Voorwoord. Hoe sterk is de waterketen als de innovatiekracht verwatert?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Voorwoord. Hoe sterk is de waterketen als de innovatiekracht verwatert?"

Transcriptie

1 2013 Jaarverslag

2 Jaarverslag 2013

3 Voorwoord Hoe sterk is de waterketen als de innovatiekracht verwatert? Meer dan het verleden interesseert mij de toekomst, want daarin ben ik van plan te leven. Een mooi citaat van de grote geleerde Albert Einstein, dat zich uitstekend laat verbinden aan WMD en de Nederlandse watersector in het algemeen. Al is een jaarverslag in de eerste plaats een terugblik; het dient bovenal ter verruiming en verscherping van de blik vooruit. In het hierna volgende verslag van de verschillende bedrijfssectoren wordt daarom telkens begonnen met een korte schets van toekomstige ontwikkelingen waar we krachtig op moeten voorsorteren. Een van de belangrijkste voorwaarden voor toekomstbestendigheid van deze sector, is innovatie. Daarmee wordt een breed maatschappelijk belang gediend. Het is dan ook begrijpelijk dat de overheid de watersector erkent als een van de sleutels tot versterking van de kenniseconomie. Maar hoe valt dan te verklaren dat diezelfde overheid het toezicht op de sector zodanig opvoert dat het innovatieve vermogen dreigt te verwateren? Meer dan het verleden interesseert mij de toekomst, want daarin ben ik van plan te leven, Albert Einstein Graag benadruk ik nog eens dat de hele samenleving en alle veranderingen die daar plaatsvinden, worden weerspiegeld in ons grond- en oppervlaktewater. Daar vinden het verschuivende consumptiepatroon en het toenemende gebruik van hormonen en medicijnen hun weerslag. Daar worden de schadelijke effecten van nanodeeltjes en microplastics als eerste zichtbaar. De noodzaak om in waterzuivering voor de troepen uit te blijven lopen, wordt in de toekomst alleen maar groter. Met meer toezicht, verhoogde druk op tarieven en verdere centralisering lijkt die urgentie ernstig in twijfel te worden getrokken. Ik vind dat onbegrijpelijk en onverstandig. In dat perspectief is het duidelijk wat WMD te doen staat: behoud en vergroting van slagkracht fungeerde wat dat betreft als brugjaar. Organisatiebreed hebben we onze kracht en intrinsieke waarden onder de loep gelegd en vastgesteld wat goed is en wat beter kan. Wij willen de vertrouwde en betrouwbare leverancier van betaalbaar drinkwater in Drenthe blijven, die staat voor hoogwaardige en moderne dienstverlening. Het klantbelang is leidend. Dat vraagt om een efficiënte organisatie, een focus op deskundigheid en initiatief, maatschappelijke betrokkenheid en samenwerkingsverbanden die de totale waterketen versterken. Organisatiestructuur en cultuur worden daarop afgestemd de komende jaren. Een mooie toekomst voor de WMD ligt in het verschiet, want daarin is WMD - zoals ooit Einstein - van plan te leven. Voor nu wens ik u veel leesplezier en inspiratie, K.J. Hoogsteen Directeur NV Waterleidingmaatschappij Drenthe 1

4 Inhoud Samenstelling 4 Raad van Commissarissen, directie, ondernemingsraad en aandeelhouders 4 Raad van Commissarissen 5 Voorstel aan de aandeelhouders 5 Verslag van de Raad van Commissarissen 6 Directieverslag 8 Klant 8 Watervoorziening 12 Exploitatie 17 Personeel en diensten 21 Ander Water 25 Financiën en Control 27 2

5 Jaarrekening 31 Enkelvoudige balans per 31 december Enkelvoudige winst-en-verliesrekening over Toelichting op de enkelvoudige balans en winst-en-verliesrekening 34 Geconsolideerde balans per 31 december Geconsolideerde winst-en-verliesrekening over Geconsolideerd kasstroomoverzicht over Toelichting op de geconsolideerde balans en winst-en-verliesrekening 46 Overige gegevens 55 Statutaire bepaling winst 55 Voorstel winstbestemming 55 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant 56 Bijlagen Tabel waterkwaliteit Overzicht van de geconsolideerde werkmaatschappijen 60 3

6 Raad van Commissarissen, directie, ondernemingsraad en aandeelhouders Directie K.J. Hoogsteen directeur Ondernemingsraad J. Kikkert voorzitter G. Blom secretaris R. Heling plv. voorzitter T. Alkemade lid H. Kuiper lid M. Stanneveld-Mostert (aangetreden op ) lid G. de Jonge (aangetreden op ) lid Afgetreden zijn op : H. Ramaker lid J. de Vries lid Aandeelhouders Aantal aandelen Provincie Drenthe 973 Gemeente Aa & Hunze 64 Gemeente Assen 147 Gemeente Borger-Odoorn 64 Gemeente Coevorden 80 Gemeente Emmen 234 Gemeente Hoogeveen 122 Gemeente Midden-Drenthe 73 Gemeente Noordenveld 72 Gemeente Tynaarlo 45 Gemeente Westerveld 21 Gemeente De Wolden 51 4

7 Voorstel aan de aandeelhouders Hierbij bieden wij u het door de directie opgestelde jaarverslag 2013 van NV Waterleidingmaatschappij Drenthe aan met daarin opgenomen de jaarrekening over De jaarrekening is gecontroleerd door PricewaterhouseCoopers Accountants NV en van een goedkeurende controleverklaring voorzien. De controleverklaring is in de jaarstukken opgenomen. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met de directie besproken in een vergadering van de Raad van Commissarissen waarbij ook de accountant aanwezig was. De winst-en-verliesrekening over 2013 sluit met een positief saldo van Voorgesteld wordt het statutair maximaal toegestane dividend ter grootte van 3%, zijnde de wettelijke rente per 1 januari 2013, van het geplaatste aandelenkapitaal aan aandeelhouders uit te keren en het restant aan de statutaire reserve toe te voegen. De Algemene Vergadering van Aandeelhouders wordt voorgesteld de jaarrekening vast te stellen. Aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders wordt tevens voorgesteld voor het jaar 2013 decharge te verlenen aan de bestuurder voor het gevoerde bestuur en aan de leden van de Raad van Commissarissen voor het gevoerde toezicht. Assen, 16 mei 2014 Namens de Raad van Commissarissen G.J. Jansen, voorzitter 5

8 Verslag Raad van Commissarissen De Raad van Commissarissen heeft in 2013 zeven keer vergaderd in aanwezigheid van de bestuurder. In de vergadering die de jaarresultaten en de controleverklaring inzake de jaarrekening 2012 tot onderwerp had, waren ook de Manager financieel economische zaken en de externe accountant aanwezig. In het verslagjaar werd onder meer aandacht besteed aan: Hercertificering Lloyds Organisatieverkenning/toekomst WMD Grondtransacties Jaarverslag en jaarrekening 2012 Samenwerking met Waterbedrijf Groningen Samenstelling en benoeming nieuwe leden Raad van Commissarissen Rooster van aftreden leden Raad van Commissarissen Verslag crisisoefening Veiligheidsregio Drenthe d.d. 24 april 2013 Dienstverlening/klanttevredenheid benchmark drinkwatersector Kennismaking met de Ondernemingsraad Jaarverslag Ondernemingsraad WMD 2012 Benchmark 2012 Jaareindeverwachting 2013 Watervoorziening Noord-Drenthe Vertrouwenspersoon klokkenluidersregeling Compliance door ILT Financieel Plan 2014 en Investeringsplan 2014 Tarieven en tarievenregeling 2014 Onderzoek Visitatiecommissie Waterketen Advies projectgroep WMD2020 Toekomst WMD De Raad van Commissarissen is actief betrokken geweest bij de heroriëntatie en de besluitvorming rondom de toekomst van de organisatie. De leden van de Raad van Commissarissen worden benoemd door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Daarbij wordt voor één commissaris een voordracht gedaan door Gedeputeerde Staten van Drenthe en voor drie commissarissen door clusters van gemeenten. Dat zijn: Cluster Noord: gemeenten Aa en Hunze, Assen, Noordenveld en Tynaarlo Cluster Zuidoost: gemeenten Borger-Odoorn, Coevorden en Emmen Cluster Zuidwest: gemeenten Hoogeveen, Middenveld, Westerveld en De Wolden Voor twee commissarissen wordt door de Ondernemingsraad, conform versterkt adviesrecht, een voordracht aan de Raad van Commissarissen gedaan. De Ondernemingsraad heeft een recht van aanbeveling aan de rechtspersonen en organen die een voordracht aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders kunnen doen en voor een derde van de leden een zogenaamd versterkt aanbevelingsrecht. De Raad van Commissarissen en de Ondernemingsraad zijn een convenant overeengekomen waarin afspraken zijn gemaakt over de procedure rond dit versterkt aanbevelingsrecht. Bij de Raad van Commissarissen zijn tevens alle relevante toezichthoudende werkzaamheden in verband met NoordWater BV, dochtermaatschappij van NV Waterleidingmaatschappij Drenthe, ondergebracht. 6

