vereniging van Eigenaren Het Wooninvesteringsfonds hecht grote waarde aan actieve In het verslagjaar is het Wooninvesteringsfonds, als ap- verenigingen van eigenaren (VvE s). Indien een complex nog partementrechteigenaar, deelnemer in een 105-tal VvE s, gesplitst moet worden ten behoeve van het verkopen, zal het waarbij niet in alle gevallen van een meerderheidbelang Wooninvesteringsfonds tijdens het aankooptraject in overleg sprake is. Circa 50% van het totale bezit van het Woonin- met de verkopende corporatie de splitsingsakte en splitsing- vesteringsfonds is onderdeel van een vereniging van eige- tekeningen laten opstellen. Na aankoop van woningcom- naren. In 2012 bedroegen de uitgaven aan onderhoud en plexen worden in alle gevallen de (slapende) VvE s direct ge- renovatie van de verenigingen van eigenaren bijna 2,4 activeerd, voorzien van een meerjarenonderhoudsbegroting miljoen (2011: 2,5 miljoen). en wordt een VvE beheerder aangesteld. Als nodig wordt de voorziening onderhoud aangevuld. Bijzondere vermelding verdienen de werkzaamheden: Het Wooninvesteringsfonds bewaakt de uitgaven aan VvE-bij- volkshuisvestingsverslag 2012 dragen voortdurend alsmede de voorzieningen voor en uitgaven aan groot onderhoud in de verenigingen van eigenaren. Hierdoor wordt bijgedragen aan de instandhouding van het complex en de uitvoering van de werkzaamheden voor planmatig onderhoud. Start grootschalige renovatie CV leidingnet incl. radiatoren VvE Belvederebos, Zoetermeer; Renovatie stookinstallatie VvE Oranjelaan, Geleen; Onderzoek en raparatie kwaaitaalvloeren VvE Royaardsplein, Schiedam; Renovatie ketelhuis VvE Ruigoord, Rotterdam; Schilderwerk VvE Atalantapark, Veenendaal. volkshuisvestingsverslag Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

19 Jaarrekening 2012 Geconsolideerde balans (na winstbestemming) 40 Geconsolideerde resultatenrekening 42 Geconsolideerde kasstroomoverzicht 43 Toelichting op de geconsolideerde 44 Toelichting op de geconsolideerde balans 55 Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening 68 Enkelvoudige balans (na winstbestemming) 72 Enkelvoudige resultatenrekening 74 Toelichting op de enkelvoudige 75 Toelichting op de enkelvoudige balans 76 Overige informatie 90 Overige gegevens en controleverklaring Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

20 Geconsolideerde balans (na winstbestemming) Geconsolideerde balans (nawinstbestemming) (x e 1.000,--) 31 december december 2011 (x e 1.000,--) 31 december december 2011 ACTIVA PASSIVA VASTE ACTIVA GROEPSVERMOGEN Immateriële vaste activa Algemene reserve Onverdeeld resultaat Materiële vaste activa Onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploitatie Totaal eigen vermogen Vastgoedbeleggingen 3 VOORZIENINGEN Commercieel vastgoed in exploitatie Latente belastingverplichtingen Sociaal vastgoed in exploitatie gekwalificeerd Overig - - als vastgoedbeleggingen Totaal voorzieningen LANGLOPENDE SCHULDEN Financiële vaste activa Achtergestelde leningen Totaal vaste activa Leningen kredietinstellingen Overig VLOTTENDE ACTIVA Totaal langlopende schulden Vorderingen Debiteuren Belastingen en premies sociale verzekeringen 6-24 Overlopende activa Totaal vorderingen KORTLOPENDE SCHULDEN Schulden aan leveranciers Belastingen en premies sociale verzekering Overige kortlopende schulden Overlopende passiva Liquide middelen Totaal kortlopende schulden Totaal vlottende activa Totaal passiva Totaal activa Garantievermogen Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

21 Geconsolideerde resultatenrekening Geconsolideerd kasstroomoverzicht (x e 1.000,--) (x e 1.000,--) BEDRIJFSOPBRENGSTEN Kasstroom uit operationele activiteiten Huuropbrengsten Netto verkoopresultaat vastgoedportefeuille Overige opbrengsten Som der bedrijfsopbrengsten BEDRIJFSLASTEN Afschrijvingen Salarissen Sociale lasten en pensioenen Onderhoud Overige bedrijfskosten Resultaat na belastingen Aanpassingen voor: Herwaardering Afschrijvingen Egalisatie cap premie Amortisatie en mutatie verwervingskosten achtergestelde leningen Amortisatie transactiekosten leningen kredietinstellingen Boekwaarde verkochte woningen Mutatie overige voorzieningen Boekwaarde desinvesteringen 1,2,3 - - Belastingen Som der bedrijfslasten Niet-gerealiseerde waardeveranderingen Vastgoedportefeuille Veranderingen in werkkapitaal: Mutatie vorderingen 5,6, Mutatie kortlopende schulden 14,15, FINANCIËLE BATEN EN LASTEN Rentebaten en soortgelijke opbrengsten Rentelasten en soortgelijke kosten Saldo financiële baten en lasten Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening voor belastingen Kasstroom uit operationele activiteiten Kasstroom uit investeringsactiviteiten Investeringen immateriële vaste activa Investeringen in roerende en onroerende zaken t.d.v. exploitatie Investeringen vastgoedbeleggingen Investeringen in financiële vaste activa Belastingen Kasstroom uit investeringsactiviteiten Resultaat na belastingen Subtotaal Kasstroom uit financieringsactiviteiten Netto toename achtergestelde leningen Netto toename leningen kredietinstellingen 12, Kasstroom uit financieringsactiviteiten Toename liquide middelen Stand liquide middelen begin jaar Stand liquide middelen einde jaar Mutatie liquide middelen Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

22 Toelichting op de geconsolideerde Toelichting op de geconsolideerde Algemeen Het Wooninvesteringsfonds gevestigd aan de Utrechtse- Overige deelnemingen, gewaardeerd op nettovermogenswaarde zijn: tuele direct toerekenbare kosten. Indien de verkrijgingsprijs hoger is dan het nettobedrag van de reële waarde van Daarnaast is de complexindeling gedurende het verslagjaar gewijzigd. Het commercieel vastgoed is in zijn geheel weg 129 te Zeist is een vereniging met de status van toe- WIF FBI B.V., Hilversum (100%) de identificeerbare activa en passiva wordt het meerdere in een afzonderlijk complex opgenomen. Hiermee wordt de gelaten instelling volkshuisvesting en is landelijk werk- als goodwill geactiveerd onder de immateriële vaste acti- waardering meer in lijn gebracht met de interne bedrijfs- zaam binnen de juridische wetgeving vanuit de Woningwet De activiteiten van WIF Lent B.V. bestaan voornamelijk uit va. Indien de verkrijgingsprijs lager is dan het nettobedrag voering. en het Besluit Beheer Sociale Huursector. De activiteiten exploitatie en vervreemden van woningen in Lent (Nijme- van de reële waarde van de identificeerbare activa en pas- bestaan voornamelijk uit de exploitatie en vervreemden gen). siva, dan wordt het verschil (negatieve goodwill) als over- Het resultaat over 2012 op basis van de nieuwe grondsla- van woningen. De statutaire vestigingsplaats is Hilversum. lopende passiefpost opgenomen. gen bedraagt 17,8 miljoen negatief (2011: 5,1 miljoen De activiteiten van WIF Management B.V. bestaan voorna- De maatschappijen die in de consolidatie betrokken zijn, negatief). Op basis van de oude grondslagen over 2011 is Tenzij anders is vermeld, zijn alle bedragen in duizenden melijk uit het oprichten, deelnemen in, het bestuur voeren blijven in de consolidatie opgenomen tot het moment dat het resultaat 5,1 miljoen. euro s. over en het verlenen van diensten op financieel, technisch, zij worden verkocht; deconsolidatie vindt plaats op het mo- Groepsverhoudingen Wooninvesteringsfonds staat aan het hoofd van de Wooninvesteringsfonds-groep. Indien hierna in de geconsolideerde jaarrekening wordt gesproken over het administratief, economisch of bestuurlijk gebied. De activiteiten van WIF FBI B.V. bestaan voornamelijk uit het beleggen van vermogen in registergoederen, effecten en schuldvorderingen. ment dat de beslissende zeggenschap wordt overgedragen. Stelselwijzigingen Op 31 januari 2012 heeft de Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ) de herziene Richtlijn 645 Toegelaten Instellingen De vergelijkende cijfers over het boekjaar 2011 zijn herrekend naar de nieuwe waarderingsgrondslagen. Presentatiewijziging In de herziene Richtlijn 645 zijn aangepaste modellen voor Wooninvesteringsfonds wordt hiermee bedoeld het Woon- Deze verbinding is niet geconsolideerd in verband met het volkshuisvesting gepubliceerd. Toepassing van deze Richt- de balans en resultatenrekening voorgeschreven. In de ba- investeringsfonds en zijn in de consolidatie betrokken ontbreken van activiteiten vanaf moment van oprichten. lijn is verplicht voor verslagjaren vanaf De belangrijk- lans zijn een aantal posten toegevoegd en voor de resul- groepsmaatschappijen. ste wijzigingen ten opzichte van de Richtlijn versie 2005 tatenrekening biedt de herziene Richtlijn naast een uitge- Grondslagen voor consolidatie Op 31 december 2007 zijn twee vennootschappen opge- Intercompany-transacties, intercompany-winsten en onderlinge vorderingen en schulden tussen groepsmaatschappijen worden geëlimineerd voor zover de resultaten zijn: Het classificeren en kwalificeren van de onroerende zaken in exploitatie; breider categoraal model tevens een functioneel model als alternatieve optie. Het Wooninvesteringsfonds kiest voor het categorale model. richt WIF Vastgoed B.V. en WIF FBI B.V. Daarnaast is op 16 april 2010 Wooninvesteringsfonds I B.V. opgericht. Per 1 juni 2011 is WIF Vastgoed B.V. omgezet in WIF Lent B.V. niet door transacties met derden buiten de groep zijn gerealiseerd. Ongerealiseerde verliezen op intercompanytransacties worden ook geëlimineerd tenzij er sprake is Het aanscherpen van het actuele waarde begrip voor het sociaal en commercieel vastgoed; Het niet langer verplicht opnemen van een mutatie over- Schattingen Bij toepassing van de grondslagen en regels voor het op- Wooninvesteringsfonds I B.V. is per 15 maart 2011 omgezet van een bijzondere waardevermindering. Resultaten op zicht bedrijfswaarde in de toelichting. stellen van de jaarrekening vormt de directie van het Woon- in WIF Management B.V. Van alle vennootschappen is het Wooninvesteringsfonds 100% aandeelhouder. In de consolidatie worden opgenomen de financiële gegevens van Wooninvesteringsfonds en zijn groepsmaatschappijen. Dit betreft alle maatschappijen waarmee het een organisatorische en economische eenheid vormt. intercompany-transacties tussen in de consolidatie opgenomen groepsmaatschappijen worden volledig uit zowel de balanswaardering als het groepsresultaat geëlimineerd voorzover deze resultaten nog niet door een overdracht van het verkregen actief of passief aan derden buiten de groep zijn gerealiseerd. In 2012 hebben zich op grond van de overgang naar de herziene RJ645 bij het Wooninvesteringsfonds de volgende stelselwijzigingen voorgedaan: Sociaal en commercieel vastgoed in exploitatie Tot en met 2011 werden onroerende en roerende zaken in investeringsfonds zich verschillende oordelen en maakt schattingen die essentieel kunnen zijn voor de in de jaarrekening opgenomen bedragen. Indien het voor het geven van het in artikel 2:362 lid 1 BW vereiste inzicht noodzakelijk is, is de aard van deze oordelen en schattingen inclusief de bijbehorende veronderstellingen opgenomen of bij de toelichting op de betreffende jaarrekeningpost. Waarderingsgrondslagen van groepsmaatschappijen zijn waar nodig gewijzigd om aansluiting te krijgen bij de geldende waarderingsgrondslagen voor de Groep. Daar waar van de gegevens in totaliteit geen belangrijke invloed uitgaat op de geconsolideerde winst- en verliesrekening is Met ingang van 1 januari 2011 worden WIF Lent B.V. en WIF Management B.V. geconsolideerd. Acquisities en desinvesteringen van groepsmaatschappijen Vanaf de overnamedatum worden de resultaten en de exploitatie gewaardeerd tegen bedrijfswaarde. Vanaf 2011 is deze post gesplitst in sociaal vastgoed in exploitatie en commercieel vastgoed in exploitatie, en worden beide posten gewaardeerd tegen actuele waarde. De actuele waarde voor sociaal vastgoed in exploitatie is gebaseerd op de marktwaarde in verhuurde staat met in- Continuïteit Per 31 december 2012 heeft het Wooninvesteringsfonds een negatief eigen vermogen van 71,0 miljoen en is er sprake een negatief resultaat over 2012 van 17,8 miljoen, maar een positieve netto kasstroom van 4,0 miljoen. In van correctie van de grondslagen afgezien. identificeerbare activa en passiva van de overgenomen achtneming van de relevante feiten en omstandigheden 2012 zijn de door de bank gestelde convenanten (debt ser- vennootschap opgenomen in de geconsolideerde jaarre- van de markt waarop de toegelaten instellingen actief zijn vice coverage ratio en loan-to-value) gebroken. Daarnaast De in de consolidatie begrepen rechtspersonen en ven- kening. De overnamedatum is het moment dat overheer- en de bepalingen zoals opgenomen in het BBSH. verwacht het management dat de door de bank gestelde nootschappen zijn: sende zeggenschap kan worden uitgeoefend op de betref- De actuele waarde voor commercieel vastgoed in exploita- convenanten (debt service coverage ratio en loan-to-value) Volledig geconsolideerd: fende vennootschap. tie betreft de marktwaarde in verhuurde staat. ook in 2013 zullen worden gebroken. WIF Lent B.V. (voorheen: WIF Vastgoed B.V.), Hilversum Hierdoor is de waarde van het sociaal en het commercieel De DSCR kent een tweetal niveaus, namelijk 1,20 en 1,10. (100%) De verkrijgingsprijs bestaat uit het geldbedrag of het equi- vastgoed in exploitatie begin ,2 miljoen lager Indien de DSCR onder de 1,20 komt treedt een cash-sweep WIF Management B.V. (voorheen: Wooninvesteringsfonds valent hiervan dat is overeengekomen voor de verkrijging dan eind in werking hetgeen inhoudt dat de bank overtollige liquide I B.V.), Zeist (100%) van de overgenomen onderneming vermeerderd met even- middelen van het Wooninvesteringsfonds gebruikt voor 44 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

