VAN VRIJE MARKT NAAR LEVENSWEBECONOMIE Economie van het planetaire huishouden

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VAN VRIJE MARKT NAAR LEVENSWEBECONOMIE Economie van het planetaire huishouden"

Transcriptie

1 VAN VRIJE MARKT NAAR LEVENSWEBECONOMIE Economie van het planetaire huishouden door Frans Holtkamp Er zijn drie vormen van dood: de individuele, planetaire en kosmische. De eerste overkomt ons absoluut zeker, de derde is hoogst waarschijnlijk. Maar het uitdoven van de zon met het verdwijnen van alle leven op aarde als gevolg, ligt nog zó astronomisch ver in de toekomst verwijderd, dat die kosmische gebeurtenis in ons denken en voelen nauwelijks een rol speelt. Blijft over de planetaire dood. Die is af te wenden. Nog. De vraag is: kiezen we voor collectieve zelfmoord of respecteren we de planetaire grenzen? Kate Raworth kiest voor het laatste. Haar boek Donuteconomie is op weg een bestseller te worden. 1 De Nederlandse vertaling dateert van december Een maand later verschijnt al de vijfde druk. Terecht. Raworth is de Keynes van de 21e eeuw volgens The Guardian. EEN DUBBELE GRENS Planetaire grenzen is een sleutelbegrip in dit boek. De economie kan die niet straffeloos overschrijden. Ik strijd mét Raworth voor het behoud van die prachtige blauwe planeet, ook al betekent dit, in het perspectief van de kosmische dood, uitstel van executie. Zo zit mijn genoom en dat van alle andere mensen nu eenmaal in elkaar. Dus zou je kunnen zeggen: de mensheid verzet zich er van nature tegen te verdwijnen. Laat ik het, enigszins theatraal, zó formuleren: we moeten er een feest van maken zo lang er leven op aarde is. Maar feestelijk wordt het pas als er nóg een grens gerespecteerd wordt: álle mensen dienen uitgenodigd te worden. Economie moet dus twee grenzen respecteren, bepleit Raworth in haar boek. Ze gebruikt daarvoor het beeld van de donut. De ronde opening in het midden verbeeldt het gat waarin geen méns mag vallen: economie moet een bestaansminimum voor allen garanderen. Ze moet de bevrediging van elementaire behoeften aan voedsel, geborgenheid, ontwikkeling en dergelijke mogelijk maken. Van álle mensen. De manier waaróp, bijstand of minimuminkomen, doet er niet toe. Ook de buítengrens mag niet overschreden worden: de aantasting van de ozonlaag moet stoppen, de luchtvervuiling moet een halt worden toegeroepen, verzuring van oceanen moet worden tegengegaan, het belasting van het milieu met stikstof en fosfor moet minder worden enzovoort. Economie gaat dus niet alleen over het bbp maar ook over een eerlijker verdeling van rijkdom en een verantwoord beheer van de blauwe planeet. Van vrije markt naar levenswebeconomie 1 Economie van het planetaire huishouden

2 ALS HET MAAR ROND IS, EEN GAT EN TWEE GRENZEN HEEFT De donut is een sterk beeld, hard op weg hét economisch logo van de toekomst te worden. Van mij mag dat, maar ik heb er wél bedenkingen bij: de donut doet mij onwillekeurig aan de VS denken. En als ik ergens geen voorbeeld aan wil nemen, dan is het juíst de economie van dat land. Bovendien staat de donut, die vet is en verzadigd van suiker, voor een ongezonde levenswijze, de nieuwe economie onwaardig. Misschien zijn er alternatieve beelden. Een trouwring? Die symboliseert bovendien verbondenheid, van alle mensen in dit geval. Een zwemband? Die houdt je drijvende en symboliseert de mensheid die zichzelf van de planetaire dood redt. Maar een levend organisme in de vorm van een donut zou mijn voorkeur hebben als beeld van de nieuwe economie. Wie heeft er een goed idee? ZEVEN STAPPEN Raworth beschrijft zeven stappen aan elke stap wijdt ze een hoofdstuk op weg naar de donuteconomie. Ik vat ze kort samen. 1. De economie heeft niet langer de groei van het bbp maar de donut tot doel. 2. Het marktfundamentalisme is voorbij en de economie is ingebed in een groter geheel. 3. Centraal staat niet de rationele en calculerende homo economicus maar de sociaal aangepaste mens. De taal moet zich daarbij aanpassen: in plaats van consument spreekt men liever van burger. 4. De economie houdt rekening met de dynamische complexiteit waarin ze is ingebed. 5. Niet constante groei maar zorgvuldig ontwerp van verdeling zal de verschillen tussen rijk en arm kleiner maken. 6. Productie zal niet langer degeneratief zijn maar weer regeneratief worden. 7. De nieuwe economen, wij allen, zijn afgekickt van onze groeiverslaving. LIEVER EEN ORGANISCH BEELD Wat Raworth betoogt is niet nieuw voor mij. Het brengt de gedachten over economie die ik al heb scherper in beeld. Maar bij twee van haar stappen wil ik toch even stilstaan, de vierde en de zevende. In het hoofdstuk waarin Raworth de vierde stap zet, bepleit ze dat economie niet langer als een voorspelbaar, lineair, mechanisch systeem maar als een onvoorspelbaar, niet-lineair, complex geheel wordt gezien. Daarbij zet ze de zogenaamde systeemtheorie in. Van vrije markt naar levenswebeconomie 2 Economie van het planetaire huishouden