9 NoordWater BV houdt de aandelen van diverse werkmaatschappijen waarin andere wateractiviteiten zijn ondergebracht. In 2013 is afgetreden: De heer J. Kuper (per 1 februari 2013) In 2013 zijn drie commissarissen nieuw aangetreden: de heer G.J. Jansen, voorzitter de heer B.J. Bouwmeester de heer S. Kremer In 2013 is de heer J.H. van der Laan herbenoemd voor een periode van vier jaar. Per 1 maart 2013 is de samenstelling als volgt: Naam G.J. Jansen 2017 B.J. Bouwmeester 2017 T. Eerenstein 2015 S. Kremer 2017 J.H. van der Laan 2017 Vacature Jaar van aftreden Korte beschrijving van de leden van de Raad van Commissarissen per 31 december 2013 De heer G.J. Jansen: geboren op 7 november Benoemd in 2013 op voordracht van Gedeputeerde Staten van Drenthe. Thans gepensioneerd, voorheen Commissaris van de Koningin in Overijssel. Relevante nevenfuncties: bestuurslid Nat. Groenfonds, voorzitter Innovatienetwerk, voorzitter Faunafonds, voorzitter Waarderingskamer. De heer S. Kremer: geboren 30 oktober 1945, thans gepensioneerd, voorheen burgemeester van de gemeente De Wolden. Benoemd in 2013 op aanbeveling van de Ondernemingsraad. Relevante nevenfuncties: Penningmeester St. BANN personeelsdiensten, voorzitter Raad van Toezicht Monumentenwacht Noord en Oost Nederland, voorzitter Stichting ROP Noord-Nederland, lid bestuur ROP Nederland, vice voorzitter Raad van Toezicht Biliotheekservice Fryslân. De heer J.H. van der Laan: geboren 1 juli 1950, burgemeester van de gemeente Noordenveld. Vicevoorzitter van de Raad van Commissarissen. Voor de eerste maal benoemd in 2007 op voordracht van de gemeenten Aa en Hunze, Assen, Noordenveld en Tynaarlo. In 2013 opnieuw herbenoemd, nu voor een periode van vier jaar. Relevante nevenfuncties: voorzitter Raad van Commissarissen Sport Drenthe. Alle commissarissen hebben de Nederlandse nationaliteit. Over de bestaande vacature van commissaris vindt begin 2014 een voordracht door de Raad van Commissarissen aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders plaats. Vanaf 1 januari 2013 is de Wet Bestuur en Toezicht van kracht. Deze wet heeft onder meer als doel om een meer evenwichtige verdeling tussen mannen en vrouwen te bereiken in het bestuur en de Raad van Commissarissen. Met een evenwichtige verdeling wordt bedoeld dat minimaal 30% van de zetels wordt bezet door mannen en minimaal 30% door vrouwen. Op dit moment voldoet de Raad van Commissarissen niet aan het doel van deze wetgeving. Voor de invulling van de nu openstaande vacature binnen de Raad van Commissarissen zal nadrukkelijk rekening worden gehouden met dit aspect. De heer B.J. Bouwmeester: geboren 28 juni 1959, burgemeester van de gemeente Coevorden. Benoemd in 2013 op voordracht van de gemeenten Borger-Odoorn, Coevorden en Emmen. Relevante nevenfuncties: lid bestuur Veiligheidsregio Drenthe, vicevoorzitter Raad van Commissarissen NV Rendo Holding, voorzitter Energiecoöperatie Coevorden, voorzitter Drents portefeuillehoudersoverleg Milieu & Mobiliteit. De heer T. Eerenstein: geboren 10 september 1952, wethouder van de gemeente Hoogeveen. Benoemd in 2011 op voordracht van de gemeenten Hoogeveen, Midden-Drenthe, Westerveld en De Wolden. Relevante nevenfuncties: namens gemeente Hoogeveen AvA Rendo, Stichting VAM (STIVAM). 7

10 Klant TOEKOMST De consument kan voor vrijwel elk product en elke dienst kiezen uit meerdere leveranciers. Drinkwater vormt daarop een grote uitzondering. Zo n marktpositie lijkt comfortabel, maar brengt wel een extra grote verantwoordelijkheid met zich mee. Al helemaal omdat water de eerste levensbehoefte is en omdat de volksgezondheid direct afhankelijk is van de kwaliteit ervan. WMD staat al meer dan 75 jaar voor schoon, veilig, altijd voorhanden en betaalbaar drinkwater. Dat zal in de toekomst niet anders zijn. Zo constant als deze belofte is, zo veranderlijk zijn de omstandigheden waaronder WMD die moet inlossen. Deze dynamiek weerspiegelt zich onder andere in de dienstverlening. Aan snelle en multimediale communicatie worden steeds hogere eisen gesteld. Informatie moet zo transparant, volledig en toegankelijk mogelijk zijn. Ook in de administratieve organisatie dient het gemak voor de klant centraal te staan. In een veranderende wereld met een steeds kritischer wordende klant, nemen klantgerichtheid en klanttevredenheid alleen maar verder aan belang toe. Met de kwaliteit van de dienstverlening wil WMD tot de top drie in de benchmark van waterbedrijven blijven behoren. Dat vraagt onder meer om nauwgezette monitoring van prestaties en verdere verfijning en uitbreiding van de digitale dienstverlening. 8

11 AANSLUITINGEN Het totaal aantal administratieve aansluitingen per 31 december 2013 bedroeg In 2012 waren dat Het beleid van WMD is erop gericht om iedere klant individueel aan te sluiten; dat betekent een afname van het aantal centraal bemeterde en onbemeterde percelen. Eind 2013 waren er nog 187 centraal bemeterde percelen (flats) tegenover 196 het jaar ervoor. Het aantal onbemeterde percelen (zomerhuisjes) eind 2013 bedroeg Dat zijn 16 percelen minder dan in Tabel 1 Aantal technische aansluitingen per 31 december Gemeente Aa en Hunze Assen Borger-Odoorn Coevorden De Wolden Emmen Hoogeveen Midden-Drenthe Noordenveld Tynaarlo Westerveld Overig Totaal Voor het begrip aansluiting hanteert WMD de definities die in de benchmark van de drinkwatersector worden gebruikt: Technische aansluitingen/installaties: ieder aansluitpunt waar op enig moment drinkwater kan worden geleverd (bemeterde, onbemeterde, centraal bemeterde of leegstaande percelen). Administratieve aansluitingen: aantal technische aansluitingen plus het aantal wooneenheden achter een perceel met een centrale watermeter minus de leegstand. KWALITEIT Kwaliteitszorg goed voor hercertificering In 2013 vond hercertificering voor NEN ISO 9001:2008 plaats. Het kwaliteitsmanagementsysteem van WMD voldoet aan de gestelde eisen, op grond waarvan het certificaat opnieuw is verlengd voor een periode van drie jaar. In het rapport van Lloyd s Register, het internationale bureau dat de externe audit heeft uitgevoerd, staat onder andere dat kwaliteitszorg merkbaar een volwaardige plaats in de organisatie heeft gekregen en beheerst wordt aangestuurd. Er is veel draagvlak voor kwaliteitszorg; de cultuur van de organisatie is open. De audit had onder andere betrekking op de implementatie van de verbeterde klachtenprocedure en op de uitwerking van het thema Klant centraal in een drie jaar durend programma dat in 2014 wordt ingezet. Klanttevredenheid langs Klantcontactmonitor De functie van auditor klantenprocessen binnen WMD is ingericht rond drie vragen: Wat vindt de klant relevant in de dienstverlening? Hoe waardeert de klant de dienstverlening? Wat kan en wil WMD verbeteren en optimaliseren? In 2013 is de klantcontactmonitor gedurende zes maanden ingezet om de contacten binnen de sector Klant te monitoren. Uit de resultaten blijkt dat WMD redelijk tot goed scoort. Uiteindelijke verbeterpunten zijn allemaal geïmplementeerd. Besloten is om klanttevredenheidsonderzoeken voortaan in eigen beheer uit te voeren. Vragenlijsten voor de monitoring van klantcontacten in verband met installatieadvies, geplande werkzaamheden en storingen zijn inmiddels opgesteld. De eerste rapportage staat gepland in het eerste kwartaal van Verbeterde klachtenafhandeling In 2012 heeft een grondige herziening van de klachtenprocedure plaatsgevonden. In aansluiting daarop is in 2013 gewerkt aan de verbetering van de registratie, beantwoording en snelheid van afhandeling van klachten. Dit heeft geresulteerd in een klachtenaantal van In 2012 werden 860 klachten geregistreerd en afgehandeld. De procentuele stijging van 25% is grotendeels toe te schrijven aan de verbeterde klachtenregistratie. Afhandeling klachten over druk, bruin water, geur of smaak Het aantal klachten wordt gerelateerd aan de gebeurtenis. Meerdere meldingen over één storing worden beschouwd als één klacht. In 2013 hadden gemiddeld 7 klachten betrekking op een te lage druk. Over bruin water kwamen totaal 66 klachten binnen. Bruin water kan zich voordoen bij een plotselinge grotere watervraag. Het sediment in de leidingen wervelt dan op en komt bij de klant uit de kraan. Dit komt vooral in de zomer voor; 65% van de bruinwaterklachten kwam in de periode juliseptember binnen. Klachten over een afwijkende kleur, geur of smaak van het water komen hooguit enkele malen per maand voor. Deze klachten krijgen een hoge prioriteit. Bij twijfel wordt onmiddellijk een monster genomen en onderzocht door Waterlaboratorium Noord BV (WLN). 9

12 Klantenpanel uitvoerig gehoord Het uit consumenten samengestelde Klantenpanel adviseert de WMD-directie gevraagd en ongevraagd over de dienstverlening. In 2013 heeft het panel actief meegedacht over de thema s: Vergroting van de zichtbaarheid van WMD en het product drinkwater Communicatie bij storingen in de waterlevering Vernieuwing website Digitale nieuwsbrief Maatschappelijk betrokken ondernemen Bewust watergebruik Voor de afhandeling van klantvragen aan het panel is een secretaris benoemd. KLANTENCONTACT Uitbreiding klantcontacten In 2013 is extra aandacht besteed aan klanten met nog openstaande vorderingen. Daartoe werd een extra telefoonnummer in gebruik genomen. Tabel 2 Klantencontacten Telefonisch Hoe Aantal Telefonische bereikbaarheid Administratief ,8 Technisch ,6 Incasso ,7 Schriftelijk Brieven s Het aantal schriftelijke reacties van klanten is sinds 2012 toegenomen met 22%, het aantal reacties per met 32%. De contactmomenten per telefoon laten een stijging van 13% zien. Klant leidend op nieuwe website In januari 2013 is de vernieuwde website van WMD gelanceerd. Burgers, ondernemers en organisaties kunnen hier vanaf hun computer, tablet of smartphone op elk gewenst moment informatie vinden en hun WMDzaken regelen. De informatiebehoefte van de klant staat centraal in het ontwerp en de verdere ontwikkeling van de site. Informatie is eenvoudig en snel te vinden en wordt laagdrempelig gepresenteerd. Digitale nieuwsbrief: al lezers Sinds het voorjaar van 2013 mailt WMD een digitale nieuwsbrief naar klanten die daar prijs op stellen. Via deze nieuwsbrief wordt actuele, interessante informatie snel en tegen geringe kosten verspreid. Door middel van links kan de lezer eenvoudig doorklikken naar de website van WMD. Klanten konden (en kunnen) zich aanmelden tijdens de metercampagne of via de website. Aan het eind van het jaar stond de teller al op abonnees. Dat was boven verwachting. Met behulp van data-analyses kan de redactieformule steeds beter worden afgestemd op de informatiebehoefte van de klant. BETALING Meteropname Voor het opmaken van de jaarrekening worden klanten verzocht om per december hun meterstand door te geven. Dat kan per of telefonisch. Van alle uitgestuurde opnameverzoeken heeft 93% van de klanten gereageerd. Sinds de antwoordkaart als optie is afgeschaft in 2012, neemt het aantal klanten dat de stand per internet doorgeeft, gestaag toe. Opvallend is het toenemend gebruik van de smartphone. Het totale internetgebruik (internet en mobiel internet) is met 3% ten opzichte van 2012 gestegen. Tabel 3 Wijze van doorgeven Telefoon (voice response) 23% 25% Internet 67% 69% Mobiel internet 8% 3% Direct klantcontact 2% 3% Implementatie SEPA Alle betaalproducten, zoals de overschrijving, acceptgiro en incasso, worden in 2014 vervangen door producten die voldoen aan de regels voor SEPA, de Single Euro Payments Area. Sinds 4 november 2013 wordt op SEPAwijze geïncasseerd en uitbetaald. SEPA heeft tot doel om alle eurobetalingen in Europa te standaardiseren, zodat er over enkele jaren geen verschil meer is tussen een binnenlandse betaling en een eurobetaling van of naar andere Europese landen. WMD heeft in 2013 succesvol de overstap naar SEPA gemaakt. 62% kiest voor digitale nota In 2013 zijn voorbereidingen getroffen voor de implementatie van de digitale nota. Bij het doorgeven van de meterstand konden klanten aangeven of zij voortaan van deze mogelijkheid gebruik willen maken. Zij ontvangen de nota dan als bijlage bij een en kunnen direct naar de betaalomgeving van hun eigen bank om per IDEAL te betalen. Daarmee besparen zij zich de 1,60 administratiekosten die voor de papieren acceptgiro in rekening wordt gebracht. 62% van de klanten heeft aangegeven de nota voortaan digitaal te willen ontvangen. Automatische incasso Aan klanten is een verstuurd met het verzoek om op automatische incasso over te stappen. Daarvan zijn s daadwerkelijk geopend door de geadresseerden. De actie heeft erin geresulteerd dat 3% van het totaal aantal aangeschreven klanten op automatische incasso is overgegaan. 10

