2 VERANTWOORD BELEGGEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "2 VERANTWOORD BELEGGEN"

Transcriptie

1 VER ANT WOORD BELEGGEN Samenvatting jaarverslag 2009

2 VERANTWOORD BEL Verantwoord beleggen loont en financieel en maatschappelijk rendement gaan heel goed samen. Verantwoord beleggen is het geheel van beleggingsactiviteiten waarbij bewust rekening wordt gehouden met de invloed van milieu-, sociale en corporate governance factoren. 2 VERANTWOORD BELEGGEN

3 EGGEN LOONT PGGM Vermogensbeheer B.V., de beleggingsorganisatie van uitvoeringsorganisatie PGGM N.V., en hierna PGGM genoemd, werkt voor de volgende pensioenfondsen: Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn, Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Particuliere Beveiliging, Stichting Beroepspensioenfonds voor Zelfstandige Kunstenaars AENA, Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus en Stichting Pensioenfonds Cultuur (per 1 maart 2010). Onze klanten zijn zelf eigenaar van hun vermogen en bepalen hun eigen beleggingsbeleid. PGGM geeft hen daarbij advies en beheert hun vermogen. Het vermogen van onze klanten willen wij zo verantwoord mogelijk beleggen. Wij sturen de beleggingen op basis van fundamentele risicofactoren in financiële markten. Zes overtuigingen vormen de leidraad voor ons handelen en onze toegevoegde waarde: geen hoog rendement zonder risico; risicodiversificatie is essentieel; toegevoegde waarde is haalbaar; kostenefficiëntie heeft impact; benut onze kracht als langetermijnbelegger; verantwoord beleggen loont. Verantwoord beleggen Verantwoord beleggen loont en financieel en maatschappelijk rendement gaan heel goed samen. Met verantwoord beleggen bedoelen wij het geheel van beleggingsactiviteiten waarbij bewust rekening wordt gehouden met de invloed van milieu-, sociale en corporate governance factoren (ESG). Dit is vastgelegd in ons Beleid Verantwoord Beleggen. Wij brengen verantwoord beleggen op verschillende manieren in de praktij. Zo nemen wij bij onze beleggingen ESG-factoren mee in onze beleggings beslissingen (ESG-integratie). Bovendien doen wij gerichte ESG-beleggingen waarbij wij beleggingen niet alleen beoordelen op het financiële rendement, maar ook op hun maatschappelijke relevantie. Ook bredere beleggingsactiviteiten als het stemmen namens onze klanten, het voeren van juridische procedures, het opzetten en uitvoeren van engagementprojecten en ons uitsluitingenbeleid zijn onderdeel van verantwoord beleggen. Verantwoord beleggen PGGM Juridische procedures VERANTWOORD BELEGGEN Uitsluitingen In dialoog met ondernemingen en markten ESG-integratie Gerichte ESGbeleggingen Stemmen op aandeelhoudersvergaderingen Beleid en transparantie Wij focussen op de volgende aandachtsgebieden: gezondheid, ondernemingsbestuur, klimaatverandering, mensenrechten en wapens. Deze thema s zijn tot stand gekomen na uitvoerige raadpleging van onze klanten, hun achterban en diverse maatschappelijke organisaties. PGGM, toen nog deel uitmakend van het huidige Pensioenfonds Zorg en Welzijn, is al sinds 1985 bezig met verantwoord beleggen. De financiële crisis heeft ons geleerd dat wij hier goed aan doen. Wij zijn allemaal gewezen op onze verantwoordelijkheden. Verder past verantwoord beleggen bij onze identiteit en die van onze klanten. PGGM wil graag een goede en dus verantwoorde belegger zijn. Daarbij past transparantie van het beleid en in de uitvoering. Deze samenvatting en ons Jaarverslag Verantwoord Beleggen zijn belangrijke uitingen daarvan. Wij willen ons blijven ontwikkelen. Reacties op deze publicatie en ons jaarverslag zijn zeer welkom. Johan van der Ende, CIO PGGM N.V. SAMENVATTING JAARVERSLAG VERANTWOORD BELEGGEN