3 Een systeem is een verzameling dingen die op zo n manier met elkaar verbonden zijn dat ze duidelijke gedragspatronen produceren. De relaties tussen die dingen worden bepaald voor voorraden en stromen, terugkoppelingen en vertragingen. Voorraden en stromen vormen de basiselementen van het systeem. De voorraad fluctueert als gevolg van de balans van in- en uitstroom. Terugkoppelingen vormen de onderlinge verbindingen. Die kunnen versterkend zijn: wie veel heeft krijgt steeds meer. Maar ook: wie weinig heeft krijgt steeds minder. Versterkende terugkoppelingen kunnen op zowel positieve als negatieve spiralen explosieve groei of recessie invloed hebben. Versterkende terugkoppeling houdt het systeem in beweging, balancerende terugkoppeling zorgt ervoor dat het systeem niet explodeert of implodeert. Vertragingen, tenslotte, hebben eveneens veel invloed op het systeem. Voorraden kunnen toenemen als bij gelijkblijvende instroom de uitstroom vertraagt. Of: als men de nadelige gevolgen van ontbossing ongedaan wil maken en de grond herbebost, zal men moeten wachten tot de bomen volgroeid zijn. Het volgende citaat van Donella Meadows, Amerikaans wetenschapper aan het MIT en een pionier op het gebied van de milieukunde, op pagina 137 drukt het kernachtig uit: Laten we eerlijk zijn, het universum is een rommeltje. Het is niet-lineair, turbulent en chaotisch. Het is dynamisch. Het steekt tijd in vergankelijk gedrag op weg naar elders, en niet in wiskundig elegante evenwichtstoestanden. Het organiseert en ontwikkelt zichzelf. Het creëert diversiteit, geen uniformiteit. Dat is wat de wereld interessant maakt, dat is wat haar mooi maakt, en dat is wat haar gaande houdt. Jawel, dat dynamische, onvoorspelbare en complexe karakter van een systeem bevalt me wel. Zo zou de nieuwe economie moeten zijn. Maar toch moet ik bij termen als systeem en systeemtheorie onwillekeurig aan iets mechanisch of technisch denken. Is het mogelijk ze te vervangen door theorieën en begrippen die je meteen kunt associëren met een levend organisme? Zo zie ik de nieuwe economie graag. Vandaar mijn voorkeur voor termen als web of levensweb. Ik heb simpelweg een aversie tegen de donut. Liever spreek ik van levenswebeconomie of planetaire economie. Om met het laatste te beginnen: het begrip economie is gemunt door de Griekse filosoof Xenophon. Oikos, het huishouden, en nomos, regels of normen, komen erin samen. Voor de Grieken gaat het dus in de eerste plaats om het zo goed mogelijk voeren van het huishouden. In ónze tijd hebben we meer zicht op het complexe geheel waarvan de economie een onderdeel uitmaakt. Onze blauwe planeet is daarbij het meest omvattende geheel. Haar grenzen kunnen niet straffeloos overschreden worden. Alleen een nieuwe, open economie respecteert die grenzen. Het huishouden van de planeet moet zorgvuldig gevoerd worden. Dit komt in de term planetaire economie sterk tot uitdrukking. Misschien geef ik toch de voorkeur aan die tweede term: levenswebeconomie. Die drukt uit dat de economie eerder in een levend dan in een systematisch geheel is ingebed. Bij levensweb denk ik aan de dynamische biosfeer met talloze in elkaar grijpende kringlopen en ingebed daarin een verknoopt geheel aan institutionele en persoonlijke Van vrije markt naar levenswebeconomie 3 Economie van het planetaire huishouden

4 relatienetwerken met vertrouwen als maatschappelijk kapitaal. Daarin behoort de economie te functioneren als een open systeem met een constante in- en uitstroom van niet alleen geld maar ook materie en energie. Raworth spreekt op pagina 57 terecht van menselijke voorspoed in een bloeiend levensweb. HOE VERSLAAFD AAN GROEI? In haar zevende stap wijdt Raworth uit over groeiverslaving. Die zit héél diep. Vooral bij mensen uit de wereld die WEIRD is: westers, ontwikkeld, geïndustrialiseerd, rijk en democratisch. Dit komt door de cultuur van het consumentisme en de spanningen die worden gecreëerd door ongelijkheid, die op hun beurt voortkomen uit de behoefte iets na te streven, schrijft Raworth op pagina 265. We hebben een diepgewortelde hang naar groei, laat ze Henry Wallich, in de jaren zeventig bestuurslid van de Federal Reserve, een bladzijde verder zeggen. Waarom heeft die hang naar groei zulke diepe wortels? Omdat westerlingen, gelovig of niet, ondergedompeld zijn in een christelijke cultuur. Vanaf het allereerste begin speelt een lineair tijdsbesef hierin een grote rol. We zijn reizigers op weg van schepping naar eindtijd, van alpha naar omega, Gods volk onderweg. De ziel vindt haar bestemming ná de dood, in de eeuwigheid, het domein van God. Maar omdat God voor veel westerlingen niets meer betekent, zijn we in onze cultuur dát vaste punt, die garantie dat het uiteindelijk goed komt kwijt. Dat verklaart dat we nieuwe ankerpunten nodig hebben. En die plaatsen we, gevoelsmatig en onbewust, in het nog springlevende lineaire tijdsbesef dat het christelijk geloof als erfenis achtergelaten heeft. Groei is zo n ankerpunt. Zo lang je maar groeit in inkomen, intelligentie, prestatie, menselijkheid of wat dan ook heb je het gevoel dat je eeuwig leeft. De verslaving aan dat ankerpunt zit zó diep, dat afkicken een bovenmenselijke inspanning zal vragen. Het is de vraag of dat lukt. Noties over de invloed van de christelijke cultuur op ons tijdsbesef, het vooruitgangsgeloof van de Verlichting en in het verlengde daarvan op onze groeiverslaving schitteren door afwezigheid in Donuteconomie. EEN BOEK DAT RICHTING GEEFT Toch is het een richtinggevend boek: het helpt mensen om op een andere manier tegen economie aan te kijken. Het bevestigt wat ik intuïtief al langer afwijs: de huidige economie met haar nadruk op constante groei van het bbp. Vier planetaire grenzen met betrekking tot het klimaat, landontginning, stikstof- en fosforbelasting en biodiversiteit zijn al ruimschoots overschreden. Op deze schreden terugkeren vergt al een gigantische inspanning. Donuteconomie zet mensen aan het denken en maakt hen, hopelijk, in toenemende mate bereid tot actie. De revolte onder studenten die economie studeren neemt toe, laat Raworth hoopvol weten. Maar om de neuzen steeds meer de kant op te krijgen van wat ik bij voorkeur een levenswebeconomie noem, moeten er in toenemende mate boeken worden geschreven met harde feiten over de heilloze weg van onze huidige markteconomie, boeken à la Kapitaal in de 21ste eeuw van Thomas Piketty. 2 Van vrije markt naar levenswebeconomie 4 Economie van het planetaire huishouden