13 Minnelijk incassotraject WMD heeft besloten om het minnelijke incassotraject zelf ter hand te nemen. Voorheen werd dit traject uitbesteed aan een incassobureau, maar het succespercentage van 18% op de inning van relatief jonge vorderingen stelde teleur. Daarmee werd onvoldoende tegemoet gekomen aan de doelstelling (mede op grond van de Drinkwaterwet) om het aantal afsluitingen wegens wanbetaling tot het uiterste te beperken. In een speciaal ontworpen papieren en digitale mailing is de boodschap van een dreigende afsluiting zowel in tekst als beeld gecommuniceerd aan klanten. Daarin werden zij aangeschreven voor het totale openstaande bedrag, dus inclusief eventuele oude vorderingen. Eind 2013 had circa 50% van de klanten de totale openstaande nota voldaan. Met een klein gedeelte van de klanten loopt nog een betalingsregeling. In deze categorie is inmiddels 55% van het totale openstaande bedrag voldaan. Afsluitingen Het aantal afsluitingen bedroeg 338, tegenover 584 in Met klanten is een betalingsregeling getroffen, tegenover in Backoffice Bandung volop in bedrijf Sinds 2013 is de WMD Country Office in Bandung volop in bedrijf. De dienstverlening heeft betrekking op verhuizingen, registratie van klantgegevens, verwerking van betalingen, opvoeren van nieuwe aansluitobjecten, verwerking van meterstandenuitval gedurende de meteropname en het uitvoeren van correctienota s. INSPECTIE BINNENINSTALLATIES BEDRIJVEN Prioritering naar risico s Er zijn circa controles uitgevoerd op binneninstallaties van bedrijven in Drenthe, met als doel het gevaar van verontreinigingen in het drinkwaternet op te sporen. Onvolkomenheden moeten door de klant worden hersteld. Als gevolg van de economische crisis kunnen sommige klanten de kosten daarvoor niet in een keer opbrengen. Daarom zijn afspraken gemaakt voor een gespreide realisatie van aanpassingen. De grootste risico s genieten daarbij de hoogste prioriteit. Dit brengt wel de noodzaak tot extra controles met zich mee. Legionellapreventie Bij de uitvoering van de controletaken wordt erop gestuurd dat in ieder geval die aantallen controles worden gehaald die moeten worden uitgevoerd in het kader van de Interventiestrategie Legionellapreventie van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Deze strategie schrijft voor dat themagewijs jaarlijks een derde van de prioritaire instellingen (o.a. ziekenhuizen, zorginstellingen, horeca, campings en zwembaden) wordt gecontroleerd. De vereiste controles zijn uitgevoerd en gerapporteerd aan ILT. 11

14 Watervoorziening en omgeving TOEKOMST De kwaliteit van drinkwater is aan de strengst denkbare wetgeving en controle onderhevig. In de loop der jaren zijn er telkens nieuwe verontreinigingsvormen bijgekomen en dat zal in de toekomst niet anders zijn. Denk aan medicijnen, maar ook aan micro- en nanoplastics. Wat die laatste stoffen betreft, is er voor WMD geen reden tot acute zorg, maar het is wel zaak om snel zicht te verkrijgen in de omvang en de effecten op de lange termijn. In de komende jaren worden nog weer snellere en nauwkeuriger detectiemethodes ontwikkeld, evenals innovatieve vormen van waterzuivering. WMD is nauw betrokken bij uiteenlopende onderzoekstrajecten en innovatieve projecten. De ontwikkelingen op bijvoorbeeld het gebied van sensortechnologie zijn veelbelovend. De belangen van een waterbedrijf raken aan de maatschappelijke en commerciële belangen van vele andere partijen. Die raakvlakken worden in de toekomst alleen maar groter en complexer. Dat is inherent aan het feit dat drinkwater wordt gewonnen in natuur- en landbouwgebieden, in cultuurhistorisch waardevolle landschappen en op plekken waar mensen graag recreëren. Waar veel bedrijven maatschappelijk verantwoord ondernemerschap (MVO) op hun beleidsagenda hebben staan, is WMD ervan doortrokken. Duurzaamheid is een uitermate serieus, maar ook vanzelfsprekend thema binnen alle gelederen van de organisatie; zowel intern als in het veld. Daarnaast spant WMD zich ervoor in om water- en WMD-belangen op constructieve wijze te verknopen met maatschappelijke, technologische en/of recreatieve belangen van andere partijen in de samenleving, bijvoorbeeld op basis van functiecombinaties. Niet zelden leidt dat tot meerwaarde voor alle partijen; het geheel is meer dan de som der delen. Voorlichting en educatie spelen bij dat alles een belangrijke ondersteunende rol, deels in samenhang met sponsoring van relevante activiteiten en projecten. 12

15 WMD en natuur hebben elkaar nodig De waterwingebieden van de WMD liggen in een aantal van de mooiste Drentse natuurgebieden en landschappen. Dat is niet willekeurig zo bepaald. Integendeel, voor schoon water is een schone grondwaterbron nodig, in een omgeving die vrij is van meststoffen, bestrijdingsmiddelen en andere vormen van vervuiling. Alleen onder die omstandigheden kan de natuurlijke filterwerking van de bodem optimaal worden benut. Nog voor de zuiveringsinstallatie eraan te pas komt, is het water al van een prachtige kwaliteit. Het mes snijdt aan twee kanten, want waterwinning bewijst zich steeds meer als voorwaarde voor instandhouding van al die mooie natuur. De gebieden worden beschermd en met rust gelaten, waardoor zij een paradijs zijn voor veel en vaak zeldzame en bedreigde plant- en diersoorten. Door natuur en landschap in de provincie zorgvuldig te beheren en te ontwikkelen, boekt WMD dus winst op twee fronten: schoon water en een biodiversiteit om u tegen te zeggen. WATERVOORZIENING Drinkwatervoorziening Beilen Het productiestation Beilen voorziet in de drinkwaterlevering in een groot gebied in Midden-Drenthe en speelt een belangrijke rol in de drinkwaterproductie. Het water is middelhard. De drinkwaterbereiding voor Beilen wordt aangepakt ter verbetering van de waterkwaliteit, zodat een lager wasmiddelenverbruik mogelijk is en kalkafzetting wordt tegengegaan. In het voorjaar van 2013 zijn keuzes voor de toekomst gemaakt, op basis waarvan plannen zijn uitgewerkt. Er is voor gekozen om onthard water van productiestation Assen te mengen met het in Beilen geproduceerde water. Op 12 november 2013 is de aanleg van een 20 km lange transportleiding tussen beide stations van start gegaan. Dankzij deze aanvoer kan de helft van de zuivering in Beilen op termijn worden gesloten. Voor het in bedrijf blijvende deel ervan is in 2013 de ruwwateraanvoer vernieuwd. Winlocatie Zeijerveen Onder de golfbaan van de Drentse Golf- en Countryclub in Zeijerveen (Assen-West) ontwikkelt WMD een wingebied. Omdat de golfbaan duurzaam wordt beheerd, is dit een uitgelezen locatie voor waterwinning. In 2013 is de waterkwaliteit in beeld gebracht, zijn een pompput en twee waarnemingsputten geboord en is een pompproef uitgevoerd om de hydrologische effecten vast te stellen. Deze informatie is nodig voor de aanvraag van de winvergunning (in 2014 in te dienen bij de provincie) voor onttrekking van 1,5 Mm 3 /jr en een strategische hoeveelheid van 1 Mm 3 /jr. SAMENWERKING IN DE WATERKETEN Groningen - Noord-Drenthe In 2011 hebben dertig gemeenten, twee waterschappen en twee waterbedrijven in het Eemsstroomgebied hun krachten gebundeld. Synergie moet uiteindelijk resulteren in een verlaging van maatschappelijke kosten. Intenties en doelen zijn vastgelegd in het landelijke Bestuursakkoord Water. De samenwerking heeft in 2013 verschillende resultaten opgeleverd: Een gezamenlijke beleidsvisie Notitie over assetmanagement met een voorstel voor een pilot Aanzet tot een gezamenlijk bestek voor inspectie van rioleringen Systeemconcept voor meten en monitoren In clusterverband wordt gewerkt aan afvalwaterplannen en waterakkoorden In 2014 zal volop aandacht worden gegeven aan het concreter maken van de samenwerking. Er wordt een waterregisseur aangesteld om dit proces te coördineren. 13