4 Strategisch belang Verantwoord beleggen is voor PGGM van strategisch belang. Wij hebben daarom ons beleid in zes kernpunten geformuleerd, die voor alle beleggingscategorieën en -activiteiten gelden. Daarbij laten wij ons leiden door de Principles for Responsible Investment die de VN heeft opgesteld. Deze kernpunten zijn: financieel en maatschappelijk rendement gaan goed samen; benut rendementsbronnen waarbij de invloed van ESG-factoren van belang is; draag bij aan de kwaliteit en de continuïteit van ondernemingen door aandeelhouders actief te vertegenwoordigen; stel grenzen en bepaal keuzes op basis van onze identiteit; stimuleer partners in de financiële sector om verantwoord te beleggen; leg verantwoording af over doelen, activiteiten en resultaten op het gebied van verantwoord beleggen. Transparantie Verantwoord beleggen hangt nauw samen met transparantie. Wij willen een betrouwbare partner zijn en besteden daarom veel aandacht aan het rapporteren over ons beleid en de resultaten die wij behalen. Als het gaat om verantwoord beleggen is hierbij ons Jaarverslag Verantwoord Beleggen het belangrijkste document. Daarnaast publiceren wij periodiek het PGGM Kwartaalverslag Actief Aandeelhouderschap op onze website. Ook geven wij onze klanten de mogelijkheid om jaarlijks inzage te geven in de beleggingsportefeuille en in de partijen waarmee zij zaken doen via PGGM. Deelnemers van onze klanten hebben het recht om te weten hoe hun pensioengelden worden belegd. Daarom ondersteunen wij onze klanten bij hun communicatie hierover. Verder geven wij via een website inzicht in ons stemgedrag op aandeelhoudersvergaderingen. Doelstellingen 2009 De doelstellingen voor 2009 op het gebied van verantwoord beleggen heeft PGGM ruimschoots behaald. Ook namen wij onze verantwoordelijkheid tijdens vele aandeel houdersvergaderingen: zo stemden wij namens onze klanten wereldwijd op aandeelhoudersvergaderingen op meer dan agendapunten. In onze dialoog met ondernemingen hebben wij mooie successen geboekt. Een ander positief resultaat is dat ons uitsluitingenbeleid op minimaal 98% van de totale portefeuille daadwerkelijk wordt toegepast. Gezien de diversiteit van de beleggingscategorieën waarin wij beleggen is dit zeer hoog. Enkele activiteiten uitgelicht PGGM heeft een structureel plan opgesteld voor het integreren van ESG-factoren. Per beleggingscategorie zijn wij de ESG-factoren aan het inventariseren, implementeren en internaliseren. In 2009 hebben wij op dit gebied grote vooruitgang geboekt. De inventarisatietrajecten uit 2008 zijn in 2009 grotendeels geïmplementeerd. Dit heeft bijvoorbeeld geresulteerd in het beleid Responsible Investment policy for Real Estate. Op het gebied van engagement hebben wij een aantal concrete stappen gezet, onder andere in het kader van klimaatverandering en de schending van mensenrechten. Wij hebben op 99% van de aandeelhoudersvergaderingen gestemd namens onze klanten. Wij sloten in ondernemingen en 5 staatsobligaties uit. Ook hebben wij een begin gemaakt met het toepassen van ons uitsluitingenbeleid op hedge funds. Vooruitblik 2010 In 2010 willen wij de ESG-factoren in alle beleggingsactiviteiten inventariseren. Verder willen wij doorgaan met het wereldwijd stemmen namens onze klanten en willen wij het aantal engagementprojecten dat wij zelf uitvoeren verder laten toenemen. Ook streven wij naar een constante hoge dekking van het uitsluitingenbeleid. Daarbij blijven wij het belangrijk vinden om zo transparant mogelijk te communiceren over ons beleid en onze resultaten, onder meer via onze website. Daarom zullen wij het Beleid Verantwoord Beleggen en de beleidsdocumenten die hierbij horen verder actualiseren. De aanbevelingen uit het rapport Pensioen: Onzekere Zekerheid nemen wij mee in ons beleid. Kerngegevens Omvang totaal beheerd vermogen ( miljard, jaareinde) Omvang totaal beheerde aandelenportefeuille ( miljard, jaareinde) Aantal ondernemingen in de totale aandelenportefeuille (jaareinde) VERANTWOORD BELEGGEN

5 ACTIVITEITEN Gerichte ESG-beleggingen PGGM belegt in een aantal gevallen gericht in ESG-thema s. De totale omvang van deze gerichte ESG-beleggingen is gegroeid naar 2,6 miljard euro. Deze beleggingen hebben in principe altijd zowel een financieel als een maatschappelijk rendement en zijn binnen alle categorieën mogelijk. Een selectie van de gerichte ESG-beleggingen: Met de Responsible Equity Portfolio (REP) streeft PGGM naar een verantwoord rendement, dat minimaal gelijk is aan de benchmark. PGGM heeft in miljoen belegd in acht ondernemingen. Een goed voorbeeld is Geberit, een Zwitserse producent van toe- en afvoersystemen voor huishoudelijk water met een sterke focus op duurzaamheid. Binnen structured credit heeft PGGM een transactie afgesloten met Banco Santander. Het gaat om een belegging waarmee onder andere alternatieve energieprojecten op het gebied van zonne- en windenergie worden gefinancierd. AlpInvest (waarvan PGGM N.V. voor 50% eigenaar is) investeert namens PGGM in schone technologie (cleantech) via private equity. Daarbij wordt gezocht naar fondsen die een bijdrage leveren aan het verbeteren van het duurzame en efficiënte gebruik van natuurlijke bronnen en het verminderen van de impact op het milieu. Sinds 2008 investeert AlpInvest bijvoorbeeld in Quench USA via het fonds Element Partners, een onafhankelijke distributeur van drinkwaterzuiveringssystemen. PGGM investeert ook in infrastructuurfondsen die beleggen in duurzame energieprojecten vanwege het aantrekkelijk en stabiele rendement. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om het Nederlandse Ampèrefonds, dat belegt in onder andere windparken, zonne-energie en biomassacentrales. Andere voorbeelden zijn Hg Renewable Power Partners, dat belegt in onshore windparken en waterkracht projecten, en Fortis Clean Energy Fund, dat belegt in diverse vormen van duurzame energie. Via gespecialiseerde fondsmanagers belegt PGGM indirect in microkredieten. Met behulp van microkredieten kunnen families en kleine bedrijven zelf een beter bestaan opbouwen. PGGM belegt onder andere in een nieuw fonds van Grassroots Capital (USD 49 miljoen), gericht op microfinanciering in India. De strategische portefeuille van PGGM bestaat uit beleggingen met een strategisch karakter, zoals het belang van 6% in Triodos Bank. Verder belegt PGGM in Albright Capital Management ( 212 miljoen), gericht op opkomende markten. Actief stembeleid Het stemrecht is voor PGGM een van de belangrijkste rechten van aandeelhouders. Wij streven ernaar om wereldwijd altijd goed geïnformeerd namens onze klanten te stemmen. Dat hebben wij in 2009 gedaan op 99% van de aandeelhoudersvergaderingen. Het beleid Aandeelhouderschap Beursgenoteerde Ondernemingen fungeert hierbij als basis. Vanuit een eigen oordeel stemmen wij op alle aandelen van ondernemingen die op de Stemfocuslijst staan. Dit zijn onder meer ondernemingen die voor onze klanten van strategische waarde zijn, alle Nederlandse ondernemingen en ondernemingen waarin wij in financiële en/of procentuele zin grote belangen beheren. In 2009 voldeden 98 beursgenoteerde ondernemingen aan deze criteria. Bij het stemmen op aandelen van andere ondernemingen gebruiken wij een gespecialiseerde dienstverlener die stemt op basis van onze eigen stemrichtlijnen. Wij monitoren deze stemuitvoering vooraf en stemmen waar nodig zelf. Wij brengen ieder kwartaal een rapportage uit over ons stemgedrag en communiceren hier ook over op onze website. Engagement PGGM stimuleert ondernemingen en markten om hun beleid en activiteiten op ESG-vlak waar nodig aan te passen. Deze vorm van engagement is gericht op het tot stand brengen van een dialoog met onder andere ondernemingen, toezichthouders en beleidsmakers. Op basis van de thema s ondernemingsbestuur, mensenrechten, klimaatverandering en gezondheid hebben wij actieplannen gemaakt. In 2009 zijn 53 nieuwe engagementtrajecten gestart en hebben wij 81 engagementprojecten zelf uitgevoerd. Namens PGGM heeft het Britse F&C projecten uitgevoerd, gericht op 495 ondernemingen. Wij hebben alle ondernemingen in onze portefeuille die actief zijn in Soedan en Myanmar (Birma) gewezen op het risico van mensenrechtenschendingen. Wij willen deze ondernemingen bewust maken van deze risico s. Verder hebben wij intensief gesproken met Europarlementariërs over klimaatverandering en hebben aangedrongen op een krachtig akkoord in Kopenhagen. Wij richten ons daarbij op een klimaatbeleid in Europa en Nederland. SAMENVATTING JAARVERSLAG VERANTWOORD BELEGGEN