5 Uiteindelijk zullen op regeringsniveau besluiten moeten vallen. Dus de druk op de overheid moet worden opgevoerd. Het is misschien vloeken in de kerk, maar in deze tijd van grote politieke tegenstellingen spreek ik tóch een wens uit en sluit daarmee dit opiniestuk over Donuteconomie af: regeerders aller landen verenigt u! 1 Raworth, Kate, Donuteconomie, In zeven stappen naar een economie voor de 21e eeuw, Nieuw Amsterdam, Amsterdam , uit het Engels vertaald door Rob Hartmans. 2 Piketty, Thomas, Kapitaal in de 21 e eeuw, De Bezige Bij, Amsterdam, Dit boek is een analyse van inkomens- en vermogensverdelingen sinds de achttiende eeuw (en soms nog eerder), gebaseerd op historische data die Piketty en collega's verzamelden uit een diverse verzameling bronnen. Een belangrijke bron vormen statistieken van inkomstenbelastingen. De centrale stelling van het boek is samengevat in de formule r > g: het netto rendement r op vermogen (rente, dividend enzovoort, na aftrek van belastingen) is historisch vrijwel altijd hoger geweest dan de economische groei g. In de bestudeerde periode schommelt r meestal ergens tussen de vier en vijf procent, terwijl de groei g voor het grootste deel van de geschiedenis beneden de één procent is geweest. r > g heeft tot gevolg dat de rijken rijker worden, in zowel absolute als relatieve zin: het aandeel van arbeid in het nationaal inkomen daalt ten opzichte van het aandeel van kapitaal. Omdat bovendien de spaarquote hoger is voor grotere vermogens (consumptie is niet evenredig aan vermogen) neemt de ongelijkheid tussen de vermogensbezitters nog sterker toe. Van vrije markt naar levenswebeconomie 5 Economie van het planetaire huishouden

Toelichting op de lezing uit 1 Tessalonicenzen 4 : 13-18

Toelichting op de lezing uit 1 Tessalonicenzen 4 : 13-18 Toelichting op de lezing uit 1 Tessalonicenzen 4 : 13-18 De apostel Paulus onderhield tijdens zijn zendingsreizen per brief contact met de gemeenten die hij gesticht had. In die brieven ging hij in op

Nadere informatie

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel)

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel) Wat is realiteit? De realiteit is de wereld waarin we verblijven met alles wat er is. Deze realiteit is perfect. Iedere mogelijkheid die we als mens hebben wordt door de realiteit bepaald. Is het er, dan

Nadere informatie

Doel van Bijbelstudie

Doel van Bijbelstudie Bijbelstudie Hebreeën 4:12 Want het woord Gods is levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard en het dringt door, zó diep, dat het vaneen scheidt ziel en geest, gewrichten en merg, en het

Nadere informatie

Levensopdracht op doodsdagen

Levensopdracht op doodsdagen Hoofdstuk 1 Levensopdracht op doodsdagen Het volk van Israël heeft het moeilijk in Egypte. Het wordt verdrukt. We zijn geneigd om negatief te kijken naar tijden van verdrukking, maar de Bijbel spreekt

Nadere informatie

Omgaan met. verleiding

Omgaan met. verleiding Omgaan met verleiding Vaak kijken we op naar waar we willen zijn, bovenaan de ladder, en nog voordat we begonnen zijn met klimmen zakt de moed ons in de schoenen; dat haal ik nooit, zo zal ik nooit kunnen

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Afscheid nemen betekent loslaten. We hebben in het afgelopen jaar afscheid moeten nemen van een aantal mensen. We zullen straks hun namen noemen, één

Nadere informatie

In een notendop. 1 De Visie van het Netwerk Stadslandbouw Antwerpen. Het Netwerk stadslandbouw Antwerpen is

In een notendop. 1 De Visie van het Netwerk Stadslandbouw Antwerpen. Het Netwerk stadslandbouw Antwerpen is 1 De Visie van het Netwerk Stadslandbouw Antwerpen In een notendop Het Netwerk stadslandbouw Antwerpen is Een netwerk van lokale boeren en andere betrokken partners Een aanspreekpunt voor Stadslandbouw

Nadere informatie

Big Ideas Great STEM. Katrien Strubbe

Big Ideas Great STEM. Katrien Strubbe + Big Ideas Great STEM Katrien Strubbe (Natuur)wetenschappen: doelen 2 Natuurwetenschappen geven leerlingen een fundamenteel en duurzaam inzicht in de structuren en processen die de mens, de natuur en

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

Informatie 17 december 2015

Informatie 17 december 2015 Informatie 17 december 2015 ARMOEDE: FEITEN EN CIJFERS Ondanks het aflopen van de economische recessie, is de armoede in Nederland het afgelopen jaar verder gestegen. Vooral het aantal huishoudens dat

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 400 Nota over de toestand van s Rijks Financiën Nr. 42 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Deel 1. Het voortraject. inkomen en kapitaal

Deel 1. Het voortraject. inkomen en kapitaal Deel 1 inkomen en kapitaal Het voortraject Met het motto waarmee Thomas Piketty de introductie van zijn boek over de verdeling van kapitaal begint, maakt de schrijver meteen duidelijk waar hij staat als

Nadere informatie

COMPENDIUM VAN DE SOCIALE LEER VAN DE KERK

COMPENDIUM VAN DE SOCIALE LEER VAN DE KERK COMPENDIUM VAN DE SOCIALE LEER VAN DE KERK INHOUDSTAFEL INLEIDING Een integraal en solidair humanisme a) Bij het aanbreken van het derde millennium 1 b) De betekenis van dit document 3 c) Ten dienste van

Nadere informatie

NIEUWE NIVELLERINGS- POLITIEK

NIEUWE NIVELLERINGS- POLITIEK NIEUWE NIVELLERINGS- POLITIEK Jesse Klaver november 2014 NIEUWE NIVELLERINGSPOLITIEK De kloof tussen arm en rijk in Nederland neemt toe. GroenLinks pleit daarom bij het bezoek van Thomas Piketty aan Nederland

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Piketty: opmerkingen bij een nieuw icoon. Floris Heukelom

Piketty: opmerkingen bij een nieuw icoon. Floris Heukelom Piketty: opmerkingen bij een nieuw icoon Floris Heukelom f.heukelom@fm.ru.nl Inhoud presentatie Wat zegt Piketty precies? Vanwaar de snelle en enorme impact? Kritiek op Piketty Wat moeten we er van vinden?