23 Toelichting op de geconsolideerde Toelichting op de geconsolideerde additionele aflossing op de lening. Zakt de DSCR onder kostprijshedge accounting leidt tot de volgende uitzon- verantwoord in de winst- en verliesrekening voor het In de balans, het resultatenoverzicht en kasstroomover- de 1,10 dan is het Wooninvesteringsfonds in default en is dering op de hiervoor vermelde waarderingsgrondslagen naar verwachting te compenseren deel in dezelfde pe- zicht zijn referenties opgenomen, die verwijzen naar de de lening direct opeisbaar door de bank. Ultimo 2012 be- voor afgeleide financiële instrumenten. Bij het toepas- riode als waarin de afgedekte positie van invloed is op toelichting. draagt de DSCR 1,21. De LTV is 80,7% en daarmee is sprake van een doorbreking van het convenant. In 2013 zal voor het herstel van de LTV additioneel afgelost worden door sen van het kostprijshedge accounting model is de eerste waardering en de grondslag van verwerking in de balans en de winst- en verliesrekening van het derivaat afhankelijk de winst- en verliesrekening van die periode. Het naar verwachting niet te compenseren deel wordt direct in de winst- en verliesrekening verwerkt. Als de transactie niet Vergelijking met voorgaand jaar De gehanteerde grondslagen van waardering en van resul- het Wooninvesteringsfonds uit de overtollige liquide mid- van de afgedekte positie. Dit betekent dat als de afgedekte meer zal plaatsvinden wordt het cumulatieve resultaat op taatbepaling zijn ongewijzigd ten op zichte van het voor- delen. positie tegen kostprijs in de balans wordt verwerkt, ook het hedge-instrument dat in de periode waarin de hedge gaande jaar, met uitzondering van de toegepaste stelsel- het derivaat tegen kostprijs wordt gewaardeerd. Zolang de effectief was buiten de winst- en verliesrekening was ge- wijzigingen (pagina 43). De geprognosticeerde kasstromen van het Wooninvesteringsfonds tot 12 maanden na datering van de onderhavige jaarrekening zijn naar verwachting toereikend om het afgedekte positie in de kostprijshedge nog niet in de balans is verwerkt wordt het derivaat niet geherwaardeerd, worden aan het derivaat verbonden winsten en verliezen houden naar de winst- en verliesrekening overgebracht. Binnen het treasurybeleid van het Wooninvesteringsfonds Verwerking verplichtingen In de jaarrekening worden naast in rechte afdwingbare Wooninvesteringsfonds aan zijn financiële verplichtingen niet in het resultaat verwerkt tot het moment dat de afge- dient het gebruik van financiële instrumenten ter beper- verplichtingen tevens feitelijke verplichtingen verwerkt die te laten voldoen en zullen niet leiden tot een default-si- dekte post van invloed is op het resultaat. king van inherente (rente-) risico s. Op grond van de vige- kunnen worden gekwalificeerd als intern geformaliseerd tuatie. De ontwikkelingen in de geprognosticeerde kas- rende interne treasurystatuut is het gebruik van financiële en extern gecommuniceerd. Hiervan is sprake wanneer stromen zullen sterk afhangen van de aantallen verkochte Het ineffectieve deel van de hegde-relatie wordt direct in instrumenten slechts toegestaan voor zover er een materi- uitingen namens de corporatie zijn gedaan richting huur- woningen en de ontwikkelingen op de woningmarkt. Bij het resultaat verwerkt. eel verband met het gefinancierde vermogen kan worden ders, gemeenten en overige stakeholders aangaande ver- de prognoses is rekening gehouden met de meest actuele gelegd en de toepassing er van tot een positie van de tota- plichtingen. Een feitelijke verplichting is gekoppeld aan ontwikkelingen op het gebied van aantal verkochte wo- Om het kostprijshedge accounting model toe te passen le leningenportefeuille leidt welke vergelijkbaar is met een het besluitvormingsproces van de corporatie. ningen en verkoopprijzen. Gegeven het voorgaande is het management van mening dat het opstellen van de jaarrekening op basis van going concern is gerechtvaardigd. Financiële instrumenten Financiële instrumenten omvatten bij het Wooninvesteringsfonds vorderingen, liquide middelen, langlopende en wordt voldaan aan de vereisten die zijn uiteengezet in RJ 290. Het Wooninvesteringsfonds past kostprijshedge accounting toe voor de rentederivaten die ervoor zorgen dat bepaalde variabel rentende leningen worden omgezet in vast rentende leningen. Eveneens past het Wooninvesteringsfonds kostprijshedge accounting toe voor de rentederivaten die het renterisico op toekomstige financieringtransacties af- positie zonder gebruik te maken van deze instrumenten. Grondslagen voor de waardering van activa en passiva en resultaatbepaling Algemeen De geconsolideerde jaarrekening is opgesteld in over- Immateriële vaste activa De immateriële vaste activa zijn gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs onder aftrek van afschrijvingen. Er wordt rekening gehouden met bijzondere waardeverminderingen. Hier is sprake van als de boekwaarde van het actief (of van de kasstroom genererende eenheid waartoe het behoort) kortlopende schulden. Financiële instrumenten worden bij de eerste opname verwerkt tegen reële waarde, inclusief direct toerekenbare transactiekosten. Na de eerste opname worden financiële instrumenten gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs. Indien er geen sprake is van agio of disagio en direct toerekenbare transactiekosten is de dekken, in zoverre deze transacties zeer waarschijnlijk zullen plaatsvinden. De resultaten uit het niet-effectieve deel van de hedgerelatie worden in de winst- en verliesrekening opgenomen. Indien een interest derivaat niet langer voldoet aan de voorwaarden voor hedge accounting, afloopt of wordt verkocht, wordt de afdekkingsrelatie beëindigd. De eenstemming met de bepalingen van het Besluit beheer sociale huursector, Titel 9 Boek 2 BW, en Hoofdstuk 645 van de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving en de stellige uitspraken van de overige hoofdstukken van de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving, uitgegeven door de Raad voor de Jaarverslaggeving. hoger is dan de realiseerbare waarde ervan. Computerapplicaties De kosten van de ontwikkeling van specifieke computerapplicaties voor de uitwisseling van informatie ten behoeve van onroerendgoedtransacties, beheer en rapportages worden geamortiseerde kostprijs gelijk aan de nominale waarde. cumulatieve winst of het cumulatieve verlies overgeboekt geactiveerd tegen verkrijgingprijs. De geactiveerde kosten Op vorderingen wordt een noodzakelijke geachte voorzie- naar de winst- en verliesrekening. Activa en passiva worden in het algemeen gewaardeerd worden in vijf jaar volgens de lineaire methode afgeschreven. ning getroffen voor risico van oninbaarheid. tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs of de actuele Het toepassen van kostprijs hedge-accounting wordt beëin- waarde. Indien geen specifieke waarderingsgrondslag is Kosten fondsenverwerving en aankoop Voor de waardering van latente belastingvorderingen digd als: vermeld vindt waardering plaats tegen de verkrijgingsprijs. De kosten van fondsenwerving en aankoop worden ge- wordt verwezen naar de grondslagen voor waardering, pa- Het hedge-instrument wordt verkocht, beëindigd of uit- activeerd tegen verkrijgingprijs. De geactiveerde kosten ragraaf latente belastingvorderingen en -verplichtingen. geoefend. Het cumulatieve resultaat op het hedge-in- De grondslagen die worden toegepast voor de waardering worden gedurende de looptijd van het fonds (zeven jaar) strument dat nog niet in de winst- en verliesrekening was van activa en passiva en de resultaatbepaling zijn, uitge- volgens de lineaire methode afgeschreven. Daarnaast omvatten de financiële instrumenten bij het Wooninvesteringsfonds tevens afgeleide financiële instrumenten. Afgeleide financiële instrumenten worden verwerkt toen er nog sprake was van een effectieve hedge wordt afzonderlijk in de overlopende posten in de balans verwerkt tot de oorspronkelijk afgedekte toekomstige zonderd die voor materiële vaste activa in exploitatie, gebaseerd op de verkrijgingsprijs. Materiële vaste activa Onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploitatie gewaardeerd tegen reële waarde en wijzigingen in die transactie plaatsvindt; Voor zover niet anders is vermeld, worden activa en pas- Onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploi- reële waarde worden verantwoord in de winst- en verlies- De hedge-relatie niet langer voldoet aan de criteria voor siva opgenomen tegen nominale waarde. tatie zijn gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs verminderd rekening. Het Wooninvesteringsfonds maakt gebruik van hedge accounting. Indien de afgedekte toekomstige met de lineaire afschrijvingen gedurende de verwachte rentederivaten om renterisico s af te dekken. Daarbij wordt transactie nog plaatsvindt, wordt het hiermee samenhan- De opbrengsten en kosten worden toegerekend aan de pe- toekomstige levensduur, eventueel rekening houdende kostprijshedge accounting toegepast. De toepassing van gende cumulatieve resultaat op het hedge-instrument riode waarop zij betrekking hebben. met een restwaarde en bijzondere waarderverminderingen. 46 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

24 Toelichting op de geconsolideerde Toelichting op de geconsolideerde De afschrijvingstermijnen zijn: Gebouwen 40 jaar Verbouwingen 10 jaar Installaties 5 jaar Inventaris 5 jaar Vervoermiddelen 4 jaar Bepaling bedrijfswaarde Onder de bedrijfswaarde wordt verstaan de contante waarde van de aan een actief of samenstel van activa toe te rekenen toekomstige kasstromen die kunnen worden verkregen met de uitoefening van het bedrijf. De bedrijfswaarde wordt gevormd door de contante waarde van de geprognosticeerde kasstromen uit hoofde van toekomstige exploitatieopbrengsten en toekomstige exploitatielasten over de geschatte resterende looptijd van de investering. De kasstroomprognoses zijn gebaseerd op redelijke en onderbouwde veronderstellingen die de beste schatting van de directie weergeven van de economische omstandigheden die van toepassing zullen zijn gedurende de resterende levensduur van het actief. De kasstromen zijn gebaseerd op de eind 2012 intern geformaliseerde meerjaren begroting en bestrijken een periode van 5 jaar behoudens de verwachte verkopen (tienjarenplan), de verwachte kosten van overige contracten met een werkingsduur van meer dan vijf jaar. De kosten van planmatig onderhoud worden gebaseerd op huurstromen de meerjarenbegroting. Voor latere jaren wordt uitgegaan van de verwachte gemiddelde groeivoeten voor inflatie, huurstijging en rente alsmede genormeerde lastenniveaus. De heffingsbijdrage van het Centraal Fonds Volkshuisvesting en de te betalen vennootschapsbelasting maken geen onderdeel uit van de bedrijfswaarde. De verhuurdersheffingen maken daarentegen wel onderdeel uit van de bedrijfswaarde. Bij de bedrijfswaardeberekening gelden de volgende uitgangspunten: Periode waarover contant wordt gemaakt 50 jaar 50 jaar Gemiddelde maandhuur per woning per complex bepaald op basis van de huurprijzen per 1 juli Stijging maandhuur Huurprijsindexatie Gemiddelde leegwaarde per woning per woning bepaald Gemiddelde verkoopkosten per woning 4,50% 4,10% van leegwaarde Stijging gemeentelijke lasten inflatieverwachting Gemiddelde gemeentelijke lasten per woning per jaar per complex bepaald Stijging verzekeringen inflatieverwachting Gemiddelde verzekeringen per woning per jaar per woning (niet VvE) Stijging planmatig onderhoud onderhoudindexatie Gemiddelde klachtenonderhoud per woning per jaar per complex bepaald Stijging planmatig onderhoud onderhoudindexatie Gemiddelde planmatig onderhoud per woning per jaar 9,5% 14,5% van netto huren Stijging renovatie onderhoud onderhoudindexatie Gemiddelde renovatie onderhoud per woning per jaar op totaal bepaald Stijging beheerkosten looninflatie e.v. Gemiddelde beheerkosten per woning per jaar per complex bepaald Inflatieverwachting 2,25% 2,50% 2,00% 2,00% 2,00% 2,00% 2,00% 2,00% Huurprijsindexatie boven inflatie gemiddeld 0,00% 0,00% 2,68% 2,07% 2,43% 2,47% 2,50% 2,50% Looninflatie 1,50% 1,75% 1,50% 2,48% 2,63% 2,74% 3,00% 3,00% Onderhoudindexatie 1,50% 1,75% 1,50% 2,48% 2,63% 2,74% 3,00% 3,00% Stijging concernkosten looninflatie Concernkosten per woning op totaal bepaald Bij de bepaling van de bedrijfswaarde wordt geen rekening gehouden met de rentabiliteitswaardecorrectie van de be- beide te realiseren. Vastgoedbeleggingen worden geclassificeerd als vastgoedbeleggingen in exploitatie indien ze Disconteringsvoet 5,40% 5,250% 5,25% 5,25% 5,25% 5,25% 5,25% 5,25% staande leningenportefeuille en beleggingen. beschikbaar zijn voor verhuur. Leegwaarde indexatie -2,00% -6,80% -4,00% -2,13% -0,81% 0,11% 0,75% 1,20% Gemiddelde mutatiegraad 4,60% 3,00% 3,10% 4,20% 5,30% 6,00% 6,00% 6,00% Huurderving 5,50% 6,30% 5,90% 5,20% 5,20% 4,30% 4,30% 4,30% Verhuurdersheffing per woning ( ) De verwachte opbrengstwaarde van woningen wordt gedefinieerd als de contante waarde van het maximale bedrag dat kan worden verkregen bij vrijwillige verkoop binnen een verwachte termijn, onder aftrek van verkoopkosten die niet door de koper worden gedragen. Ter bepaling van dit bedrag worden taxaties uitgevoerd door onafhankelijke externe deskundigen of worden vergelijkbare onroerende zaken als referentie gehanteerd. Alle woningen zijn geoormerkt voor verkoop. Afschrijvingen Op vastgoedbeleggingen wordt niet afgeschreven. Commercieel vastgoed in exploitatie Typering Het commercieel vastgoed in exploitatie omvat woningen in exploitatie met een huurprijs boven de huurtoeslaggrens, het bedrijfsmatig vastgoed (niet zijnde maatschappelijk vastgoed) en het overige commerciële vastgoed. Vastgoedbeleggingen Vastgoedbeleggingen zijn onroerende zaken die worden aangehouden om huuropbrengsten, waardestijgingen of Waarderingsgrondslag Het Wooninvesteringsfonds waardeert zijn commercieel vastgoed in exploitatie bij eerste verwerking tegen ver- 48 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