16 Fusieoverleg waterlaboratoria In 2013 is gesproken over het samengaan van de laboratoria van Hunze en Aa s en WLN. De besprekingen verlopen voorspoedig. Zuid-Drenthe In 2013 heeft WMD besloten om, eveneens op basis van het Bestuursakkoord Water, deel te nemen aan een samenwerkingsverband in het stroomgebied van het Waterschap Velt en Vecht in Zuidoost-Drenthe. Ook vijf gemeenten zijn hierbij aangesloten. Samenwerking met het Waterschap Reest en Wieden in Zuidwest-Drenthe is in voorbereiding. Technologische samenwerking noordelijke waterketen WMD, Waterbedrijf Groningen en de waterschappen Noorderzijlvest en Hunze en Aa s werken samen aan technologieontwikkeling in de waterketen. Als technologiecentrum van de waterbedrijven vervult WLN hierbij een belangrijke rol. Projecten zijn erop gericht om werkzaamheden in de waterketen te optimaliseren. In 2013 is onderzoek gedaan naar ziekenhuisafvalwater, biologisch ontzouten, grondstoffen uit rioolwaterzuiveringen, sensoren in de waterketen en organische microverontreinigingen in relatie tot duurzaam waterkwaliteitsbeheer. Onderzoekstafels Wetsus Met het oog op kennisbundeling en kennisontwikkeling zitten WMD, Waterbedrijf Groningen, WLN, Waterschap Hunze en Aa s, Waterschap Noorderzijlvest en Wetterskip Fryslân sinds 2013 gezamenlijk aan tafel bij onderzoekstafels van Wetsus. In 2013 hebben zij deelgenomen aan de volgende onderzoekstafels: Advanced Waste Water Treatment Resource Recovery Separation at Source Convenant duurzame energieopwekking waterbedrijven De sector van waterleidingbedrijven heeft in 2010 een convenant gesloten over duurzaam energieverbruik, met als ambitie om tot % op energieverbruik te besparen en om 20% van het resterende verbruik zelf duurzaam op te wekken. Daartoe wordt onder andere de energie-inhoud van opgepompt grondwater als bron benut. Deze vorm van bodemenergie kan worden toegepast bij nieuwbouwprojecten in de directe omgeving van een productielocatie. Daarnaast kan de ondergrond worden benut voor koude- en warmteopslag, waarbij water het transportmiddel is. In 2013 is in Hoogeveen een innovatief systeem in gebruik genomen waarbij warmte uit opgepompt grondwater wordt geleverd aan een nieuw verzorgingshuis. WMD werkt hierin samen met het regionale energiebedrijf Rendo Duurzaam BV. In Emmen heeft WMD een energieconcept ontwikkeld voor een cluster Centrum West, dat uitgaat van twee warmtenetten voor de levering van warmte aan verschillende klanten. Opwekking van elektra voor de eigen waterproductie maakt deel uit van dit plan. Onderzoek en Innovatie Herstel van beekdal Sleenerstroom In 2013 is een provinciale subsidie aangevraagd en toegekend voor landschapsherstel rond het productiestation Valtherbos. De hier ontspringende Sleenerstroom heeft een laagte in het landschap uitgesleten, alleen is het oorspronkelijke beekdallandschap niet meer duidelijk te herkennen. Doel van het project is om de leesbaarheid van het landschap te vergroten op basis van herstel van beeldbepalende landschapselementen, zoals houtwallen. Spoelvijvers worden op een natuurlijker wijze ingepast en een voormalige fruitboomgaard wordt deels hersteld. Met een relatief eenvoudige ingreep en tegen relatief lage kosten wordt cultuurhistorische, ecologische en recreatieve meerwaarde bereikt. Het project wordt medegefinancierd door de Postcodeloterij en uitgevoerd in samenwerking met Landschapsbeheer Drenthe. De werkzaamheden gaan in het voorjaar van 2014 van start. In 2013 is een onderzoekplan geschreven voor de periode Hierin zijn de onderzoeken beschreven en gepland die nodig zijn om de watervoorziening in de toekomst te kunnen waarborgen. Een deel van dit onderzoek wordt uitgevoerd door WLN. Samen met Waterbedrijf Groningen is een onderzoekprogramma voor 2014 opgesteld, gericht op kennis en innovatie voor beide bedrijven. WMD participeert in het bedrijfstakonderzoek van de drinkwaterbedrijven in Nederland, dat wordt uitgevoerd door KWR Watercycle Recycle Institute, het centrale onderzoekinstituut. Dit onderzoek is gericht op technische vraagstukken van de drinkwatersector. WMD participeert met Waterbedrijf Groningen in enkele Wetsus-onderzoektafels (Biofouling, Microbiological safety, Applied waterphysics en Sensoring), naast de eerder in dit verslag genoemde tafels waar WMD samen met waterschappen aan deelnam. Door de intensieve samenwerking zijn we verzekerd van goede kennis van de ontwikkelingen, terwijl zowel de kosten als de inspanning beperkt zijn. Innovatie is een belangrijk onderwerp voor andere waterdochters. Medewerkers van WMD en WLN worden ingehuurd om een bijdrage te leveren aan de technologische ontwikkeling. 14

17 Afronding SAWA In 2013 is het drie jaar durende project SAWA Sensors and Water afgerond met het congres Sensors4Water. Experts op het gebied van sensortechnologie en water uit binnen- en buitenland namen daar kennis van de behaalde resultaten en discussieerden over toekomstige ontwikkelingen in de toepassing van sensoren bij winning, distributie en zuivering. Dit samenwerkingsproject van de waterbedrijven van Drenthe en Groningen, WLN, sensorbedrijven en kennisinstituten heeft veelbelovende resultaten opgeleverd. SAWA bood een goed platform voor innovatieve ontwikkelingen op het gebied van sensortechnologie en water. WMD en Waterbedrijf Groningen maken met WLN gebruik van de binnen SAWA ontwikkelde kennis en technologie, in de verwachting dat de kwaliteit van het drinkwater op efficiëntere wijze kan worden geoptimaliseerd. Partijen hebben vastgesteld dat een goed datamanagementsysteem van essentieel belang is voor de toepassing van sensoren. GROND- EN OPPERVLAKTEWATERBESCHERMING Stimuleringsbeleid schone landbouw Driekwart van het ruim hectare grote grondwaterbeschermingsgebied van WMD is agrarisch gebied. Boeren worden daarom nauw betrokken bij de inspanning om de grondwaterkwaliteit te beschermen. Hoofddoel is om de uitspoeling van chemische middelen tot het uiterste te beperken. Nadat de provinciale subsidie tussen 2010 en 2012 voor kennisgroepen was stopgezet, heeft de provincie vanaf 2013 opnieuw stimuleringsgelden beschikbaar gesteld. Het streven is om meer boeren te stimuleren tot milieubewust agrarisch gebruik van het gebied. In keukentafelgesprekken met groepen boeren in grondwaterbeschermingsgebieden en LTO is in 2013 aandacht besteed aan: Bodemgezondheid Verhoging organische-stofgehalte in de bodem Reductie van gewasbeschermingsmiddelen Innovatie op basis van precisielandbouw Deelname aan het programma Veldleeuwerik, gericht op verduurzaming van de bedrijfsvoering In het najaar van 2013 is het stimuleringsbeleid ondersteund door middel van de WMD-nieuwsbrief Balans voor boeren in grondwaterbeschermingsgebieden. Ook heeft WMD actief deelgenomen aan KANON: Kenniscentrum Akkerbouw Noordoost-Nederland. In 2014 krijgt de stimulering schone landbouw een impuls. Deze impuls maakt deel uit van het maatregelenpakket dat de provincie Drenthe heeft opgenomen in de uitvoeringsregeling bij de gebiedsdossiers voor alle waterwingebieden. Wandelen in waterwingebieden Waterwingebieden zijn zeer geliefd bij natuurminnende recreanten. WMD zorgt daar voor instandhouding van hoogwaardige natuur. Hier zijn soorten te vinden die elders allang verdwenen zijn. Wandelaars zijn daarom van harte welkom in de gebieden. WMD participeert in dat kader in een wandelgids van Vewin, waarin wandelroutes worden gecombineerd met informatie over waterbronnen, winning, zuivering, veiligheid en natuurschoon. Zonder is gezonder In 2013 is de in 2012 in gang gezette campagne Zonder is gezonder voortgezet. Deze campagne richt zich op vermindering van het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen bij onkruidbestrijding. Ook moet het aanzetten tot gebruik van alternatieven voor onkruidbestrijding op duurzaam tuinbeheer c.q. vermindering van het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen in particuliere tuinen. Initiatiefnemers zijn provincie Drenthe, WMD, IVN, waterschappen en Drentse gemeenten. In dit kader werd in 2013 de receptenwedstrijd Verrukkelijk Onkruid uitgeschreven, waarin mensen werden uitgenodigd te koken met onkruid uit eigen tuin. MILIEU Stoffenrichtlijn In 2013 is de inventarisatie uitgevoerd van de Stoffenrichtlijn. Deze richtlijn wordt op termijn vervangen door het Globally Harmonised System (GHS). Huidige etiketteringen worden daartoe vervangen en waar nodig worden werkplekinstructiekaarten aangepast. Handboek voor aannemers Bij wijze van leidraad voor externe partijen die in opdracht van WMD werkzaamheden verrichten, is het handboek Veiligheids- en Milieuvoorschriften Aannemers samengesteld. 15

18 Duurzaam inkopen Er is een start gemaakt met het project Duurzaam inkopen. Doel is om eind 2014 organisatiebreed 80 tot 100% duurzaam in te kopen. Hier wordt overigens al in ruime mate invulling aan gegeven, maar in veel gevallen nog onbewust. Een belangrijk aandachtspunt is het wagenpark. NATUUR Beheerplannen wingebieden In 2013 is een start gemaakt met het schrijven van nieuwe beheerplannen voor alle wingebieden. Conform de Provinciale Omgevingsverordening worden hier de huidige situatie, de verantwoordelijkheden en het beheer in vastgelegd. Natuurontwikkeling is een belangrijk thema. De daarin behaalde resultaten worden in een aparte brochure gepresenteerd. In 2014 worden plannen en brochure aan de provincie aangeboden. Natuur- en terreinbeheer Natuurlijk beheer van de golfbaan in Assen-West is gebundeld met het beheer in de wingebieden van WMD. De werkzaamheden zijn ondergebracht bij WMD-dochter BètaWater. Sinds 2013 neemt dit team eveneens het herstel van particuliere tuinen na een leidingbreuk ter hand. Voortvloeiend uit de maatschappelijke positie van WMD worden mensen met een zorgbehoefte bij natuur- en terreinbeheer ingezet. Natura2000 Voor het gebied Drentsche Aa wordt door Dienst Landelijk Gebied een beheerplan Natura2000 geschreven. In 2013 heeft dit nog geen eindresultaat opgeleverd. Vanwege de al lang lopende discussie over vermeende verdrogingseffecten van de winning Assen/Lonerstraat heeft WMD zich sterk gemaakt voor een juiste weergave van de effecten van deze winning en handhaving van het gebruik van deze locatie. Daartoe is een paar jaar geleden tevens een akkoord gesloten met de provincie, waarin een nieuw wingebied op het golfbaanterrein in Assen-West als oplossing is opgenomen. COMMUNICATIE Voorlichting en educatie In voorlichting en educatie staan belangrijke thema s rond water centraal, zoals het doorspoelen van kranen na een vakantie of bij nieuwe leidingen, het tegengaan van Legionella en het voorkomen van schade aan leidingen en watermeter in vorstperiodes. Op aanvraag wordt voor belangstellende groepen - klanten en scholieren - een excursie verzorgd naar productiestation Annen, in combinatie met een bezoek aan een waterwingebied. Een belangrijke boodschap is dat de drinkwaterproductie op milieuvriendelijke wijze plaatsvindt. Tegelijkertijd wordt een beroep gedaan op een bewuste omgang met de natuur en daarmee de waterbronnen. In 2013 was WMD betrokken bij het Jaar van de Duurzaamheid in de gemeente Aa en Hunze en de Dag van de Duurzaamheid in Emmen in het kader van het event Duurzaam op Koers. Ook heeft WMD diverse mogelijkheden benut om lezingen te verzorgen tijdens symposia en andere bijeenkomsten, om publicaties over innovaties aan media aan te leveren en om zich te presenteren tijdens diverse sportieve activiteiten in de provincie. Verder nam WMD deel aan het project Gezonde Leefstijl op scholengemeenschap Vincent van Gogh in Assen. Wandelen voor Water Op 20 maart liepen 180 leerlingen uit groep 7 en 8 van drie basisscholen uit Assen en Smilde zes kilometer met zes liter water op hun rug. Zo konden zij ervaren hoe het voor kinderen in 16 ontwikkelingslanden voelt om water te moeten halen. Ondertussen wandelden zij maar liefst euro bij elkaar. Met dit sponsorgeld steunen zij projecten gericht op de verbetering van drinkwater- en sanitatievoorzieningen in Indonesië. Deze door WMD in samenwerking met stichting Aqua for All georganiseerde wandeling vond plaats in het kader van Wereld Waterdag van de Verenigde Naties.