Nadere informatie

Kerk en duurzaamheid. Van duurzaamheid naar levenskunst

Kerk en duurzaamheid. Van duurzaamheid naar levenskunst Kerk en duurzaamheid Van duurzaamheid naar levenskunst Duurzaamheid hangt in de lucht. Je kunt geen blad meer openslaan of je oog valt op duurzame producten. Bijna elk zichzelf respecterend bedrijf of

Nadere informatie

geloof en wetenschap Prof.dr. Cees Dekker Kavli Institute of NanoScience Delft http://www.mb.tn.tudelft.nl

geloof en wetenschap Prof.dr. Cees Dekker Kavli Institute of NanoScience Delft http://www.mb.tn.tudelft.nl geloof en wetenschap Prof.dr. Cees Dekker Kavli Institute of NanoScience Delft http://www.mb.tn.tudelft.nl Utrecht, 16-6-2006 1. Is het waar, dat recente vondsten in de wetenschap Godsgeloof verzwakken?

Nadere informatie

ER IS GENOEG VOOR IEDEREEN. SP-voorstel voor een eerlijke verdeling van de lasten in Rotterdam

ER IS GENOEG VOOR IEDEREEN. SP-voorstel voor een eerlijke verdeling van de lasten in Rotterdam ER IS GENOEG VOOR IEDEREEN SP-voorstel voor een eerlijke verdeling van de lasten in Rotterdam Initiatiefvoorstel SP Rotterdam maart 2015 Er is genoeg voor iedereen SP-voorstel voor een eerlijke verdeling

Nadere informatie

Ons economische zelf. Over leven in een verdeelde wereld en hoe we samen ongedwongen naar huis kunnen gaan

Ons economische zelf. Over leven in een verdeelde wereld en hoe we samen ongedwongen naar huis kunnen gaan Ons economische zelf Over leven in een verdeelde wereld en hoe we samen ongedwongen naar huis kunnen gaan Plaatjes invoegen Contrast tussen overvloed en gebrek Contrast tussen genieten van materie en uitbuiten

Nadere informatie

26 oktober 2014 Nationale Bijbelzondag. Echt geluk is voor.. Bij de zaligsprekingen uit de Bijbel in Gewone Taal Mattheüs 5 : 1-12

26 oktober 2014 Nationale Bijbelzondag. Echt geluk is voor.. Bij de zaligsprekingen uit de Bijbel in Gewone Taal Mattheüs 5 : 1-12 26 oktober 2014 Nationale Bijbelzondag. Echt geluk is voor.. Bij de zaligsprekingen uit de Bijbel in Gewone Taal Mattheüs 5 : 1-12 Een initiatief van het Nederlands Bijbelgenootschap om de Bijbel op een

Nadere informatie

Dat we hier vanavond bij elkaar zijn wordt vooral bepaald door de wereldse kalender. En niet de kalender van de christelijke feesten.

Dat we hier vanavond bij elkaar zijn wordt vooral bepaald door de wereldse kalender. En niet de kalender van de christelijke feesten. Preek op Oudjaarsavond 2013 Dat we hier vanavond bij elkaar zijn wordt vooral bepaald door de wereldse kalender. En niet de kalender van de christelijke feesten. Oudjaarsdag: het lijkt een dag als alle

Nadere informatie

Namen van God en van Christus in de eerste brief aan Timoteüs

Namen van God en van Christus in de eerste brief aan Timoteüs Kris Tavernier Namen van God en van Christus in de eerste brief aan Timoteüs 1 Timoteüs 1-6 Het is mijn bedoeling in dit artikel een overzicht te geven van de namen van God en van Zijn Zoon Jezus, die

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

UW KLANTPROFIEL. Vult u onderstaande vragen nauwkeurig in. ALGEMEEN - DOEL ALGEMEEN - TOEKOMSTPERSPECTIEF

UW KLANTPROFIEL. Vult u onderstaande vragen nauwkeurig in. ALGEMEEN - DOEL ALGEMEEN - TOEKOMSTPERSPECTIEF UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

Duurzaamheid in het beroep A

Duurzaamheid in het beroep A Keuzedeel mbo Duurzaamheid in het beroep A behorend bij één of meerdere kwalificaties mbo Op dit moment is een wijziging van de WEB in voorbereiding waarmee de positie van keuzedelen in de kwalificatiestructuur

Nadere informatie

Gemeente van Jezus Christus, Misschien kent u het verhaal van de man in de put?! Een man viel in een put en kon er niet meer uit.

Gemeente van Jezus Christus, Misschien kent u het verhaal van de man in de put?! Een man viel in een put en kon er niet meer uit. WOORDEN VAN UITLEG Gemeente van Jezus Christus, Misschien kent u het verhaal van de man in de put?! Een man viel in een put en kon er niet meer uit. Een meelevend iemand kwam langs en sprak: ik voel met

Nadere informatie

1.3.1. De samenleving is organisch 26 1.3.2. De nationalistische correctie van het sociaal contract 28

1.3.1. De samenleving is organisch 26 1.3.2. De nationalistische correctie van het sociaal contract 28 Inhoud Over deze analyse 13 De structuur van dit onderzoek 14 De bronnen en citaten 16 Referenties 17 Dankwoord 17 1. Inleiding. De Wever en de schaduw van Burke 19 1.1. Edmund Burke, een moderne held?