25 Toelichting op de geconsolideerde Toelichting op de geconsolideerde krijgings- of vervaardigingsprijs. Daarna vindt waardering Waarderingsmethode De eerste waardering van gekochte deelnemingen is ge- vorderingen en verplichtingen geschiedt tegen de op het plaats tegen de actuele waarde zijnde de reële waarde. Waardering van beleggingen in vastgoed geschiedt tegen baseerd op de reële waarde van de identificeerbare activa einde van het boekjaar geldende belastingtarieven of te- De invulling van deze actuele waarde wordt bepaald met de reële waarde, zijnde de marktwaarde. De bij aankoop en passiva op het moment van acquisitie. Voor de vervolg- gen de in komende jaren geldende tarieven, voor zover al inachtneming van de relevante feiten en omstandigheden geactiveerde aankoopkosten worden in het jaar van aan- waardering worden de grondslagen toegepast die gelden bij wet vastgelegd. Latente belastingvorderingen (met een van de markt waarop de toegelaten instelling actief is en schaf bij de eerste waardering ten laste van het indirect voor deze jaarrekening, uitgaande van de waarden bij eer- looptijd langer dan 1 jaar) zijn opgenomen onder financiële de bepalingen zoals opgenomen in het BBSH. beleggingsresultaat gebracht. Op vastgoedbeleggingen ste waardering. vaste activa, latente belastingverplichtingen zijn opgeno- Sociaal vastgoed in exploitatie gekwalificeerd als vastgoedbelegging Typering wordt niet afgeschreven. Ieder kwartaal wordt circa een kwart van alle objecten getaxeerd door externe taxateurs. Dit resulteert er uiteinde- Bijzondere waardeverminderingen vaste activa Vaste activa worden jaarlijks beoordeeld op (wijzigingen in) omstandigheden, die doen vermoeden, dat de boek- men onder de voorzieningen. Latente belastingvorderingen, met inbegrip van die voortvloeiend uit voorwaartse verliescompensatie, worden gewaardeerd indien het waarschijnlijk is dat er fiscale winst Sociaal vastgoed omvat woningen in exploitatie met een lijk in dat elk object jaarlijks getaxeerd wordt door externe waarde niet meer zal worden terugverdiend. De terugver- beschikbaar zal zijn waarmee verliezen kunnen worden huurprijs onder de huurtoeslaggrens, het maatschappe- taxateurs. Op jaareinde worden de taxaties intern geactua- dien- of bedrijfswaarde wordt bepaald aan de hand van de gecompenseerd en verrekeningsmogelijkheden kunnen lijk vastgoed en het overige sociale vastgoed. De huur- liseerd met gebruikmaking van de kwartaalindex van IPD/ met desbetreffend actief te genereren netto kasstromen. worden benut. toeslaggrens is een algemeen huurprijsniveau dat jaar- ROZ op de woningen. Marktwaarde is hierbij gedefinieerd In geval van lagere bedrijfswaarde, wordt een impairment lijks per 1 juli door de Minister van Binnenlandse Zaken als de waarde bij onderhandse verkoop in verhuurde staat; verlies ten laste van het resultaat gebracht. Voor verkoop Overige voorzieningen en Koninkrijksrelaties wordt vastgesteld. Maatschappelijk voor woningen betreft dit de complexgewijze verkoop aan beschikbare activa worden gewaardeerd tegen hun ver- Hieronder is mede begrepen de contractuele verplichting vastgoed is bedrijfsonroerend goed dat is verhuurd aan een derde, als deze waarde hoger is dan de waarde bij wachte opbrengstwaarde. uit hoofde van de variabele rente op de obligatielening uit- maatschappelijke organisaties, waaronder zorg-, welzijn-, onderwijs en culturele instellingen en dienstverleners en tevens is vermeld op de bijlage zoals deze is opgenomen voortgezette exploitatie. De taxaties vinden plaats volgens de RICS appraisel and Vorderingen Vorderingen worden bij eerste verwerking gewaardeerd gegeven door WIF Lent B.V. De variabele rente c.q verplichting is gelijk aan 40% van het cumulatieve resultaat vóór belastingen, inclusief resultaat complexgewijze verkoop, in de Beschikking van de Europese Commissie d.d. 15 de- Valuation standards. De taxateurs hanteren de methoden tegen de reële waarde van de tegenprestatie. Een voorzie- van WIF Lent B.V. cember 2009 aangaande de staatssteun voor toegelaten van de discounted cash flow (DCF) en het bruto of netto ning voor oninbaarheid wordt in mindering gebracht op de De vrijval vindt plaats na aflossing van de obligatielening. instellingen. Kwalificatie Het beleid van het Wooninvesteringsfonds is er op gericht aanvangsrendement (BAR/NAR). Mutatie reële waarde Mutaties in de reële waarde van sociaal vastgoed in exploi- boekwaarde van de vordering. Liquide middelen Liquide middelen bestaan uit kas, banktegoeden en direct Langlopende schulden Langlopende schulden worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde. Transactiekosten die direct de sociale vastgoedportefeuille continu te verversen. Voor het merendeel van het sociale vastgoed vindt optimalisatie van het financiële rendement plaats. De portefeuille is grotendeels gealloceerd voor verkoop, daarnaast is een deel gealloceerd voor het maximaliseren van de vraaghuur. Daarmee kwalificeert het Wooninvesteringsfonds zich als vastgoed belegger en is de marktwaarde in verhuurde staat met inachtneming van de relevante feiten en omstandigheden van de markt waarop de toegelaten tatie worden in de winst-en-verliesrekening verantwoord onder niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille. Mutaties in de reële waarde worden binnen het eigen vermogen afzonderlijk als niet-gerealiseerde herwaardering bijgehouden en in de toelichting op het eigen vermogen vermeld. Financiële vaste activa Deelnemingen in groepsmaatschappijen en overige deel- opeisbare deposito s met een looptijd korter dan twaalf maanden. Rekening-courantschulden bij banken zijn opgenomen onder schulden aan kredietinstellingen onder kortlopende schulden. Liquide middelen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Voorzieningen Voorzieningen worden gevormd voor in rechte afdwingbare of feitelijke verplichtingen en verliezen die op balansdatum zijn toe te rekenen aan de verwerving van de schulden worden in de waardering bij eerste verwerking opgenomen. Schulden worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, zijnde het ontvangen bedrag onder aftrek van transactiekosten. Resultaatbepaling Het resultaat wordt bepaald met inachtneming van de hiervoor vermelde waarderingsgrondslagen. Baten worden instellingen actief zijn en de bepalingen zoals opgenomen nemingen waarin invloed van betekenis kan worden uitge- bestaan waarbij het waarschijnlijk is dat een uitstroom van verantwoord in het jaar dat zij gerealiseerd zijn. Lasten in het BBSH de basis voor de waardering. oefend worden gewaardeerd volgens de nettovermogens- middelen noodzakelijk is en waarvan de hoogte redelijker- worden verantwoord in het jaar waarin zij voorzienbaar zijn waarde-methode. Invloed van betekenis wordt in ieder wijs kan worden geschat. Voorzieningen worden tegen no- en waarop zij betrekking hebben. Waarderingsgrondslag geval verondersteld aanwezig te zijn bij een aandeelhou- minale waarde opgenomen. Het Wooninvesteringsfonds waardeert zijn sociaal vast- dersbelang van meer dan 20%. De post verkopen netto verkoopresultaat vastgoedportefeuil- goed in exploitatie bij eerste verwerking tegen verkrij- Latente belastingvorderingen en verplichtingen le betreft het saldo van de behaalde verkoopopbrengst minus gings- of vervaardigingsprijs. Daarna vindt waardering De nettovermogenswaarde wordt berekend volgens de Een voorziening voor latente belastingvorderingen en de boekwaarde (bestaand bezit). Verkoopopbrengsten wor- plaats tegen de actuele waarde zijnde de reële waarde. grondslagen die gelden voor deze jaarrekening. verplichtingen wordt getroffen met behulp van de ver- den geacht te zijn gerealiseerd als transport in het boekjaar De invulling van deze actuele waarde wordt bepaald met plichtingenmethode voor tijdelijke verschillen tussen heeft plaatsgevonden. Het verkoopresultaat is de koopsom inachtneming van de relevante feiten en omstandigheden Indien de waardering van een deelneming volgens de net- de boekwaarde van de activa en verplichtingen en hun onder aftrek van verleende kortingen en verkoopkosten. van de markt waarop de toegelaten instelling actief is en tovermogenswaarde negatief is, wordt deze op nihil ge- belastinggrondslag. Hierbij wordt rekening gehouden in de bepalingen zoals opgenomen in het BBSH. waardeerd. Het Wooninvesteringsfonds staat in het geheel hoeverre er sprake is van (voorwaartse) verrekenbare ver- Opbrengsten uit de levering van diensten geschieden naar niet in voor de schulden van de deelnemingen. liescompensatie. De berekening van de latente belasting- rato van de geleverde prestaties, gebaseerd op de verrich- 50 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