6 Ook hebben wij ons gericht op het verbeteren van de corporate governance richtlijnen en het uitoefenen van stemrecht, onder meer in Azië. Met de farma ceutische industrie zijn wij in gesprek over de toegang tot medicijnen. Daarnaast hebben wij de beleggersverklaring van de Access to Medicine Index ondertekend. Juridische procedures Binnen en buiten Nederland is PGGM betrokken bij juridische procedures. Wij maken onderscheid tussen actieve en passieve (zogeheten Class Actions) procedures. Wij gaan pas over tot een actieve juridische procedure als wij hiervoor duidelijk aanwijsbare redenen hebben, zoals fraude of vormen van ondeugdelijke corporate governance. De meeste juridische procedures betreffen ondernemingen in de Verenigde Staten, omdat wij daar een relatief groot deel van het vermogen van onze klanten hebben belegd. Beleggers hebben in de Verenigde Staten relatief weinig aandeelhoudersrechten om veranderingen in ondernemingen te realiseren. Dan is een juridische procedure een effectief en tactisch instrument om met ondernemingen in dialoog te gaan. Wij voeren een procedure: om een schadevergoeding te verkrijgen; om op lange termijn waarde te creëren; Gerichte ESG-beleggingen vanwege de continuïteit van de activiteiten van de onderneming; om goede corporate governance en goed ondernemingsgedrag te realiseren. In 2009 waren wij onder meer betrokken bij juridische procedures rond AIG, Shell en Bank of America. In totaal zijn de opbrengsten van passieve procedures in 2009 opgelopen tot 16,6 miljoen (cumulatief sinds 2004). Uitsluitingenbeleid Verantwoord beleggen betekent dat wij niet in alle entiteiten willen beleggen. Wij willen voorkomen dat wij namens onze klanten beleggen in ondernemingen die niet bij hen en ons passen. Zo sluiten wij ondernemingen uit die substantieel betrokken zijn bij de productie van en handel in controversiële wapens (zoals nucleaire wapens en landmijnen). Als er gevallen van mensenrechtenschendingen zijn vastgesteld binnen de invloedssfeer van een bepaalde onderneming, gaan wij in gesprek met die onderneming om te streven naar een verbetering van de situatie. Indien verbetering uitblijft, en verbetering ook niet meer te verwachten is, sluiten wij de onderneming uit. Doelstelling Omvang ESG-gerichte beleggingen/commitments ( miljoen) Percentage gerichte ESG-beleggingen in totaal beheerd vermogen 1,9% 3,3% 2,9% Stemmen Doelstelling Aantal aandeelhoudersvergaderingen (AVA s en BAVA s) waarop is gestemd Aantal uitgebrachte stemmen Aantal gestemde (B)AVA s als percentage van het totale aantal (B)AVA s 41% 92% 99% 95% Aantal gestemde (B)AVA s als percentage van de Stemfocuslijst 70% 99% 99% 99% Engagement Doelstelling Aantal ondernemingen waarmee indirect (via F&C) engagement is gevoerd Aantal ondernemingen waarmee direct engagement is gevoerd Waarde van de ondernemingen waarmee engagement is gevoerd als percentage van de beheerde aandelenportefeuille 41% 48% 48% 6 VERANTWOORD BELEGGEN

7 Verder sluiten wij staatsobligaties uit van een aantal landen. Wij baseren ons hierbij op uitspraken en sancties van de VN Veiligheidsraad en oproepen van de International Labour Organisation (ILO). Daarnaast gaan wij ook af op ons eigen oordeel als staten de bepalingen van ons uitsluitingenbeleid op grote schaal schenden, zonder positieve recente ontwikkelingen of uitzicht daarop in de nabije toekomst. Wij passen ons uitsluitingenbeleid ook op illiquide beleggingen toe. Omdat de lijst van uitgesloten aandelen en staatsobligaties alleen betrekking heeft op beursgenoteerde beleggingen, is het beleid zelf voor illiquide beleggingen het meest relevant. Ook in 2009 zijn de bepalingen uit het uitsluitingenbeleid opgenomen in contracten met onze beleggingspartners. Eind 2009 hebben wij vastgesteld dat 98% van onze portefeuille het uitsluitingenbeleid niet schendt. Dit wil niet zeggen dat de overige 2% dit beleid wel schendt, maar wij kunnen dit niet met zekerheid vaststellen. Eind 2009 stonden 33 ondernemingen op onze lijst van uit te sluiten aandelen: 32 vanwege de wapens die zij produceren en 1 vanwege de mensenrechten. Op de lijst van uitgesloten staatsobligaties stonden op dat moment 5 landen: Soedan, Somalië, Myanmar (Birma), Iran en Noord-Korea. Juridische procedures Actieve procedures Opbrengsten Class Actions Uitsluitingen Doelstelling Aantal uitgesloten ondernemingen Percentage van totaal beheerd vermogen dat door het uitsluitingenbeleid is gedekt 90% 98% 98% 98% Omvang uitsluitingen t.o.v. FTSE All World benchmark 0,9% 1,2% 1,2% SAMENVATTING JAARVERSLAG VERANTWOORD BELEGGEN