Nadere informatie

Vijf redenen waarom dit waar is

Vijf redenen waarom dit waar is Les 14 Eeuwige zekerheid Vijf redenen waarom dit waar is In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Dag 1 Is de echte (ware) gelovige voor eeuwig veilig en geborgen in Christus? Voor

Nadere informatie

Crises en kansen: van klimaatverandering tot circulaire economie

Crises en kansen: van klimaatverandering tot circulaire economie Crises en kansen: van klimaatverandering tot circulaire economie Inhoud Inleiding Uit de interviews / circulaire economie Afronding Overzicht jaren met hoogst gemeten temperatuur Wereldgemiddelde oppervlaktetemperatuursverandering

Nadere informatie

Tijd van pruiken en revoluties 1700 1800

Tijd van pruiken en revoluties 1700 1800 Onderzoeksvraag: Op welke gebieden wilden de Verlichtingsfilosofen de bestaande maatschappij veranderen? Rationalisme = het gebruiken van gezond verstand (rede/ratio) waarbij kennis gaat boven tradities

Nadere informatie

HET PRACHTIGE RISICO VAN ONDERWIJS Gert Biesta Brunel University London ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten

HET PRACHTIGE RISICO VAN ONDERWIJS Gert Biesta Brunel University London ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten HET PRACHTIGE RISICO VAN ONDERWIJS Gert Biesta Brunel University London ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten DE SCHOOL KNECHT VAN TWEE MEESTERS? Carlo Goldoni (1707-1793) de dubbele geschiedenis van de school

Nadere informatie

Vol verwachting Full of expectation

Vol verwachting Full of expectation Vol verwachting Full of expectation Vol verwachting Full of expectation Ik weet bijna zeker dat de Nederlanders in de zaal in hun hoofd deze zin al hebben afgemaakt ( klopt ons hart.) Snap ik ook wel,

Nadere informatie

Studierichtingen voor de derde graad

Studierichtingen voor de derde graad Studierichtingen voor de derde graad In de derde graad bestaan alle richtingen, behalve humane wetenschappen uit twee hoofddomeinen. Er wordt naast de algemene basis gekozen voor een pakket vakken dat

Nadere informatie

THEMA 3: EEN BIJBELSE MENSVISIE

THEMA 3: EEN BIJBELSE MENSVISIE THEMA 3: EEN BIJBELSE MENSVISIE TEKST 1 In een bijbels perspectief verschijnt de mens als faiblesse et promesse. Mensen zijn tezelfdertijd eindig onvolkomen en oneindig beloftevol. Beperkt, kwetsbaar,

Nadere informatie

Quizvragen met spelidee en werkbladen

Quizvragen met spelidee en werkbladen Quizvragen met spelidee en werkbladen De eerste letters van de goede antwoorden maken een nieuwe zin. (rode letters) Schrijf de antwoorden in het rooster van het werkblad, en je leest van boven naar beneden

Nadere informatie

INLEIDING TOT DE MARXISTISCHE ECONOMIE

INLEIDING TOT DE MARXISTISCHE ECONOMIE INLEIDING TOT DE MARXISTISCHE ECONOMIE 2. Bewegingswetten van het kapitalisme Nick Deschacht Wat is het kapitalisme? Het korte antwoord was: Het kapitalisme is een productiewijze gekenmerkt door veralgemeende

Nadere informatie

PETRUS EN DE KRACHT VAN HET GEBED

PETRUS EN DE KRACHT VAN HET GEBED Bijbel voor Kinderen presenteert PETRUS EN DE KRACHT VAN HET GEBED Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Janie Forest Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd

Nadere informatie

Duurzaamheid in het beroep B

Duurzaamheid in het beroep B Keuzedeel mbo Duurzaamheid in het beroep B behorend bij één of meerdere kwalificaties mbo Op dit moment is een wijziging van de WEB in voorbereiding waarmee de positie van keuzedelen in de kwalificatiestructuur

Nadere informatie

Argumentenkaart Deeltijdwerken 3. Samenleving. Wat zijn de voor- en nadelen voor de samenleving als vrouwen meer gaan werken?

Argumentenkaart Deeltijdwerken 3. Samenleving. Wat zijn de voor- en nadelen voor de samenleving als vrouwen meer gaan werken? Argumenten Deeltijdwerken Wat zijn de - en nadelen de samenleving als meer gaan werken? Argumenten Deeltijdwerken Wat zijn de - en nadelen de samenleving als meer gaan werken? Argumenten Deeltijdwerken

Nadere informatie

De meest revolutionaire momenten belicht, de momenten waarin iets gebeurde waardoor nieuwe dingen ontstonden.

De meest revolutionaire momenten belicht, de momenten waarin iets gebeurde waardoor nieuwe dingen ontstonden. De acht drempels van David Christian. De meest revolutionaire momenten belicht, de momenten waarin iets gebeurde waardoor nieuwe dingen ontstonden. De Big Bang. De sterren lichten op. Nieuwe chemische

Nadere informatie

De doop in de Heilige Geest

De doop in de Heilige Geest Door het geloof in Jezus Christus uit te spreken leeft de gelovige, als ziel, via het lichaam (de mond) in relatie met God de Vader. Dit wordt uitgelegd in de studie Bekering. 1 Door Jezus de autoriteit

Nadere informatie

spelregels Paul de Leeuw

spelregels Paul de Leeuw spelregels Paul de Leeuw In onvoorspelbaar strijd je alleen of in teams tegen elkaar. Het spel draait om het verzamelen van bitterballen en bamihapjes. Heb jij aan het eind van het spel de meeste bitterballen

Nadere informatie

Functioneren van het voedselweb in het Eems estuarium onder gemiddelde en extreme omstandigheden

Functioneren van het voedselweb in het Eems estuarium onder gemiddelde en extreme omstandigheden Functioneren van het voedselweb in het Eems estuarium onder gemiddelde en extreme omstandigheden Victor N. de Jonge, november 2013 Het Eems estuarium vormt ecologisch gezien één groot geheel, maar dat

Nadere informatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Weet jij in welke opzichten jij en je partner een prima relatie hebben en in welke opzichten je nog wat kunt verbeteren? Na het doen van de test en het lezen van de resultaten,

Nadere informatie

Uit een inleiding en gesprek te Gouda 14 mei 2008 -

Uit een inleiding en gesprek te Gouda 14 mei 2008 - Jaargang 9 nr. 10 ( 3 juni 2008) Non-dualiteit van de ervaring Uit een inleiding en gesprek te Gouda 14 mei 2008 - Ja, we hebben het hier steeds over het herkennen van non-dualiteit. Het is duidelijk:

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

Cynisme over de politiek

Cynisme over de politiek Cynisme over de politiek Een profiel van ontevreden burgers Dr. Pieter van Wijnen Waar mensen samenleven, zijn verschillende wensen en belangen. Een democratische samenleving heeft als doel dat politici

Nadere informatie

Ontmoetingskerk Laren NH - 24 november 2013 Psalm 103

Ontmoetingskerk Laren NH - 24 november 2013 Psalm 103 Ontmoetingskerk Laren NH - 24 november 2013 Psalm 103 Het is hard, maar waar: vroeg of laat word je vergeten. Het menselijk leven lijkt op een bloem op het veld, zegt de psalm die we lazen. Je komt op,

Nadere informatie

5.6 Het Nederlands hoger onderwijs in internationaal perspectief

5.6 Het Nederlands hoger onderwijs in internationaal perspectief 5.6 Het s hoger onderwijs in internationaal perspectief In de meeste landen van de is de vraag naar hoger onderwijs tussen 1995 en 2002 fors gegroeid. Ook in gaat een steeds groter deel van de bevolking

Nadere informatie

1. Met andere ogen. Wetenschap en levensbeschouwing. De wereld achter de feiten

1. Met andere ogen. Wetenschap en levensbeschouwing. De wereld achter de feiten 1. Met andere ogen Wetenschap en levensbeschouwing De wereld achter de feiten Dit boek gaat over economie. Dat is de wetenschap die mensen bestudeert in hun streven naar welvaart. Het lijkt wel of economie

Nadere informatie

Examen VWO. Wiskunde A1,2 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Wiskunde A1,2 (nieuwe stijl) Wiskunde A1,2 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 31 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 0 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014 Nummer 6 juni 2014 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014 Factsheet Ondanks eerste tekenen dat de economie weer aantrekt blijft de werkloosheid. Negen procent van de Amsterdamse beroepsbevolking is werkloos

Nadere informatie

Duurzaamheid in het beroep B

Duurzaamheid in het beroep B Keuzedeel mbo Duurzaamheid in het beroep B gekoppeld aan één of meerdere kwalificaties mbo Code K0029 Penvoerder: Sectorkamer techniek en gebouwde omgeving Gevalideerd door: Sectorkamer techniek en gebouwde

Nadere informatie

Toelichting bij de Korte Verhandeling van Spinoza Nummer 4

Toelichting bij de Korte Verhandeling van Spinoza Nummer 4 Toelichting bij de Korte Verhandeling van Spinoza Nummer 4 Deel 1, Hoofdstuk 3 Dat de Natuur de oorzaak is. Rikus Koops 15 juni 2012 Versie 1.0 In de vorige toelichting heb ik de organisatie van de Natuur

Nadere informatie

ondersteuning voor evangelieverkondiging aan het joodse volk over Israël en het Jodendom handleiding voor de catecheet

ondersteuning voor evangelieverkondiging aan het joodse volk over Israël en het Jodendom handleiding voor de catecheet ondersteuning voor evangelieverkondiging aan het joodse volk over Israël en het Jodendom handleiding voor de catecheet les 1 - Jezus is een Jood Catechisanten beseffen dat Jezus een Jood is, denken erover

Nadere informatie

LIEFHEBBEN: Elkaar aanvaarden in een gemeenschap van mafketels

LIEFHEBBEN: Elkaar aanvaarden in een gemeenschap van mafketels LIEFHEBBEN: Elkaar aanvaarden in een gemeenschap van mafketels Zoals de Vader mij zond, zend ik ook jullie. Jezus We houden van iemand wanneer we het goede voor hen zoeken als doel op zich. Dallas Willard

Nadere informatie

Jaar A - Jezus! Samen op weg

Jaar A - Jezus! Samen op weg B I J L A G E B I J J A A R A Gebeden en liederen GEBEDEN GEKEND IN HEEL DE WERELD INHOUDSTAFEL Onze Vader Onze Vader, die in de Hemel zijt, Uw Naam worde geheiligd, Uw Rijk kome, Uw wil geschiede op aarde

Nadere informatie

PETRUS EN DE KRACHT VAN HET GEBED

PETRUS EN DE KRACHT VAN HET GEBED Bijbel voor Kinderen presenteert PETRUS EN DE KRACHT VAN HET GEBED Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Janie Forest Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd

Nadere informatie

Informatie 10 januari 2015

Informatie 10 januari 2015 Informatie 10 januari 2015 ARMOEDE: FEITEN EN CIJFERS ARMOEDE WERELDWIJD Wereldwijd leven ongeveer 1,2 miljard mensen in absolute armoede leven: zij beschikken niet over basisbehoeften zoals schoon drinkwater,

Nadere informatie

Bewust Omgaan met een Verslaving

Bewust Omgaan met een Verslaving Bewust Omgaan met een Verslaving Dit stuk biedt enkele handvatten om bewust te leren omgaan met je verslaving. Misschien denk je op dit punt wel dat je er niet mee om wil léren gaan, maar dat je er gewoon

Nadere informatie

Preek 8 mei 2016 met Hemelvaart afbeeldingen

Preek 8 mei 2016 met Hemelvaart afbeeldingen Lieve gemeente, Afgelopen donderdag was het Hemelvaartsdag. Een feest waar we ons als vrijzinnigen niet zo heel veel bij voor kunnen stellen. Wat moeten we van dit verhaal nog geloven en wat heeft het

Nadere informatie

Duurzaam Eten: Gifkaart Soest

Duurzaam Eten: Gifkaart Soest DUURZAAMHEIDSMARKT SOEST 29 OKTOBER 2016 Duurzaam Eten: Gifkaart Soest EetbaarSoest een project van Stichting Trees for Peace en IVN Göran Christiansson goran@treesforpeace.nl Kaart: wikiepdia.org Doel

Nadere informatie

Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis. Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13

Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis. Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13 Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13 De teksten gelezen De twee schriftlezingen geven twee manieren van kijken naar God : Spreuken (het lied van de wijsheid)

Nadere informatie

Waarom doet Hij dat zo? Om de diepste bedoeling van Gods geboden aan te geven. Daar kom ik straks op terug. Hij geeft in de Bergrede de beloften en