26 Toelichting op de geconsolideerde Toelichting op de geconsolideerde te diensten tot aan de balansdatum in verhouding tot de in totaal te verrichten diensten. Onderhoud Voor de toekomstige kosten van groot onderhoud aan het materieel verband met het belegde/gefinancierde vermogen kan worden gelegd en de toepassing er van tot een positie beschikken. Voor zover noodzakelijk, worden nadere zekerheden verstrekt aan de bank voor beschikbare krediet- Huuropbrengsten De jaarlijkse huurverhoging is van overheidswege gebonden aan een maximum. Voor het verslagjaar 2012 bedroeg dit maximumpercentage 2,3 %. Afschrijvingen op immateriële vaste activa en roerende en onroerende zaken ten dienst van de exploitatie De afschrijvingen op immateriële vaste activa en roerende vastgoed is geen voorziening voor groot onderhoud gevormd. De kosten van onderhoud worden rechtstreeks in het resultaat verantwoord. Rentebaten en rentelasten Dit betreft de aan het boekjaar toe te rekenen rentebaten en rentelasten, inclusief de egalisatie van de cap premie en amortisatie van de bijkomende kosten voor het aantrekken van langlopende financiering. van de totale leningen-/beleggingenportefeuille leidt welke vergelijkbaar is met een positie zonder gebruik te maken van deze instrumenten. Marktrisico Het Wooninvesteringsfonds loopt risico s ten aanzien van de waardering van effecten, opgenomen onder financiële vaste activa en effecten, opgenomen onder vlottende activa. De onderneming beheerst het marktrisico door stra- faciliteiten. Gebruik van schattingen Bij toepassing van de grondslagen en regels voor het opstellen van de jaarrekening vormt de directie van het Wooninvesteringsfonds zich verschillende oordelen en maakt schattingen die essentieel kunnen zijn voor de in de jaarrekening opgenomen bedragen. Indien het voor het geven van het in artikel 2:362 lid 1 BW vereiste inzicht nood- en onroerende zaken ten dienst van de exploitatie worden gebaseerd op basis van de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Afschrijvingen vinden plaats volgens de lineaire methode op basis van de verwachte gebruiksduur, rekening houdend met een mogelijke restwaarde. Over terreinen en vastgoedbeleggingen wordt niet afgeschreven. Resultaat deelnemingen Het resultaat deelnemingen betreft de resultaten van 100% deelnemingen. Belastingen Vanaf 1 januari 2008 is het Wooninvesteringsfonds integraal belastingplichtig geworden voor de vennootschapsbelasting. Corporaties zijn sindsdien verplicht over hun integrale acti- tificatie aan te brengen in de portefeuille, en limieten te stellen. Valutarisico Het Wooninvesteringsfonds is alleen werkzaam in Nederland en loopt geen valuta risico. Prijsrisico Het Wooninvesteringsfonds loopt risico s ten aanzien van zakelijk is, is de aard van deze oordelen en schattingen inclusief de bijbehorende veronderstellingen opgenomen bij de toelichting op de betreffende jaarrekeningpost. Materiële vaste activa Waardering van beleggingen in vastgoed geschiedt tegen de reële waarde, zijnde de marktwaarde. De grondslag voor de marktwaarde zijn de taxaties volgens de RICS appraisel and valuation standards. Indien een schattingswijziging plaatsvindt van de toekom- viteiten vennootschapsbelasting te betalen. Een en ander is de waardering van effecten, opgenomen onder financiële stige gebruiksduur, dan worden de toekomstige afschrij- vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst (VSO). In deze vaste activa en effecten. Fiscaliteit vingen aangepast. Boekwinsten en -verliezen bij verkoop van onroerende en VSO zijn specifieke bepalingen opgenomen met betrekking tot de waardering van posten op de fiscale openingsbalans en de wijze van resultaatneming. Renterisico Het Wooninvesteringsfonds loopt renterisico over de ren- Ten aanzien van de acute belastinglast en belastinglatenties in de jaarrekening heeft het Wooninvesteringsfonds een aantal standpunten ingenomen die eerst bij afwerking roerende zaken ten dienste van de exploitatie zijn begre- tedragende vorderingen (met name onder financiële vaste van de aangifte over de verslagjaren 2008 tot en met 2011 pen onder de afschrijvingen. Salarissen Salarissen worden op grond van de arbeidsvoorwaarden verwerkt in de winst-en-verliesrekening voorzover ze verschuldigd zijn aan werknemers. De belasting over het resultaat wordt berekend over het resultaat voor belasting in de winst- en verliesrekening, rekening houdend met beschikbare fiscaal compensabele verliezen uit voorgaande boekjaren (voor zover niet opgenomen in de latente belastingvorderingen), vrijgestelde winstbestanddelen en na bijtelling van niet-aftrekbare kosten. Tevens wordt re- activa, effecten en liquide middelen) en rentedragende langlopende en kortlopende schulden (waaronder schulden aan kredietinstellingen). Voor vorderingen en schulden met variabele renteafspraken loopt het Wooninvesteringsfonds risico ten aanzien van toekomstige kasstromen, met betrekking tot vastren- door de fiscus zullen worden getoetst. De belangrijkste standpunten betreffen: De waardebepaling van de onroerende en roerende zaken in exploitatie; De waardebepaling van de leningenportefeuille; Het vormen van een herinvesteringsreserve. Sociale lasten en pensioenen Het Wooninvesteringsfonds is voor het pensioen van zijn kening gehouden met wijzigingen die optreden in de latente belastingvorderingen en latente belastingschulden uit hoofde van wijzigingen in het te hanteren belastingtarief rekening tende vorderingen en schulden loopt het Wooninvesteringsfonds risico s over de marktwaarde. Met betrekking tot de vorderingen worden geen financiële Dientengevolge kan de fiscale last over 2011 en voorgaande jaren nog wijzigingen ondergaan en belastinglatenties medewerkers aangesloten bij de CAO Woondiensten. Dit houdend met gemaakte afspraken met de belastingdienst. derivaten met betrekking tot renterisico gecontracteerd. een andere waarde kennen, hoewel in 2011 en voorgaande betreft een middelloonregeling waarvan de uitvoering is ondergebracht bij het bedrijfstakpensioenfonds SPW. Vereniging Wooninvesteringsfonds heeft uit dien hoofde geen verplichting tot het voldoen van aanvullende bijdragen in het geval van een tekort bij het pensioenfonds, anders dan het voldoen van hogere toekomstige premies. De pensioenlast in de winst- en verliesrekening bestaat uit Niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoedportefeuille Deze post heeft betrekking op waarde mutaties van op reële waarde geactiveerde activa (vastgoedportefeuille). Financiële instrumenten en risicobeheersing Binnen het treasurybeleid van het Wooninvesteringsfonds Met betrekking tot bepaalde vastrentende schulden (schulden aan kredietinstellingen) heeft het Wooninvesteringsfonds renteswaps gecontracteerd, zodat zij vaste rente ontvangt en variabele rente betaalt. Kredietrisico Het Wooninvesteringsfonds heeft geen significante concentraties van kredietrisico. jaren sprake is van fiscale verliezen en de compensabele verliezen voorzichtigheidshalve niet zijn geactiveerd. Kasstroomoverzicht Het kasstroomoverzicht is opgesteld op basis van de indirecte methode. Bij deze methode wordt het nettoresultaat aangepast voor posten van de winst- en verliesrekening die geen invloed hebben op ontvangsten en uitgaven in de verschuldigde premies onder aftrek van werknemersbijdragen over het lopende jaar. dient het gebruik van financiële instrumenten ter beperking van inherente (rente-, looptijden- en markt-) risico s. Op grond van het vigerende interne treasurystatuut is het gebruik van Liquiditeitsrisico Het Wooninvesteringsfonds maakt gebruik van meerdere het verslagjaar, mutaties in de balansposten en posten van de winst- en verliesrekening waarvan de ontvangsten en uitgaven niet worden beschouwd als behorende tot de financiële instrumenten slechts toegestaan voor zover er een banken om over meerdere kredietfaciliteiten te kunnen operationele activiteiten. 52 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

27 Toelichting op de geconsolideerde Toelichting op de geconsolideerde balans De liquiditeitspositie in het kasstroomoverzicht bestaat uit de liquide middelen onder aftrek van bankkredieten. In het kasstroomoverzicht wordt onderscheid gemaakt tussen operationele, investerings- en financieringsactiviteiten. De kasstromen uit hoofde van de financiering zijn gesplitst in kasstromen met betrekking tot mutaties in de hoofdsom (opgenomen onder financieringsactiviteiten) en betaalde interest (opgenomen onder operationele activiteiten). De investeringen in materiële vaste activa worden opgenomen onder aftrek van de onder overige schulden voorkomende verplichtingen. Ontvangsten en uitgaven uit hoofde van interest, ontvangen dividenden en winstbelastingen zijn opgenomen onder de kasstroom uit operationele activiteiten. Betaalde dividenden zijn opgenomen onder de kasstroom uit financieringsactiviteiten. (x e 1.000,--) VASTE ACTIVA 1. IMMATERIËLE VASTE ACTIVA Aanschafwaarde 1 januari Investeringen 3 - Aanschafwaarde 31 december Afschrijving 1 januari Afschrijving Afschrijving 31 december Boekwaarde 1 januari Boekwaarde 31 december De immateriële vaste activa betreft de uitgaven aan de ontwikkeling van voor het Wooninvesteringsfonds specifieke (software)toepassingen voor de uitwisseling van informatie ten behoeve van onroerend goed transacties, beheer en rapportages. De investeringen in (software)toepassingen worden via een lineaire afschrijving in vijf jaar ten laste van het resultaat gebracht vanaf het moment van ingebruikname. (x e 1.000,--) 2. Onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploitatie Bedrijfspand Inventaris Vervoermiddelen Totaal Aanschafwaarde 1 januari Investeringen Desinvesteringen Aanschafwaarde 31 december Afschrijvingen tot en met 1 januari Afschrijving desinvesteringen Afschrijvingen boekjaar Afschrijvingen tot en met 31 december Boekwaarde 1 januari Boekwaarde 31 december Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

28 Toelichting op de geconsolideerde balans Toelichting op de geconsolideerde balans 3. Vastgoedbeleggingen Sociaal vastgoed Commercieel in exploitatie vastgoed in gekwalificeerd als exploitatie vastgoedbelegging Totaal 4. Financiële vaste activa 31 december december 2011 Latente belastingen Nog af te schrijven rente derivaten Deelnemingen Verkrijgingsprijs Herwaarderingen Cumulatieve waardeverminderingen en afschrijvingen Boekwaarde 31 december Latente belastingen De samenstelling van latentie over verwerkte en niet opgenomen verrekenbare tijdelijke verschillen en compensabele ver- Effecten stelselwijzigingen liezen is als volgt: Boekwaarde 1 januari Tijdelijke waarderingsverschillen onroerende en roerende zaken in exploitatie Tijdelijke waarderingsverschillen in leningportefeuille Investeringen Tijdelijke waarderingsverschillen in derivaten Desinvesteringen Herwaardering Totaal mutaties Tijdelijke waarderingsverschillen onroerende en roerende zaken in exploitatie Boekwaarde 31 december Saldo 31 december Effecten stelselwijzigingen Verkrijgingsprijs Saldo 1 januari Herwaarderingen Cumulatieve waardeverminderingen en afschrijvingen Boekwaarde 31 december (x 1.000) 31 december december 2011 Nog af te schrijven rente derivaten Nog af te schrijven rente derivaten (negatieve eindwaarde) Van alle woningen, die eind 2012 in bezit zijn, zijn woningen bestemd voor de verkoop. Naar verwachting zullen binnen 1 jaar hiervan 138 woningen worden verkocht tegen een verwachte opbrengst van en boekwaarde van Op 18 januari 2012 zijn drie swapcontracten, met een totale hoofdsom van 61 miljoen met looptijden tot 1 oktober 2012 ( 21 miljoen), 1 april 2014 ( 20 miljoen) en 2 april 2013 ( 20 miljoen), vervroegd afgewikkeld en doorgerold in een set De bedrijfswaarde per 31 december 2012 is (31 december 2011: ). van drie nieuwe swaps met een totale hoofdsom van 45 miljoen en looptijden tot 1 april 2014 ( 15 miljoen), 1 april 2016 ( 15 miljoen) en 1 april 2016 ( 10 miljoen). De afgewikkelde swaps hadden op het moment van doorrollen een totale marktwaarde van 2,7 miljoen (negatief), welke gelijk is aan de startwaarde van de nieuwe drie swaps. Zowel de afgewikkelde swaps als de nieuw afgesloten swaps zijn onder kostprijs hedge-accounting gebracht. Dit heeft tot gevolg dat enerzijds de negatieve eindwaarde van de afgewikkelde swaps over de resterende looptijden in het resultaat wordt verwerkt onder de financiële baten en lasten. Anderzijds wordt de startwaarde van de nieuwe swaps geamortiseerd over de nieuwe looptijd van de hedge relatie ten gunste van de financiële baten en lasten. Deelnemingen WIF FBI B.V De 100% deelneming in WIF FBI B.V. te Hilversum is niet geconsolideerd door het ontbreken van activiteiten. 56 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

29 Toelichting op de geconsolideerde balans Toelichting op de geconsolideerde balans (x e 1.000,--) 31 december december 2011 (x e 1.000,--) 31 december december 2011 Vlottende ACTIVA 8. Liquide middelen ABN AMRO Bank VORDERINGEN ING BNG Debiteuren Beheer Totaal Verkopen Voorziening dubieuze debiteuren De liquide middelen zijn tegoeden in rekening-courant en spaarrekeningen. Alle liquide middelen zijn direct opvraagbaar. Totaal PASSIVA 6. Belastingen en premies sociale verzekeringen 9. Groepsvermogen Omzetbelasting - 24 Het eigen vermogen wordt in de toelichting op de balans in de enkelvoudige jaarrekening nader toegelicht. 7. Overlopende activa 10. Voorzieningen Betaalde kosten verwerving woningen Nog te factureren opbrengsten Latente belastingverplichtingen Nog te ontvangen bankrente 96 - Saldo 1 januari Nog te ontvangen depot gelden Mutatie Overig Saldo 31 december Totaal In de vlottende activa zijn geen vorderingen begrepen met een looptijd langer dan één jaar. Voorziening latente belastingverplichtingen betreft tijdelijke waarderingsverschillen in de leningportefeuille en derivaten. Tijdelijke waarderingsverschillen onroerende en roerende zaken in exploitatie Saldo 31 december Effecten stelselwijzigingen -620 Saldo 1 januari Overig Saldo 31 december Effecten stelselwijzigingen -972 Saldo 1 januari Voor een toelichting op de overige voorzieningen wordt verwezen naar de toelichting op de obligatielening. 58 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