8 Colofon Deze samenvatting van het Jaarverslag Verantwoord Beleggen 2009 is een uitgave van PGGM. Het volledige jaarverslag kunt u lezen op onze website of opvragen bij de afdeling Responsible Investment. Dr. Marcel Jeucken Hoofd Responsible Investment PGGM Investments Kroostweg Noord DV Zeist Postbus AC Zeist Telefoon: Website: Disclaimer Wij bieden de samenvatting van het PGGM Jaarverslag Verantwoord Beleggen 2009 aan als een vorm van dienstverlening aan onze klanten en daarnaast aan overige geïnteresseerden. Hoewel wij de grootst mogelijke zorgvuldigheid in acht hebben genomen bij de samenstelling van deze samenvatting, kunnen wij niet garanderen dat deze informatie altijd volledig en/ of juist is. Evenmin garanderen wij dat het gebruik ervan leidt tot de juiste analyses voor specifieke doeleinden. Wij kunnen derhalve nimmer verantwoordelijk worden gehouden voor onder andere maar niet uitsluitend eventuele onvolkomenheden, onjuistheden en/of op een later tijdstip aangebrachte wijzigingen. Zonder onze voorafgaande schriftelijke toestemming is het gebruik van deze rapportage niet toegestaan anders dan het genoemde doel waarvoor wij deze rapportage hebben opgesteld maart 2010

Verantwoord beleggen 2012

Verantwoord beleggen 2012 Verantwoord beleggen 2012 Verantwoord beleggen Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW) is verantwoordelijk voor een goede fi nanciële uitvoering van de pensioenregeling. Tegelijkertijd hebben we een maatschappelijke

Nadere informatie

Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen. Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus

Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen. Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Juni 2014 1. Inleiding Dit Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen dient als leidraad en toetssteen

Nadere informatie

Verantwoord beleggen 2011

Verantwoord beleggen 2011 Verantwoord beleggen 2011 Verantwoord beleggen Pensioenfonds Zorg en Welzijn is verantwoordelijk voor een goede fi nanciële uitvoering van de pensioenregeling. Tegelijkertijd heeft het pensioenfonds een

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggen en Corporate Governance

Maatschappelijk Verantwoord Beleggen en Corporate Governance Maatschappelijk Verantwoord Beleggen en Corporate Governance Uitgave mei 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds SABIC, gevestigd te Sittard (het pensioenfonds

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance

Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance Uitgave april 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland, gevestigd te Heerlen (het

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandel en Maatschappelijk Verantwoord Beleggen In dit document wordt het Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid (MVB-beleid) van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie oktober 2015 1 Inhoudsopgave Waarom belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

pggm.nl PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen

pggm.nl PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen pggm.nl PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen Mei 2014 PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen Inleiding Dit document beschrijft de

Nadere informatie

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Maatschappelijk verantwoord beleggen Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Beleid ten aanzien van Maatschappelijk verantwoord beleggen Inleiding BPF Houthandel draagt

Nadere informatie

Seminar 'Aandeelhouderschap op de schop'

Seminar 'Aandeelhouderschap op de schop' Seminar 'Aandeelhouderschap op de schop' Case study collectief engagement 11 februari 2013 Ger Fehrenbach Senior Advisor Responsible Investment Stelling Institutionele beleggers dragen een grotere verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Jaarverslag Verantwoord Beleggen 2008

Jaarverslag Verantwoord Beleggen 2008 Jaarverslag Verantwoord Beleggen 2008 Jaarverslag Verantwoord Beleggen 2008 1 Jaarverslag Verantwoord Beleggen 2008 Inhoudsopgave Voorwoord 4 1. Profiel van PGGM Investments 6 1.1 PGGM is een uitvoeringsorganisatie

Nadere informatie

Jaarverslag verantwoord beleggen 2015

Jaarverslag verantwoord beleggen 2015 Jaarverslag verantwoord beleggen 2015 Ook in 2015 heeft Pensioenfonds Vervoer in het beleggingsbeleid en de uitvoering ervan weer een impuls kunnen geven aan maatschappelijke verantwoord beleggen. Nadat

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie 22 november 2013 1 Inhoudsopgave Wat belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen NOTITIE Van Aan CC Datum Betreft Sjoerd Hoogterp De leden van de beleggingscommissie 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Inleiding Het pensioenfonds Werk en (re)integratie (PWRI)

Nadere informatie

Verantwoord beleggen beleid Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten

Verantwoord beleggen beleid Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten Verantwoord beleggen beleid Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten Inleiding Fysiotherapeuten heeft als eerste doelstelling zorg te dragen voor een goed en betaalbaar pensioen. Binnen deze fiduciaire

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid SPMS en Maatschappelijk Verantwoord Beleggen In dit document wordt het Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid (MVB-beleid) van Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten (SPMS) uiteengezet. Dit

Nadere informatie

Beleid verantwoord beleggen Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn

Beleid verantwoord beleggen Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn Beleid verantwoord beleggen Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn Juni 2014 Inleiding In juni 2013 heeft het bestuur van Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn, hierna te noemen PFZW of het pensioenfonds,

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2014 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance. Versie 14-04-2016

Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance. Versie 14-04-2016 Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance Versie 14-04-2016 Versie 14-04-2016 Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance Deze brochure gaat over Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Ver ant woord Beleggen Jaarverslag 2009

Ver ant woord Beleggen Jaarverslag 2009 VER ANT WOORD BELEGGEN Jaarverslag 2009 Ver ant woord Beleggen Jaarverslag 2009 Inhoud Managementverklaring 4 Voorwoord 5 1. Profiel 6 1.1 PGGM N.V. is een uitvoeringsorganisatie 7 1.2 Onze activiteiten

Nadere informatie

Verantwoord beleggen: inspirerende noodzaak voor mens, milieu en onderneming.