19 Exploitatie TOEKOMST Drents drinkwater wordt getransporteerd via een ondergronds leidingnet met een lengte van maar liefst km. Deze infrastructuur is een belangrijk bedrijfsmiddel van WMD. Leveringszekerheid is en blijft een van de voornaamste doelstellingen. Uiteenlopende maatregelen worden getroffen om het aantal minuten dat een klant geen drinkwater heeft, tot het uiterste te beperken. Een uitdaging waar WMD in de toekomst vaker meer mee te maken krijgt, hangt samen met intensivering van het gebruik van de ondergrondse ruimte. Er komen steeds meer kabels en leidingen bij. Onbelemmerde toegang en bescherming tegen graafschade en bovengrondse ruimtelijke ontwikkelingen zijn van vitaal belang om de drinkwaterbelangen veilig te kunnen blijven stellen. Dat vraagt om een gezamenlijke inspanning van overheid, nutsbedrijven en commerciële organisaties, evenals om ontwikkeling en toepassing van innovatieve technieken voor (pro)actief leidingnetbeheer. 17

20 PRODUCTIE Herijking onderhoudsbeleid WMD beschikt over twaalf productiestations, verspreid over Drenthe. Begin 2013 zijn de uitgangspunten voor het onderhoud van de installaties herijkt. Per vooraf bepaald kritisch installatieonderdeel is, zo nodig op stationsniveau, een analyse gemaakt van de gevolgen van falen. Aan de hand van deze analyse is beoordeeld hoe eventuele risico s kunnen worden ingeperkt. Dit vormt de basis van de jaarlijks uit te voeren onderhoudswerkzaamheden. De analyses zijn afgerond en aan de hand daarvan is bepaald welk type onderhoud voor de beschouwde productiemiddelen aan de orde is. Ook is vastgesteld welke back-up maatregelen, waaronder reservestelling, in voorkomende gevallen aan de orde zijn. Omdat de installaties robuust zijn uitgevoerd en goed zijn onderhouden de afgelopen jaren, waren in 2013 overigens slechts kleine aanpassingen nodig. Die zijn inmiddels uitgevoerd. Projecten in 2013 In 2013 zijn diverse projecten opgestart en/of afgerond, alle gericht op verhoging van de leveringszekerheid of waterkwaliteit: In Beilen is een deel van het vacuümsysteem vervangen door een druksysteem. Er is nu een aanzienlijk constantere bedrijfsvoering mogelijk. Dit is zichtbaar in de kwaliteit van het geproduceerde water. Bij de stations Gasselte, Leggeloo, Noordbargeres en Valtherbos is het leidingwerk aangepast. Bij een eventuele uitval van de zuivering is het nu mogelijk om de reinwaterkelder vanuit het net te vullen en via reinwaterpompen weer aan het net te leveren. In Zuidwolde is de regeling van de reinwaterpompen aangepast, waardoor het mogelijk is om beter te sturen op de uitgaande druk. Hierdoor kunnen de voorzieningsgebieden Hoogeveen en Zuidwolde met elkaar worden verbonden en is de hoeveelheid gewonnen water beter te regelen. NOORDENVELD TYNAARLO Annen ASSEN Assen AA EN HUNZE Gasselte MIDDEN-DRENTE BORGER-ODOORN Brand in Valtherbos MEPPEL Beilen WESTERVELD Leggeloo Ruinerwold Hoogeveen DE WOLDEN HOOGEVEEN Valtherbos Kruidhaars Noordbargeres EMMEN COEVORDEN Op 16 oktober brak brand uit in productiestation Valtherbos. Bij het wekelijkse proefdraaien van de noodstroomaggregaten vatte een aggregaat vlam. Dankzij snel handelen van de medewerkers en de te hulp geroepen brandweer bleef de schade beperkt. Ook de waterlevering is niet in gevaar in geweest. Dalen Zuidwolde KWALITEIT Figuur 1 Voorzieningsgebied Drinkwaterproductiestation Distributiekantoor Distributiesteunpunt Hoofdkantoor Resultaat kwaliteitscontrole Tijdens het gehele win-, zuiverings- en distributieproces voert WLN bacteriologische en chemische kwaliteitscontroles uit. Op enkele uitzonderingen na voldeed het gedistribueerde water aan de normen van het Waterleidingbesluit. In het grondwater op de Hondsrug komen in zeer lage concentraties stoffen voor die samenhangen met de toepassing van gewasbeschermingsmiddelen. Een daarvan is 1,2-dichloorpropaan (dcp), waarvoor in de jaren tachtig aanvullende zuiveringen zijn gebouwd. 18

Voorwoord. 75 jaar WMD markeert de overgang naar een nieuwe fase

Voorwoord. 75 jaar WMD markeert de overgang naar een nieuwe fase jaarverslag2012 Voorwoord 75 jaar WMD markeert de overgang naar een nieuwe fase Het jaar 2012 was een gedenkwaardig jaar waarin Waterleidingmaatschappij Drenthe (WMD) haar 75-jarig jubileum heeft gevierd.

Nadere informatie

De legionellacontrole van collectieve drinkwaterinstallaties in 2011 en 2012

De legionellacontrole van collectieve drinkwaterinstallaties in 2011 en 2012 De legionellacontrole van collectieve drinkwaterinstallaties in 2011 en 2012 Colofon Inspectie Leefomgeving en Transport Water, Bodem en Bouwen Graadt van Roggenweg 500 Utrecht Pagina 2 van 10 Colofon

Nadere informatie

Drinkwaterbedrijf Oasen realiseert digitale informatievoorziening voor haar klanten

Drinkwaterbedrijf Oasen realiseert digitale informatievoorziening voor haar klanten Drinkwaterbedrijf Oasen realiseert digitale informatievoorziening voor haar klanten Oasen levert water aan ongeveer 750.000 klanten. Dat brengt een grote sociale en economische verantwoordelijkheid met

Nadere informatie

Oasen in 2006 Het jaar in beeld

Oasen in 2006 Het jaar in beeld Oasen in 2006 Het jaar in beeld Gouda 29 mei 2007 Januari 29 mei 2007 Oasen in 2006 2 Verbouwing zuiveringsstation Rodenhuis In 2006 vierde Oasen het bereiken van hoogste punt van de bouw. Tijdens de ombouw

Nadere informatie

Voorwoord. Waterwereld in verandering

Voorwoord. Waterwereld in verandering jaarverslag2011 Voorwoord Waterwereld in verandering We bevinden ons in Nederland, in Drenthe, in een bevoorrechte positie. Overal waar je komt, kun je drinkwater tappen dat misschien wel nergens ter

Nadere informatie

Commissie voor Economische Zaken en Bestuur

Commissie voor Economische Zaken en Bestuur Griffie Commissie voor Economische Zaken en Bestuur Datum commissievergadering : - Document nummer : 2762071 Behandelend ambtenaar : T. Jongbloed Directie/bureau : Economie & Mobiliteit/ Bureau Sociaal

Nadere informatie

Tarievenregeling 2016

Tarievenregeling 2016 Tarievenregeling 2016 Waterleidingmaatschappij Drenthe Inhoud Tarievenregeling 2016 Artikel 1 Aard van de tarieven... 3 Artikel 2 Begripsomschrijving... 3 Artikel 3 Kosten aansluiting... 4 Artikel 4 Levering

Nadere informatie

Medicijnresten in drinkwater Voorkomen is beter dan genezen. Gezonde Lunch, 7 april 2014 Martien den Blanken, directeur PWN

Medicijnresten in drinkwater Voorkomen is beter dan genezen. Gezonde Lunch, 7 april 2014 Martien den Blanken, directeur PWN Medicijnresten in drinkwater Voorkomen is beter dan genezen Gezonde Lunch, 7 april 2014 Martien den Blanken, directeur PWN Drinkwaterland In Nederland 10 drinkwaterbedrijven Sinds 1950 sterke concentratie

Nadere informatie

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij 2004-98 Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Bestuur, Financiën

Nadere informatie

Inhoud: 1. Interview. Joep Hoedjes - Rol management in waterketen

Inhoud: 1. Interview. Joep Hoedjes - Rol management in waterketen Inhoud: 1. Interview met Joep Hoedjes 2. Stand van zaken: Samenwerken in clusters 3. Uitgelicht: Routekaart Afvalwaterketen 4. Ontwikkelingen: Samenwerking Laboratoria 5. Colofon 1. Interview Joep Hoedjes

Nadere informatie

Beleidsplan 2016-2020

Beleidsplan 2016-2020 Beleidsplan 2016-2020 Kansen zien, creëren en benutten Waterleidingmaatschappij Drenthe Inhoudsopgave 5 Voorwoord 9 Uitblinken in de kernactiviteiten 15 Vergroten van efficiency 19 Maatschappelijk toegevoegde

Nadere informatie

De watervoorziening in 2040: (de)centraal duurzaam intelligent?

De watervoorziening in 2040: (de)centraal duurzaam intelligent? De watervoorziening in 2040: (de)centraal duurzaam intelligent? Symposium Energie en Water schrijven toekomst 20 juni 2012 Jan Peter van der Hoek Focus Drinkwatervoorziening NL: dichtbevolkt gebied (16,7

Nadere informatie

Bestuursrapportage 2014 waterschap Vechtstromen Versie 24 november 2015

Bestuursrapportage 2014 waterschap Vechtstromen Versie 24 november 2015 Bestuursrapportage 204 Vechtstromen Versie 24 november 205 Deze rapportage bevat een overzicht op hoofdlijnen van de voortgang van de uitvoering van het waterbeleid en dient als basis voor jaarlijks bestuurlijk

Nadere informatie

Reglement auditcommissie

Reglement auditcommissie Reglement auditcommissie Waterleidingmaatschappij Drenthe Inhoud Reglement auditcommissie Artikel 1 Definities 3 Artikel 2 Auditcommissie 3 Artikel 3 Samenstelling 3 Artikel 4 Taken en bevoegdheden 4

Nadere informatie

RAAMCONVENANT HUNZE & DRENTSE AA

RAAMCONVENANT HUNZE & DRENTSE AA RAAMCONVENANT HUNZE & DRENTSE AA Aanleiding In de stroomgebieden van Hunze en Drentse Aa is in de loop van de tijd door verschillende oorzaken een deel van de belangrijke natuurwaarden verloren gegaan.