30 Toelichting op de geconsolideerde balans Toelichting op de geconsolideerde balans (x e 1.000,--) De certificaten onder investeringsmemorandum 2011 hebben een nominale waarde van en hebben een onbepaalde looptijd. De vaste rentevergoeding op de hoofdsom van deze certificaten bedraagt 2,25% op jaarbasis. De variabele rentevergoeding is maximaal 3,25% en wordt na het goedkeuren van de jaarrekening door de algemene ledenvergadering betaalbaar gesteld. De variabele rente wordt per ultimo van ieder kalenderjaar berekend indien en voorzover aan de volgende voorwaarden wordt voldaan, welke voorwaarden eveneens de hoogte van de vergoeding van de variabele rente bepalen, met inachtneming van bovenstaand maximum: a) De DSCR per ultimo van het betreffende kalenderjaar dient, ook na uitkering van de rente (waaronder begrepen de vaste en variabele rente), tenminste gelijk te zijn aan 1,1. b) Het bedrag van de netto liquiditeiten van het Wooninvesteringsfonds, gelijk aan het saldo van de liquide middelen te verminderen met eventuele kortlopende (bank)kredieten, dient per ultimo van het betreffende kalenderjaar tenminste te bedragen. c) De solvabiliteitsratio van het Wooninvesteringsfonds, gelijk aan de ratio van het garantievermogen ten opzichte van het totale vermogen van het Wooninvesteringsfonds, dient per ultimo van het betreffende kalenderjaar hoger te zijn dan 25%. LANGLOPENDE SCHULDEN 11. Achtergestelde leningen Certificaten onder investeringsmemorandum Certificaten onder investeringsmemorandum Obligatielening Verwervingskosten Totaal Restant looptijd van de achtergestelde leningen Verplichtingen tot en met 1 jaar Verplichtingen van 1 tot 5 jaar - - Verplichtingen vanaf 5 jaar De rentebetalingen op deze achtergestelde lening zal alleen dan plaatsvinden als de solvabiliteit en liquiditeit van het Wooninvesteringsfonds dit toelaat. Het Wooninvesteringsfonds heeft het recht (call-optie) om, indien liquiditeit en solvabiliteit dit toelaten, over te gaan tot (gedeeltelijke) aflossing van de achtergestelde leningen. Hierbij moet de minimale solvabiliteitseis van het Centraal Fonds Volkshuisvesting in acht worden genomen Over 2011 en 2012 is geen variabele rente uitgekeerd. De vaste rente 2012 is bijgeschreven. Certificaten onder investeringsmemorandum 2005 Saldo 1 januari Opname Bijgeschreven rente 2011 en Conversie (x e 1.000,--) Obligatielening Saldo 31 december De certificaten onder investeringsmemorandum 2005 hebben een nominale waarde van en hebben een onbepaalde looptijd. De rentevergoeding op de hoofdsom van deze certificaten bedraagt 4,5% op jaarbasis. De rente wordt na het goedkeuren van de jaarrekening door de algemene ledenvergadering betaalbaar gesteld. De rentebetaling op de achtergestelde lening zal alleen dan plaatsvinden als de solvabiliteit en liquiditeit van het Wooninvesteringsfonds dit toelaat. Saldo 1 januari Opname - - Aflossing Saldo 31 december De hoofdsom van de obligatielening bedraagt en heeft een looptijd van zeven jaar en eindigt op 30 mei De vaste rentevergoeding op de hoofdsom bedraagt 6,00% op jaarbasis. De variabele rente is gelijk aan 40% van het cumulatieve resultaat vóór belastingen, inclusief resultaat complexgewijze verkoop, van WIF Lent B.V. gedurende de looptijd van de obligatielening, met dien verstande dat de variabele rente per jaar maximaal gelijk is aan 5% van het per 30 juni van ieder kalenderjaar uitstaande bedrag van de obligatielening. De variabele rente zal niet eerder worden voldaan dan na (i) verkoop van het laatste deel van de gehele woningportefeuille en (ii) volledige en onherroepelijke aflossing van de obligatielening. De variabele rente wordt jaarlijks toegevoegd/ onttrokken aan de voorziening. In 2011 en 2012 is geen variabele rente toegevoegd aan de voorziening. De rente op de certificaten 2011 en 2012 is bijgeschreven. Het Wooninvesteringsfonds heeft het recht (call-optie) om, indien liquiditeit en solvabiliteit dit toelaten, over te gaan tot (gedeeltelijke) aflossing van de achtergestelde leningen. Hierbij moet de minimale solvabiliteitseis van het Centraal Fonds Volkshuisvesting in acht worden genomen. Certificaten onder investeringsmemorandum 2011 Saldo 1 januari Opname - - Bijgeschreven rente Conversie De rentebetalingen op deze achtergestelde lening zullen alleen dan plaatsvinden als de solvabiliteit en liquiditeit van het WIF Lent B.V. dit toelaat. WIF Lent B.V. heeft het recht om, indien liquiditeit en solvabiliteit dit toelaten, over te gaan tot (gedeeltelijke) aflossing van de obligatielening. Hierbij moet de minimale solvabiliteitseis van het Centraal Fonds Volkshuisvesting in acht worden genomen. Saldo 31 december Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

31 Toelichting op de geconsolideerde balans Toelichting op de geconsolideerde balans (x e 1.000,--) (x e 1.000,--) Verwervingskosten achtergestelde leningen Roll-over lening consortium Uitgaven 1 januari Saldo 1 januari Uitgaven Aflossing roll-over financiering Uitgaven 31 december Saldo 31 december Amortisatie 1 januari Fixe lening consortium Amortisatie Amortisatie 31 december Het Wooninvesteringsfonds heeft een totale kredietfaciliteit ter beschikking van ABN AMRO Bank en Bank Nederlandse Saldo 31 december Gemeenten (consortium). De looptijd van de faciliteit is zeven jaar en eindigt 31 maart De rentevergoeding bedraagt 1- en 3-maands euribor plus 70 basispunten (van toepassing tot 14 juli 2010), 95 basispunten (vanaf 14 juli 2010). Als zekerheden zijn gesteld de verpanding van de huurpenningen en het recht van eerste hypotheek op de woningen. De ondergrens De kosten verband houdende met de verwerving van de certificaten worden afgeschreven in 15 jaar. Dit is de looptijd die van de DSCR is 1,10 (default) en bij onderschrijding van de grens van 1,20 zijn aanvullende aflossingen noodzakelijk. De bij de berekeningen in de bieding bij aankoop van onroerend wordt gehanteerd. Indien tussentijds aflossingen plaatsvin- maximale LTV is 80%. Per 31 maart 2010 is het trekkingsrecht op de kredietfaciliteit afgelopen. den wordt het resterende deel van de bijkomende kosten op basis van het aantal afgeloste certificaten ten laste van het resultaat gebracht. De roll-over financiering kent een verloop analoog aan het verloop van de kasstromen van het Wooninvesteringsfonds. Bij verkoop wordt afgelost. Daarbij geldt voor de aflossing van het vreemde vermogen een extra aflossing van 10% (bij een LTV lager dan 70%) of een extra aflossing van 20% (bij een LTV van 70-80%), waardoor een versneld aflossingsschema ontstaat. De LTV ultimo 2012 bedraagt 80,7% (2011: 79,7%). (x e 1.000,--) 31 december december 2011 De reële waarde van de roll-over financiering per 31 december 2012 is Leningen kredietinstellingen Roll-over consortium Fixe lening consortium Lening I ING Bank Lening II ING Bank De langlopende financiering met een nominale hoofdsom van 30 miljoen kent een looptijd tot 31 maart 2015, met een rentepercentage van 4,70% per jaar gedurende de looptijd. De leningen zijn verstrekt onder hypothecaire zekerheid op de verworven panden door Wooninvesteringsfonds. Bij iedere verkoop vindt royement van de hypothecaire zekerheid plaats. De reële waarde van de fixe-lening per 31 december 2012 is Lening III ING Bank Lening IV ING Bank Hypothecaire lening BNG (x e 1.000,--) Transactiekosten Lening I ING Bank Saldo 1 januari Totaal Opname Aflossing Restant looptijd van de leningen kredietinstellingen Saldo 31 december Verplichtingen tot en met 1 jaar Verplichtingen van 1 tot 5 jaar Verplichtingen vanaf 5 jaar De langlopende financiering met een nominale hoofdsom van 5,5 miljoen kent een looptijd tot 1 juli 2018, met een rentepercentage van drie-maands Euribor-tarief met een opslag van 2,08% per jaar tot 1 juli Totaal De lening is verstrekt onder hypothecaire zekerheid op de verworven panden door WIF Lent B.V. Bij iedere verkoop vindt royement van de hypothecaire zekerheid plaats. 62 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

32 Toelichting op de geconsolideerde balans Toelichting op de geconsolideerde balans De financiering kent een verloop analoog aan het verloop van de kasstromen van het WIF Lent B.V. Bij verkoop wordt 110% De langlopende financiering met een nominale hoofdsom van 8,5 miljoen kent een looptijd tot 1 juli 2018, met een rente- van het gefinancierde bedrag per woning afgelost. percentage van 5,46% per jaar gedurende de looptijd. De lening is verstrekt onder hypothecaire zekerheid op de verworven panden door WIF Lent B.V. Bij iedere verkoop vindt De reële waarde van financiering per 31 december 2012 is royement van de hypothecaire zekerheid plaats. (x e 1.000,--) De reële waarde van financiering per 31 december 2012 is Lening II ING Bank Saldo 1 januari (x e 1.000,--) 31 december december 2011 Opname Aflossing - - Hypothecaire lening BNG Saldo 31 december In 2009 heeft het Wooninvesteringsfonds een hypothecaire lening opgenomen bij de Bank Nederlandse Gemeenten. De looptijd van de lening is 20 jaar en eindigt 2 maart De rentevergoeding bedraagt 4,87% op jaarbasis. Als zekerheid is De langlopende financiering met een nominale hoofdsom van 3,0 miljoen kent een looptijd tot 1 juli 2018, met een rente- gesteld het recht van eerste hypotheek op het kantoorpand aan de Utrechtseweg 129 te Zeist. percentage van 4,313% per jaar tot 1 juli In 2012 is afgelost op de lening (cumulatief: ). De lening is verstrekt onder hypothecaire zekerheid op de verworven panden door WIF Lent B.V. Bij iedere verkoop vindt royement van de hypothecaire zekerheid plaats. De reële waarde van financiering per 31 december 2012 is De reële waarde van financiering per 31 december 2012 is (x e 1.000,--) (x e 1.000,--) Transactiekosten Uitgaven 1 januari Lening III ING Bank Uitgaven - - Saldo 1 januari Opname Aflossing - - Saldo 31 december Uitgaven 31 december Amortisatie per 1 januari Amortisatie Amortisatie per 31 december De langlopende financiering met een nominale hoofdsom van 3,0 miljoen kent een looptijd tot 1 juli 2018, met een rentepercentage van 5,034% per jaar tot 1 juli Boekwaarde transactiekosten De lening is verstrekt onder hypothecaire zekerheid op de verworven panden door WIF Lent B.V. Bij iedere verkoop vindt royement van de hypothecaire zekerheid plaats. Cap premie De reële waarde van financiering per 31 december 2012 is Saldo 31 december (x e 1.000,--) Lening IV ING Bank Saldo 1 januari Overig Opname Derivaten (startwaarde) Aflossing - - Saldo 31 december Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

33 Toelichting op de geconsolideerde balans Toelichting op de geconsolideerde balans (x e 1.000,--) 31 december december 2011 Op 18 januari 2012 zijn drie swap contracten, met een totale hoofdsom van 61 miljoen met looptijden tot 1 oktober 2012 ( 21 miljoen), 1 april 2014 ( 20 miljoen) en 2 april 2013 ( 20 miljoen), vervroegd afgewikkeld en doorgerold in een set van drie nieuwe KORTLOPENDE SCHULDEN swaps met een totale hoofdsom van 45 miljoen en looptijden tot 1 april 2014 ( 15 miljoen), 1 april 2016 ( 15 miljoen) en 1 april 2016 ( 10 miljoen). De afgewikkelde swaps hadden op het moment van doorrollen een totale marktwaarde van 2,7 miljoen 14. Belastingen en premies sociale verzekeringen (negatief), welke gelijk is aan de startwaarde van de nieuwe drie swaps. Zowel de afgewikkelde swaps als de nieuw afgesloten Vennootschapsbelasting swaps zijn onder kostprijs hedge-accounting gebracht. Dit heeft tot gevolg dat enerzijds de negatieve eindwaarde van de afgewik- Loonheffing kelde swaps over de resterende looptijden in het resultaat wordt verwerkt onder de financiële baten en lasten. Anderzijds wordt de Omzetbelasting 15 4 startwaarde van de nieuwe swaps geamortiseerd over de nieuwe looptijd van de hedge relatie ten gunste van de financiële baten Pensioenpremies 8 4 en lasten. Totaal De cap is aangekocht ter bescherming tegen rentefluctuaties die inherent zijn aan financiering middels roll-over leningen. De strike is vastgesteld rekening houdend met het risicoprofiel en de middelen van het Wooninvesteringsfonds. De betaalde premie wordt conform het verloop van de onderliggende financiering ten laste van de financiële lasten gebracht. De gegevens zijn als volgt: 15. Overige kortlopende schulden Rekening courant WIF FBI B.V Nominale waarde Startdatum Looptijd Rente % Inkomend Marktwaarde apr ap ,7500% 3 mnds - Te betalen salarissen - - Overige 2 1 Totaal 2 18 Ter indekking van het rente risico van de huidige en toekomstige kortgeldposities zijn interest rate swaps afgesloten met ABN AMRO Bank Nederland. De gegevens zijn als volgt: Nominale waarde Startdatum Looptijd Rente % Inkomend Marktwaarde jan apr ,5460% 3 mnds Overlopende passiva Nog te betalen rente achtergestelde lening / certificaten Nog te betalen rente bankfinanciering dec jan ,98% 1 mnds Te betalen kosten kwaaitaalvloeren dec okt ,4650% 3 mnds jan apr ,6000% 3 mnds jan apr ,2400% 3 mnds apr apr ,2175% 3 mnds apr apr ,6600% 3 mnds Planmatig onderhoud VvE bijdragen Te betalen advieskosten Te betalen belastingen Te betalen huurafrekeningen - 33 Vergoeding raad van toezicht - 10 Bijdrage asbestverwijdering VvE Fatimaplein dec apr ,3250% 3 mnds jul okt ,7820% 3 mnds dec jan ,47% 1 mnds Taxaties - 35 Waarborgsommen huurders Te betalen koopsom - - Overige dec jan ,19% 1 mnds mei okt mnds euribor 1 mnds Totaal De hedge is effectief. Alle schulden hebben een looptijd korter dan één jaar. Nog te betalen rente achtergestelde lening (certificaten) Betreft de rentevergoeding voor de achtergestelde leningen (certificaten onder investeringsmemorandum 2005) over de periode 1 januari 2011 tot met 31 december De rente wordt na het goedkeuren van de jaarrekening door de algemene ledenvergadering betaalbaar gesteld. De rentebetaling op dit deel van de achtergestelde lening zal alleen dan plaatsvinden 66 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