Verantwoord beleggen: inspirerende noodzaak voor mens, milieu en onderneming. VER ANT WOORD BELEGGEN Samenvatting jaarverslag 2010 Verantwoord beleggen: inspirerende noodzaak voor mens, milieu en onderneming. 2 In de beleggingsactiviteiten houdt PGGM Vermogensbeheer B.V. (PGGM)

Nadere informatie

VERANTWOORD beleggen

VERANTWOORD beleggen VERANTWOORD beleggen Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW) is verantwoordelijk voor een goede financiële uitvoering van de pensioenregeling. Tegelijkertijd heeft het pensioenfonds een maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2014 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2013 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2015

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2015 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2015 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2015 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012 Achmea Pensioen- en Levensverzekering inzake gesepareerd beleggingsdepot Stichting Pensioenfonds Achmea Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2012

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

Beleidsdocument Maatschappelijk Verantwoord Beleggen. Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten januari 2017

Beleidsdocument Maatschappelijk Verantwoord Beleggen. Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten januari 2017 Beleidsdocument Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten januari 2017 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1. MVB en de relatie met algemene beleggingsbeginselen 4 2. Uitgangspunten

Nadere informatie

DoubleDividend Management B.V.

DoubleDividend Management B.V. Management B.V. Best practices voor betrokken aandeelhouderschap Amsterdam, januari 2015 Management B.V. Herengracht 252 1016 BV Amsterdam Tel: +31 20 520 7660 contact@doubledividend.nl KVK nr. 30199843

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324

Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324 Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Beleid maatschappelijk verantwoord beleggen... 3 2.1. Maatschappelijke verantwoordelijkheid...

Nadere informatie

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Consumentenbrief beleggingen van Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Introductie Een groot aantal brancheorganisaties waaronder DSI, DUFAS, NVB, VBA en VV&A hebben het initiatief genomen om Consumentenbrief

Nadere informatie

10 oktober 2014. Beleid Verantwoord Beleggen

10 oktober 2014. Beleid Verantwoord Beleggen 10 oktober 2014 Beleid Verantwoord Beleggen Beleid Verantwoord Beleggen SPW Verantwoord beleggen is voor SPW een belangrijk onderdeel van de beleggingsfilosofie en een integraal onderdeel van de beleggingsbeginselen.

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid SPMS en Maatschappelijk Verantwoord Beleggen In dit document wordt het Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid (MVB-beleid) van Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten (SPMS) uiteengezet. Dit

Nadere informatie

Investment beliefs. Uitgangspunten vermogensbeheer. bpfhibin.nl. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen

Investment beliefs. Uitgangspunten vermogensbeheer. bpfhibin.nl. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen Investment beliefs bpfhibin.nl stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen Uitgangspunten vermogensbeheer Milieu, maatschappij en corporate governance zijn belangrijk Inhoudsopgave

Nadere informatie

Verantwoord beleggen bij het ABN AMRO Pensioenfonds

Verantwoord beleggen bij het ABN AMRO Pensioenfonds Verantwoord beleggen bij het ABN AMRO Pensioenfonds Versie 2014 Inhoud 1. Inleiding 2. Uitgangspunten 3. Reikwijdte van de strategieën 4. Uitsluitingsbeleid 5. Integrale waardenanalyse 6. Stemmen 1. Inleiding

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Stembeleid ASR Nederland

Stembeleid ASR Nederland Stembeleid ASR Nederland Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Nadere toelichting op het stembeleid van ASR Nederland 2.1. Algemene uitgangspunten van het stembeleid 2.1.1. Socially Responsible Investments (SRI)

Nadere informatie

Strategisch Pensioenmanagement

Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement is samenbrengen. Strategisch Pensioenmanagement De belangrijkste taak van Strategisch Pensioenmanagement is ervoor te zorgen dat u in control

Nadere informatie

Aan de basis van onze dienstverlening. ligt een transparant en duurzaam beleid. Hoe gaan we met onze klanten om?

Aan de basis van onze dienstverlening. ligt een transparant en duurzaam beleid. Hoe gaan we met onze klanten om? Because we care Onze missie is het realiseren van beleggingsdoelen voor onze klanten door het leveren van duurzame performance, service en advies. Verantwoord in alles wat we doen, blijven verrassen en

Nadere informatie

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2012 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

1/5. Stembeleid BNG Vermogensbeheer B.V. februari 2009

1/5. Stembeleid BNG Vermogensbeheer B.V. februari 2009 Stembeleid BNG Vermogensbeheer B.V. februari 2009 Inleiding In hoofdstuk 5.6 van de Wet op het financieel toezicht (Wft) zijn de bepalingen uit de Nederlandse corporate governance code (Code Tabaksblat)

Nadere informatie

Verslag Verantwoord Beleggen 2007

Verslag Verantwoord Beleggen 2007 2007 Verslag Verantwoord Beleggen 2007 Verslag Verantwoord Beleggen 2007 Inhoudsopgave Voorwoord: We staan voor een integrale aanpak 4 1. Profiel van de organisatie 6 1.1 Ten geleide 6 1.2 Activiteiten

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid

Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid 8 januari 205 Inleiding In de Investment Policy Statement heeft SPT de volgende beleggingsovertuiging geformuleerd: Een pensioenfonds is een institutionele,

Nadere informatie

Beleid Verantwoord Beleggen Loyalis

Beleid Verantwoord Beleggen Loyalis 6 juli 2015 Beleid Verantwoord Beleggen Loyalis 1 / 16 INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding... 3 2 Wat is maatschappelijk verantwoord beleggen?... 4 3 Waarom willen wij maatschappelijk verantwoord beleggen?... 5