Nadere informatie

Profielschetsen voor drie leden van de Raad van Commissarissen van Brabant Water NV, s-hertogenbosch

Profielschetsen voor drie leden van de Raad van Commissarissen van Brabant Water NV, s-hertogenbosch Profielschetsen voor drie leden van de Raad van Commissarissen van Brabant Water NV, s-hertogenbosch 1. Inleiding Brabant Water levert drink- en industriewater aan ruim 2,5 miljoen inwoners en bedrijven.

Nadere informatie

Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel afvalwaterketen

Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel afvalwaterketen Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel afvalwaterketen Stand van zaken voorjaar 2015 In het Bestuursakkoord Water (BAW) van mei 2011 zijn afspraken gemaakt over onder

Nadere informatie

Bestuurlijke Netwerkkaarten Crisisbeheersing

Bestuurlijke Netwerkkaarten Crisisbeheersing Bestuurlijke Netwerkkaarten Crisisbeheersing Kaart 12 - Nooddrinkwater en noodwater 12 Nooddrinkwater en noodwater Versie oktober 2013 Crisistypen (dreigende) verstoring van de openbare drinkwatervoorziening

Nadere informatie

Roden, Onderwerp Begraafplaatsen Noordenveld

Roden, Onderwerp Begraafplaatsen Noordenveld Aan de gemeenteraad Agendapunt Roden, Onderwerp Begraafplaatsen Noordenveld Voorstel 1. Kiezen voor planning A. Planning A : Alle voorzieningen op elke begraafplaats hetzelfde. Planning B : Huidige voorzieningen

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

Controleresultaten legionellapreventie 2009. Cluster 3: Zorginstellingen. Datum 1 juni 2010 Status Definitief

Controleresultaten legionellapreventie 2009. Cluster 3: Zorginstellingen. Datum 1 juni 2010 Status Definitief Controleresultaten legionellapreventie 2009 Cluster 3: Zorginstellingen Datum 1 juni 2010 Status Definitief Colofon VROM-Inspectie Directie Uitvoering Programma Schoon en Veilig Water Rijnstraat 8 Postbus

Nadere informatie

Strategische planning drinkwater Lange termijnvisie Vitens

Strategische planning drinkwater Lange termijnvisie Vitens Strategische planning drinkwater Lange termijnvisie Vitens Peter Salverda Omgevingsmanager Vitens 20 Maart 2013 Opzet presentatie Waarom strategische planning? Ambitie en lange termijn visie Duurzaamheid

Nadere informatie

Jaarverslag 2005 NV Waterleidingmaatschappij Drenthe

Jaarverslag 2005 NV Waterleidingmaatschappij Drenthe Jaarverslag 2005 NV Waterleidingmaatschappij Drenthe 1 Inhoud Samenstelling Raad van commissarissen Directieverslag Raad van commissarissen, directie, ondernemingsraad en aandeelhouders 3 Voorstel aan

Nadere informatie

Tarievenregeling. NV Waterleidingmaatschappij Drenthe

Tarievenregeling. NV Waterleidingmaatschappij Drenthe Tarievenregeling NV Waterleidingmaatschappij Drenthe 03 Artikel Aard van de tarieven. De volgende bepalingen vormen de tarievenregeling zoals bedoeld in artikel 4 van de Algemene Voorwaarden Drinkwater

Nadere informatie

Rampenplan Gemeente Assen 2007 Deel VI: Calamiteitenplannen waterschappen en overige organisaties

Rampenplan Gemeente Assen 2007 Deel VI: Calamiteitenplannen waterschappen en overige organisaties Rampenplan Gemeente Assen 2007 Deel VI: Calamiteitenplannen waterschappen en overige organisaties Ramenplan Gemeente Assen 2007 versie 9 mei 2007 1. Inleiding Naast het gemeentelijk rampenplan hebben verschillende

Nadere informatie

Klachtenmonitor 2012 Meldpunt Discriminatie Drenthe

Klachtenmonitor 2012 Meldpunt Discriminatie Drenthe Klachtenmonitor 2012 Meldpunt Discriminatie Drenthe Inleiding Meldpunt Discriminatie Drenthe (MDD) is een onafhankelijke organisatie die zich ten doel stelt: het voorkomen, signaleren en bestrijden van

Nadere informatie

De groenten van HAK, met het water van Brabant Water

De groenten van HAK, met het water van Brabant Water WATER PAKKET U kent Brabant Water van een betrouwbare drinkwaterlevering, maar Brabant Water heeft zakelijke klanten zoals u nog veel meer te bieden. Onze jarenlange ervaring, innovatieve aard en servicegerichte

Nadere informatie

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Stand van zaken voorjaar 2014 In het Bestuursakkoord Water (mei 2011) zijn afspraken gemaakt over onder andere het vergroten van de doelmatigheid in de waterketen.

Nadere informatie

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze.

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Rabobank Noord-Drenthe. Een bank met ideeen. www.rabobank.nl/noord-drenthe Triple P-onderzoek Rabobank

Nadere informatie

Directiestatuut. Waterleidingmaatschappij Drenthe

Directiestatuut. Waterleidingmaatschappij Drenthe Directiestatuut Waterleidingmaatschappij Drenthe Inhoud Directiestatuut van de NV Waterleidingmaatschappij Drenthe Artikel 1 Definities 3 Artikel 2 Inleiding 3 Artikel 3 Taken van de directie 3 Artikel

Nadere informatie

Jaarverslag 2014 en. jaarprogramma 2015. Rekenkamercommissie AGV. Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht Rekenkamercommissie

Jaarverslag 2014 en. jaarprogramma 2015. Rekenkamercommissie AGV. Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht Rekenkamercommissie Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht Rekenkamercommissie Jaarverslag 2014 en jaarprogramma 2015 Rekenkamercommissie AGV Korte Ouderkerkerdijk 7 Amsterdam Postbus 94370 1090 GJ Amsterdam T 0900 93 94

Nadere informatie

Gemeente Assen. A. Smit, M. Hoogeveen en H. Vlieg-Kempe - wethouders T. Dijkstra - secretaris Afwezig: R. Wiersema - wethouder

Gemeente Assen. A. Smit, M. Hoogeveen en H. Vlieg-Kempe - wethouders T. Dijkstra - secretaris Afwezig: R. Wiersema - wethouder BESLUITENLIJST Vergadering van burgemeester en wethouders d.d. 8 december 2015 Aanwezig: M.L.J. Out - burgemeester A. Smit, M. Hoogeveen en H. Vlieg-Kempe - wethouders T. Dijkstra - secretaris Afwezig:

Nadere informatie

Het inspectiebeleid voor drinkwaterinstallaties!

Het inspectiebeleid voor drinkwaterinstallaties! Het inspectiebeleid voor drinkwaterinstallaties! Caleffi Academy Zwolle, 26 maart 2015 N.V. Waterleidingmaatschappij Drenthe (WMD) Felix Timmermans Korte introductie WMD Kentallen WMD * 32 miljard liter

Nadere informatie

Jaarverslag 2015 en Jaarprogramma 2016

Jaarverslag 2015 en Jaarprogramma 2016 Jaarverslag 2015 en Jaarprogramma 2016 Waterketen Groningen en Noord Drenthe In 2015 is fase drie van de waterketensamenwerking in Groningen en Noord Drenthe gestart. Dat betekent concrete samenwerkingsprojecten

Nadere informatie

7.c Kennisgeving door de raad van commissarissen van de voor benoeming voorgedragen

7.c Kennisgeving door de raad van commissarissen van de voor benoeming voorgedragen 1. Opening Agenda voor de algemene vergadering van Koninklijke Ten Cate N.V. te houden op donderdag 17 april 2014 om 14.00 uur in het Polman Stadion, Stadionlaan 1 te Almelo. 2. Mededelingen 3. Jaarverslag

Nadere informatie

Profielschets raad van commissarissen

Profielschets raad van commissarissen Profielschets raad van commissarissen 1. Algemeen De raad van commissarissen (rvc) heeft tot taak toezicht te houden op het bestuur en op de algemene gang van zaken in de woningcorporatie en de met haar

Nadere informatie

Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13

Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13 Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13 Voorstelnr. : R 6837 Onderwerp : Gemeentelijk Rioleringsplan 2010-2015 Stadskanaal, 1 juni 2011 Beslispunten 1. Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2010-2015

Nadere informatie

Vereniging van waterbedrijven in Nederland. Kerngegevens drinkwater 2014

Vereniging van waterbedrijven in Nederland. Kerngegevens drinkwater 2014 Vereniging van waterbedrijven in Nederland Kerngegevens drinkwater 2014 Watervoorzieningsgebieden Toelichting op deze folder Deze folder geeft een overzicht van kerngegevens van de drinkwatersector en

Nadere informatie

CO2- communicatieplan

CO2- communicatieplan CO2- communicatieplan Remmits Beheer Opgesteld : Gecontroleerd: Status : E. Luiken F. Pesch Definitief Maart 2014-1 - Inhoudsopgave: 1.0 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen

Nadere informatie

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk Nationale landschappen: aandacht en geld nodig! 170610SC9 tk 7 Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk De Rekenkamer Oost-Nederland heeft onderzoek

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijk Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 3 december 2002 Nummer voorstel: 2002/197

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijk Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 3 december 2002 Nummer voorstel: 2002/197 Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijk Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 3 december 2002 Nummer voorstel: 2002/197 Voor raadsvergadering d.d.: 17-12-2002 Agendapunt: 17 Onderwerp:

Nadere informatie

AANNEMERS- PRESTATIELADDER WATERBEDRIJF GRONINGEN

AANNEMERS- PRESTATIELADDER WATERBEDRIJF GRONINGEN AANNEMERS- PRESTATIELADDER WATERBEDRIJF GRONINGEN Samen zorgen voor meer kwaliteit Handboek 3.0 Aannemers-Prestatieladder Samen zorgen voor meer kwaliteit Handboek 3.0 TITEL Aannemers-Prestatieladder.