34 Toelichting op de geconsolideerde balans Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening als de solvabiliteit en liquiditeit van het Wooninvesteringsfonds dit toelaat. De renteverplichtingen 2011 en 2012 zijn per 31 december 2012 bijgeschreven bij de achtergestelde leningen. Nog te betalen rente bankfinanciering Betreft de over 2011 en 2012 te betalen rente over de aangetrokken bankfinanciering en derivaten. Niet in de balans opgenomen verplichtingen Voor het beheer van de woningen worden beheerovereenkomsten opgesteld met een looptijd van één jaar. Na deze periode wordt de overeenkomst elk jaar stilzwijgend met één jaar verlengd. De opzegtermijn is één jaar. De overeenkomst eindigt indien alle woningen zijn verkocht. De verplichtingen voortvloeiend uit deze beheerovereenkomsten bedraagt in 2013 circa 2,4 miljoen en is afhankelijk van het aantal woningen in beheer bij derden. (x e 1.000,--) BEDRIJFSLASTEN 18. Afschrijvingen Immateriële vaste activa Bedrijfspand Vervoermiddelen Inventaris Materiële vaste activa Totaal Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening 19. Salarissen (x e 1.000,--) Bruto salaris Bedrijfsopbrengsten Huuropbrengsten Sociale lasten en pensioenen Netto verkoopresultaat vastgoedportefeuille Sociale lasten Overige opbrengsten Pensioenlasten Totaal Totaal Huuropbrengsten De geografische onderverdeling van de nettohuuropbrengsten kan als volgt worden weergegeven: Rotterdam Groningen Delft Het aantal fte s in 2012 is 8,0 (2011: 8,0). Geen werknemers zijn werkzaam in het buitenland. De bezoldiging van de bestuurder en raad van toezicht is toegelicht in het jaarverslag. Vanaf 2006 is de Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens (WOPT) van kracht. Een deel van de wet is van toepassing verklaard op toegelaten instellingen volkshuisvesting. Gemeld dienen te worden de functionaris- Purmerend sen die meer verdienen dan het gemiddelde salaris van de minister (in 2012: ). Nijmegen Overige gemeenten Het Wooninvesteringsfonds heeft geen functionarissen in dienst met een inkomen dat uitgaat boven de WOPT norm. Totaal (x e 1.000,--) Netto verkoopresultaat vastgoedportefeuille 21. Onderhoud Verkoopopbrengsten Klachtenonderhoud Verkoopkosten Exploitatie & renovatie onderhoud Planmatig onderhoud Totaal Boekwaarde verkopen Totaal De kosten voor klachtenonderhoud zijn op met de beheerders overeengekomen budgetten gebaseerd. 68 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

35 Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening (x e 1.000,--) (x e 1.000,--) Overige bedrijfskosten 24. Rentelasten en soortgelijke kosten Beheerkosten Rente achtergestelde leningen VvE-bijdragen Variabele rente obligatielening - - Belastingen Afschrijvingen verwervingskosten achtergestelde leningen Exploitatie kosten Rente kredietfaciliteiten Overige personeelskosten Afschrijving & amortisatie derivaten Huisvestingskosten Hypotheekrente kantoorpand Automatisering Afschrijving verwervingskosten kredietfaciliteiten Kosten raad van toezicht en ledenvergaderingen Afschrijving CAP-premie Inleenkrachten Bank kosten Accountant Juridisch advies Totaal Fiscaal advies Overig advies Periodieke taxaties Belastingen Overige lasten Vennootschapsbelasting oude jaren - - Vennootschapsbelasting Totaal Vennootschapsbelasting Voorziening compensabele verliezen Mutatie belastinglatentie HONORARIA ACCOUNTANT Totaal Jaarrekeningcontrole Andere controleopdrachten Fiscale advisering - - Andere niet-controleopdrachten Totaal De acute belastingdruk is als volgt bepaald: Resultaat voor belastingen Mutatie bedrijfswaarde Intercompany resultaat - Overige permanente en tijdelijke verschillen: - Rente derivaten Geactiveerde verwervingskosten financieringen (Dis)agio leningen en derivaten -177 (x e 1.000,--) Verkoopresultaat Mutatie herinvesteringsreserve -786 FINANCIËLE BATEN EN LASTEN - Overig Niet aftrekbare kosten Rentebaten en soortgelijke opbrengsten Rentebaten Belastbaar bedrag Het effectieve belastingtarief is 22,1% (2011: 55,0%) en in lijn met het van toepassing zijnde belastingtarief. Het hoge effectieve belastingtarief 2011 wordt verklaard door de fiscale effecten van de stelselwijzigingen. De aangiften tot en met 2011 zijn ingediend. 70 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

36 Enkelvoudige balans (na winstbestemming) Enkelvoudige balans (na winstbestemming) (x e 1.000,--) 31 december december 2011 (x e 1.000,--) 31 december december 2011 ACTIVA PASSIVA VASTE ACTIVA EIGEN VERMOGEN Immateriële vaste activa Algemene reserve Onverdeeld resultaat Materiële vaste activa Onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploitatie Totaal eigen vermogen Vastgoedbeleggingen 28 VOORZIENINGEN Commercieel vastgoed in exploitatie Latente belastingverplichtingen Sociaal vastgoed in exploitatie gekwalificeerd als vastgoedbelegging LANGLOPENDE SCHULDEN Achtergestelde leningen Leningen kredietinstellingen Overig Financiële vaste activa Totaal langlopende schulden Totaal vaste activa KORTLOPENDE SCHULDEN VLOTTENDE ACTIVA Schulden aan leveranciers Schulden aan groepsmaatschappijen Vorderingen Belastingen en premies sociale verzekering Debiteuren Overige kortlopende schulden Vordering op groepsmaatschappijen Belastingen en premies sociale verzekeringen Overlopende activa Totaal vorderingen Overlopende passiva Totaal kortlopende schulden Totaal passiva Liquide middelen Garantievermogen Totaal vlottende activa Totaal activa Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

37 Enkelvoudige resultatenrekening Toelichting op de enkelvoudige (x e 1.000,--) BEDRIJFSOPBRENGSTEN Algemeen Grondslagen van waardering en bepaling van het resultaat De grondslagen van waardering en van resultaatbepaling voor de vennootschappelijke jaarrekening en de geconsolideerde Huren jaarrekening zijn gelijk. Deelnemingen in groepsmaatschappijen worden gewaardeerd op de nettovermogenswaarde in Verkoop onroerende zaken overeenstemming met paragraaf (grondslagen voor de waardering van de activa en passiva en resultaatbepaling) in de Overige opbrengsten geconsolideerde jaarrekening. Voor de grondslagen van de waardering van activa en passiva en voor de bepaling van het resultaat wordt verwezen naar de Som der bedrijfsopbrengsten op pagina 42 tot en met 52 opgenomen toelichting op de geconsolideerde balans en winst-en-verliesrekening. BEDRIJFSLASTEN Afschrijvingen Stelselwijzigingen Op 31 januari 2012 heeft de Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ) de herziene Richtlijn 645 Toegelaten Instellingen volkshuis- Salarissen vesting gepubliceerd. Toepassing van deze Richtlijn is verplicht voor verslagjaren vanaf De belangrijkste wijzigingen Sociale lasten en pensioenen ten opzichte van de Richtlijn versie 2005 zijn: Onderhoud Het classificeren en kwalificeren van de onroerende zaken in exploitatie; Overige bedrijfskosten Het aanscherpen van het actuele waarde begrip voor het sociaal en commercieel vastgoed; Het niet langer verplicht opnemen van een mutatie overzicht bedrijfswaarde in de toelichting. Som der bedrijfslasten In 2012 hebben zich op grond van de overgang naar de herziene RJ645 bij het Wooninvesteringsfonds de volgende stelsel- Niet-gerealiseerde waardeveranderingen vastgoed portefeuille wijzigingen voorgedaan: Sociaal en commercieel vastgoed in exploitatie Tot en met 2011 werden onroerende en roerende zaken in exploitatie gewaardeerd tegen bedrijfswaarde. Vanaf 2011 is deze FINANCIËLE BATEN EN LASTEN Rentebaten en soortgelijke opbrengsten post gesplitst in sociaal vastgoed in exploitatie en commercieel vastgoed in exploitatie en worden beide posten gewaardeerd tegen actuele waarde. Rentelasten en soortgelijke kosten De actuele waarde voor sociaal vastgoed in exploitatie is gebaseerd op de marktwaarde in verhuurde staat met inachtneming van de relevante feiten en omstandigheden van de markt waarop de toegelaten instellingen actief zijn en de bepalin- Totaal financiële baten en lasten Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening voor belastingen Belastingen Resultaat deelneming gen zoals opgenomen in het BBSH. De actuele waarde voor commercieel vastgoed in exploitatie betreft de marktwaarde in verhuurde staat. Hierdoor is de waarde van het sociaal en het commercieel vastgoed in exploitatie begin 2012 e 12,7 miljoen lager dan eind Daarnaast is de complexindeling gedurende het verslagjaar gewijzigd. Het commercieel vastgoed is in zijn geheel in een afzonderlijk complex opgenomen. Hiermee wordt de waardering meer in lijn gebracht met de interne bedrijfsvoering. Resultaat na belastingen na waardeveranderingen vaste activa De vergelijkende cijfers over het boekjaar 2011 zijn herrekend naar de nieuwe waarderingsgrondslagen. Presentatiewijziging In de herziene Richtlijn 645 zijn aangepaste modellen voor de balans en resultatenrekening voorgeschreven. In de balans zijn een aantal posten toegevoegd en voor de resultatenrekening biedt de herziene Richtlijn naast een uitgebreider categoraal model tevens een functioneel model als alternatieve optie. Het Wooninvesteringsfonds kiest voor het categorale model. 74 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

38 Toelichting op de enkelvoudige balans Toelichting op de enkelvoudige balans (x e 1.000,--) (x e 1.000,--) VASTE ACTIVA 26. Immateriële vaste activa Aanschafwaarde 1 januari Investeringen 3 - Aanschafwaarde 31 december Vastgoedbeleggingen Sociaal vastgoed Commercieel in exploitatie vastgoed in gekwalificeerd als exploitatie vastgoedbelegging Totaal Afschrijving 1 januari Verkrijgingsprijs Afschrijving Herwaarderingen Cumulatieve waardeverminderingen en afschrijvingen Afschrijving 31 december Boekwaarde 31 december Effecten stelselwijzigingen Boekwaarde 1 januari Boekwaarde 1 januari Boekwaarde 31 december Investeringen Desinvesteringen De immateriële vaste activa betreft de uitgaven aan de ontwikkeling van voor het Wooninvesteringsfonds specifieke Herwaardering (software)toepassingen voor de uitwisseling van informatie ten behoeve van onroerend goed transacties, beheer en rapportages. De investeringen worden via een lineaire afschrijving in vijf jaar ten laste van het resultaat gebracht Totaal mutaties vanaf het moment van ingebruikname. Boekwaarde 31 december (x e 1.000,--) 27. Onroerende en roerende zaken ten dienste van de exploitatie Bedrijfspand Inventaris Vervoermiddelen Totaal Verkrijgingsprijs Herwaarderingen Cumulatieve waardeverminderingen en afschrijvingen Aanschafwaarde 1 januari Boekwaarde 31 december Investeringen Desinvesteringen Aanschafwaarde 31 december Van alle woningen, die eind 2012 in bezit zijn, zijn woningen bestemd voor de verkoop. Naar verwach- Afschrijvingen tot en met 1 januari Afschrijving desinvesteringen ting zullen binnen 1 jaar hiervan 130 woningen worden verkocht tegen een verwachte opbrengst van en boekwaarde van Afschrijvingen boekjaar De bedrijfswaarde per 31 december 2012 is (31 december 2011: ). Afschrijvingen tot en met 31 december Boekwaarde 1 januari Boekwaarde 31 december Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

39 Toelichting op de enkelvoudige balans Toelichting op de enkelvoudige balans (x e 1.000,--) 31 december december 2011 (x e 1.000,--) 31 december december Financiële vaste activa Latente belastingen Deelnemingen Nog af te schrijven rente derivaten WIF Lent B.V Deelnemingen WIF FBI B.V WIF Management B.V Latente belastingen De samenstelling van latentie over verwerkte en niet opgenomen verrekenbare tijdelijke verschillen en compensabele verliezen is als volgt: WIF Lent B.V. Saldo 31 december Tijdelijke waarderingsverschillen onroerende en roerende Effecten stelselwijzigingen zaken in exploitatie Tijdelijke waarderingsverschillen in leningportefeuille Saldo 1 januari Tijdelijke waarderingsverschillen in derivaten (x e 1.000) Het verloop van de deelnemingen is als volgt: Tijdelijke waarderingsverschillen onroerende en roerende zaken in exploitatie Saldo 31 december Saldo 1 januari Effecten stelselwijzigingen Investeringen Saldo 1 januari Nog af te schrijven rente derivaten Resultaat deelnemingen Saldo 31 december Nog af te schrijven rente derivaten (negatieve eindwaarde) De deelnemingen betreffen: Aandeel in Resultaat Eigen vermogen Kapitaal boekjaar Volledig geconsolideerd WIF Lent B.V. (voorheen: WIF Vastgoed B.V.) te Hilversum 100% Op 18 januari 2012 zijn drie swap contracten, met een totale hoofdsom van 61 miljoen met looptijden tot 1 oktober WIF Management B.V ( 21 miljoen), 1 april 2014 ( 20 miljoen) en 2 april 2013 ( 20 miljoen), vervroegd afgewikkeld en doorgerold (voorheen: Wooninvesteringsfonds I B.V.) te Zeist 100% in een set van drie nieuwe swaps met een totale hoofdsom van 45 miljoen en looptijden tot 1 april 2014 ( 15 miljoen), 1 april 2016 ( 15 miljoen) en 1 april 2016 ( 10 miljoen). De afgewikkelde swaps hadden op het moment van Overige deelnemingen, gewaardeerd op netto vermogenswaarde doorrollen een totale marktwaarde van 2,7 miljoen (negatief), welke gelijk is aan de startwaarde van de nieuwe WIF FBI B.V. te Hilversum 100% - 18 drie swaps. Zowel de afgewikkelde swaps als de nieuw afgesloten swaps zijn onder kostprijs hedge-accounting gebracht. Dit heeft tot gevolg dat enerzijds de negatieve eindwaarde van de afgewikkelde swaps over de resterende looptijden in het resultaat wordt verwerkt onder de financiële baten en lasten. Anderzijds wordt de startwaarde van de nieuwe swaps geamortiseerd over de nieuwe looptijd van de hedge relatie ten gunste van de financiële baten en lasten. 78 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