Waarom doet Hij dat zo? Om de diepste bedoeling van Gods geboden aan te geven. Daar kom ik straks op terug. Hij geeft in de Bergrede de beloften en 1 De Bijbel open 2013 5 (02-02) Vandaag bespreken we een vraag over de betekenis van de Wet die God aan Israel gaf voor de christelijke gemeente van het Nieuwe Testament en dus voor ons. Is het zo dat

Nadere informatie

De Bijbel Open (23-02)

De Bijbel Open (23-02) 1 De Bijbel Open 2013 8 (23-02) Zoals u wellicht weet vieren veel christenen dit jaar het feit dat de Heidelbergse Catechismus (HC) 450 jaar geleden werd gepubliceerd. Ik denk dat er nauwelijks een ander

Nadere informatie

KLANTPROFIEL VOOR DHR. HYPOTHEEK

KLANTPROFIEL VOOR DHR. HYPOTHEEK UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

Examen VWO. tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VWO. tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VWO 2010 tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30-16.30 uur oud programma wiskunde A1,2 Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 20 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 82 punten te

Nadere informatie

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I Preek Gemeente van Christus, De mooiste dingen in het leven kun je niet als erfernis wegschenken Let er maar eens op. De belangrijkste dingen zijn geen erfstuk. Zeker, je kunt mooie spulletjes erven. Of

Nadere informatie

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen Samenvatting Er bestaan al jaren de zogeheten Richtlijnen voor goede voeding, die beschrijven wat een gezonde voeding inhoudt. Maar in hoeverre is een gezonde voeding ook duurzaam? Daarover gaat dit advies.

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde A 12 VWO I

Eindexamen wiskunde A 12 VWO I Eindexamen wiskunde A VWO 2001 - I Opgave 1 Contradansen Een Engelse contradans is een muziekstuk dat uit twee delen bestaat. Ieder deel bestaat uit acht maten. In het boekje Musik mit Würfeln staat een

Nadere informatie

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson De Jefferson Bijbel Thomas Jefferson Vertaald en ingeleid door: Sadije Bunjaku & Thomas Heij Inhoud Inleiding 1. De geheime Bijbel van Thomas Jefferson 2. De filosofische president Het leven van Thomas

Nadere informatie

Gehele lied 2x zingen 1. We zijn hier bij elkaar om de Koning te ontmoeten. We zijn hier bij elkaar om te eren onze Heer.

Gehele lied 2x zingen 1. We zijn hier bij elkaar om de Koning te ontmoeten. We zijn hier bij elkaar om te eren onze Heer. Gehele lied 2x zingen 1. We zijn hier bij elkaar om de Koning te ontmoeten. We zijn hier bij elkaar om te eren onze Heer. 2. We zijn hier bij elkaar om te vieren dat Hij goed is. En wij prijzen en aanbidden

Nadere informatie

Van Bethlehem tot Golgotha

Van Bethlehem tot Golgotha Van Bethlehem tot Golgotha Het Mysterie van Inwijding Esoterische Begrippen Elly Lichtenberg De Bijbel, een mystiek verhaal of..? Deel I De Bijbel: een mystiek verhaal of..? Is het evangelieverhaal juist?

Nadere informatie

Saamhorigheid. Helper. Godsdiensten Klimaat Gerechtigheid. Ambities. Zichtbaarheid. Uw geloof. Geld voor oecumene: een kwestie van geloof

Saamhorigheid. Helper. Godsdiensten Klimaat Gerechtigheid. Ambities. Zichtbaarheid. Uw geloof. Geld voor oecumene: een kwestie van geloof Helper Saamhorigheid Godsdiensten Klimaat Gerechtigheid Ambities Zichtbaarheid Uw geloof Geld voor oecumene: een kwestie van geloof Geld voor oecumene: Als u geld geeft voor oecumene draagt u bij aan de

Nadere informatie

Liefhebben (279, 281, 353, 359) 279. Houden van de ander doe je in de mate waarin je van je zelf houdt. Lieve mensen 22 juli 2012

Liefhebben (279, 281, 353, 359) 279. Houden van de ander doe je in de mate waarin je van je zelf houdt. Lieve mensen 22 juli 2012 Liefhebben (279, 281, 353, 359) 279. Houden van de ander doe je in de mate waarin je van je zelf houdt Lieve mensen 22 juli 2012 Er ligt een verband tussen het houden van jezelf en het houden van de ander.

Nadere informatie

WEEK ÉÉN JOHN MAIN OSB, MONASTERY WITHOUT WALLS P.115

WEEK ÉÉN JOHN MAIN OSB, MONASTERY WITHOUT WALLS P.115 WEEK ÉÉN De reis is eenvoudig. Het vereist een bepaalde visie op het belang, een zekere nederigheid om te beginnen, en een zekere trouw en moed om vol te houden. Vóór alles echter de bereidheid om je te

Nadere informatie

Niche-regime-interactie in de circulaire economie in Nederland

Niche-regime-interactie in de circulaire economie in Nederland Niche-regime-interactie in de circulaire economie in Nederland Charlie Spork 27 juni 2016, Brussel Inhoud 1. Fysisch-ecologisch perspectief op circulaire economie 2. Drie toekomstpaden 3. Niche-regime

Nadere informatie

Motieven 1: Een wereld

Motieven 1: Een wereld Motieven 1: Een wereld Doelstellingen: Doel eerste subthema Een wereld om vrij te zijn De catechisanten leren inzien dat vrijheid in Bijbelse zin bij het leven van mensen hoort en ze vormen een mening

Nadere informatie

Keurmerk: Duurzame school

Keurmerk: Duurzame school Keurmerk: Duurzame school Doorlopende leerlijn voor duurzame ontwikkeling van basisonderwijs (PO) t/m voortgezet onderwijs (VO) PO-1 Kennis en inzicht (weten) Vaardigheden (kunnen) Houding (willen) Begrippen

Nadere informatie

Domein GTST havo. 1) Gezinnen, bedrijven, overheid en buitenland; of anders geformuleerd: (C + I + O + E M)

Domein GTST havo. 1) Gezinnen, bedrijven, overheid en buitenland; of anders geformuleerd: (C + I + O + E M) 1) Geef de omschrijving van trendmatige groei. 2) Wat houdt conjunctuurgolf in? 3) Noem 5 conjunctuurindicatoren. 4) Leg uit waarom bij hoogconjunctuur de bedrijfswinsten zullen stijgen. 5) Leg uit waarom