Nadere informatie

Samenwerken in de Waterketen

Samenwerken in de Waterketen Samenwerken in de Waterketen Presentatie voor de Raadscommissie van Menterwolde op 13 november 2008 H.Hoogeveen en H.Küpers (RioNoord) 1 Inhoud: Waterketen-ontwikkelingen Voorstel RioNoord Voordelen van

Nadere informatie

CO2- communicatieplan

CO2- communicatieplan CO2- communicatieplan Remmits Beheer Opgesteld : Gecontroleerd: Status : E. Luiken F. Pesch Definitief Augustus 2015-1 - Inhoudsopgave: 1.0 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen

Nadere informatie

Algemeen Bestuur. De commissie heeft geadviseerd het voorstel door te geleiden voor besluitvorming in het Algemeen Bestuur

Algemeen Bestuur. De commissie heeft geadviseerd het voorstel door te geleiden voor besluitvorming in het Algemeen Bestuur Algemeen Bestuur Onderwerp: Jaarstukken 2014 Portefeuillehouder: B. de Jong Vertrouwelijk: nee Vergaderdatum: 8 juli 2015 Afdeling: MO Medewerker: A Peek Dossiernummer: 927419 versie 7 Behandeld in Datum

Nadere informatie

SAMENVATTING JAARVERSLAG 2015 STICHTING VAMEX

SAMENVATTING JAARVERSLAG 2015 STICHTING VAMEX SAMENVATTING JAARVERSLAG 2015 STICHTING VAMEX TERUGBLIK De laatste drie jaar is er sprake van een stabilisatie van de examenaantallen. Ook in 2015 gaat het om in totaal ongeveer 26.000 examens. In de periode

Nadere informatie

uw brief van: ons kenmerk: bijlage(n): datum: 15.3003742 2 4 juni 2015

uw brief van: ons kenmerk: bijlage(n): datum: 15.3003742 2 4 juni 2015 Gemeenteraad Heerenveen HEERENVEEN uw brief van: ons kenmerk: bijlage(n): datum: 15.3003742 2 4 juni 2015 Onderwerp: Jaarrekening 2014 en 1e kwartaalrapportage 2015 Caparis NV Geachte raad, Jaarrekening

Nadere informatie

Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid

Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid Wij gaan voor groen! Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid 1. Aanleiding Al vele jaren wordt in de regio Noordoost Brabant samengewerkt aan

Nadere informatie

REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN SOURCE GROUP N.V. (de Vennootschap ) Vastgesteld door de raad van commissarissen

REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN SOURCE GROUP N.V. (de Vennootschap ) Vastgesteld door de raad van commissarissen REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN SOURCE GROUP N.V. (de Vennootschap ) Vastgesteld door de raad van commissarissen Versie 1.1 dd. 15 januari 2014 Artikel 1 - Algemene taak 1.1 De raad van commissarissen

Nadere informatie

A G E N D A. 9. a. Aanwijzing inzake uitgifte van aandelen (stempunt) b. Aanwijzing inzake beperking of uitsluiting van het voorkeursrecht (stempunt)

A G E N D A. 9. a. Aanwijzing inzake uitgifte van aandelen (stempunt) b. Aanwijzing inzake beperking of uitsluiting van het voorkeursrecht (stempunt) A G E N D A voor de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van Ballast Nedam N.V., te houden op donderdag 19 mei 2011 om 13.30 uur in Artis Party- en Congrescentrum aan de Plantage Middenlaan

Nadere informatie

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com.

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com. AGENDA voor de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van de N.V. Nederlandsche Apparatenfabriek Nedap, gevestigd te Groenlo, te houden op 16 april 2013, s morgens om 11.00 uur in de Hermitage

Nadere informatie

Reglement Raad van Toezicht. Stichting Hogeschool Leiden CONCEPT 140331 ALGEMEEN

Reglement Raad van Toezicht. Stichting Hogeschool Leiden CONCEPT 140331 ALGEMEEN Reglement Raad van Toezicht Stichting Hogeschool Leiden ALGEMEEN Artikel 1. Algemene bepalingen 1. Dit reglement is het Huishoudelijk Reglement van de Raad van Toezicht, bedoeld in artikel 15 van de Statuten

Nadere informatie

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben Wij brengen energie Waar mensen licht en warmte nodig hebben Energie in goede banen De beschikbaarheid van energie bepaalt in grote mate hoe we leven: hoe we wonen, werken, produceren en ons verplaatsen.

Nadere informatie

Afvalwaterplan DAL/W 2 In vogelvlucht. Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s

Afvalwaterplan DAL/W 2 In vogelvlucht. Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s In vogelvlucht Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s watersysteem De afvalwaterketen Wij beschouwen de afvalwaterketen als één geheel,

Nadere informatie

-1- AGENDA. 1. Opening en mededelingen.

-1- AGENDA. 1. Opening en mededelingen. AGENDA Voor de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van Macintosh Retail Group NV, te houden op dinsdag 22 april 2008 om 14.00 uur in het Golden Tulip Apple Park Hotel, Pierre de Coubertinweg

Nadere informatie

A G E N D A. 8. a. Aanwijzing inzake uitgifte van aandelen (stempunt) b. Aanwijzing inzake beperking of uitsluiting van het voorkeursrecht (stempunt)

A G E N D A. 8. a. Aanwijzing inzake uitgifte van aandelen (stempunt) b. Aanwijzing inzake beperking of uitsluiting van het voorkeursrecht (stempunt) A G E N D A voor de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van Ballast Nedam N.V., te houden op woensdag 16 mei 2012 om 13.30 uur in het Beatrixtheater, Jaarbeursplein te Utrecht 1. Opening

Nadere informatie

Algemeen Bestuur. Veiligheidsregio Groningen. Agendapunt 6. 3 juli 2015 ONTWIKKELINGEN BON

Algemeen Bestuur. Veiligheidsregio Groningen. Agendapunt 6. 3 juli 2015 ONTWIKKELINGEN BON Agendapunt 6 Algemeen Bestuur Veiligheidsregio Groningen 3 juli 2015 ONTWIKKELINGEN BON Inleiding Zoals bekend is in 2014 een noordelijke Stuurgroep ingesteld met het oog op de huidige en toekomstige organisatie

Nadere informatie

GRP 2014-2018 Gemeente Tynaarlo. Naar een nieuw gemeentelijk rioleringsplan.

GRP 2014-2018 Gemeente Tynaarlo. Naar een nieuw gemeentelijk rioleringsplan. GRP 2014-2018 Gemeente Tynaarlo Naar een nieuw gemeentelijk rioleringsplan. Landelijk beleid en ontwikkelingen Gemeentelijke zorgplicht watertaken: Zorgen voor een doelmatige inzameling en een doelmatig

Nadere informatie

Werving en selectie. Beleidsbepalers. Van Lanschot N.V. F. van Lanschot Bankiers N.V. Werving & Selectie Beleidsbepalers. Werving & selectiebeleid

Werving en selectie. Beleidsbepalers. Van Lanschot N.V. F. van Lanschot Bankiers N.V. Werving & Selectie Beleidsbepalers. Werving & selectiebeleid Werving & Selectie Werving en selectie Van Lanschot N.V. F. van Lanschot Bankiers N.V. Human Resource Management Pagina 1 van 9 Werving & Selectie Inleiding Met ingang van 1 juli 2012 hebben DNB en AFM

Nadere informatie

Algemeen bestuur Veiligheidsregio Groningen

Algemeen bestuur Veiligheidsregio Groningen AGENDAPUNT 8 Algemeen bestuur Veiligheidsregio Groningen Vergadering 12 december 2014 Wijziging terugbetaling lening BON Eind 2011 hebben de drie noordelijke Veiligheidsregio s gezamenlijk de liquiditeitspositie

Nadere informatie

Inwonerszaken 1511 BE Oostzaan

Inwonerszaken 1511 BE Oostzaan Aan Adres het CDA Oostzaan t.a.v. de heer E. de Jong Kerkbuurt 44 Gemeentehuis Bezoekadres Kerkbuurt 4, 1511 BD Oostzaan Postadres Postbus 15, 1510 AA Oostzaan Telefoon 075-684 7777 Fax 075-684 7778 E-mail

Nadere informatie

Bedreigingen kwaliteit grondwater

Bedreigingen kwaliteit grondwater Bedreigingen kwaliteit grondwater Nico van der Moot Inhoud Introductie WMD - kentallen Grondwater: de bron voor drinkwater Ruimtelijk beleid Waterleidingland Leveringsgebied WMD Kentallen WMD Ruim 4.900

Nadere informatie

Jaarverslag klachten 2011. Klachtcoördinator maart 2012

Jaarverslag klachten 2011. Klachtcoördinator maart 2012 Klachtcoördinator maart 2012 1. Inleiding Als gemeente willen wij de dienstverlening zo goed mogelijk afstemmen op de wensen van onze burgers. Eventuele klachten van burgers over de manier waarop een medewerker

Nadere informatie

(ONTWERP) VERGUNNING VOOR GRONDWATERONTTREKKING OP GROND VAN DE WATERWET

(ONTWERP) VERGUNNING VOOR GRONDWATERONTTREKKING OP GROND VAN DE WATERWET (ONTWERP) VERGUNNING VOOR GRONDWATERONTTREKKING OP GROND VAN DE WATERWET verleend aan Telecom Service Leek B.V. De activiteit water in de bodem brengen of eraan te onttrekken Locatie: De Hoogte 1 leek

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet MT VERGADERING D.D. : 17 december 2013 NUMMER : WM/MIW/HG/8034 OPSTELLER : J.M.U. Geerse, 0522-276864 FUNCTIE : Beleidsadviseur waterketen

Nadere informatie

DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 22 januari 2015 1400334664 B.J. van Oosten - Bronsgeest

DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 22 januari 2015 1400334664 B.J. van Oosten - Bronsgeest POSTADRES Postbus 20 7500 AA Enschede BEZOEKADRES Hengelosestraat 51 Aan de Gemeenteraad TELEFOON 14 0 53 DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 22 januari 2015 1400334664 B.J. van Oosten - Bronsgeest UW BRIEF

Nadere informatie

14 Elektriciteit en gas

14 Elektriciteit en gas 14 Elektriciteit en gas crisistypen onderbreking levering elektriciteit onderbreking levering gas bevoegd gezag (nationaal) soorten maatregelen minister EL&I burgemeester of voorzitter veiligheidsregio

Nadere informatie

advies Jaarrekening 2013 Gemeenschappelijke Regeling Breed

advies Jaarrekening 2013 Gemeenschappelijke Regeling Breed advies Jaarrekening 2013 Gemeenschappelijke Regeling Breed Gemeente Nijmegen Adviesfunctie Gemeenschappelijke Regelingen Danny Ederveen Peggy van Gemert RA/AA Mei 2014 1 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding...