40 Toelichting op de enkelvoudige balans Toelichting op de enkelvoudige balans (x e 1.000,--) 31 december december 2011 Vlottende ACTIVA PASSIVA VORDERINGEN 35. Eigen vermogen Algemene reserve Onverdeeld resultaat Totaal 30. Debiteuren Beheer Saldo 1 januari Verkopen Resultaatverdeling Voorziening dubieuze debiteuren Resultaat boekjaar 2011 uit resultaatbestemming Totaal Saldo 31 december Gevolgen stelselwijzigingen Vorderingen op groepsmaatschappijen WIF Management B.V Saldo 1 januari Resultaatverdeling Resultaat boekjaar 2012 uit resultaatbestemming Belastingen en premies sociale verzekeringen Omzetbelasting - 20 Saldo 31 december Overeenkomstig de kaders van de woonwet en afgeleid het BBSH wordt het gehele vermogen besteed. 33. Overlopende activa Betaalde kosten verwerving woningen Ultimo 2012 is in totaal 10,4 miljoen aan ongerealiseerde herwaarderingen in de overige reserves begrepen (2011: 20,7 Nog te factureren opbrengsten miljoen). Nog te ontvangen rente 66 - Overig Totaal Verschillen in het eigen vermogen en het resultaat tussen de enkelvoudige en geconsolideerde jaarrekening Het verschil tussen het eigen vermogen volgens de enkelvoudige balans en het eigen vermogen volgens de geconsolideerde balans wordt verklaard door het feit dat de geconsolideerde deelneming WIF Management B.V. een negatieve nettovermogenswaarde heeft, doch in de enkelvoudige balans op nihil wordt gewaardeerd. Door de Groep is voor deze vennootschap geen aansprakelijkheidsverklaring of andere borgstelling afgegeven. Betaalde kosten verwerving woningen betreft vooruitbetaalde kosten van in 2013 te verwerven woningen. Voorts wordt het verschil verklaard door resultaten op intercompany-transacties. In de vlottende activa zijn geen vorderingen begrepen met een looptijd langer dan één jaar. 34. Liquide middelen ABN AMRO Bank ING BNG 1 59 Totaal De liquide middelen zijn tegoeden in rekening-courant en spaarrekeningen. Alle liquide middelen zijn direct opvraagbaar. 80 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

41 Toelichting op de enkelvoudige balans Toelichting op de enkelvoudige balans Het verschil tussen het enkelvoudige en geconsolideerde eigen vermogen en resultaat heeft zich in het boekjaar als volgt ontwikkeld: (x 1.000) 31 december december 2011 Eigen vermogen volgens de geconsolideerde jaarrekening Negatieve vermogenswaarde van de geconsolideerde deelneming Niet-gerealiseerde gecumuleerde intercompany-resultaten (x e 1.000,--) 31 december december 2011 LANGLOPENDE SCHULDEN 37. Achtergestelde leningen Certificaten onder investeringsmemorandum Certificaten onder investeringsmemorandum Verwervingskosten Totaal Eigen vermogen volgens enkelvoudige jaarrekening Resultaat volgens de geconsolideerde jaarrekening Verandering negatieve vermogenswaarde van de geconsolideerde deelneming Veranderingen in niet-gerealiseerde gecumuleerde intercompany-resultaten 45 - Restant looptijd van de achtergestelde leningen Verplichtingen tot en met 1 jaar Verplichtingen van 1 tot 5 jaar - - Verplichtingen vanaf 5 jaar Resultaat volgens enkelvoudige jaarrekening Certificaten onder investeringsmemorandum Saldo 1 januari (x e 1.000,--) Opname Bijgeschreven rente 2011 en Voorzieningen Latente belastingverplichtingen Saldo 1 januari Mutatie Saldo 31 december Conversie Saldo 31 december De certificaten onder investeringsmemorandum 2005 hebben een nominale waarde van e en hebben een onbe- Voorziening latente belastingverplichtingen betreft tijdelijke waarderingsverschillen in de leningportefeuille. paalde looptijd. De rentevergoeding op de hoofdsom van deze certificaten bedraagt 4,5% op jaarbasis. De rente wordt na het goedkeuren van de jaarrekening door de algemene ledenvergadering betaalbaar gesteld. De rentebetaling op de achtergestelde lening zal alleen dan plaatsvinden als de solvabiliteit en liquiditeit van het Wooninvesteringsfonds dit toelaat. De rente 2011 en 2012 zijn bijgeschreven. Het Wooninvesteringsfonds heeft het recht (call-optie) om, indien liquiditeit en solvabiliteit dit toelaten, over te gaan tot (gedeeltelijke) aflossing van de achtergestelde leningen. Hierbij moet de minimale solvabiliteitseis van het Centraal Fonds Volkshuisvesting in acht worden genomen. 82 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

42 Toelichting op de enkelvoudige balans Toelichting op de enkelvoudige balans (x e 1.000,--) De kosten verband houdende met de verwerving van de certificaten worden afgeschreven in 15 jaar. Dit is de looptijd die bij de berekeningen in de bieding bij aankoop van onroerend wordt gehanteerd. Indien tussentijds aflossingen plaatsvin- Certificaten onder investeringsmemorandum 2011 den wordt het resterende deel van de bijkomende kosten op basis van het aantal afgeloste certificaten ten laste van het resultaat gebracht. Saldo 1 januari Opname - - (x e 1.000,--) 31 december december 2011 Bijgeschreven rente Conversie Leningen kredietinstellingen Saldo 31 december Roll-over consortium Fixe lening consortium Hypothecaire lening BNG De certificaten onder investeringsmemorandum 2011 hebben een nominale waarde van en hebben een onbe- Transactiekosten paalde looptijd. De vaste rentevergoeding op de hoofdsom van deze certificaten bedraagt 2,25% op jaarbasis. De variabele rentevergoeding is maximaal 3,25% en wordt na het goedkeuren van de jaarrekening door de algemene ledenvergadering betaalbaar gesteld. De variabele rente wordt per ultimo van ieder kalenderjaar berekend indien en voorzover aan de volgende voorwaarden wordt voldaan, welke voorwaarden eveneens de hoogte van de vergoeding van de variabele rente bepalen, met inachtneming van bovenstaand maximum: a) De DSCR per ultimo van het betreffende kalenderjaar dient, ook na uitkering van de rente (waaronder begrepen de vaste Restant looptijd van de achtergestelde leningen en variabele rente), tenminste gelijk te zijn aan 1,1. Verplichtingen tot en met 1 jaar b) Het bedrag van de netto liquiditeiten van het Wooninvesteringsfonds, gelijk aan het saldo van de liquide middelen te Verplichtingen van 1 tot 5 jaar verminderen met eventuele kortlopende (bank)kredieten, dient per ultimo van het betreffende kalenderjaar tenminste Verplichtingen vanaf 5 jaar ,- te bedragen. c) De solvabiliteitsratio van het Wooninvesteringsfonds, gelijk aan de ratio van het garantievermogen ten opzichte van het totale vermogen van het Wooninvesteringsfonds, dient per ultimo van het betreffende kalenderjaar hoger te zijn dan 25%. Over 2011 is geen variabele rente uitgekeerd. De vaste rente 2012 is bijgeschreven. De rentebetalingen op deze achtergestelde lening zal alleen dan plaatsvinden als de solvabiliteit en liquiditeit van het Wooninvesteringsfonds dit toelaat. Het Wooninvesteringsfonds heeft het recht (call-optie) om, indien liquiditeit en solvabiliteit dit toelaten, over te gaan tot (gedeeltelijke) aflossing van de achtergestelde leningen. Hierbij moet de minimale solvabiliteitseis van het Centraal Fonds Volkshuisvesting in acht worden genomen Roll-over lening consortium Saldo 1 januari Aflossing roll-over financiering Saldo 31 december (x e 1.000,--) Fixe lening consortium 31 december Verwervingskosten achtergestelde leningen Uitgaven 1 januari Het Wooninvesteringsfonds heeft een totale kredietfaciliteit ter beschikking van ABN AMRO Bank en Bank Nederlandse Uitgaven Gemeenten (consortium). De looptijd van de faciliteit is zeven jaar en eindigt 31 maart De rentevergoeding bedraagt 1- en 3-maands euribor plus 70 basispunten, 95 basispunten vanaf 14 juli Als zekerheden zijn gesteld de verpanding Uitgaven 31 december van de huurpenningen en het recht van eerste hypotheek op de woningen. Van deze faciliteit is in miljoen ingezet voor de financiering van de gekochte woningen. De ondergrens van de DSCR is 1,10 (default) en bij onderschrijding van de Amortisatie 1 januari grens van 1,20 zijn aanvullende aflossingen noodzakelijk. De maximale LTV is 80%. Per 31 maart 2010 is het trekkingsrecht Amortisatie op de kredietfaciliteit afgelopen. Amortisatie 31 december De roll-over financiering kent een verloop analoog aan het verloop van de kasstromen van het Wooninvesteringsfonds. Bij verkoop wordt afgelost. Daarbij geldt voor de aflossing van het vreemde vermogen een extra aflossing van 10% (bij een LTV Saldo 31 december Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

43 Toelichting op de enkelvoudige balans Toelichting op de enkelvoudige balans lager dan 70%) of een extra aflossing van 20% (bij een LTV van 70-80%), waardoor een versneld aflossingsschema ontstaat. De LTV ultimo 2012 bedraagt 80,7% (2011: 79,7%). (x 1.000) 31 december december Overig Derivaten (startwaarde) De reële waarde van de roll-over financiering per 31 december 2012 is De langlopende financiering met een nominale hoofdsom van 30 miljoen kent een looptijd tot 31 maart 2015, met een rentepercentage van 4,70% per jaar gedurende de looptijd. De leningen zijn verstrekt onder hypothecaire zekerheid op de verworven panden door Wooninvesteringsfonds. Bij iedere verkoop vindt royement van de hypothecaire zekerheid plaats. Op 18 januari 2012 zijn drie swap contracten, met een totale hoofdsom van 61 miljoen met looptijden tot 1 oktober 2012 ( 21 miljoen), 1 april 2014 ( 20 miljoen) en 2 april 2013 ( 20 miljoen), vervroegd afgewikkeld en doorgerold in een set van drie nieuwe swaps met een totale hoofdsom van 45 miljoen en looptijden tot 1 april 2014 ( 15 miljoen), 1 april 2016 ( 15 miljoen) en 1 april 2016 ( 10 miljoen). De afgewikkelde swaps hadden op het moment van doorrollen een totale marktwaarde van 2,7 miljoen (negatief), welke gelijk is aan de startwaarde van de nieuwe drie swaps. Zowel de afgewikkelde swaps als de nieuw afgesloten swaps zijn onder kostprijs hedge-accounting gebracht. Dit heeft tot gevolg dat enerzijds de negatieve eindwaarde van de afgewikkelde swaps over de resterende looptijden in het resultaat wordt verwerkt onder de financiële baten en lasten. Anderzijds wordt de startwaarde van de nieuwe swaps geamortiseerd over de nieuwe looptijd van de hedge relatie ten gunste van de financiële baten en lasten. De reële waarde van de fixe-lening per 31 december 2012 is (x 1.000) 31 december december 2011 Hypothecaire lening BNG De cap is aangekocht ter bescherming tegen rentefluctuaties die inherent zijn aan financiering middels roll-over leningen. De strike is vastgesteld rekening houdend met het risicoprofiel en de middelen van het Wooninvesteringsfonds. De betaalde premie wordt conform het verloop van de onderliggende financiering ten laste van de financiële lasten gebracht. De gegevens zijn als volgt: In 2009 heeft het Wooninvesteringsfonds een hypothecaire lening opgenomen bij de Bank Nederlandse Gemeenten. De looptijd van de lening is 20 jaar en eindigt 2 maart De rentevergoeding bedraagt 4,87% op jaarbasis. Als zekerheid is gesteld het recht van eerste hypotheek op het kantoorpand aan de Utrechtseweg 129 te Zeist. In 2012 is afgelost op de lening (cumulatief: ). Nominale waarde Startdatum Looptijd Rente % Inkomend Marktwaarde De reële waarde van financiering per 31 december 2012 is apr apr ,7500% 3 mnds - Ter indekking van het rente risico van de huidige en toekomstige kortgeldposities zijn interest rate swaps afgesloten met ABN AMRO Bank Nederland. De gegevens zijn als volgt: (x e 1.000,--) Transactie kosten Uitgaven 1 januari Uitgaven - - Uitgaven 31 december Nominale waarde Startdatum Looptijd Rente % Inkomend Marktwaarde jan apr ,5460% 3 mnds dec jan ,98% 1 mnds dec okt ,4650% 3 mnds Amortisatie per 1 januari Amortisatie jan apr ,6000% 3 mnds jan apr ,2400% 3 mnds Amortisatie per 31 december apr apr ,2175% 3 mnds apr apr ,6600% 3 mnds Boekwaarde transactiekosten dec apr ,3250% 3 mnds Cap premie jul okt ,7820% 3 mnds dec jan ,47% 1 mnds Saldo 31 december dec jan ,19% 1 mnds mei okt mnds euribor 1 mnds De hedge is effectief. 86 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