Nadere informatie

Hoger onderwijs als investering, consumptie of aanpassing aan sociale normen: gevolgen voor onderwijsmismatch bij hoger opgeleiden

Hoger onderwijs als investering, consumptie of aanpassing aan sociale normen: gevolgen voor onderwijsmismatch bij hoger opgeleiden Hoger onderwijs als investering, of aanpassing aan sociale normen: gevolgen voor onderwijsmismatch bij hoger opgeleiden Sana Sellami (KU Leuven Campus Brussel / Dept Alg. Ec., UA) Dieter Verhaest (KU Leuven

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen Tijdvak 7 Toetsvragen 1 In de Tijd van Pruiken en Revoluties hielden kooplieden uit de Republiek zich bezig met de zogenaamde driehoekshandel. Tussen welke gebieden vond deze driehoekshandel plaats? A

Nadere informatie

De essentie van het geluk

De essentie van het geluk De essentie van het geluk Ook verschenen van Zijne Heiligheid de Dalai Lama bij Xander Uitgevers De diepte van het zijn (2013) De kunst van relaties (2013) Geloven in harmonie (2013) Open je hart (2013)

Nadere informatie

De Bijbel open (01-12)

De Bijbel open (01-12) 1 De Bijbel open 2012 47 (01-12) In de komende adventsweken staan we stil bij vier personen uit Hebr. 11. Het gaat om Henoch, Noach, Abraham en om Mozes. In het leven van deze mensen in het OT wordt iets

Nadere informatie

Gemeente van onze Here Jezus Christus,

Gemeente van onze Here Jezus Christus, Gemeente van onze Here Jezus Christus, Echt gelukkig! Dat is het thema waar we vanochtend over na gaan denken. En misschien denkt u wel: Wat heeft dat thema nu met deze tekst te maken, Die gaat toch over

Nadere informatie

Doorbreek je belemmerende overtuigingen!

Doorbreek je belemmerende overtuigingen! Doorbreek je belemmerende overtuigingen! Herken je het dat je soms dingen toch op dezelfde manier blijft doen, terwijl je het eigenlijk anders wilde? Dat het je niet lukt om de verandering te maken? Als

Nadere informatie

19 FEBRUARI 2006, 7e zondag door het jaar, B

19 FEBRUARI 2006, 7e zondag door het jaar, B NAAMOPGAVE: GROEIEN 19 FEBRUARI 2006, 7e zondag door het jaar, B Intredelied: Kijk eens om je heen Verwelkoming: Welkom in deze viering, heel speciaal aan jullie, vormelingen. Vandaag gaan jullie het zeggen,

Nadere informatie

HC zd. 3 nr. 32. dia 1

HC zd. 3 nr. 32. dia 1 HC zd. 3 nr. 32 deze zondag verzet zich tegen fatalisme als grondtrek van veel menselijk denken fatalisme wil zeggen dat het gaat zoals de goden besloten hebben jij kunt daar niets aan veranderen dia 1

Nadere informatie

Zondag 11 oktober 2015 - Stem van mensen, stem van God. Bij Marcus 10 : 17-27 en lied 828

Zondag 11 oktober 2015 - Stem van mensen, stem van God. Bij Marcus 10 : 17-27 en lied 828 Zondag 11 oktober 2015 - Stem van mensen, stem van God Bij Marcus 10 : 17-27 en lied 828 Het verhaal van de rijke jongeling is een heel confronterend verhaal. Het is denk ik het enige roepingsverhaal in

Nadere informatie

Filosofisch Café Socrates 2014. Dienstencentrum de Roos Beekstraat 29 Weert. Trefcentrum Stramproy Fr. Strouxstraat 53 Stramproy.

Filosofisch Café Socrates 2014. Dienstencentrum de Roos Beekstraat 29 Weert. Trefcentrum Stramproy Fr. Strouxstraat 53 Stramproy. Filosofisch Café Socrates 2014 Dienstencentrum de Roos Beekstraat 29 Weert Trefcentrum Stramproy Fr. Strouxstraat 53 Stramproy Informatie Het was in mei 2011 de eerste keer in Weert dat het Filosofisch

Nadere informatie

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 NIVEAU: EXAMEN: VWO 2001-II De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen

Nadere informatie

De samenhang van de kosmische omstandigheden, de aardse omstandigheden en de dierenwereld met de mens

De samenhang van de kosmische omstandigheden, de aardse omstandigheden en de dierenwereld met de mens INHOUD AAN DE LEZER 11 I De samenhang van de kosmische omstandigheden, de aardse omstandigheden en de dierenwereld met de mens EERSTE VOORDRACHT Dornach, vrijdag 19 oktober 1923 15 De mens als mikrokosmos.

Nadere informatie

Het religieuze bevrijd van religie

Het religieuze bevrijd van religie Het religieuze bevrijd van religie John Dewey Gebaseerd op de Terry Lectures gehouden aan Yale University in 1934. Vertaald en ingeleid door Kees Hellingman ISVW UITGEVERS John Dewey 4 Wij, die nu leven,

Nadere informatie

Duurzaamheid in het beroep C

Duurzaamheid in het beroep C Keuzedeel mbo Duurzaamheid in het beroep C behorend bij één of meerdere kwalificaties mbo Op dit moment is een wijziging van de WEB in voorbereiding waarmee de positie van keuzedelen in de kwalificatiestructuur

Nadere informatie

Uw lijfrente komt vrij

Uw lijfrente komt vrij midden in het leven Uw lijfrente komt vrij De mogelijkheden Inhoud 5 6 7 8 9 11 16 17 Uw lijfrente komt vrij Uitstellen, verzamelen en kiezen Met pensioen Lijfrenten, welke uitkeringen zijn mogelijk?

Nadere informatie

De schepping van de mens Studieblad 6

De schepping van de mens Studieblad 6 -1- GODS PLAN MET MENSEN Dit is een uitgave van de Volle Evangelie Gemeente Immanuël Breda Auteur: Cees Visser (voorganger) De schepping van de mens Studieblad 6 Inleiding Mensbeeld Uitgangspunt Stof In

Nadere informatie