Nadere informatie

Kenmerk : B/09/2459/TW 21 december 2009 Onderwerp : Inventarisatie verantwoord beleggen

Kenmerk : B/09/2459/TW 21 december 2009 Onderwerp : Inventarisatie verantwoord beleggen Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid T.a.v. de heer mr J.P.H. Donner Postbus 90801 2509 LV DEN HAAG Kenmerk : B/09/2459/TW Onderwerp : Inventarisatie verantwoord beleggen Geachte heer Donner,

Nadere informatie

pggm.nl Verantwoord Beleggen

pggm.nl Verantwoord Beleggen pggm.nl Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2011 Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2011 Inhoud Managementverklaring 6 Voorwoord 7 Samenvatting 8 Uitvoering activiteiten verantwoord beleggen 10 Voorbeelden

Nadere informatie

CO2-voetafdruk van beleggingen

CO2-voetafdruk van beleggingen CO2-voetafdruk van beleggingen Waarom meet ACTIAM de CO 2 -voetafdruk van haar beleggingen? Klimaatverandering is één van de grootste uitdagingen van de komende decennia. Daarom steunt ACTIAM het klimaatakkoord

Nadere informatie

Kwartaalbericht 3e kwartaal 2009

Kwartaalbericht 3e kwartaal 2009 Kwartaalbericht 3e kwartaal 2009 Dekkingsgraad 107% Belegd vermogen 81,9 miljard Rendement derde kwartaal 9,1% Premie- en indexatiebesluit in vierde kwartaal Het Pensioenfonds Zorg en Welzijn heeft in

Nadere informatie

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid Beleggingsbeleid Ardanta Het beleggingsbeleid van Ardanta is uitbesteed aan de afdeling Financial Markets van ASR Nederland. Jaarlijks stellen wij het beleid in samenspraak met deze afdeling vast, waarna

Nadere informatie

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Persbericht Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Zeist, 28 februari 2013 Het totaal aan vermogen van de door Triodos Investment Management beheerde

Nadere informatie

Vastgoed en vastgoedfinancieringen

Vastgoed en vastgoedfinancieringen Vastgoed en vastgoedfinancieringen Dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen Syntrus Achmea Real Estate & Finance is dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen. Dankzij onze unieke

Nadere informatie

Vastgoed en vastgoedfinancieringen

Vastgoed en vastgoedfinancieringen Vastgoed en vastgoedfinancieringen Dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen is dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen. Dankzij onze unieke combinatie van pensioenexpertise en vastgoedexpertise

Nadere informatie

pggm.nl Verantwoord beleggen Samenvatting jaarverslag PGGM

pggm.nl Verantwoord beleggen Samenvatting jaarverslag PGGM pggm.nl Verantwoord beleggen Samenvatting jaarverslag 2015 1 PGGM Overzicht verantwoord beleggen 2015 AANDACHTSGEBIEDEN Klimaat en milieu Water Voedsel Gezondheid Mensenrechten Goed onderemings- Duurzaam

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Dekkingsgraad 100% Belegd vermogen 74,7 miljard Rendement tweede kwartaal 8,4% Herstelplan goedgekeurd In het tweede kwartaal heeft Pensioenfonds Zorg en Welzijn een rendement

Nadere informatie

Samen werken aan een BETERE WERELD. Goed, betaalbaar en duurzaam

Samen werken aan een BETERE WERELD. Goed, betaalbaar en duurzaam Samen werken aan een BETERE WERELD Goed, betaalbaar en duurzaam De wereld krijgt steeds vaker te maken met moeilijke vragenstukken over welvaart, milieu en economie. Vragen die te maken hebben met klimaat

Nadere informatie

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds INTRODUCTIE Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds Ahold Pensioenfonds (APF) belegt op lange termijn en wereldwijd. Als belegger heeft APF de taak om het beste resultaat te behalen in

Nadere informatie

verantwoord beleggen

verantwoord beleggen verantwoord beleggen Verantwoord beleggen bij Delta Lloyd Delta Lloyd Groep ziet beleggen als een effectieve manier om waarde te vermeerderen, zolang dat op een verantwoorde manier gebeurt. Maar wat is

Nadere informatie

CONSULTATIEDOCUMENT BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS

CONSULTATIEDOCUMENT BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS CONSULTATIEDOCUMENT BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS 1.0 Inleiding 1.1 Eumedion-deelnemers vinden dat het op verantwoorde wijze uitoefenen van de aan de

Nadere informatie

Stembeleid AEGON Nederland N.V.

Stembeleid AEGON Nederland N.V. Jaarverslag 2008 Stembeleid AEGON Nederland N.V. Inleiding AEGON is een wereldwijde organisatie. Dit stemverslag heeft uitsluitend betrekking op de beleggingen van AEGON Nederland N.V. en haar dochtermaatschappijen

Nadere informatie

Persbijeenkomst Jaarverslag ABP 2011

Persbijeenkomst Jaarverslag ABP 2011 Persbijeenkomst Jaarverslag ABP 2011 Henk Brouwer, voorzitter bestuur Amsterdam, 23 mei 2012 2011: een roerig jaar Positief: - positief rendement (8 miljard euro) - meer en beter inzicht in kosten - kostprijs

Nadere informatie

Ontwikkelingen rondom het maatschappelijk verantwoord beleggingsbeleid van Pensioenfonds Vervoer

Ontwikkelingen rondom het maatschappelijk verantwoord beleggingsbeleid van Pensioenfonds Vervoer INLEIDING Pensioenfonds Vervoer vindt het belangrijk beleggen op een maatschappelijk verantwoorde manier in te richten. Het fundament van het beleid op gebied van maatschappelijk verantwoord beleggen bestaat

Nadere informatie

KENMERK: B/13/7252/HL DATUM: 25 april 2013 ONDERWERP VcTantwoord beleggen

KENMERK: B/13/7252/HL DATUM: 25 april 2013 ONDERWERP VcTantwoord beleggen -p ENSIOEN EDERATIE Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid T.a.v. de Staatssecretaris, mevrouw J. Klijnsma Postbus 90801 2509 LV DEN HAAG Pensioenfederatie Prinses Margrietplantsoen 90 2595 BR