44 Toelichting op de enkelvoudige balans Toelichting op de enkelvoudige balans (x e 1.000,--) 31 december december 2011 KORTLOPENDE SCHULDEN 40. Schulden aan groepsmaatschappijen Rekening-courant WIF Lent B.V Nog te betalen rente achtergestelde lening (certificaten) Betreft de rentevergoeding voor de achtergestelde leningen (certificaten onder investeringsmemorandum 2005) over de periode 1 januari 2011 tot met 31 december De rente wordt na het goedkeuren van de jaarrekening door de algemene ledenvergadering betaalbaar gesteld. De rentebetaling op dit deel van de achtergestelde lening zal alleen dan plaatsvinden als de solvabiliteit en liquiditeit van het Wooninvesteringsfonds dit toelaat. De renteverplichtingen 2011 en 2012 zijn per 31 december 2012 bijgeschreven bij de achtergestelde leningen. 41. Belastingen en premies sociale verzekeringen Loonheffing Omzetbelasting 15 - Pensioenpremies 8 4 Totaal Nog te betalen rente bankfinanciering Betreft de over 2011 en 2012 te betalen rente over de aangetrokken bankfinanciering en derivaten. Niet in de balans opgenomen verplichtingen Voor het beheer van de woningen worden beheerovereenkomsten opgesteld met een looptijd van één jaar. Na deze periode wordt de overeenkomst elk jaar stilzwijgend met één jaar verlengd. De opzegtermijn is één jaar. De overeenkomst eindigt indien alle woningen zijn verkocht. De verplichtingen voortvloeiend uit deze beheerovereenkomsten bedraagt in 2013 circa 2,3 miljoen en is afhankelijk van het aantal woningen in beheer bij derden. 42. Overige kortlopende schulden Te betalen salarissen - - Overige Vanaf 16 april 2010 vormen Wooninvesteringsfonds en WIF Management B.V. een fiscale eenheid voor de omzetbelasting en in 2012 is ook WIF Lent B.V. opgenomen in de fiscale eenheid voor de omzetbelasting. Gemiddeld aantal werknemers Het aantal fte s in 2012 is 8,0 (2011: 8,0). Geen werknemers zijn werkzaam in het buitenland. 43. Overlopende passiva Nog te betalen rente achtergestelde lening / certificaten Nog te betalen rente bankfinanciering Te betalen kosten kwaaitaalvloeren Planmatig onderhoud Afrekening VvE bijdragen Te betalen advieskosten Te betalen belastingen Te betalen huurafrekeningen - 33 Bijdrage asbestverwijdering VvE Fatimaplein Taxaties - 35 Waarborgsommen huurders Overige Totaal Alle schulden hebben een looptijd korter dan één jaar. 88 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

45 Overige informatie Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Bestuurders en commissarissen Het totaalbedrag kan als volgt per individueel lid van het bestuur worden gespecificeerd: Aan: de directeur-bestuurder en de raad van toezicht van Wooninvesteringsfonds Naam Beloningen Variabele beloning Pensioenkosten Overige beloningen K.E. de Graaf Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in dit verslag opgenomen van Wooninvesteringsfonds te Zeist gecontroleerd. Deze jaarrekening bestaat uit de balans per 31 december 2012 en de winst-en-verliesrekening over 2012 en de toelichting, waarin zijn opgenomen een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen. De directeur-bestuurder ontvangt geen winstdeling en bonus, geen beloningen betaalbaar op termijn of uitkering bij beëindiging van het dienstverband. Aan de directeur-bestuurder is een auto ter beschikking gesteld voor zakelijke doeleinden. De bezoldiging van de raad van toezicht kan als volgt worden gespecificeerd: Als lid van de raad Als lid van Overige kosten Naam van toezicht commissies vergoedingen Verantwoordelijkheid van het bestuur De directeur-bestuurder van de toegelaten instelling is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarrekening die het vermogen en het resultaat getrouw dient weer te geven, alsmede voor het opstellen van het jaarverslag, beide in overeenstemming met de bepalingen inzake de jaarrekening en het jaarverslag als opgenomen in artikel 26, eerste lid, van het Bbsh en de richtlijn 645 van de Raad voor de Jaarverslaggeving. De directeur-bestuurder van de toegelaten instelling is tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing als het noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten. W.J. Vrakking (voorzitter) M.T. Kooistra (vice-voorzitter) J.G.T. Bouwman (lid raad van toezicht) W. van de Rotte (lid raad van toezicht) P. Hooimeijer (lid en voorzitter auditcommissie) Verantwoordelijkheid van de accountant Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de jaarrekening op basis van onze controle. Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden en het controleprotocol in rubriek A van bijlage III bij het Bbsh. Dit vereist dat wij voldoen aan de voor ons geldende ethische voorschriften en dat wij onze controle zodanig plannen en uitvoeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat. Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van controle-informatie over de bedragen en de toelichtingen in de jaarrekening. De geselecteerde werkzaamheden zijn afhankelijk van de door de accountant toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het inschatten van de risico s dat de jaarrekening een afwijking van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten. J.A.M. Linders (lid raad van toezicht en lid auditcommissie) Totaal Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens Vanaf 2006 is de Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens (WOPT) van kracht. Een deel van de wet is van toepassing verklaard op toegelaten instellingen volkshuisvesting. Het Wooninvesteringsfonds heeft geen functionarissen in dienst die meer verdienen dan het gemiddelde salaris van de minister (in 2012: ). Overige gegevens Bij het maken van deze risico-inschattingen neemt de accountant de interne beheersing in aanmerking die relevant is voor het opmaken van de jaarrekening en voor het getrouwe beeld daarvan, gericht op het opzetten van controlewerkzaamheden die passend zijn in de omstandigheden. Deze risico-inschattingen hebben echter niet tot doel een oordeel tot uitdrukking te brengen over de effectiviteit van de interne beheersing van de toegelaten instelling. Een controle omvat tevens het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en van de redelijkheid van de door de directeur-bestuurder van de toegelaten instelling gemaakte schattingen, alsmede een evaluatie van het algehele beeld van de jaarrekening. Statutaire resultaatbestemming De resultaatbestemming is vooruitlopend op en onder voorbehoud van de goedkeuring door de leden reeds in de jaarrekening verwerkt. Het gehele resultaat is op de overige reserves in mindering gebracht. Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is om een onderbouwing voor ons oordeel te bieden. Gebeurtenissen na balansdatum Het voorgenomen beleid van het huidige kabinet richt zich voor wat betreft de woningcorporaties op een verhuurdersheffing en verruiming van het huurbeleid. Indien deze voornemens daadwerkelijk in wetgeving worden verankerd dan heeft dit belangrijke invloed op de financiële kengetallen van het Wooninvesteringsfonds. Oordeel Naar ons oordeel geeft de jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen van Wooninvesteringsfonds per 31 december 2012 en van het resultaat over 2012 in overeenstemming met artikel 26, eerste lid, van het Bbsh en de richtlijn 645 van de Raad voor de Jaarverslaggeving. In de toelichting op de jaarrekening is in paragraaf Effecten voorgenomen regeringsbeleid de betekenis hiervan uitgezet. Uit deze toelichting blijkt dat het Wooninvesteringsfonds ingrijpende veranderingen in zijn beleid moet doorvoeren om te blijven voldoen aan financiële kengetallen relevant voor toegang tot de kapitaalmarkt. In het jaarverslag is een uitgebreide toelichting op de kasstroom projecties opgenomen waarin de effecten van het voorgenomen regeringsbeleid in combinatie met o.a. de saneringsheffing zijn verwerkt. 90 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

46 Overige gegevens Benadrukking van de mogelijke consequenties van het voorgenomen regeringsbeleid met betrekking tot de verhuurdersheffing en de verruiming van het huurbeleid voor de corporatie Wij vestigen de aandacht op de paragrafen Continuïteit op pagina 43 in de toelichting van de jaarrekening en Effecten voorgenomen regeringsbeleid op pagina 22 in het jaarverslag, waarin de mogelijke consequenties van het voorgenomen regeringsbeleid met betrekking tot de verhuurdersheffing en de verruiming van het huurbeleid nader zijn uiteengezet. Deze toelichting doet geen afbreuk aan ons oordeel. Verklaring betreffende overige bij of krachtens de wet gestelde eisen Ingevolge artikel 28, onderdeel b, van het Bbsh, voor wat betreft het in dit artikel genoemde jaarverslag, melden wij dat ons geen tekortkomingen zijn gebleken naar aanleiding van het onderzoek of het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, overeenkomstig de van toepassing zijnde bepalingen van titel 9 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek is opgesteld, en of de in artikel 2: 392 lid 1 onder g, van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek bedoelde gegevens zijn toegevoegd. Tevens vermelden wij dat het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening zoals vereist in artikel 391, vierde lid, van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. Amsterdam, 27 mei 2013 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Origineel getekend door H.H. Bröring RA 92 Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

47 Bijlagen 2012 Bijlage 1 Leden Wooninvesteringsfonds 96 Bijlage 2 Overzicht portefeuille Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

48 Bijlage 1 Leden Wooninvesteringsfonds Bijlage 1 Leden Wooninvesteringsfonds CORPORATIE PLAATS CERTIFICATEN COLLEGIALE WIF IM * CORPORATIE PLAATS CERTIFICATEN COLLEGIALE WIF IM * LENING LID LENING LID Woonbron Rotterdam A 2011 Ons Huis Apeldoorn A 2011 Ressort Wonen Rozenburg A 2005 de Woonmensen Apeldoorn A 2011 wocom Someren A 2011 Woningstichting De Goede Woning Apeldoorn A 2005 Woongoed Zeeuws-Vlaanderen Terneuzen A 2011 Vivare Arnhem A 2011 Area Uden A 2011 Volkshuisvesting Arnhem Arnhem A 2005 Bouwvereniging Woningbelang Valkenswaard A 2005 Woonstichting De Kernen Beneden-Leeuwen A 2011 Woningstichting Aert Swaens Veldhoven A 2011 QuaWonen Bergambacht A 2011 Woonwenz Venlo-Blerick A 2011 Stadlander Bergen op Zoom B 2011 LEKSTEDEwonren Vianen A 2011 ProWonen Borculo A 2005 Woonwijze Vught B 2011 Woningstichting Brummen Brummen A 2011 Casade Waalwijk A 2011 KleurrijkWonen Deil A 2011 Mijande Wonen Weerselo A 2011 Vidomes Delft A 2011 Woningstichting Het Grootslag Wervershoof B 2011 Woningbouwvereniging Bergopwaarts Deurne A 2011 Woonservice Westerbork A 2011 Rentree Deventer A 2011 Woonkracht10 Zwijndrecht A 2011 Woonveste Drunen A 2011 deltawonen Zwolle A 2011 Stichting Mooiland Ede A 2011 Kennemer Wonen Alkmaar exp B Woningstichting De Zaligheden Eersel exp B 2005 Stichting Woonstede Ede B Woonbedrijf SWS.Hhvl Eindhoven A 2005 Domijn Enschede exp B Domein Eindhoven A 2011 De Alliantie Gooi- en Vechtstreek Huizen exp B UWOON Ermelo B 2011 Woningstichting Kessel Kessel exp B Goed Wonen Gemert A 2011 Woonstichting Stek Lisse exp B RWS partner in wonen Goes A 2011 Woningbouwstichting De Gemeenschap Nijmegen B Oosterpoort Wooncombinatie Groesbeek A 2011 Woningstichting Hellendoorn Nijverdal exp B Nijestee Groningen A 2011 Woningstichting St. Antonius van Padua Noordwijkerhout exp B WOONopMAAT Heemskerk A 2005 Woningbouwvereniging Helpt Elkander Nuenen exp B R & B Wonen Heinkenszand A 2011 Thuisvester Oosterhout exp B Dudok Wonen Hilversum A 2011 Rhenense Woningstichting Rhenen B Woningstichting De Voorzorg Hoensbroek B 2011 Woningstichting De Kleine Meierij Rosmalen B Woningstichting Woensdrecht Hoogerheide A 2005 Woonstichting Vooruitgang Sassenheim exp B Woonstichting Hulst Hulst B 2005 Bouwvereniging Huis & Erf Schijndel exp B De Sleutels Leiden B 2011 Vallei Wonen Woudenberg B Stichting Woningbeheer Betuwe Lienden A 2011 Woningstichting Laarbeek Lieshout exp A 2011 * IM 2005 = certificaten onder de werking van Investeringsmemorandum d.d. 22 september 2005 Viverion Lochem A 2011 IM 2011 = certificaten onder de werking van Investeringsmemorandum d.d. 19 mei 2011 Servatius Maastricht A 2005 Woonpunt Maastricht A 2011 Wonen Meerssen Meerssen B 2005 BIJLAGEn Woongoed Middelburg Middelburg A 2011 Woningvereniging Nederweert Nederweert A 2011 Woonstichting Land van Altena Nieuwendijk A 2011 BIJLAGEn Talis Nijmegen A 2011 Bernardus Wonen Oudenbosch A 2011 Intermaris Purmerend A 2011 Stichting WoonGoed 2-Duizend Reuver exp B 2011 Wonen Limburg Roermond A Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012 Wooninvesteringsfonds jaarbericht

49 Bijlage 2 Overzicht portefeuille BIJLAGEn Aankoopdatum Corporatie Plaats Aantal woningen Aantal COG DUWO Delft Woonbron Rotterdam Haag Wonen Den Haag Staedion Den Haag De Huismeesters Groningen Nijestee Groningen Hestia Groep Landgraaf Vestia Wildervank Vestia Stadskanaal Vestia Veendam Vestia Delfzijl Woonlinie Zaltbommel Woonlinie Aalburg e.o Mijande Wonen Den Ham-Vroomshoop De Woonplaats Breda Nijestee Groningen Vidomes Zoetermeer Humanitas Rotterdam SIB Woonservice Veenendaal Vestia Grijpskerke Vestia Oudenbosch Vestia Meliskerke Vestia Aagtekerke Woonbron Rotterdam Woonbron Dordrecht Woonbron Delft Woonkracht10 Papendrecht Woonkracht10 Alblasserdam De Kernen Hedel e.o De Kernen Aalst e.o Woonbron Rotterdam Volksbelang Made Langeweg Omnia Wonen Breda Omnia Wonen Hoogerheide Nijestee Groningen Woonpunt Heerlen Jutphaas Wonen Nieuwegein Vidomes Zoetermeer Havensteder Schiedam De Goede Woning Apeldoorn Nijestee Groningen Woonpunt Maastricht Woonpunt Geleen Woonkracht10 Zwijndrecht Wherestad Purmerend Domein Eindhoven Vivare Lent 332 Totaal Wooninvesteringsfonds jaarbericht 2012