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek Warmtenet (2015)

Klanttevredenheidsonderzoek Warmtenet (2015) Klanttevredenheidsonderzoek Warmtenet (2015) In het voorjaar van 2015 is een tevredenheidsonderzoek onder de particuliere klanten van Warmtenet Hengelo gehouden. Aan alle particuliere klanten van Warmtenet

Nadere informatie

Samen werken aan de Waterketen Groningen en Noord-Drenthe

Samen werken aan de Waterketen Groningen en Noord-Drenthe Samen werken aan de Waterketen Groningen en Noord-Drenthe Al 20 jaar woont Jennie Havinga met veel plezier in Appingedam. Ze is blij met haar twee kleine kinderen, die ze elke dag fluitend op de fiets

Nadere informatie

Assen, Referentie Onderwerp: 11 maart 2015 NBEL263 Zienswijze NRD Structuurvisie Ondergrond

Assen, Referentie Onderwerp: 11 maart 2015 NBEL263 Zienswijze NRD Structuurvisie Ondergrond Ministerie van Infrastructuur en Milieu Directie Participatie NRD Structuurvisie Ondergrond Postbus 30316 2500 GH DEN HAAG Assen, Referentie Onderwerp: 11 maart 2015 NBEL263 Zienswijze NRD Structuurvisie

Nadere informatie

Vestigen en verstevigen van de relatie tussen RvC en OR. Handreiking voor leden van Raden van Commissarissen en Raden van Toezicht

Vestigen en verstevigen van de relatie tussen RvC en OR. Handreiking voor leden van Raden van Commissarissen en Raden van Toezicht COMMISSIE BEVORDERING MEDEZEGGENSCHAP Vestigen en verstevigen van de relatie tussen RvC en OR Handreiking voor leden van Raden van Commissarissen en Raden van Toezicht SOCIAAL-ECONOMISCHE RAAD Bezuidenhoutseweg

Nadere informatie

- Vaststelling van de jaarrekening 2014 van ABN AMRO Group N.V.

- Vaststelling van de jaarrekening 2014 van ABN AMRO Group N.V. Verantwoording stemgedrag eerste half jaar 2015 Stemgedrag op vergaderingen van aandeelhouders en genomen aandeelhoudersbesluiten buiten vergadering 1. Inleiding NLFI onderschrijft het belang van de Nederlandse

Nadere informatie

COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE

COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE Corporate Governance Novisource streeft naar een organisatiestructuur die onder meer recht doet aan de belangen van de onderneming, haar klanten,

Nadere informatie

Concept begroting 2009

Concept begroting 2009 Concept begroting 2009 Colofon Datum/versie: april 2008 Documentnaam: concept begroting 2009 Opgesteld door: Ondersteund door: stuurgroep Regio Groningen-Assen projectbureau Regio Groningen-Assen Status:

Nadere informatie

STUREN MET WATER. over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden

STUREN MET WATER. over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden STUREN MET WATER over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden STUREN MET WATER Het ontwerp Sturen met water van het Veenweide Innovatiecentrum Zegveld (VIC) zet in op actief, dynamisch grondwaterbeheer

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven Moerenburg- Inhoud: Zichtbare resultaten Kavelruil Heukelom 6 Kavelruil belangrijk voor realisatie doelstellingen Toekomstige plannen Deelname aan de Nationale Natuurwerkdag Procesmanager Nellie Raedts

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Oostzaan

Rekenkamercommissie Oostzaan Rekenkamercommissie Oostzaan Jaarplan 2015 Missie Rekenkamercommissie De rekenkamer heeft de ambitie om door middel van haar onderzoeken een positieve bijdrage te leveren aan de kwaliteit van het bestuur

Nadere informatie

REGLEMENT AUDIT, RISK & COMPLIANCE COMMISSIE PGGM N.V. 26 november 2013

REGLEMENT AUDIT, RISK & COMPLIANCE COMMISSIE PGGM N.V. 26 november 2013 REGLEMENT AUDIT, RISK & COMPLIANCE COMMISSIE PGGM N.V. 26 november 2013 Inhoudsopgave 1. Algemeen... 3 2. Taken en bevoegdheden... 3 3. Samenstelling... 6 4. De voorzitter... 7 5. De secretaris... 7 6.

Nadere informatie

Een nieuw Bestuursmodel. Dat is de gedachte. Dat is het idee. Rabobank Staphorst-Rouveen. Een bank met ideeën.

Een nieuw Bestuursmodel. Dat is de gedachte. Dat is het idee. Rabobank Staphorst-Rouveen. Een bank met ideeën. Een nieuw Bestuursmodel. Dat is de gedachte. Dat is het idee. Rabobank Staphorst-Rouveen. Een bank met ideeën. Rabobank Staphorst-Rouveen op weg naar een nieuw bestuursmodel Vanaf medio april 2010 werkt

Nadere informatie

Project ZON. Hoofdvraag. Uitvoering. Regionale afstemming op en inbreng Deltaprogramma. Samenwerking met regio Zuid

Project ZON. Hoofdvraag. Uitvoering. Regionale afstemming op en inbreng Deltaprogramma. Samenwerking met regio Zuid Project ZON Hoofdvraag huidige droogte situatie (2010) gevolgen van de klimaatverandering (2050) zinvolle maatregelen Uitvoering gebied Regio-Oost aansturing vanuit RBO projectgroep Regionale afstemming

Nadere informatie

Profielschets Lid Raad van Commissarissen Oasen N.V.

Profielschets Lid Raad van Commissarissen Oasen N.V. Profielschets Lid Raad van Commissarissen Oasen N.V. 1. Over Oasen Oasen is een maatschappelijk drinkwaterbedrijf, dat op duurzame wijze voor drinkwater voor hun klanten zorgt. Oasen bestond 130 jaar in

Nadere informatie

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Opgesteld door: Helene Marcus-Baart, coördinator HagaVrienden I.s.m: Hans de Sonnaville, secretaris HagaVrienden (Beknopt) beleidsplan HagaVrienden 2013-2015

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012 Sociale innovatie De volgende vragen gaan over sociale innovatie en innovatief ondernemingsbeleid. Sociale Innovatie is een vernieuwing of een verbetering in de arbeidsorganisatie en in de arbeidsrelaties

Nadere informatie

Decentrale productie drinkwater

Decentrale productie drinkwater Decentrale productie drinkwater Relevante wet- en regelgeving Wim Heiko Houtsma Projectleider Drinkwater voor later (IenM) Opbouw Decentraal? Prioriteiten drinkwatervoorziening: I. Drinkwater moet gegarandeerd

Nadere informatie

Bijlage 1. Noorderzijlvest Gemiddeld Nederland NZV t.o.v. gem. 2006 78,2 83,7-5,5 2009 81,6 86,6-5,0 2012 84,6 86,6-2,0

Bijlage 1. Noorderzijlvest Gemiddeld Nederland NZV t.o.v. gem. 2006 78,2 83,7-5,5 2009 81,6 86,6-5,0 2012 84,6 86,6-2,0 Bijlage 1 Inleiding Door ons waterschap is voor het jaar 2012 weer deelgenomen aan de Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer (BVZ). Met de uitkomsten van deze vergelijking kan de positie c.q. score van

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Informerend Agendapunt: 7 Onderwerp: Stand van zaken bestuurlijke samenwerking Datum: 14 januari 2013 Portefeuillehouder: drs. H.C.P. Noten Decosnummer: 16 Informant: Tim

Nadere informatie

Subsidie voor Natuur en Milieu Flevoland

Subsidie voor Natuur en Milieu Flevoland GLOBAL SERVICE / INDUSTRY Subsidie voor Natuur en Milieu Flevoland Provincie Flevoland 24 oktober 2008 Inhoudsopgave Conclusies Advies KPMG Overwegingen Aanpak Functies en bezetting NMF Consequenties uitvoeren

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Agendanummer 9.7. Onderwerp: Jaarverslag 2007 van de Regionale Milieudienst West-Brabant

RAADSVOORSTEL Agendanummer 9.7. Onderwerp: Jaarverslag 2007 van de Regionale Milieudienst West-Brabant RAADSVOORSTEL Agendanummer 9.7 Raadsvergadering van 13 november 2008 Onderwerp: Jaarverslag 2007 van de Regionale Milieudienst West-Brabant Verantwoordelijke portefeuillehouder: W.J.M. Vissers SAMENVATTING

Nadere informatie

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg Bestuursafspraken CONCEPT versie 27 november 2015 1. Inleiding Het landelijk gebied van de regio Noord-Limburg is divers van karakter; bestaande uit beekdalen,

Nadere informatie

12.1.1 Kwaliteit van de leefomgeving behouden en op punten verbeteren

12.1.1 Kwaliteit van de leefomgeving behouden en op punten verbeteren Programma 12 Milieu 12.1 Wat hebben we bereikt? 12.1.1 Kwaliteit van de leefomgeving behouden en op punten verbeteren Ruimtelijke ontwikkeling o Milieu aspecten worden vroegtijdig betrokken bij projecten/gebiedsontwikkelingen

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Onderwerp : uitvoeringsprogramma Groen Blauwe Diensten

Raadsvoorstel. Onderwerp : uitvoeringsprogramma Groen Blauwe Diensten Raadsvoorstel Vergadering: : 28 april 2008 Agendanummer : 7 Opiniërende vergadering : 14 april 2008 Portefeuillehouder : L.C.J. Lijmbach Onderwerp : uitvoeringsprogramma Groen Blauwe Diensten Aan de raad,

Nadere informatie

Corporate governance code Caparis NV

Corporate governance code Caparis NV Corporate governance code Caparis NV De brancheorganisatie sociale werkgelegenheid en arbeidsintegratie Cedris heeft in het voorjaar van 2010 een branchecode aangenomen. In de inleiding van deze branchecode

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2015 Revisie:

Nadere informatie

Instruerend Bestuur Quickscan en checklist

Instruerend Bestuur Quickscan en checklist Instruerend Bestuur Quickscan en checklist Stade Advies BV Kwaliteit van samenleven Quickscan Instruerend Bestuur (0 = onbekend; 1 = slecht; 2 = onvoldoende; 3 = voldoende; 4 = goed; 5 = uitstekend) 1.

Nadere informatie

Gemeente Assen. om namens de gemeente. feitelijke handelingen en rechtshandelingen te verrichten die in het kader van dit project vereist zijn.

Gemeente Assen. om namens de gemeente. feitelijke handelingen en rechtshandelingen te verrichten die in het kader van dit project vereist zijn. BESLUITENLIJST Vergadering van burgemeester en wethouders d.d. 21 april 2015 Aanwezig: M.L.J. Out - burgemeester A. Smit, M. Hoogeveen, H. Vlieg-Kempe en R. Wiersema - wethouders R.J. Stoffelsma - loco-secretaris

Nadere informatie

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com.

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com. AGENDA voor de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van de N.V. Nederlandsche Apparatenfabriek Nedap, gevestigd te Groenlo, te houden op 3 april 2014, s morgens om 11.00 uur in het EYE (filmmuseum)

Nadere informatie

Alles voor het beste drinkwater

Alles voor het beste drinkwater Altijd. Overal. Kwaliteit staat voorop, bij alles wat we doen. Alles voor het beste drinkwater U staat er waarschijnlijk niet bij stil, als u de kraan opendraait. Maar achter dat koele glas drinkwater

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF FEBRUARI 2014 NR. 2

NIEUWSBRIEF FEBRUARI 2014 NR. 2 Vanaf 1 januari 2016 gaat Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb2016) van start. Vanuit een collectieve aanpak van het agrarisch natuur- en landschapsbeheer willen overheid, koepels en collectieven

Nadere informatie