Nadere informatie

Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010

Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010 Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010 Joop van Lunteren, vicevoorzitter Xander den Uyl, vicevoorzitter Amsterdam, 11 mei 2011 2010: jaar van contrasten Positief: - goed rendement - dekkingsgraad op 105%

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1 BELEGGINGSSTATUUT Stichting Fonds Oncologie Holland April 2015 30 april 2015, pag. 1 Inhoudsopgave I Beleid.... 3 Algemeen 4 Hefbomen 4 Restricties....4 II Middelenverdeling......5 Strategische asset allocatie

Nadere informatie

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN Banque de Luxembourg biedt u haar expertise aan op het gebied van vermogensbeheer. Door ons een

Nadere informatie

bpfbouw Maatschappelijk verantwoord beleggen

bpfbouw Maatschappelijk verantwoord beleggen bpfbouw Maatschappelijk verantwoord beleggen INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding 3 2 Wat is maatschappelijk verantwoord beleggen? 4 3 Waarom willen wij maatschappelijk verantwoord beleggen? 6 4 Hoe willen wij maatschappelijk

Nadere informatie

Pensioen Een nieuwe wijze van rapporteren voor pensioenfondsen. Een nieuwe wijze van rapporteren voor pensioenfondsen

Pensioen Een nieuwe wijze van rapporteren voor pensioenfondsen. Een nieuwe wijze van rapporteren voor pensioenfondsen Een nieuwe wijze van rapporteren voor pensioenfondsen 14 De lijsten van pensioenfondsen met de hoogste en de laagste vermogensbeheerkosten die onder andere door Pensioen Pro en De Nederlandsche Bank (hierna:

Nadere informatie

BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS VASTGESTELD OP 30 JUNI 2011

BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS VASTGESTELD OP 30 JUNI 2011 BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS VASTGESTELD OP 30 JUNI 2011 1.0 Inleiding 1.1 Eumedion-deelnemers vinden dat het op verantwoorde wijze uitoefenen van de

Nadere informatie

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES ONDERZOEK NAAR VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES NOVEMBER 2014 Met dank aan: Naar aanleiding van het besluit van BlackRock om per 31 december 2014 de Funds of ishares op te heffen

Nadere informatie

LAUDATO SI INSPIRATIEDAG DOUBLEDIVIDEND WORKSHOP DUURZAAM BELEGGEN

LAUDATO SI INSPIRATIEDAG DOUBLEDIVIDEND WORKSHOP DUURZAAM BELEGGEN LAUDATO SI INSPIRATIEDAG DOUBLEDIVIDEND WORKSHOP DUURZAAM BELEGGEN 23 april 2016 Agenda Doelstelling: het verbinden van de maatschappelijke missie van kerkelijke instellingen met de beleggingen Wat betekent

Nadere informatie

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Pag. /8 Delta Lloyd garandeert de opgebouwde aanspraken en tarieven. Het Garantiepensioen

Nadere informatie

Dutch Sustainability Research

Dutch Sustainability Research Dutch Sustainability Research Helpt u beter geïnformeerd beleggen ANP 2002/FOTO: PICTOR UNIPHOTO Dutch Sustainability Research Helpt u beter geïnformeerd beleggen Uw klant, bestuur of management vraagt

Nadere informatie

Informatie over beleggingsbeleid particulier vermogensbeheer. 1) Op welke beleggingsovertuigingen baseert Index People haar dienstverlening?

Informatie over beleggingsbeleid particulier vermogensbeheer. 1) Op welke beleggingsovertuigingen baseert Index People haar dienstverlening? Informatie over beleggingsbeleid particulier vermogensbeheer 1) Op welke beleggingsovertuigingen baseert Index People haar dienstverlening? Welke principes vormen de basis voor het beleggingsbeleid en

Nadere informatie

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds INTRODUCTIE Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds Ahold Pensioenfonds (APF) belegt op lange termijn en wereldwijd. Als belegger heeft APF de taak om het beste resultaat te behalen in

Nadere informatie

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds INTRODUCTIE Ahold Pensioenfonds (APF) belegt op lange termijn en wereldwijd. Als belegger heeft APF de taak om het beste resultaat te behalen in

Nadere informatie

STICHTING PENSIOENFONDS SAGITTARIUS BELEGGINGSBEGINSELEN

STICHTING PENSIOENFONDS SAGITTARIUS BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS SAGITTARIUS BELEGGINGSBEGINSELEN 22 september 2016 Beleggingsbeginselen De beleggingsbeginselen van het pensioenfonds zijn de uitgangspunten ten aanzien van beleid en uitvoering,

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG 1. Introductie 1.1. Inleiding De Verklaring inzake de beleggingsbeginselen ( Verklaring ) beschrijft

Nadere informatie

pggm.nl Verantwoord Beleggen

pggm.nl Verantwoord Beleggen pggm.nl Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2012 Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2012 Inhoud Managementverklaring 6 Voorwoord 7 Verantwoord beleggen 2012 in Vogelvlucht 8 Uitvoering activiteiten verantwoord

Nadere informatie

VERANTWOORD BELEGGINGSBELEID

VERANTWOORD BELEGGINGSBELEID Providence Capital NV Meerweg 7, 1405 BA Bussum Postbus 286, 1400 AG Bussum Nederland T +31 (0)35 6926 750 F +31 (0)35 6926 740 info@providencecapital.eu www.providencecapital.eu ProvCapBussum VERANTWOORD

Nadere informatie

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam bankieren bij ABN AMRO ABN AMRO levert een scala aan producten en diensten aan particuliere, private

Nadere informatie

Jaarlijks gemiddeld vanaf 1970 Q Q Q Q Q Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 137% 148% 153% 153% 139%

Jaarlijks gemiddeld vanaf 1970 Q Q Q Q Q Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 137% 148% 153% 153% 139% Kwartaalbericht 1e kwartaal 2008 Dekkingsgraad op 137% in beweeglijke markt Rendement van - 2,9% over eerste kwartaal Belegd vermogen 85,8 miljard Eerste investering in microfinanciering Bewogen eerste

Nadere informatie

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153%

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153% Kwartaalbericht 2e kwartaal 2008 Dekkingsgraad op 143% Rendement 0,2% in tweede kwartaal Belegd vermogen 86,3 miljard Klein positief resultaat in moeilijke markt In het tweede kwartaal is een totaalrendement

Nadere informatie

Rapportage Verantwoord Beleggen Tweede halfjaar 2013 Index

Rapportage Verantwoord Beleggen Tweede halfjaar 2013 Index Rapportage Verantwoord Beleggen Tweede halfjaar 2013 Index 1 Inleiding Verantwoord Beleggen 2 Uitsluitingsbeleid 3 Corporate governance en stemmen 4 Bijlagen 1 Inleiding Verantwoord beleggen Stichting

Nadere informatie

STICHTING PENSIOENFONDS CARIBISCH NEDERLAND. Performancevergelijking PCN - ABP februari 2017

STICHTING PENSIOENFONDS CARIBISCH NEDERLAND. Performancevergelijking PCN - ABP februari 2017 STICHTING PENSIOENFONDS CARIBISCH NEDERLAND Performancevergelijking PCN - ABP 2011-2015 24 februari 2017 Inhoud Uitgangspunten Risicohouding Vergelijking strategisch beleggingsbeleid Performancevergelijking

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag > Retouradres Postbus 20011 2500 EA 's-gravenhage Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag Directie Arbeidszaken Publieke Sector Arbeidsvoorwaarden en Overleg

Nadere informatie

Wat is Eumedion? Missie van Eumedion. Invulling aan de missie best practices

Wat is Eumedion? Missie van Eumedion. Invulling aan de missie best practices Wat is Eumedion? Eumedion is een stichting die de belangen behartigt van de bij haar aangesloten institutionele beleggers op het gebied van corporate governance en duurzaamheid. Doel van de pensioenfondsen,

Nadere informatie

Viertal pijlers voor verantwoord beleggen

Viertal pijlers voor verantwoord beleggen Achmea Beleggingsfondsen Beheer BV (Achmea Beleggingsfondsen) is beheerder van meerdere beleggingsinstellingen van Achmea en voert daarvoor een verantwoord beleggingsbeleid. In dit document wordt het Verantwoord

Nadere informatie

Rabo Beheerd Beleggen Actief en Actief Duurzaam

Rabo Beheerd Beleggen Actief en Actief Duurzaam Rabo Beheerd Beleggen Actief en Actief Duurzaam Verstandig beleggen begint bij de Rabobank. Of u nu een beginnende of ervaren belegger bent, of u nu veel of weinig tijd voor uw beleggingen heeft. De Rabobank

Nadere informatie

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Vermogensbeheer Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later. Dat is de belofte van uw pensioenfonds aan uw deelnemers. Verder gaan is nu zorgen voor

Nadere informatie

Uitvoeringskader Verantwoord Beleggen

Uitvoeringskader Verantwoord Beleggen pggm.nl Uitvoeringskader Verantwoord Beleggen PGGM Vermogensbeheer B.V. Mei 2014 Inhoudsopgave Toelichting Uitvoeringskader Verantwoord Beleggen 3 Uitvoeringsrichtlijn ESG-integratie 6 Uitvoeringsrichtlijn

Nadere informatie

Beleggingsupdate Allianz Pensioen

Beleggingsupdate Allianz Pensioen Allianz Nederland Levensverzekering N.V. Beleggingsupdate Allianz Pensioen Beleggingsupdate 2 Rendementen lifecycles Allianz Pensioen Beleggen In deze Beleggingsupdate vindt u tabellen met het 1-, 3- en

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie 1. Introductie Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Doelstelling en basis voor dit document Dit document ("de Verklaring") beschrijft

Nadere informatie

Stembeleid AEGON Nederland N.V.

Stembeleid AEGON Nederland N.V. AEGON prductnaam Stembeleid AEGON Nederland N.V. Onderstaand stembeleid is het stembeleid van AEGON Nederland N.V. (AEGON Nederland) met betrekking tot de beleggingen die worden beheerd door AEGON Investment

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen

Achmea life cycle beleggingen Achmea life cycle beleggingen Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Interpolis. Glashelder Achmea life cycle beleggingen Als pensioenverzekeraar beleggen

Nadere informatie

Beleggingsstatuut. 1. Algemene Richtlijnen. 2. Richtlijnen inzake het beleggingsbeleid

Beleggingsstatuut. 1. Algemene Richtlijnen. 2. Richtlijnen inzake het beleggingsbeleid Beleggingsstatuut 1. Algemene Richtlijnen 1. Statutaire doelstelling De Hartstichting strijdt tegen hart- en vaatziekten. Zij investeert in onderzoek naar harten vaatziekten in Nederland. Zij geeft hoogwaardige

Nadere informatie

Op basis van het voorgaande streeft NLFI de volgende gerelateerde doelstellingen na bij de uitoefening van haar aandeelhoudersrechten:

Op basis van het voorgaande streeft NLFI de volgende gerelateerde doelstellingen na bij de uitoefening van haar aandeelhoudersrechten: Beleid uitoefening aandeelhoudersrechten In overeenstemming met de Wet stichting administratiekantoor beheer financiële instellingen ( Wet NLFI ) oefent NLFI haar aandeelhoudersrechten uit op een wijze

Nadere informatie

Triodos Bank Private Banking

Triodos Bank Private Banking Triodos Bank Private Banking Triodos Bank Private Banking biedt een breed pakket van financiële en niet-financiële diensten aan voor vermogende particulieren, stichtingen, verenigingen en religieuze instellingen.

Nadere informatie